انجام پایان نامه

درخواست همکاری انجام پایان نامه  بانک مقالات رایگان انجام پایان نامه

سفارش پایان نامه

|

انجام پایان نامه ارشد

نوشته شده توسط moshaveranetehran.net   
دسته: انجام پایان نامه | مقالات
نمایش از چهارشنبه, 10 شهریور 1395 11:49
بازدید: 89

پيش‌گفتار

امروزه فناوري اطلاعات و ارتباطات محور توسعه اقتصادي، اجتماعي و فرهنگي كشورهاي مختلف قرار گرفته است. تجارت الكترونيكي يكي از نمودهاي عيني انقلاب فناوري اطلاعات و ارتباطات در عرصه‌هاي اقتصادي است. ظهور اينترنت و تجاري شدن آن در دهه‌هاي اخير شيوه‌هاي سنتي تجارت را متحول نموده است. تجارت الكترونيكي انقلابي در شيوه‌ها و رويه‌هاي تجاري گذشته ايجاد كرده و سرعت و صرفه‌جويي را در بهترين وجه جامه عمل پوشانده است. در محيط الكترونيكي فاصله‌هاي جغرافيايي و محدوديت‌هاي زماني و مكاني منتفي و مبادلات تجاري بر پايه اطلاعات الكترونيكي انجام مي‌شود. تجارت الكترونيكي با رفع موانع فراروي تجارت بين‌الملل روند تجارت جهاني را تسريع مي‌نمايد. تجارت الكترونيكي از مزايا و پيامد‌هاي اقتصادي مهمي از قبيل گسترش بازار، كاهش قيمت منابع توليد، ارتقاي بهره‌وري، كاهش هزينه‌هاي مبادلاتي، ايجاد اشتغال و كاهش تورم برخوردار بوده و در رشد درون‌زاي اقتصادي نقش محوري دارد.

مزاياي فراوان تجارت الكترونيكي سبب شده كه نه‌ تنها كشورهاي توسعه يافته بلكه كشورهاي در حال توسعه نيز از آن به عنوان ابزاري براي رقابت در عرصه داخلي و بين‌المللي استفاده نمايند. نبود راهبرد تجارت الكترونيكي نتيجه‌اي جز انزوا درعرصه اقتصاد جهاني بدنبال نخواهد داشت. گسترش روزافزون حجم تجارت الكترونيكي در جهان، بكارگيري آن توسط بنگاه‌هاي اقتصادي و پذيرش تدريجي آن از سوي مصرف‌كنندگان بيانگر مزاياي بالقوه تجارت الكترونيكي در عرصه‌هاي اقتصادي و تجاري است. بنابراين راهي جز تلاش مستمر براي استفاده از آن در فعاليت‌هاي اقتصادي متصور نيست.

تحقيقات تجربي نشان مي‌دهد كه موفقيت تجارت الكترونيكي در كشورهاي توسعه يافته و در حال توسعه پيشرو بخاطر شرايط مناسب بسترهاي الكترونيكي در اين كشورها است. بسترهاي الكترونيكي شامل فرصت‌هاي مبتني بر اينترنت، كيفيت زيرساخت‌هاي فناوري اطلاعات، فعاليت‌هاي دولت و درجه تسهيل تجاري است. دسترسي افراد و تجار به ابزارهاي ارتباطاتي با كيفيت برتر و هزينه‌هاي پايين، يكي از بسترهاي مهم تجارت الكترونيكي است. رونق بكارگيري ابزارهاي ارتباطات در عرصه اقتصادي در گرو محيط تجاري مناسب از قبيل ثبات سياسي، مقررات مالياتي، درجه بازبودن تجارت و سرمايه‌گذاري است. پذيرش تجار و مصرف‌كنندگان در كنار زيرساخت‌هاي اجتماعي و فرهنگي از قبيل نيروي انساني ماهر و سواد الكترونيكي از ساير پيش شرط‌هاي گسترش تجارت الكترونيكي محسوب مي‌شود. محيط قانوني و سياسي شامل قوانين اينترنتي، آسان بودن ايجاد كسب و كارهاي جديد، حمايت از دارائي‌هاي شخصي و مالكيت فكري و سرمايه‌گذاري و حمايت‌هاي دولت از زيرساخت‌هاي فناوري براي توسعه و ترويج تجارت الكترونيكي حياتي است.

بنابراين براي توسعه تجارت الكترونيكي به مجموعه اقدامات اساسي در زمينه‌هاي زيرساخت‌ فني، مسائل قانوني ومقرراتي، آگاه‌سازي و آموزش و تحصيل، حمايت از بخش خصوصي و حمايت‌هاي دولتي نياز است تا شرايط براي فعاليت‌ فعالان اقتصادي يعني مصرف‌كنندگان و بنگاه‌ها كه نقش محوري در بكارگيري تجارت الكترونيكي دارند، فراهم شود.

