انجام پایان نامه

درخواست همکاری انجام پایان نامه  بانک مقالات رایگان انجام پایان نامه

سفارش پایان نامه

|

انجام پایان نامه ارشد

 پایان نامه

پایان نامه|پایان نامه بررسي پتانسيل معدني استان ايلام



(فهرست مطالب)
عنوان                                                                                                                                   صفحه
چکیده
مقدمه
 فصل اول تاریخچه مطالب قبلی
1-1- مقدمه                                                                                                                               6
1-2- مشخصات جغرافیایی استان                                                                                               6
1-3- راههای ارتباطی                                                                                                                            12
 

فصل دوم ژئو مرفولوژی منطقه
2-1- مقدمه                                                                                                                            14
2-2- زمین شناسی ناحیه ای                                                                                                   16
2-3- چینه شناسی استان                                                                                                         19


فصل سوم پی جویی وپتانسیل یابی                                                                                     
3-1- سنگ آهک                                                                                                                  31
3-2- گوگرد                                                                                                                                36
3-3- سنگ های تزئینی                                                                                                                      43
3-4- دولو میت                                                                                                                     53
3-5- گچ                                                                                                                                 62
3-6- بیتومین و قیر طبیعی                                                                                                     68

فصل چهارم بررسی کانیهای سنگین منطقه ایلا م
4-1- مقدمه                                                                                                                              72
4-2- مشخصات سطحی زمین                                                                                                              72
4-3- طرح اکتشاف ونمونه برداری                                                                                                     73
4-4- تشریح نتایج                                                                                                                                  75

نتایج و پیشنهادات                                                                                                                                            80
منابع و مراجع                                                                                                                                                  82


چكيده
در رابطه با طرح پي جويي و پتانسيل يابي كانسارهاي غير فلزي كانسارهاي استان ايلام ، مواردزير استفاده و نقشه هاي مورد نظرتهيه گرديده است. اين مدارك عبارتند از :
1-    فتوژئولوژي عكسهاي هوايي مناطق موجود در برگه هاي (sheet) هاي حميل، چغا كبود، جويزر، زرنه و رووان.
2-    تهيه نقشه هاي پايه و اصلاح اين نقشه ها با توجه به عمليات صحرايي
3-    تهيه 5 نقشه زمين شناسي و معدني با مقياس 50000 :1 كه واجد نقاط معدني مشخص شده در طرح مي باشد.
4-    نمونه برداري از مناطق ياد شده و آناليز نمونه هاي مذكور.
5-    تهيه گزارش مربوط به طرح پي جويي و پتانسيل يابي كانسارهاي غير فلزي.
در اين طرح جمعاً تعداد 40 آناليز بر روي نمونه ها صورت گرفته است و تعداد 100 شبانه روز براي طرح مذكور كار صحرايي صورت گرفته است و نتيجه آن مشخص شدن تعدادي انديس معدني مي باشد.
در بازديدهاي اوليه اين ناحيه سنگ شيلي سياه رنگ كربناته حاوي ذرات پراكنده سولفيد به همراه كاني سبز رنگ و اكسيدهاي آهن جلب توجه نموده است.
بر اساس نقشه هاي تهيه شده و مطالعات انجام شده وجود ناهنجاري هاي باريت و نيز بيتومين و كمي فسفات و سيلستين به همراه ناهنجاري هاي سولفورهاي آهن (پيريت و ماركاسيت) حاوي مقاديري ارسنيك، روشن گرديد. در حاليكه آثار كانيهاي مس در سطح زمين يافت نشد. در هر حال نتايج آزمايشات عنصري مي تواند امكان حضور عناصر ديگر را بازگو نمايد.

















مقدمه
منطقه زاگرس كمي كمتر از   پهنه ميهن را در بردارد، در حاليكه بجز نفت كه يك كانسار مواد آلي است، تقريباً هيچ گونه اطلاعات معدني و علمي و اقتصادي از اين ناحيه عظيم در دست نيست. اميد است با پيگيري مطالعات كه آغازش با اين گونه پروژه هاست، بتوان با ايجاد كمترين هزينه توان معدني آنرا مورد پژوهش و ارزيابي قرار داد.
در اكتشافات ژئوشيميايي، ويژگي هاي ژئوشيميايي و كاني سنگين كمپلكس هاي زمين شناسي مورد مطالعه قرار مي گيرد. در اين ره گذر مسائل نمايان شده در اثر مطالعات فاز قبلي مورد بررسي قرار گرفته و نواحي اميدبخش معدني با ارزيابي قابليت توليد معدن آن در فازهاي تفصيلي تر بدست مي آيد.
ناحيه اكتشافي مورد درخواست در خط راست حدود 35 كيلومتري باختر تا شمال باختري شهر ايلام در منطقه اي كوهستاني قرار دارد. گستره مزبور از نظر زمين شناسي در منطقه زاگرس و در قلمرو سنگ هاي رسوبي با روند ساختاري شمال باختري قرار دارد.
كوشش بر آنست كه با ايجاد كمترين هزينه و با بازدهي مناسب طرح اكتشاف ناحيه تدوين گرديده و نتيجه گيري لازم براي پاسخ به سؤال اصلي معدني ناحيه مزبور،‌ يعني وجود كاني سازي مس ارائه شود.
خاطرنشان مي سازد كه زون زاگرس حدود   مساحت كشور را در بر گرفته اين در حالي است كه كمترين اطلاعات زمين شناسي را داراست، به ويژه از نظر تحقيقات معدني بجز نفت عملاً صفر است شايد زمان آن رسيده باشد كه اين ناحيه عظيم را براي استفاده از كانيهاي صنعتي و مهمتر از آن تحقيق پتانسيل معدني آن مورد پژوهش قرار داد.



















فصل اول
تاريخچة مطالعات قبلي













1-1-مقدمه
استان ايلام طبق تقسيمات زمين شناسي در بخش زاگرس چين خورده يا زاگرس خارجي واقع در جنوب غربي ايران واقع شده است پهناي اين زون را 150 تا 250 كيلومتر تخمين زده اند، احتمالاً در برخي نواحي به زير زاگرس رورانده كشيده مي شود. اين ناحيه توسط شركت ملي نفت ايران تهيه شده است علاوه بر مطالعات فوق كه بيشتر به صورت ناحيه اي و براي كارهاي نفتي صورت گرفته است مطالعاتي كه در استان ايلام و در رابطه با مواد معدني تا كنون صورت گرفته عبارتند از:
-    طرح مطالعاتي مواد اوليه مصالح ساختماني استان ايلام كه توسط يك گروه مطالعاتي در سال 1362 صورت گرفته است.
-    گزارش طرح مطالعه پي جويي مواد معدني دولوميت و خاكهاي صنعتي استان ايلام – علي امامعلي پور – ميرصالح مير – محمدي – مجري طرح: محمدعلي رضا قلي
-    گزارش پراكندگي و تخمين ذخيره شن و ماسه شهريور 63 منوچهر سالمي، مجيد ابراهيمي ساعتي.
هر چند از ديدگاه زمين شناسي و معدني نقاط كور فراواني در استان ديده مي شود اما مطالعات فوق كمك شايان توجهي درباره كانسارهاي موجود در استان نموده است بطوريكه تقريباً منابع گچ، آهك، شن و ماسه و خاك رس استان شناسايي شده و در بيشتر نقاط نيز به مرحلة بهره برداري رسيده است.
1-2-مشخصات جغرافيائي استان
استان ايلام با مساحتي حدود 19045 كيلومتر مربع تقريباً 2/1 درصد مساحت كل كشور در غرب ايران بين 31 درجه و 58 دقيقه تا 34 درجه و 15 دقيقه عرض شمالي و 45 درجه 24 دقيقه تا 48 درجه و 10 دقيقه