وزارت بازرگاني با توجه به مسئوليت راه‌اندازي تجارت الكترونيكي در كشور با تعامل و همكاري كامل با دستگا‌ه‌هاي اجرايي در زمينه‌هاي حقوقي، آموزشي و فني در جهت توسعه و ترويج تجارت الكترونيكي تلاش نموده است. همكاري در تدوين و تصويب قانوني تجارت الكترونيكي، حمايت‌هاي مالي از برگزاري دوره‌هاي كارشناسي ارشد و دكتري رشته‌هاي تجارت الكترونيكي با دانشگاه‌هاي كشور، برگزاري همايش‌هاي داخلي و بين‌المللي و اجراي طرح‌ امكان‌سنجي تجارت الكترونيكي و طرح‌هاي مرتبط و همكاري و هم‌انديشي با دستگاه‌هاي اجرائي از اهم فعاليت‌هاي صورت گرفته در زمينه تجارت الكترونيكي است.

بر اساس سياست نامه تجارت الكترونيكي، دستگا‌ه‌هاي اجرايي داراي وظايف مشخص و معيني در زمينه تجارت الكترونيكي هستند. در اين راستا، وزارت بازرگاني در نظر دارد گزارش عملكرد تجارت الكترونيكي كشور را هر سال تهيه ومنتشر نمايد و دستگاه‌هاي اجرايي برتر را شناسايي و معرفي نمايد. اين گزارش بمنظور سنجش ميزان فعاليت‌هاي دستگاه‌هاي اجرايي بر اساس گزارش‌هاي ارسالي دستگاه‌هاي ياد شده تدوين و تنظيم شده است.

لازم به ذكر است كه چون اين گزارش براي اولين بار در كشور تهيه و منتشر مي‌شود  لذا ممكن است با كاستي‌هايي مواجه باشد از اين نظر، پيشنهادات و نقطه‌نظرات تمامي دستگاه‌هاي اجرائي، صاحبنظران و كارشناسان مربوط براي بهبود معيارهاي ارزيابي تجارت الكترونيكي نقش كارسازي خواهد داشت.

در خاتمه ضروري است از همكاري تمامي دستگاه‌هاي اجرايي كه در ارسال گزارش عملكرد متقبل زحمت شدند و نيز از جناب آقاي دكتر محمودرضا هاشمي مشاور محترم معاونت و همچنين جناب آقاي محمود محمودزاده تشكر شود. انتظار مي‌رود دستگاه‌هاي اجرائي با پيشنهاد معيارهاي سنجش تجارت الكترونيكي و تكميل و ارائه اطلاعات براي سال‌هاي آتي در حركت به سمت وضعيت مطلوب تجارت الكترونيكي تلاش نمايند.

 

فرهاد دژپسند

معاون برنامه‌ريزي و بررسي‌هاي اقتصادي


1. مقدمه

اندازه‌گيري و محاسبه ميزان پيشرفت تجارت الكترونيكي براي رسيدن به وضعيت مطلوب بسيار ضروري بنظر مي‌رسد و مي‌تواند در شناسائي عوامل مؤثر بر توسعه و موانع فراروي تجارت الكترونيكي و هماهنگي دستگاه‌هاي اجرايي مربوطه و سرانجام رفع مسائل موجود بسيار مؤثر باشد.

هدف گزارش حاضر بررسي عملكرد تجارت الكترونيكي جمهوري اسلامي ايران تا پايان سال 1382 است. از آنجا كه تا بحال عملكرد تجارت الكترونيكي در كشور تدوين نشده است لذا در اين گزارش وضعيت فعلي تجارت الكترونيكي تا پايان سال 1382 بحث شده ولي لزوماً تمامي فعاليت‌ها در سال مزبور انجام نيافته است.

محورهاي مورد بررسي در تهيه اين گزارش بر اساس گزارشي است كه آنكتاد در سال 2002 در رابطه با راهبردهاي توسعه تجارت الكترونيكي تهيه كرده است. در اين گزارش راهبردهاي 37 كشور در حال توسعه و 14 كشور توسعه يافته مورد بررسي قرار گرفته است و محورهايي چون آگاه‌سازي، زيرساخت‌ها، مسائل قانوني، ماليه الكترونيكي، لجستيك، تسهيل تجاري، سياست‌هاي تشويقي و دولت الكترونيكي بعنوان عنصر مشترك در بسياري از اين كشورها شناسايي شده است.

بنا بر اين گزارش، از مجموع 51 كشور مورد مطالعه (شامل 14 كشور توسعه يافته و 37 كشور در حال توسعه) راهبردهاي اتخاذ شده زير از بالاترين اولويت برخوردار بوده‌اند.

1. آگاه سازي، آموزش و تحصيل.

2. دسترسي و زيرساختها.

3. مسائل قانوني و مقرراتي.

اين راهبردها با سياست‌هاي تشويقي، كسب و كار الكترونيكي، دولت الكترونيكي و تدوين استاندارد، تسهيل تجاري و تحقيق و توسعه در IT  حمايت شده است. نتايج اين مطالعه در جدول (1) ارائه شده است.

براي جمع‌آوري اطلاعات مورد نياز براي تدوين اين گزارش، مكاتباتي با وزارتخانه‌هاي ارتباطات و فناوري اطلاعات، جهاد كشاورزي، امور خارجه، امور اقتصادي و دارايي، راه و ترابري، صنايع و معادن، نيرو، علوم و تحقيقات و فن آوري، سازمان مديريت و برنامه ريزي، بانك‌هاي دولتي و خصوصي، صدا و سيما، شوراي عالي مناطق آزاد، گمرك و سازمان‌هاي بيمه دولتي و خصوصي بعمل آمد. گزارش حاضر بر اساس اطلاعاتي كه توسط سازمانها در اختيار ما قرار گرفته است تهيه شده است.

شايان ذكر است كه به علت نبود آمار مدون از فعاليت‌هاي بخش خصوصي در زمينه تجارت الكترونيكي، عملكرد اين بخش در گزارش حاضر تحليل نشده است. با اين وجود وزارت بازرگاني از فعاليت‌هاي بخش خصوصي حمايت كرده و پروژه‌هاي برتر در زمينه تجارت الكترونيكي را مورد تشويق قرار داده است كه جزئيات كامل آن در بخش فعاليت‌هاي تشويقي ارائه شده است.

سازماندهي اين گزارش به صورت زير مي‌باشد.

پس از مقدمه، آمار تجارت الكترونيكي در جهان مورد بحث قرار گرفته و سپس به سياست‌هاي راهبردي ايران اشاره مي‌شود. در بخش بعدي عملكرد تجارت الكترونيكي در محورهاي آگاه‌سازي، زير ساخت‌ها، مسائل قانوني و مقرراتي، ماليه الكترونيكي، لجستيكي دولت الكترونيكي و فعاليت‌هاي تشويقي ارائه شده است.

 


جدول (1) عناصر كليدي راهبردهاي ملي تجارت الكترونيكي كشورهاي مختلف

 

رديف

عناصر راهبرد

كشورهاي شامل عناصر

 

تعداد كشورها

درصد كشورهاي در حال توسعه

درصد كشورهاي توسعه يافته

 

1

آگاه‌سازي، آموزش و تحصيل

50

70

64

 

آموزش و تحصيل

27

54

50

 

آگاه‌سازي

23

51

29

 

2

زيرساختارها و دسترسي

41

68

39

 

زيرساختها

21

43

36

 

دسترسي

16

41

7

 

اصلاح بخش مخابرات

4

11

0

 

3

مسائل قانوني و مقرراتي

37

41

85

 

مسائل قانوني

29

46

85

 

ماليات‌بندي Taxation

8

5

43

 

4

حمايت از بخش خصوصي

21

41

43

 

5

سياست‌هاي خاص بخشي

19

32

29

 

تجارت و سرمايه‌گذاري

9

19

14

 

توسعه IT و ساير بخش‌ها

10

19

21

 

6

دولت الكترونيكي

16

27

43

 

7

بانكداري و پرداخت Online

9

24

0

 

8

ساير

17

24

43

 

تسهيل تجاري و استانداردها

6

11

14

 

تحقيق

6

8

21

 

مشاركت بين‌المللي

5

11

7

كشورهاي توسعه يافته= 14

كشورهاي در حال توسعه= 37                                                                                                  Source: UNCTAD (2002).

           

 

2.           تجارت الكترونيكي در جهان

تحولات اخير در فناوري اطلاعات پيامدهاي اقتصادي مهمي را بدنبال داشته است. تجارت الكترونيكي يكي از پيامدهاي عيني فناوري اطلاعات است كه از ويژگي‌هاي جهاني نمودن تجارت، برداشتن محدوديت‌هاي زماني و مكاني، كاهش قيمت منابع جهت خريد، افزايش درصد فروش، دسترسي آسان به اطلاعات، كاهش چشمگير هزينه‌هاي معاملاتي و كاهش زماني معاملات برخوردار است. تعريف رايج تجارت الكترونيكي انجام فرآيندهاي تجاري مربوط به مبادله كالا، خدمات و اطلاعات از طريق شبكه‌‌هاي رايانه‌اي از جمله اينترنت مي‌باشد البته ممكن است فقط بخشي از اين فرآيند، بصورت الكترونيكي انجام شود.

بنابر گزارش آنكتاد در سال 2003، ارزش تجارت الكترونيكي جهان در سال 2003، بين 4/1 و 9/3 تريليون دلار بوده است كه پيش‌بيني مي‌شود در خوش‌بينانه‌ترين حالت در سال 2006 به 8/12 تريليون دلار برسد كه بطور متوسط سالانه 6/48 درصد رشد خواهد داشت.

 ميزان پيشرفت تجارت الكترونيكي در كشورهاي مختلف متفاوت است. آمريكا در تجارت الكترونيكي پيشتاز است. بنا بر گزارش Forrester در سال 2002، ميزان تجارت الكترونيكي آمريكا در سال 2003، 96/0 تريليون دلار پيش بيني شده است كه انتظار مي‌رود به 1/7 تريليون دلار در سال 2006 برسد كه از رشد سالانه 95 درصدي برخوردار خواهد بود.

پس از آمريكا كشورهاي پيشرفته اروپايي با اختلاف زياد در رده دوم قرار دارند و كشورهاي در حال توسعه پيشرو نيز با اختلاف زياد نسبت به كشورهاي پيشرو اروپايي در رده سوم قرار دارند.