 طول شرقي قرار دارد.
استان ايلام از شمال به استان كرمانشاه از غرب به كشور عراق (در حدود 430 كيلومتر از مرز مشترك ايران و عراق در اين استان مي باشد.) از جنوب به قسمتي از استان خوزستان و از شرق به استان لرستان محدود بوده و بر اساس آخرين تقسيمات كشوري داراي 5 شهرستان 12 بخش و 41 دهستان و 1022 آبادي مي باشد. استان تا قبل از سال 1343 يكي از شهرستانهاي تابع استان كرمانشاه بوده و سپس با تغييراتي از نظر تقسيمات كشوري و منظم شدن دهستانهاي مجاور در سال 1345 به فرمانداري كل و در سال 1353 به استان تبديل گرديد. شهرستان ايلام در فاصله حدود 730 كيلومتري تهران واقع شده و داراي مساحتي در حدود 4000 كيلومتر مربع و ارتفاع آن از سطح دريا 1319 متر مي باشد.
شهرايلام در دره اي كوهستاني قرار گرفته و با ارتفاعات كبير كوه (در جنوب شرقي) و مانشت (شمال و شرق) محصور گرديده است، استان ايلام منطقه اي است كوهستاني كه مهمترين كوههاي آن عبارتند از: كبير كوه كه بلندترين قله آن ورزين داراي ارتفاع 3062 متر و دينار كوه كه بلندترين قله آن 2600 متر ارتفاع دارد، رشد سالانه جمعيت در دهه گذشته 5/4 درصد بوده كه در بعضي از بخشهاي استان به 7% نيز مي رسد. رشد نرخ بيكاري استان حدود 20% مي باشد فعاليت اغلب ساكنين استان را دامداري توأم با كشاورزي تشكيل مي دهد. از مساحت استان ،469000 هكتار جنگل، 1200000 هكتار مراتع، 200000 هكتار اراضي ديم و 50000 هكتار اراضي آبي مي باشد.
در اين استان طوايف عرب، لر و كرد وجود دارد  كه عليرغم تنوع در گويش و فرهنگ همه در اعتقاد به مذهب شيعه اثني عشري و وفاداري به انقلاب اسلامي مشترك مي باشند. (حدود 93/99 درصد مسلمان هستند) با توجه به سرشماري سال 1370 جمعيت استان به حدود (440693) نفر رسيد مردم ايلام در زمره



 مطمئن ترين مرزداران كشور هستند كه طي 8 سال دفاع مقدس با نثار خون شهيدان خود اين واقعيت را ثابت كردند.
مهمترين ارتفاعات اين استان عبارتند از:
1-    كبير كوه، كه جهت آن از شمال غرب به جنوب شرقي استان ايلام بوده و بلندترين قله آن بنام ورزين 3062 متر از سطح دريا ارتفاع دارد.
2-    دينار كوه، با ارتفاع 2600 متر از شعب كبيركوه بوده و بين آبدانان و دهلران واقع است.
3-    كوههاي يخجير، سياه كوه، سرخ كوه، حمرين كوه، از ارتفاعات مهم منطقه محسوب شده و از شعبات كبيركوه بشمار مي روند.
بخش جنوبي استان ايلام كه عمدتاً اراضي شهرهاي مهران و دهلران را در بر مي گيرد، خالي از ارتفاعات و مركب از دشتهاي صاف و هموار است.
دشتها:
دشتهاي مهم استان عبارتند از دشت مهران، محسن آب، حسين آباد، دشت كلات، مورموري در آبدانان و دشت عباس.
استان ايلام از نظر اقليمي جزء مناطق گرم ايران بشمار مي رود ولي عامل ارتفاع نقش مهمي در تنظيم وضع اقليمي وفصول درجه حرارت محلي دارد. خصوصيت يك چنين منطقه اي اختلاف زياد درجه حرارت شب و روز و بين كوه و دشت مي باشد.
در تير ماه درجه حرارت دما به 400  درجه سانتي گراد مي رسد كه همين پديده به فرسايش مكانيكي كمك مي نمايد. به هنگام گرماي تابستان، مردم ناگزير به داخل كوهها و دره هاي واقع بين دو چين خوردگي مهم
كبيركوه و انجيركوه پناه مي برند و به هنگام سرماي زمستان روانه مناطق شرق بين النهرين مي شوند. به اين ترتيب تنها منطقه اي كه در تمام سال از حداقل رطوبت لازم براي زندگي برخوردار مي باشد، همان دره هاي واقع بين دو چين خوردگي است. باران بهاره در پشت كوه زياد است. ميزان بارندگي در مناطق مهران و دهلران ساليانه حدود 200 تا 300 ميلي متر است و در شمال و شمال شرقي استان به 300 تا 900 ميليمتر مي رسد. ميزان متوسط باران سالانه 390 ميلي متر است ولي در ارتفاعات هر زمستان بايد انتظار برف را داشت.
 هواي سرتاسر ايلام با وجود كوهستاني بودن منطقه در زمستان مه آلود و در تابستان بر اثر گرماي شديد دشت و سوختن علفها و وزش بادها از دشت به كوه غبارآلود است. مي توان گفت كه روي هم رفته در بخش كوهستاني 8 ماه و در بخش دشتها 4-3 ماه خوش هوائي وجود دارد. به طور كلي مي توان گفت كه شهر ايلام منطقه ايست كه با ارتفاع زياد سرد سيري بوده و از هوايي سالم بخصوص در فصل تابستان معتدل برخوردار است.
در صورتيكه منطقه مهران چون در دشت واقع شده و ارتفاع كمتري دارد. داراي آب و هواي گرم است (وزش بادهاي گرم در تابستان مزيد بر گرماي هواي اين منطقه در تابستان مي شود).