راهبرد تجارت الكترونيكي كشورهاي پيشرو مبتني بر تقويت بخش خصوصي، گسترش اينترنت، كمك به كسب وكارهاي كوچك و متوسط و محدود كردن نقش دولت بوده است. اين كشورها با ايجاد محيط رقابتي در تمامي عرصه‌ها از جمله ICT باعث ارتقاي كيفيت فناوري و كاهش قيمت‌ها شده‌اند. در اين كشورها وزارتخانه مشخصي از قبيل وزارت تجارت و صنعت، وزارت بازرگاني يا سازمان تجارت الكترونيكي مسئوليت گسترش تجارت الكترونيكي را عهده‌دار است، و بر برنامه‌ها و فعاليت‌هاي ساير نهادهاي دولتي در زمينه تجارت الكترونيكي نظارت مي‌كنند. سرمايه‌گذاري فراوان در زمينه آگاه‌سازي، زيرساخت‌هاي فني و حقوقي و منابع انساني در كنار توجه ويژه به تحقيق و توسعه در ارتقاي جايگاه تجارت الكترونيكي اين كشورها نقش بسيار مهمي ايفا كرده‌اند.

در حال حاضر بنگاه‌ها بيش از خانوارها از تجارت الكترونيكي استقبال مي‌كنند. به همين خاطر بيش از 95 درصد تجارت الكترونيكي مربوط به B2B است. اين كشورها به منظور كسب اعتماد و اطمينان مصرف‌كنندگان، قوانين مناسبي را مورد تصويب قرار داده اند.

با وجود تمامي اقدامات بعمل آمده، هنوز تجارت الكترونيكي بيشتر در داخل كشورها رايج است و براي گسترش آن در سطح بين‌المللي به ماليه الكترونيكي مطمئن نياز است كه كشورها تلاش زيادي براي همگرايي در تدوين قوانين و مقررات بعمل آورده‌اند و انتظار مي‌رود تجارت الكترونيكي بتدريج در تجارت خارجي نيز مؤثر عمل نمايد.

 

3. راهبردهاي تجارت الكترونيكي در ايران

اصول تجارت الكترونيكي جمهوري اسلامي ايران در سياست تجارت الكترونيكي مصوب هيأت وزيران در سال 1381 به صورت زير تبيين شده است.

1. فراهم نمودن زيرساخت‌هاي اصلي و زمينه‌هاي حقوقي و اجرايي مورد نياز براي استفاده از تجارت الكترونيكي.

2. توسعه آموزش و ترويج فرهنگ استفاده از تجارت الكترونيكي.

3. حمايت از توسعه فعاليت هاي بخش غير دولتي و جلوگيري از انحصار و ايجاد زمينه‌هاي رقابت.

4. رفع هر گونه محدوديت تبعيض‌آميز در تجارت الكترونيكي.

5. گسترش استفاده از شبكه اينترنت براي انجام تجارت الكترونيكي در كشور و اتخاذ تدابير لازم براي بهداشت محتوايي شبكه ياد شده.

در اين مصوبه براي وزارت بازرگاني و ساير وزارتخانه‌هاي مربوط مثل وزارتخانه‌هاي امور اقتصادي و دارايي، علوم، تحقيقات و فناوري، امور خارجه، صنايع و معادن و ارتباطات و فناوري اطلاعات، سازمان مديريت و برنامه‌ريزي، بانك مركزي، شوراي عالي اطلاع‌رساني، دبيرخانه شوراي عالي مناطق آزاد و سازمان صدا و سيما داراي وظايف مشخص و مدون مي‌باشند.

مطالعات نظري و تجربي در سطح بين‌المللي و بر اساس تجارب كشورهاي پيشرو در زمينه تجارت الكترونيكي نشان مي‌دهد كه براي ايجاد توسعه تجارت الكترونيكي، فراهم ساختن زيرساخت‌ها ضروري است. گستردگي زير ساخت‌ها به نحوي است كه اقدام جهت تامين و ايجاد زيرساخت‌ها اصولاً در شرح وظايف يك وزارتخانه يا دستگاه نبوده و براي ايجاد آنها علاوه بر اقدام هماهنگ كليه دستگاه‌هاي دولتي مرتبط، لازم است بخش خصوصي نيز فعاليت نمايد. وظايف دستگاه‌هاي اجرايي در چارچوب سياست تجارت الكترونيكي در جدول (2) ارائه شده است.

در مجموع به منظور گسترش تجارت الكترونيكي سه راهبرد ايجاد آگاهي، فراهم كردن زيرساخت‌هاي فني و ساختار قانوني و مقرراتي اتخاذ شده است و به موازات آن از سياست هاي تشويقي كسب و كار الكترونيكي، دولت الكترونيكي، تسهيل تجاري و مشاركت در فعاليت‌هاي سازمان‌هاي بين‌المللي در ترويج و توسعه تجارت الكترونيكي استفاده شده است.

 

جدول (2): تقسيم وظايف براي ايجاد و توسعه تجارت الكترونيكي در كشور براساس سياست نامه تجارت الكترونيكي

نام وزارتخانه /سازمان

وظيفه محول‌شده

دستگاه همكار

وزارت ارتباطات و‌فناوري

اطلاعات

-        تامــين و راه‌اندازي سخت افزار و نرم‌افزارهاي مورد نياز و برقراري خـطوط ارتباطي پرسرعت، مطمئن و ايمن به شبكه اينترنت و كاهش هزينه استـفاده از خطوط مزبــور ( تا پايان سال 81 )

___

وزارت امور اقتصادي و دارايي

-        تهــيه و اجراي طرح جامع استفاده از سيستم انتقال الكترونيكي وجوه و همچنيــن استفاده از خدمات كارتهاي اعتباري (مهرماه 81)

بانك مركزي و

بانكهاي كشور

 

وزارت بازرگاني

1ـ امكان سنجي طرح جامع تجارت الكترونيكي كشور و برنامه درازمدت توسعه ملي تجارت الكترونيكي در محدوده زماني برنامه سوم

___

2ـ اجــراي پروژه پيشــگام تجارت الكتـرونيكي به عنــوان بازار نمونــه داد و ستــد الكترونيكي بــه منــظور تاميــن بستر ايمن لازم براي مبادلات الكترونيكي داخلــي و خارجي و ارايه خدمات جنبي مورد نياز و حمايت از اجراي پروژه‌هاي مشابه توسـط بخش خصوصي

3ـ ايجـاد و مرجع صدور گــواهي ديجيتال نمونه به منظور كاربرد در حوزه تجــارت الكترونيكي با لحاظ سازمان اجرايي، سخت‌افزار و نرم افزار لازم با استفاده از خدمات و فناوري مقبول جهاني

4ـ برگزاري دوره‌هاي آموزش كوتاه مدت، تخصصي و عمومي و برگزاري‌همايشهاي بين المللي و داخلي در زمينه تجارت الكترونيكي

5ـ جلب و تشويق سرمايه‌گذاري خصوصي داخــلي و خارجــي در چارچوب مقررات قانوني مرتبط در زمينه تجارت الكترونيكي

 

 

ادامه جدول (2): تقسيم وظايف براي ايجاد و توسعه تجارت الكترونيكي در كشور براساس سياستنامه تجارت الكترونيكي

نام وزارتخانه /سازمان

وظيفه محول شده

دستگاه همكار

دبيرخانه شورايعالي اطلاع رساني

1ـ تدوين نــظام ملي صــدور گواهي ديجيتال و تصويب آن توسط هيات دولــت

2ـ انجام اقدامات لازم براي تهيه طرح جامع حفظ ايمني مبادلات الكترونيكي، محرمانه ماندن آمار و اطلاعات و رعايت سلامت محتوي متعلق به كاربران شبكه عمومــي‌انتقال اطلاعات در داخل كشور

وزارتخانه‌هاي بازرگاني/

ارتباطات و فناوري اطلاعات/   صنـــايع و معــادن /علــوم، تحقيقات وفناوري/ سازمان مديريت و برنامه‌ريزي كشور

وزارت علوم، تحقيقات و فناوري

-        ايجاد رشته ها و گرايشهاي مرتبــط و نيز ارايه واحدهاي درسي در زمينه‌هاي فني و اقتصادي تجارت الكترونيكي

وزارتخانه‌هاي بازرگاني/ ارتباطات و فناوري اطلاعات/ و دبيرخانه شورايعالي‌ اطلاع‌رساني

سازمان صدا و سيما

-        تهيه و پخش برنامه‌هاي آموزش و ترويجي در زمينه تجارت الكترونيكي

وزارت بازرگاني

وزارت امور خارجه

-         هــمكاري در زمينه پيشبرد و تقويت فعاليتهاي مربوط به تجارت الكترونيكي بيـــن ايران و ديگر كشورها از جمله: سازمان كنفرانس‌اسلامي ، گروه 77، اكو، طرح كلمبو و نهادهاي بين‌المللي وابسته به سازمان ملل متحد

وزارت بازرگاني/ دبيرخانه

شورايعالي اطلاع رساني

دبيرخانه شوراي عالي مناطق آزاد

-        ايجاد امكان پياده‌سازي تجارت الكترونيكي حداقل در يكي از مناطق آزاد (تا پايان سال 81) و در يك منطقه ديگر (تا پايان سال 82)

كليه دستگاههاي اجرايي‌كشور

فعال در مناطق آزاد -

سازمان مديريت و برنامه ريزي

-        منــظورنمودن اعتـبارات مـورد نياز براي راه‌انـدازي پــروژه‌هاي تجارت الكترونيكي و شبكه جامع  اطلاع رساني بازرگاني كشور در لايحه بودجه سالانه كل كشور

دستگاههاي اجرايي ذيربط

 

4.     عملکرد تجارت الکترونيکی تا پايان سال 1382

در اين بخش از گزارش، عملكرد تجارت الكترونيكي ايران تا پايان سال 1382 در محورهاي آگاه‌سازي، زيرساختها، مسائل قانوني و مقرراتي، ماليه الكترونيكي، دولت الكترونيكي و فعاليت‌هاي تشويقي مورد بحث قرار گرفته است.