آب :
با توجه به ميزان بارندگي و وجود رودخانه هاي متعدد،‌ اكثر مناطق اين استان از نظر تأمين آب داراي شرايط مطلوبي است. ولي با توجه به اينكه محل استخراج معادن عمدتاً در نقاط دور از نواحي مسكوني مي باشد مسئله تأمين آب مورد نياز براي معادن و يا تأسيسات و كارخانجات بهره برداري و توليدي از اهميت خاص برخوردار است.

منابع آب سطح استان را در دو بخش آبهاي سطحي (رودخانه ها) و آبهاي زيرزميني مي توان بررسي نمود:
رودخانه ها:‌ رودخانه هاي اين استان عموماً از كبيركوه سرچشمه مي گيرند و به طرف شرق جريان دارند.تعدادي از آنها به رودخانه سيمره منتهي شده و برخي ديگر از مرز كشور عبور كرده و به خارج از كشور مي ريزند. استان از نظر حجم آب رودخانه غني است و علي الظاهر تعداد رودخانه ها بيش از 11 بستر با آبدهي هاي مختلف گزارش شده است كه مورد استفاده 146 آبادي قرار مي
 گيرند و بر روي آنها بيش از 255 هكتار از اراضي را آبياري مي كند، مهمترين رودخانه هاي اين استان عبارتند از:
رودخانه هاي سرابله، چرداول، سراب كلان، سراب زنجيره، گرو، گنجه، كلم، سيكان و شيخ مكاني كه اغلب از كبيركوه سرچشمه گرفته و پس از مشروب نمودن اراضي وسيعي از استان به رودخانه سيمره مي ريزد.رودخانه كنجانچم (آبدهي اين رودخانه در زمستان و بهار 5-4 متر مكعب در ثانيه و در پائيز و زمستان 2-8/0 متر مكعب و در مواقع سيلابي نيز به 500 متر مكعب در ثانيه مي رسد)، چنگوله (5/1 متر مكعب در ثانيه آبدهي دارد و داراي املاح سولفاته و كلرور است)، گاوي (كه از جمله رودخانه هاي سيلابي بشمار مي رود و حدوداً 2-1 ماه در سال آب دارد) و ميمه (2 متر مكعب در ثانيه آبدهي دارد و داراي املاح فسفره است) از ديگر رودخانه هاي اين استان محسوب مي گردد.
آبهاي زيرزميني:
با وجود پهنه هاي وسيعي از طبقات غير قابل نفوذ در سطح استان، سفره هاي آب زيرزميني در اكثر مناطق وجود داشته و مورد بهره برداري قرار مي گيرد.خروج آب زيرزميني به سطح زمين به صورت چشمه هاي متنوع، عمدتاً در كنار ارتفاعات ديده مي شود كه سرچشمه برخي از رودخانه هاي منطقه را تشكيل مي دهند. اين چشمه ها اغلب از لايه هاي آهكي و در

 فصل مشترك آهكها با لايه هاي نفوذ ناپذير مجاور خارج مي گردند مهمترين اين چشمه ها در مناطق سراب، سراب كارزان، سراب باغ، دره شهر و سراب آبدانان ديده مي شوند.
سفره هاي آبرفتي در كليه دشتهاي آبرفتي وجود دارد و بر حسب نوع لايه هاي زمين شناسي اطراف دشت كيفيت آب سفره ها متفاوت است.
در دشت ايلام سطح آب زيرزميني بالا است و متوسط عمق آب در حدود 3 متر مي باشد. كيفيت آب مناسب بوده و از تيپ كربناته است.
در دشت صالح آباد سفره آب زيرزميني گسترش مناسب دارد ليكن درصد املاح آب بالاست و تيپ آب كلروره و سولفاته است. در قسمتهاي جنوبي تر دشت رودخانه كنجانچم داراي آب شور است.
در سفره آب زيرزميني دشت مهران، سطح آب بالا بوده و ميانگين آن بالاي 3 متر است. كيفيت آب در بخشي كه توسط رودخانه كنجانچم تغذيه مي شود مناسب نيست و نسبتاً شور است ولي در بخشي كه توسط رودخانه گاوي تغذيه مي گردد. از شرايط بهتري برخوردار است.
در دشت دهلران، سطح آب زيرزميني دشت نسبتاً بالاست و داراي عمقي معادل 6 متر مي باشد. كيفيت آب در بخش بالاي دشت مناسب است ولي در وسط دشت وجود آب شور محدوديت هائي در بهره برداري از چاههاي آب ايجاد مي كند.
دشت عباس – گرچه اين دشت وسيع توسط آبرفت پوشيده شده است، ليكن ضخامت آبرفت در بخش اعظم دشت ناچيز است. در بخش شرقي دشت وجود آب با كيفيت مناسب امكان بهره برداري از آن را فراهم كرده است. قابل توجه است كه سفره آب سطحي اين دشت داراي كيفيت نامناسب مي باشد.
دشت كارزان – اگرچه وجود چشمه هاي فراوان در اين دشت، حفر چاههاي آبرفتي را منتفي مي كند، ليكن
مي توان اظهار نمود كه سطح آب زيرزميني در اين دشت بالا بوده و كيفيت آن مطلوب مي باشد.
دشت هليلان – اين دشت نيز داراي سفره هاي آبرفتي مناسب مي باشد. و كيفيت آب آن خوب است سفره هاي آب زيرزميني موجود در آهكها نيز مي توانند يكي از مهمترين منابع تأمين آب بخصوص در نقاطي كه كيفيت آب سفره آبرفتي نامناسب است، باشد. اين سفره ها عمدتاً در آهكهاي سازند آسماري و ايلام – سروك ذخيره شده اند.
1-3-راههاي ارتباطي:
استان ايلام داراي يك شبكه هماهنگ نمي باشد و با توجه به اينكه استان فاقد هر گونه شبكه راه آهن و فرودگاه بوده و روستاها و شهرها پراكنده مي باشد. اهميت يك شبكه صحيح ارتباطي ضروري بنظر مي رسد و اتصال استان به خط راه آهن كشور از محور انديشمك يا محور اليگودرز پيشنهاد مي گردد. همچنين فرودگاه كه يكي از عوامل اصلي توسعه منطقه بحساب مي آيد كه بحول وقوه الهي تا پايان سال 73 قسمتي از آن به مرحله بهره برداري مي رسد. طول راههاي اصلي استان بيش از 400 كيلومتر و راههاي فرعي آن بيش از 750 كيلومتر مي باشد. شبكه راههاي موجود باعث اتلاف مقدار متنابهي از توليدات كشاورزي و دامي استان شده و اين مسئله بر توزيع اين محصولات در سطح استان مؤثر مي باشد مطالعات انجام شده نشان مي دهد در صورت ايجاد يك شبكه هماهنگ ارتباطي، استان مي تواند بسياري از مواد اوليه مورد نياز صنايع غذائي ساختماني را تأمين نموده و باعث رونق سرمايه گذاري در منطقه و جذب نيروي متخصص گردد.
مجموع راههاي در دست ساختمان استان 648 كيلومتر است. همچنين 283 كيلومتر راه نيز مطالعه شده جهت گسترش راههاي استان در نظر گرفته شده و 658 كيلومتر راه در دست مطالعه و بررسي مي باشد. همچنين در برنامه پنج ساله اول 2 محور اصلي، 11 محور فرعي و 500 كيلومتر راه روستائي در نظر گرفته شده است.
ضمناً با توجه به اتمام عمليات حفر تونل آزادي بطول 1172 متر و راه اندازي آن تا پايان سال 75 نقش مؤثري در ايجاد راه ارتباطي استان دارا مي باشد.




