4-1-  آگاه‌سازي، آموزش و تحصيل

  بر اساس گزارش آنكتاد در سال 2002، بيشتر سياستگزاران معتقدند كه اگر بازرگانان و مصرف‌كنندگان در زمينه فرصت‌ها و مزاياي تجارت الكترونيكي آموزش نبينند و نحوه استفاده از اينترنت براي آنها آموزش داده نشود، تجارت الكترونيكي روند صعودي نخواهد داشت. اگرچه دسترسي به اينترنت و كامپيوتر يك شرط اساسي براي ايجاد تقاضا براي فناوري‌هاي جديد و تجارت الكترونيكي است ولي كافي نيست. آموزش يكي از چالش هاي اساسي كشورهاي در حال توسعه در اقتصاد ديجيتالي است. از آنجا كه نيروي انساني با مهارت بالا در بخش‌هاي IT يكي از پيش‌نيازهاي تجارت الكترونيكي محسوب مي‌شود و كشورهاي داراي نيروي انساني با مهارت بالا از مزيت‌ و پتانسيل خوبي براي گسترش تجارت الكترونيكي برخوردارند از اين نظر در بخش آگاه‌سازي، آموزش و تحصيل به دانش آموختگان IT نيز توجه شده است.

در ادامه فعاليت‌هاي انجام شده در زمينه آگاه‌سازي، آموزش و تحصيل در 7 محور اصلي طبقه‌بندي شده‌اند.

الف- دوره های کاردانی و کارشناسی

*مجري: وزارت علوم تحقيقات و فناوري

- كارشناسي مهندسي فناوري اطلاعات با گرايش‌هاي تجارت الكترونيكي، امنيت اطلاعات، شبكه‌هاي كامپيوتري در دانشگاه‌هاي اميركبير و صنعتي شريف.

- كارشناسي تجارت الكترونيكي در صنعتي شريف با همكاري دانشگاه Royal Roads كانادا.

*مجري: وزارت ارتباطات و فناوري اطلاعات

مجموعاً 114 نفر در مقاطع كارداني و كارشناسي پست، مخابرات و پست بانك در سال 1382 از دانشكده علمي- كاربردي پست- مخابرات فارغ التحصيل شده‌اند.

ب - دوره های تحصيلات تکميلی (كارشناسي ارشد)

*مجري: وزارت علوم، تحقيقات و فناوري

- تجارت الكترونيكي در دانشگاه‌هاي صنعتي اميركبير و علم و صنعت.

- سيستم‌هاي چند رسانه‌اي در دانشگاه صنعتي اميركبير.

- امنيت اطلاعات در دانشگاه صنعتي اميركبير.

- شبكه‌هاي كامپيوتري در دانشگاه‌هاي صنعتي اميركبير و صنعتي شريف.

- مديريت سيستم‌هاي تكنولوژي اطلاعاتي در دانشگاه تربيت مدرس.

- مهندسي طراحي و توليد نرم‌افزار دانشگاه تهران.

- مهندسي مخابرات امن در دانشگاه علم و صنعت.

- اطلاعات الكترونيكي (محرمانه) در دانشكده اطلاعات.

- بازاريابي و تجارت الكترونيكي در دانشگاه تربيت مدرس بصورت مشترك با دانشگاه تكنولوژي Lulea كشور سوئد.

-مركز تحقيقات فناوري اطلاعات و ارتباطات پيشرفته و علوم كامپيوتر در دانشگاه صنعتي شريف.

- مديريت فناوري اطلاعات در دانشگاه‌هاي الزهراء ، تربيت مدرس، تهران و علامه طباطبايي.

*مجري: دبيرخانه شوراي عالي مناطق آزاد

- برنامه‌ريزي براي راه‌اندازي دوره مديريت بازرگاني با گرايش تجارت الكترونيكي (كارشناسي ارشد) با همكاري دانشگاه‌هاي مالتي مديا مالزي (MMU) .

 *حامي: وزارت بازرگانی

وزارت بازرگاني در راستاي سياست‌هاي توسعه تجارت الكترونيكي به امر آموزش توجه خاصي داشته است و همواره از راه‌اندازي دوره‌هاي تحصيلات تكميلي در دانشگاه‌هاي داخلي با همكاري دانشگاه‌هاي كشورهاي پيشرو در زمينه تجارت الكترونيكي جهت كسب تجربه‌هاي عملي حمايت مادي و فني نموده است. در ادامه به چند نمونه اشاره شده است.

- برگزاري دوره كارشناسي ارشد و دكتري مهندسي فناوري اطلاعات و ارتباطات با گرايش تجارت الكترونيكي در دانشگاه اميركبير با حمايت مالي وزارت بازرگاني.

- برگزاري دوره كارشناسي ارشد بازاريابي و تجارت الكترونيكي در دانشگاه تربيت مدرس با همكاري دانشگاه Lulea سوئد با حمايت مالي وزارت بازرگاني.

- رايزني با دانشگاه‌هاي تهران، علم و صنعت و شهيد بهشتي براي برگزاري ساير دوره‌هاي تجارت الكترونيكي با حمايت مالي وزارت بازرگاني.

ج - دوره های کوتاه مدت

*مجري: وزارت علوم، تحقيقات و فن‌آوري اطلاعات

دوره‌هاي ICT با 4 گرايش در:

- مؤسسه غير دولتي- غير انتفاعي آموزش عالي جهاد دانشگاهي اصفهان- رشت- يزد- اهواز)

- مؤسسه غيردولتي- غير انتفاعي آموزش عالي صدر المتالمين.

- مؤسسه غير دولتي - غير انتفاعي آموزش عالي طبرستان.

*مجري : وزارت بازرگاني

الف- دفتر توسعه تجارت الكترونيكي

- برگزاري كارگاه آموزشي «تجارت الكترونيكي، ضرورت‌ها و نيازها» در كيش براي شناسايي بازرگانان و كارشناسان با همكاري مركز توسعه تجارت كيش.

ب – مركز آموزش بازرگاني

- برگزاري دوره‌هاي عمومي و تخصصي در مورد موضوعات مربوط به تجارت الكترونيكي براي دستگا‌ه‌هاي دولتي و بخش خصوصي.

*مجري: وزارت ارتباطات و فناوري اطلاعات

-  دوره‌هاي تعميرات سيستم‌هاي مخابراتي، سوئيچ كم ظرفيت، دروس تخصصي فيبر نوري، آموزش IT، زبان براي فناوري اطلاعات، مديريت دانش و تجارت الكترونيكي مجموعاً 632 نفر به ميزان 255213 نفر ساعت در وزارت فناوري اطلاعات و ارتباطات در سال 1382 آموزش ديده‌اند.

*مجري: وزارت صنايع و معادن

يكي از اولين قدمها براي عملياتي كردن تجارت الكترونيكي در يك سازمان، الكترونيكي نمودن فرآيندهاي داخلي آن سازمان مي‌باشد. در همين راستا وزارت صنايع و معادن 563 نفر از كارشناسان خود را در زمينه گردش الکترونيکی  مکاتبات، آموزش داده است.

*مجري: بانك توسعه صادرات ايران

- آموزش پرسنل كليه شعب با بومي‌سازي و كاربري بومي شده بانكداري الكترونيكي.

- آشنا نمودن مشتريان به چگونگي استفاده از تجارت الكترونيكي و مسائل حقوقي آن.

*مجري: بانك ملت

- آموزش تعداد 1336 نفر از كاركنان شاغل در 42 شعبه و ستاد بانك در زمينه بانكداري الكترونيكي.

*مجري: دبيرخانه شوراي عالي مناطق آزاد

- برگزاري دوره‌هاي تجارت الكترونيكي در دانشگاه چابهار.

*مجري: شركت سهامي بيمه البرز

- آموزش كاربري رايانه در سطح مديران،رؤسا و كاركنان.

- آموزش كاركنان مديريت پردازش داده‌ها با فناوري روز براي همگرايي فعاليت‌هاي انفورماتيكي.

د-  نشست‌ها و همايش هاي علمي

يكي از راه حل‌هاي ميان‌مدت جهت فرهنگ‌سازي و ترويج فرهنگ تجارت الكترونيكي ميان عموم مردم برگزاري همايشهاي فراگير مي‌باشد. همچنين براي گسترش تحقيقات زيربنايي تجارت الكترونيكي در همه زمينه‌هاي مربوط برگزاري همايش‌هاي تخصصي محلي و نشست‌هاي علمي براي مبادله نظرات و ارائه محصولات علمي و عملي راهكار مناسبي است. در اين زمينه فعاليت‌هاي زير صورت پذيرفته است:

*مجري: وزارت بازرگانی

-       برگزاري همايش تجارت الكترونيكي در تيرماه 1382.

حمايت از برگزاري ديگر همايش‌هاي مرتبط با تجارت الكترونيكي از جمله:

- همايش فناوري اطلاعات، دولت و دانشگاه در دانشگاه اميركبير.

- همايش كاربرد فناوري اطلاعات و ارتباطات در روستا در دانشگاه علم و صنعت.

- همايش امنيت الكترونيكي در انجمن رمز ايران.

- همايش فناوري اطلاعات و ارتباطات انجمن كامپيوتر ايران.

- همايش فناوري اطلاعات و دانش در دانشگاه اميركبير.

برگزاري نشست‌هاي ماهانه تجارت الكترونيكي با دستگاه‌هاي اجرايي مربوط و كارشناسان و صاحبنظران علمي به منظور بررسي مسائل موجود و ارائه راه‌حل از ساير اقدامات وزارت بازرگاني است. در اين زمينه نشست‌هاي زير در سال 1382 برگزار شده است.

- نشست زيرساخت‌هاي مخابراتي و ارتباطي تجارت الكترونيكي ايران

- نشست تبيين قانون تجارت الكترونيكي

*مجري: بيمه مرکزی

- برگزاري همايش صنعت بيمه و فن‌آوري اطلاعات و ارتباطات (ICT)

*مجري: بانك توسعه صادرات ايران

- همايش بين‌المللي بانكداري الكترونيكي در تيرماه 1379.

هـ- پژوهش‌ها و نشريات علمی

*مجري: وزارت بازرگاني

وزارت بازرگاني به منظور ترويج فرهنگ تجارت الكترونيكي اقدام به اجراي طرح‌هاي تحقيقاتي در زمينه موضوعات مربوط به تجارت الكترونيكي نموده است اهم اين طرح‌ها عبارتند از:

- آنچه مديران در مورد تجارت الكترونيكي بايد بدانند.

- نقل و انتقال الكترونيكي وجوه.