فصل دوم
ژئومورفولوژي منطقه













2-1- مقدمه
بطور كلي، سيماي ژئومورفولوژيكي استان را رشته كوهها و نواحي كوهستاني، دشتها و تپه ماهورها تشكيل مي دهد، بطوريكه – از كل مساحت استان كوهستاني و عمدتاً پوشيده از جنگل و بقيه را دشتها و تپه ماهورها شامل مي شود.
گسترش عمومي رشته كوهها و ارتفاعات در نيمه شرقي و شمال شرقي و گسترش دشتها و نواحي كم ارتفاع در نيمه غربي و جنوبغربي مي باشد، ولي اين حالت كليّت نداشته بطوريكه در بين رشته كوههاي مرتفع نيز دشت هاي عموماً كم وسعت قرار دارند كه زمينهاي مزروعي عشاير بر روي آنها واقع شده است.
عوامل كنترل كننده سيماي ريختار شناسي و چهره پرداز منطقه شامل عوامل ساختاري، ليتولوژيكي و فرآيندهاي آب و هوائي مي شود.
تكنونيك و عوامل ساختاري نقش عمده اي در ايجاد دشتها، تپه ها، چشمه ها و آبراهه ها در منطقه ايفا كرده است. ساختار عمومي منطقه ساده و شامل طاقديس و ناوديس هاي فشرده با روند شمالغرب – جنوب شرق
بوده و امتداد طاقديسها تا فواصل زياد (گاهي چندين ده كيلومتري) قابل تعقيب هست، به گونه اي كه اين طاقديس ها و اشكال بوجود آمده ناشي از فرسايش آنها عموماً ارتفاعات را تشكيل داده و از لحاظ ريختاري طاقديس ها پشت نهنگي (Long whale – Back Anticline) را بوجود آورده اند.
ناوديس ها نيز عموماً دشت هاي بين ارتفاعات را تشكيل داده اند كه از گسترش چنداني برخوردار نيستند. در مجموع اين ارتفاعات و دشتها بين كوهستاني به تبع از وضعيت ساختاري منطقه در جهت شمالغرب – جنوبشرق كشيده شده اند.
از ريخت هائي كه بطور معمول در اكثر طاقديس ها (كه هسته آنها بطور كم و بيش فرسايش يافته) و تحت كنترل شرايط ساختاري بوجود آمده اند. مي توان ريخت هاي خرپشته اي (Hog BACK) و كواستا (Questa) را نام برد ، اين ريخت ها مربوط به لايه هاي تشكيل دهنده يالهاي طاقديس ها مي باشد كه داراي زواياي (شيب) مختلفي هستند. اين اشكال ريختاري در هر دو طرف اكثر طاقديس هاي استان مشاهده مي شود.
بالاخره، از اشكال مهمي كه كمابيش بطور پراكنده در اكثر نقاط استان و تحت كنترل عوامل تكتونيكي بوجود آمده اند، كوه لغزه ها (Land Slides) ، سنگريزه ها (Rock Falls) و ريزش را مي توان نام برد. كوه لغزه ها در اكثر طاقديس ها كه هسته آنها بر اثر عوامل ساختاري – فرسايشي نمايان است، ديده مي شود. اين لغزشها، باعث بهم خوردن نظام طبقات و ريزش نواحي وسيعي شده است يكي از مناطقي كه اين پديده در وسعت زياد بوجود آمده، طاقديس نخجير است.
گذشته از عوامل ساختاري، عوامل ليتولوژيكي نيز سهم بسزائي در چهره پردازي ناحيه دارند، و بطوري كه سنگهاي آهكي و دولوميتي عموماً تشكيل صخره ها، ديواره ها (Cliffs) و پرتگاهها را داده اند، بعنوان

مثال، مرتفع ترين نواحي طاقديس كبيركوه را عمدتاً‌ سنگهاي آهكي سازند سروك تشكيل مي دهند، همچنين سنگهاي آهكي و دولوميتي سازند آسماري نيز بطور معمول اين اشكال را بوجود مي آورند. برعكس سازندهاي صخره ساز نامبرده، سازندهائي نيز وجود دارند كه بر حسب ويژگيهاي ليتولوژيكي خود تشكيل نواحي كم ارتفاع، دشت ها و تپه ماهورها را مي دهند. در اين ميان مي توان از سازندهاي اميران – گورپي – سورگاه و پابده نام برد كه عمدتاً از رسوبات شيلي، مارني، و تيپ فليش تشكيل شده اند. البته هر كدام از اين سازندها در نواحي گسترش دارند، ريخت هاي مشخصي را بوجود آورده اند،‌ مثلاً هر جا كه سازند گورپي گسترش دارد، دشت ها نمايان هستند، همچنين سازند پابده نواحي شيب داري را از دشت ها و تپه ماهورها بطرف ارتفاعات (سنگهاي آهكي صخره ساز آسماري) بوجود آورده اند.

2-2-زمين شناسي ناحيه اي
محدودة جغرافيايي استان ايلام از نقطه نظر تقسيمات زميني شناسي ايران (اشتوكلين 1968، نبوي 1355، افتخارنژاد 1359) در زون زمين ساختي زاگرس و چين خورده (Fol ded Zagros Zone) يا زاگرس خارجي قرار دارد و بخش مركزي و غربي زون مزبور را تشكيل مي دهند بنابراين اختصاصات استراتيگرافي – تكتونيكي آن از واحد زمين ساختي فوق الذكر تبعيت مي كند.
زاگرس چين خورده در جنوب غرب ايران واقع شده (ناحيه قرارداد 1954) واحد شمالشرقي آن، منطبق با منطقه تكتونيكي مشهوري است كه راندگي اصلي زاگرس (Zagros Trust) ناميده مي شود.
از ديدگاه زمين ساخت جهاني، زاگرس چين خورده حاشيه قاره اي غير فعال (در مقايسه با زون سنندج – سيرجان) كه حاشيه تازه اي فعال محسوب مي شود، اقيانوس نئوتتيس را تشكيل مي دهد كه با روند


شمالغرب، جنوب شرق از باختران تا سراسر لرستان مركزي و خوزستان شرقي تا جزيره خارك در خليج فارس كشيده شده است. با توجه به اينكه استان ايلام در زون مورد بحث واقع شده است، لذا بررسي تاريخچه رخدادهاي زمين شناسي در اين منطقه از كشورمان در گرو شناخت حوادث و رخدادهاي روي داده در تكوين زاگرس چين خورده مي باشد.
بطور كلي سه مرحله با ويژگيهاي متفاوت در تكوين زاگرس چين خورده وجود دارد:
1-    مرحلة پلاتفرمي كه در اين مرحله اين زون مانند ساير قسمت هاي ايران مانند البرز و ايران مركزي از رسوبات پلاتفرمي (پوشش پلاتفرم) پوشيده شده است. اين مرحله از اينفراكامبرين تا ترياس مياني (محتملاً ترياس پاياني) بطول انجاميده است. در اين مدت بخش هائي از آن خارج از آب بوده اند زيرا كه رسوبات سيلورين تا پرمين در برخي نقاط حتي در حفاريهاي نفتي هم مشاهده نشده است. رسوبات اين مرحله در استان ايلام برونزد نداشته و با رسوبات جدايي پوشيده شده اند.
2-    مرحله بزرگ ناوديسي كه از ترياس پاياني تا ميوسن بطول انجاميده است. در اواخر ترياس، اين قسمت از ايران از ساير مناطق جدا شده و بصورت حوضه فرو افتاده اي كه دائماً در حال نشت بود (حوضه رسوبي زاگرس) در آمد كه در آن رسوبات مزوزرئيك تا ميوسن با ضخامتي حدود 1000 متر رويهم انباشته شده اند. البته وجود رسوبات تبخيري كه از گسترش نسبتاً زيادي برخوردار هستند و برخي از نبردهاي چينه اي كوتاه مدت، نشانه اي از حركات قائم (اپيروژنيك) در اين حوضه بوده است.
در استان ايلام قديمي ترين رسوبات اين مرحله كه داراي برونزد مي باشد، مربوط به نئوكومين (سازند گرو) است كه منحصراً‌ در هسته طاقديس كبير كوه (در نتيجه فرسايش طاقديس) گزارش شده است.
رسوبات تشكيل شده در اين مرحله از تكامل زاگرس چين خورده، در طي آخرين فاز آلپي (ميوبليوسن) چين

 خوردگي پيدا كرده همگي از آب خارج شده اند. بطوريكه بعد از آن رسوبات تخريبي ناشي از فرسايش ارتفاعات (كنگلوسراي بختياري) كه در محيط هاي درياچه اي و رودخانه اي ته نشين شده اند بصورت ديگر شيب رسوبات قديمي تر را پوشانده اند.
اين رسوبات در استان ايلام گسترش زيادي برخوردار بوده و در نواحي صالح آباد، آبدانان دهلران، هليلان ضخامت هاي قابل توجهي از آنها مشاهده مي شود.
3-    مرحله جديد يا پس از فاز كوهزائي كه عبارت است از مرحلة‌ كوهزائي پا سادنين كه در نتيجه آن تمام فلات ايران تحت تأثير قرار گرفته و در منطقه زاگرس كنگلومراي بختياري هم چنين خوردگي پيدا نمود.
بطوركلي از اختصاصات زون زمين ساختي نامبرده آن است، كه هيچ نوع فاز ماگمائي و يا متامورفيسم در آن تأثير نكرده بنابراين بسياري از كانسارهاي فلزي و غير فلزي كه منشاء ماگمائي (ماگما توژن) و دگرگونزاد دارند در اين حوضه تشكيل نگرديده و منابع معدني منحصر به منابع رسوبي گشته است، با اين توصيف مواد معدني تشكيل شده در رابطه با شرايط رسوبگذاري و يا ژنزو تكوين حوضه رسوبي فوق بوده است.
تأثير فازهاي مختلف تكتوتيكي در اين حوضه كه به صورت حركات خشكي زائي عمل نموده است، باعث تغيير شرايط رسوبگذاري حوضه در جهات مختلف افقي و قائم (تغييرات جانبي، عمودي رخساره اي) و همچنين تغيير شرايط دياژنزي شده است كه در نهايت در تشكيل ذخايري چون نفت و گاز و همچنين ذخاير غير فلزي نظير گچ كه پتانسيل بالائي از آن در استان وجود دارد، آهك و دولوميت مؤثر بوده است.
با توجه به مطالب فوق الذكر، مطالعه ذخاير معدني در استان ايلام بدليل منشأ رسوبي آنها جدا از شناخت اختصاصات حوضه رسوبي امكان پذير نبوده و مستلزم آگاهي بر واحدهاي ليتولوژيكي و شرايط تشكيل، تكوين و دياژنز آنها و تغييرات بعدي در اثر عوامل تكويني، فرسايشي و غيره است، بنابراين آگاهي بر اختصاصات سنگ شناسي سازندهاي زمين شناسي (استراتيگرافي) و تغييرات آن در سطح منطقه به ما امكان مي دهد كه با وقت كافي راجع به وضع گسترش و تغييرات مواد معدني نتيجه گيري نموده و آن را تعميم دهيم.
از نظر توالي چينه شناسي و گسترش رخساره هاي رسوبي در اين استان دو توالي رسوبي تقريباً متمايز قابل تشخيص مي باشد. اولي توالي رسوبي است كه شامل سازنده هاي گرو – سروك – سورگاه ايلام – گور پي – بابده – آسماري (شامل ممبر كلهر) گچساران – آغاجاري و بختياري مي باشد.
اين توالي در مناطق جنوب، جنوبغرب و شمال غرب داراي گسترش مي باشد كه در واقع بيشترين قسمت استان را تحت پوشش قرار مي دهد.
توالي دوم شامل سازندهاي گورپي – اميران – نله زنگ – گشكان – آسماري – گچساران – آغاجاري و گنگلومراي بختياري مي باشد كه در نواحي شمالشرقي استان گسترش دارند.
نكته جالب توجهي كه در توالي رسوبي اول ملاحظه مي شود، مربوط به سازند آسماري است. اين سازند در بخشهاي از استان شامل ممبر گچي كلهر مي شود، بطوريكه ضخامت قابل توجهي از سازند را اين ممبر تشكيل مي دهد. در مناطقي ممبر كلهر گسترش دارد، آهكهاي آسماري بطور گسترده دولوميتي شده اند و اين مسئله مي تواند بعنوان راهنمايي براي يافتن لايه هاي دولوميتي شده سازند آسماري مورد استفاده قرار بگيرد.
2-3-چينه شناسي استان ايلام
چينه شناسي استان ايلام از قديم به جديد بشرح زير است كه شرح واحدهاي استان در سطور ذيل گنجانده شده است.
-    گروه بنگستان : اين سازند متشكل از چندين ممبر است كه در زير به آنها اشاره خواهد شد.
الف) سازند سروك:
نام اين سازند از تنگ سروك در كوه بنگستان در منطقه خوزستان انتخاب شده و مقطع نمونه آن در جنوب غرب دامنه كوه بنگستان در استان كهگيلويه و بوير احمد واقع است. به طور كلي سازند سروك در ناحيه زاگرس داراي حد رخساره مشخصي است. رخساره كم عمق كه بقاياي روديست شكمپايان دارد. و رخساره ديگر شامل آهكهاي لايه نازك و دانه ريز و تيره رنگ است. كه در عماق بيشتري تشكيل شده و در آن فسيل هاي ذره بيني پلاژيك هم يافت مي شود. اين فسيل در حاشيه حوضه عميق منطقه لرستان تشكيل شده است. كه خود نشان دهنده وجود يك منطقه نيمه عميق در فاصله حوضه مزبور و حوضه هاي كم عمق است. كه در آنها فاسيس نري تيك سروك تشكيل شده است در منطقه لرستان سروك از آهكهاي مارني – رنسي اليگوستژين دار تيره رنگ و نازك لايه اي تشكيل يافته است كه حاوي ميكروفسيلهاي پلانگتوني فراواني مي باشد. (فاسيس پلاژيك سروك) از لرستان بطرف خوزستان فاسيس نري تيك سروك تغيير فاسيس مي دهد.
كه مرز دو فاسيس بصورت تداخل انگشتي است. بنابراين اگر مقاطع زمين شناسي كه بر روي چنين مناطق مرزي تهيه شود تناوبي از دو فاسيس را نشان خواهد داد كه بدفعات تكرار و تكرار مي گردد.
كنتاكت زيرين فاسيس پلاژيك سروك تا اپسن تنزل پيدا مي كند به همين لحاظ در اين منطقه ضخامت تشكيلات زير سروك يعني كژدمي بشدت كاهش مي يابد. زيرا در اين منطقه رسوبگذاري تشكيلات سروك خيلي زودتر از فارس و خوزستان شروع شده است.
در كنتاكت بالايي بر خلاف آنچه در مورد فاسيس نري تيك سروك ديديم كه با دگر شيبي واضحي همراه با
 يك وزن فرسايشي قابل ملاحظه در زير تشكيلات ايلام قرار مي گيرد. فاسيس پلاژيك سروك در لرستان در كنتاكت اين تشكيلات ايلام چنين دگرشيبي كمتر نمايان است. ولي در كنتاكت بالائي تشكيلات سورگاه آثاري از دگر شيبي به وضوح نمايان است. در استان ايلام سازند سروك از طبقات آهك ضخيم لايه تشكيل يافته و ضخامت آن به بيش از 800 متر در كبيركوه مي رسد.
بخش تحتاني از آهكهاي خاكستري تيره تا سياه رنگ بسيار ريزدانه تشكيل شده كه داراي نودولهاي چرتي است. بخش نازك لايه فوقاني نيز از آهكهاي متبلور ريزدانه به رنگ خاكستري تيره نازك لايه و حتي متورق تشكيل شده است.
ب) سازند سورگاه:‌
برش نمونه اين سازند كه تا كنون بدون تغيير است. در تنگ گراب واقع در يال جنوب باختري كوه سورگاه واقع در پلانج شمال باختري كبيركوه 12 كيلومتري جنوبغربي شهرستان ايلام انتخاب شده است و مختصات قاعده برش برابر .35'.04". 0 N:33   .19'.06"0 E:46 است.
ضخامت اين سازند در برش نمونه 5/175 متر است. كه غالباً از شيل هاي خاكستري روشن يا تيره پيريت دار با فرسايش نرم در تناوبي از آهكهاي ريز دانه با رنگ هوازده تشكيل شده است.
اين سازند در لرستان توسعه يافته و از آن ناحيه بسوي جنوب خاوري بتدريج نازك شده و بالاخره ناپديد گشته است در فرو افتادگي دزفول و فارس اين سازند ديده نشده است و غالباً‌ سازند ايلام بدونه واسطه و بصورت ناهمساز بر روي سازند سروك قرار گرفته است. و در سطح زمين سازند سورگاه با فرسايش عميق بين دو آهك سخت و خشن ايلام و سروك قرار مي گيرد.
اين سازند از نواحي مركزي استان به سمت شمال باختري استان و عراق بتدريج تغيير رخساره داده و تبديل به