-  بررسي موانع فرهنگي در استقرار تجارت الكترونيكي.

- بررسي مسائل و مشكلات بيمه‌اي و گمركي در استقرار تجارت الكترونيكي ايران.

- ترجمه كتاب «كارت هوشمند و كاربردهاي آن»

 *مجري: بيمه مرکزی

- انتشار ويژه‌نامه با موضوع تجارت الكترونيكي و بيمه مركزي ايران.

و- اطلاع رسانی

*مجري: صدا و سيما

- پخش برنامه به مدت 41 ساعت و 35 دقيقه از طريق معاونت سيما در زمينه معرفي خدمات مربوط به تجارت الكترونيكي در سال 1382 براي توسعه و ترويج تجارت الكترونيكي.

-پخش گزارش به مدت 9:30 دقيقه

-پخش مصاحبه بمدت 9 دقيقه.

-اخبار مكتوب به مدت 15:30 دقيقه.

-ارتباط مستقيم به مدت 2 دقيقه.

- پخش برنامه به مدت 2 ساعت و 55 دقيقه از شبكه خبر در خصوص موضوعات مربوط به تجارت الكترونيكي.

-پخش برنامه به مدت 72 ساعت و 5 دقيقه از طريق معاونت صدا در خصوص موضوعات تجارت الكترونيكي.

- فعاليت گروه خبرنگاران براي پوشش موضوعات تجارت الكترونيكي.

*مجري: شركت سهامي بيمه البرز

-  ارائه اطلاعات لازم در خصوص خدمات بيمه‌اي از طريق سايت اطلاع‌رساني www.alborzinsurance.ir

*مجري: بيمه مرکزی

- انتشار اطلاعات و اخبار بيمه‌اي از طريق سايت اطلاع‌رساني www.centinsur.ir .

*مجري: سازمان بنادر و کشتيرانی

-ارائه اطلاعات لازم در خصوص بنادر از طريق www.ir_pso.com  .

*مجري: دبيرخانه شوراي عالي مناطق آزاد

-ارائه اطلاعات لازم در خصوص تجارت الكترونيكي از طريق سايت اطلاع‌رساني www.freezones.ir.

-پايگاه اطلاع‌رساني بازرگاني مركز توسعه تجارت كيش به آدرس www.kishtpc.com  براي ارائه اطلاعات مورد نياز بازرگانان و تجار داخلي از بازارهاي بين‌المللي.

-دسترسي به اطلاعات تعرفه‌ها و ارزش كالاها از طريق سايت اطلاع‌رساني www.qfzo.net در قشم.

*مجري: وزارت نيرو

وزارت نيرو با ايجاد وب سايت خدمات زير را ارائه می کند:

-درج آگهي‌هاي مناقصه و مزايده

-اطلاعات مربوط به عقد قراردادها

-فروش انشعابات فاضلاب

-اطلاعات طرح‌هاي اجرايي آب كشور

-بازار الكترونيكي آب با هدف ارائه قيمت آب چاهها، چشمه ها، قنوات و آبهاي سطحي

*مجري: شركت ملي نفت ايران

-ارائه اطلاعات به مشتريان در خصوص وضعيت صورتحساب‌هاي گاز از طريق سايت www.nigc.ir .

-اطلاع‌رساني مناقصات داخلي و خارجي در تمامي واحدهاي صنايع نفت، گاز و پتروشيمي از طريق سايت www.nioc.com .

ز - آموزش الكترونيكي

*بانك كشاورزي

-دوره هاي بدو خدمت ليسانس، تبليغات الكترونيكي، رايانه (سخت افزار- نرم افزار) و خدمات بانكي از طريق سايت http//elearning/ilearn در بانك كشاورزي.

*دبيرخانه شوراي عالي مناطق آزاد

-ارائه خدمات آموزش الكترونيكي به 720 نفر از طريق مركز فن‌آوري اطلاعات و ارتباطات كيش (برج IT كيش).

-اجراي كلاس‌هاي آموزشي از راه دور در دانشگاه كيش.

نتيجه‌گيري:

همانگونه كه مشاهده مي‌شود دستگاه‌هاي مختلف اجرايي برنامه‌هاي آموزشي مختلفي را براي ترويج و گسترش تجارت الكترونيكي اجرا نموده‌اند. با اين وجود هنوز براي پرورش نيروي انساني با مهارت بالا و كارآزموده به زمان و جديت بيشتري نياز است. تربيت نيروي انساني متخصص بايد از طريق وزارت علوم، تحقيقات و فناوري دنبال شود ولي به طور همزمان نيز امر آموزش و آگاه‌سازي عمومي بايد با همكاري تمامي دستگاه‌هاي متولي تجارت الكترونيكي صورت پذيرد. بر اساس گزارش آنكتاد در سال 2002، از 37 كشور در حال توسعه مورد بررسي، 70% آگاه‌سازي را در اولويت راهبردهاي توسعه تجارت الكترونيكي خود قرار داده‌‌اند. در ايران نيز اين موضوع مورد توجه قرار گرفته است و براي رسيدن به وضعيت مطلوب تلاش مي‌نمايد.

انجام پایان نامه

سفارش پایان نامه

نقشه