شيلهاي سياه رنگ و آهكهاي بسيار رسي سازند گرو مي گردد.
ج) سازند ايلام:
نام اين سازند از شهرستان ايلام گرفته شده است.
برش نمونه اين سازند در تنگ گراب واقع در يال جنوب باختري كوه سورگاه و پلانج شمال باختري كبيركوه در 12 كيلومتري جنوب شهرستان ايلام انتخاب و اندازه گيري شده است. و مختصات قاعده برش نمونه .35' .04"0 N:33   .19' .06"0E:46 است.
در برش نمونه اين سازند با 190 متر آهكهاي رسي ريز دانه خاكستري روشن تا تيره كه گاهي در اثر هوازدگي سفيد رنگ شده اند و لايه هاي نازك شيل در لابلاي آهكها با لايه بندي منظم مشخص مي شود. اين آهكها به محيط پلاژيك نسبت داده مي شوند.
از لرستان به سوي جنوب خاوري آهكهاي پلاژيك اين سازند تغيير يافته و تبديل به آهكهاي كم عمق مي شوند. واحد جنوب خاوري ايلام داراي رخساره پلاژيك مي باشد. در زير اين تفكيك سازي هاي ايلام و سروك با دشواري صورت مي گيرد، همين امر موجب ارائه اين نظريه شد كه سازند ايلام مختص به اين استان بوده و فقط با رخساره پلاژيك مشخص مي شود.
ليتولوژي سازند در سطح استان ايلام شامل آهكهاي بسيار ريزدانه خاكستري روشن با رگه هاي كلسيتي با آهكهاي متبلور ريزدانه با لايه بندي منظم و نازك مي باشد.
سن اين سازند سانتونين تا كامپانين تحتاني است.
گسترش جغرافيايي سازند:
در جنوب باختري ايران سازند آهكي ايلام داراي دو رخساره است، يكي رخساره عميق در لرستان و ديگري
 رخساره كم عمق در فروافتادگي دزفول و فارس ولي در هر حال دو رخساره نيز در نواحي ياد شده اخير ديده مي شود.
در خاور لرستان، فارس مركزي و ارتفاعات زاگرس آهكهاي سازند ايلام تبديل به رديف شيلي مي شود در لرستان سازند آهكي ايلام بصورت همساز بر روي شيل هاي سازند سورگاه قرار مي گيرند در حاليكه به سمت نواحي جنوب خاوري با يك ناهمسازي فرسايشي بزرگ بر روي سازند سروك قرار گرفته است.
در ضمن شرايط تفكيك سازند ايلام از سروك در سطح زمين دشوار است. بنابراين هر دو واحد بنام بنگستان نقشه برداري شده است. بهر صورت به علت وجود هياتوس بزرگ در سطح اين ناهمسازي فرسايشي تفكيك اين دو سازند تنها با بكارگيري ديرين شناسي ميسر است.
4-    سازند اميران:
نام اين سازند از كوه اميران در لرستان اقتباس شده است. كه نام قبلي آن (FLYSCH) مي باشد.
برش نمونه سازند آواري اميران در يال باختري تاقديس كوه اميران نزديك روستاي معموران واقع در كنار جاده انديمشك خرم آباد در محلي كه رودخانه كشكان ساختمان تاقديس اميران را قطع مي كند به مختصات .22 '.15 " 0 N : 32  .58 '. 10 " 0 E : 47  انتخاب شده است.
رديف سازند آواري اميران شامل 8/871 متر سيلتسون و ماسه سنگ به رنگ سبز زيتوني تيره تا قهوه اي و مقداري آهك داراي سنگواره پوسته جانوران و مقداري كنگلومرا با قلوه سنگهاي از چرت (بخصوص در شمال لرستان) مي باشد.
حد پائيني سازند آواري اميران به سازند گورپي تدريجي و همساز است. در عين حال به سمت نواحي جنوب باختري و جنوب خاوري به صورت جانبي با سازند گورپي جانشين مي شود. مرز تدريجي سازند اميران و سازند
گورپي حدي است بين حالت صد در صد مارنهاي آبي تا خاكستري رنگ گورپي و حالت صد در صد سيتستون و ماسه سنگهاي سبز تيره اميران. حد بالايي اين سازند به آهكهاي سازند تله زنگ در اغلب نقاط لرستان و زماني كه آهكهاي تله زنگ وجود نداشته باشند. حد تماس بالايي رسوبات آواري سبز تيره اميران به سيلتستون و ماسه سنگهاي قرمز سازند كشكان است.
سازند اميران معمولاً چند زمانه است به طوريكه در قسمت مركزي لرستان معمولاً پالئوسن ولي به سوي نواحي شمال خاوري از نواحي مركزي استان قديمي تر است. نواحي خرم آباد – كرمانشاه – سن آنها معمولاً‌ ماستريشتين از كرتاسه است.
در استان ايلام سازند اميران در قسمت تحتاني خود با بخش بالائي گورپي و در قسمت فوقاني با بخش تحتاني سازند پابره بصورت تدريجي و بين انگشتي قرار دارد.
ليتولوژي سازند اميران از سيلتهاي زيتوني تيره. سياه و ماسه سنگ تيره رنگ تشكيل شده كه به بطور متناوب با يكديگر قرار دارند. بطور محلي. لايه هاي كنگلومرا كه عناصر آن چرت هاي راديو لاريتي تشكيل شده در اين سازند ديده مي شود در بيشتر نقاط (در شمالشرق ايلام) ضخامت اين لايه هاي كنگلومرائي تا هشت متر مي رسد.

ب- سازند تله زنگ :
نام اين سازند از ايستگاه راه آهن تله زنگ در ناحيه لرستان انتخاب شده است (جميز و وايند) مقطع نمونه در تنگه دو، در حدود 415 كيلومتري جنوب شرقي ايستگاه راه آهن تله زنگ واقع است ضخامت مقطع به وسيله جميز و وايند 2/204 متر اندازه گيري شده است از نظر ليتولوژي شامل آهكهاي دانه متوسط تا ماسيو به رنگ
خاكستري تا قهوه اي رنگ و سرشار از فسيل است.
در كنتاكت فوقاني آن با سازند كشكان ظاهراً همشيب است ولي در برخي نقاط يك دگرشيبي فرسايشي خاطرنشان شده است كه از نظر ديرينه شناسي قابل قبول به نظر نمي رسد سن سازند تله زنگ در مركز لرستان عمدتاً پالئوسن است ولي در محل مقطع نمونه سن آن از پالئوسن تا ائوسن مياني تعيين شده است. سازند تله زنگ همانند سازند اميران يك فاسيس محلي است كه فقط در منطقه لرستان ديده مي شود.
سازند تله زنگ با سازندهاي زير حالت تداخل بين انگشتي دارد
1-    با سازند اميران در قاعده
2-    با سازند كشكان و آهك شهبازان در قله
3-    با سازند پابده در جهت جانبي (در سمت جنوبشرق و جنوبغرب)
اين امر موجب شده است كه ضخانت سازند تله زنگ در فواصل كوتاه به سرعت تغيير كند. نظر آليسون و همكار (1948) رخسارة ‌تله زنگ يك رخساره رسيفي است در اين صورت بايد پذيرفت كه در اوايل پالئوسن عمق و شرايط رسوبگذاري در زاگرس متفاوت بوده است.
9- سازند گچساران:
نام اين سازند از ميدان نفتي گچساران انتخاب شده كه سازند مزبور در آن بخوبي گسترش دارد. سازند مزبور از نظر و استون (1960) و جيمز وايند (1965) در خوزستان به 7 بخش تقسيم شده است ولي در مناطق


ساحلي فارس جيمز وايند سازند گچساران را به سه بخش تقسيم كردند.
بخش هاي هفتگانه عبارتند از:
بخش 1- ضخامت آن 6/39 متر و به آن پوش سنگ يا كاپ راك هم گفته شده است. اين بخش شامل تناوبي از لايه هاي ضخيم ايندريت با لايه هاي نازك آهكي و گاهي همراه با شيل هاي قيري است. بخش مزبور به طور هم شيب بر روي سازند آسماري قرار دارد. در حفاري هاي نفتي اين بخش اهميت زياد دارد، زيرا در كنتاكت زيرين آن فشار بالاي سازند گچساران ناگهان به فشار پايين سازند آسماري تبديل مي شود.
بخش 2، ضخامت آن 5/113 متر و اساساً شامل قشر ضخيم نمك است كه در آن لايه هايي از ايندريت و آهك نازك لايه نيز ديده مي شود.
به علت تحرك تكتونيكي اين بخش و سه بخش فوقاني بين 1 و بخش هاي 2 تا 5 چين خوردگي هاي نا هماهنگ به وجود آمده است.
بخش 3، ضخامت آن 225 متر و شامل دو قسمت است، نيمه زيرين ايندريت و به طور فرعي از نمك از نمك است، ولي در نيمه فوقاني آن تناوبي از ايندريت و لايه هاي نازك آهك و مارن ديده مي شود.
بخش 4، ضخامت آن 5/834 متر و شامل لايه هاي ضخيم نمك است كه همراه با مارن و آهك خاكستري يا ايندريت تشكيل دهنده اين بخش محسوب مي شود.
بخش 5، ضخامت آن 308 متر است و در آن تناوبي از ايندريت با مارن هاي قرمز خاكستري ديده مي شود.
بخش
5-    ضخامت 278 متر است، ولي 103 متر ابتداي ايندريت با مارن قرمز و آهك وجود دارد. قسمت مياني، شامل نمك و ايندريت و بخش فوقاني (61 متر) از ايندريت با مارن هاي قرمز رنگ يا خاكستري شده است.
بخش 7- اين بخش بطور هم شيب به وسيله سازند ميشان پوشيده مي شود و عبارت تناوبي از ايندريت و مارن خاكستري و آهك ماسه اي است كه كل ضخامت آن 137 متر است به طور كلي بر اساس فسيل هاي موجود سن سازند گچساران، ميوسن آ‎غازي تعيين شده است از نظر گسترش جغرافيايي همانطور كه قبلاً ذكر شد سازند گچساران در سنگ هاي پوشش سنگ مخزن نفت آسماري محسوب مي شود سازند گچساران در حوضه هايي كه روند شمال غرب – جنوب شرق داشته اند ته نشين شده است كه ميدان نفتي لالي – مسجد سليمان و گچساران فعلي در مركز اين حوزه ها قرار دارند هر قدر از سمت مركز اين حوضه به سمت شمال شرق حركت كنيم، رسوبات تبخيري سازند رازك تبديل مي شود در خوزستان سن سازند آسماري و گچساران متفاوت است، ولي به طرف فارس سن گچساران مرتباً قديمي تر و از ضخامت آن كاسته مي شود تا آنكه در شرق شيراز سازند تبخيري گچساران در جهت جانبي به لايه هاي قرمز آهك هاي لايه نازك سازند رازك مبدل مي شود.
10-سازند آغاجاري:
نام آن از ميدان نفتي آغاجاري انتخاب شده است و مقطع آن در طول جاده اميديه كه به چاه هاي ميدان نفتي آغاجاري منتهي مي شود اندازه گيري شده است (جيمز وايند 1965) ضخامت اين سازند زياد و به 2965 متر مي رسد.
سازند آغاجاري از نظر ليتولوژي شامل ماسه سنگ هاي آهك دار قهوه اي خاكستري، و رگه هاي گچ، مارن هاي قرمز و سيلتستون است در كنتاكت زيرين سازند آغاجاري، مارن هاي خاكستري و آهكهاي سازند ميشان قرار دارد كه حد بين آنها تدريجي و هم شيب است. در كنتاكت فوقاني سازند آغاجاري، سازند بختياري به حالت دگرشيبي ديده مي شود. سن سازند آغاجاري از ميوسن فوقاني تا بيوسن تعيين شده است.
از نظر گسترش جغرافيايي ضخامت سازند آغاجاري از 610 تا 3048 متر متغير است. در لرستان و خوزستان رسوبات از نوع درياچه اي و خليج دهانه اي (استوئر) است. ولي ناحيه فارس قسمتي از آن دريايي است. از نظر سني، هر قدر از لرستان به طرف فارس نزديك تر شويم سن رسوبات جديدتر مي شود.
«بخش لهبري»
نام آن از ناوديس لهبري در خوزستان انتخاب شده و مقطع آن در تنگ توكاب واقع در شمال شرق دامنه طاقديس هفتگل (حدود 10 كيلومتري شمال شرق شهر هفتگل) اندازه گيري شده است. (جيمز و وانيد 1965)
ضخامت آن 1575 متر و از نظر ليتولوژي شامل سيلتستون هوازده، نرم گچ دار است كه در آن لايه هاي مارن و ماسه سنگ و گچ نيز ديده مي شود. كنتاكت زيرين بخش لهبري كه بخش فوقاني سازند آغاجاري را تشكيل مي دهد بر روي ماسه سنگ ها و مارن هاي قرمز سازند اخير واقع مي شود. در كنتاكت فوقاني آن، سازند بختياري به طور دگرشيب قرار مي گيرد. بر اساس فسيل هاي موجود سن سازند لهبري پليوسن تعيين شده است.
از نظر گسترش، سازند لهبري، در بخش هايي از خوزستان و جنوب غربي لرستان گسترش دارد.
اين بخش با بقيه سازند آغاجاري هم بصورت افقي و هم به حالت عمودي منظره بين انگشتي دارد. از خوزستان به سمت شمال شرق و جنوب شرق با سازند آغاجاري بتدريج و به صورت بين انگشتي مبدل مي شود كه در اين حالت تشخيص بين آنها غير ممكن است.
11-سازند بختياري:‌
اين نام از كوه هاي بختياري در شمالشرق خوزستان اخذ شده است (پيلگيرم 1908) و طبق نوشته نامبرده عبارت از كنگلومراهاي آهكي و چرت دار است كه به طور متناوب با ماسه سنگ قرار داشته و به حالت متناوب با ماسه سنگ قرار داشته و به حالت دگرشيب، رسوبات سري فارس را در لرستان و خوزستان فرا مي گيرد.
مقطع نمونه آن در گدار لندر واقع در شمال مسجد سليمان اندازه گيري شده و ضخامت آن در حدود 518 متر است. از نظر ليتولوژي كنگلومراي سفت – ماسيف است كه عدسي هاي از گرينستون و ماسه سنگ هم در آن ديده مي شود به طور كلي قطعات سازندة اين كنگلومراها گرد و كروي و اصولاً متعلق به كرتاسه، ائوسن اوليگوسن، چرت ها قهوه اي تيره است كه با سيماني از آهك و رس به هم متصل شده اند.
در كنتاكت زيرين آن، معمولاً سازند آغاجاري با دگرشيبي زاويه دار يا فرسايشي ديده مي شود.
در ضمن در برخي مواقع رسوبات قديمتر را به حالت دگرشيب مي پوشاند. در كنتاكت فوقاني آن در بعضي نقاط رسوبات آبرفتي جوانتري وجود دارد. در سازند بختياري فسيل هاي قابل تشخيص يافت نشده و سن آن پليوسن پاياني و جوانتر از آن ذكر شده است. از نظر گسترش جغرافيايي همان طور كه مي دانيم كوهزايي ميوسن پليوسن موجب چين خوردگي و خروج از آب ناحيه زاگرس شد. فرسايش اين ارتفاعات و انباشتگي آنها در دامنه ها و مناطق پست موجب تشكيل رسوبات كنگلومرايي گرديد.
در نواحي ساحلي فارس، لاية نازكي از آهك كنگلومرايي به طور دگرشيب سازند آغاجاري را مي پوشاند كه معرف سازند بختياري در اين مناطق است.

انجام پایان نامه

برای دیدن ادامه مطلب از لینک زیر استفاده نمایید




 

سفارش پایان نامه