انجام پایان نامه

درخواست همکاری انجام پایان نامه  بانک مقالات رایگان انجام پایان نامه

سفارش پایان نامه

|

انجام پایان نامه ارشد

چكيده:

رساله‌ي حاضر كه با عنوان «نقش و سهم بازرگانان در مشروطيت ايران با تكيه بر ايالات چهارگانة تهران، آذربايجان، يزد و بوشهر (1313-1326هـ.ق) تدوين شده است، به بررسي مباني تعارضات بازرگانان و حاكميت به عنوان علل مشروطه‌خواهي آنان و نقش و سهم اين گروه اجتماعي در به ثمر رسيدن جنبش مشروطه و حيات نظام مشروطيت تا بمباران مجلس اول مي‌پردازد. پرسش اساسي پيش روي پژوهشگر اين است كه: «علل و عوامل مشروطه‌خواهي بازرگانان و نقش و سهم آنان در مشروطيت تا به توپ بسته شدن مجلس اول چه بود؟».

فرضية اصلي تحقيق اين كه: «بازرگانان به عنوان ركن اصلي بازار، يكي از سه گروه رأس هرم قدرت بودند و براساس جايگاه اجتماعي و اقتصادي خود به ايفاي نقش در مسايل مي‌پرداختند. آنان با آغاز دوره‌ي حكومت قاجارها و سلطه‌گري دول روس و انگليس با وضعيت بدتري مواجه شدند؛ ضعف حكومت مركزي و سلطة حكام ستمگر و قدرت‌هاي خارجي، بازرگانان ايران را به مقام متضررترين قشر اجتماعي تنزل داد. اين امر باعث افزايش تضاد بازرگانان و حاكميت شد. بي نتيجه ماندن تلاش‌هاي گروهي بازرگانان براي مقابل با تهديدات داخلي و خارجي باعث شد تا آنان آگاهانه براي تحقق خواسته‌هاي تاريخي خود از فعال‌ترين گروههاي اجتماعي در جريان مشروطيت شوند.

يافته‌هاي اساسي رساله‌ي حاضر اين كه: «1ـ بازرگانان ضمن خودآگاهي دروني و كسب علم و تجربه به خصوص از نيمه‌ي دوم قرن نوزدهم ميلادي به بعد باعث شد تا آنان در مقابل تهديدات داخلي و سلطة خارجي به واكنش‌هاي سياسي و تجاري تست بزنند. اما سلطة سنگين اين دو مانع اصلي بهبود اوضاع شد. آنان انحطاط شديد اقتصادي كشور را به حاكميت سياسي و سياست‌هاي اتخاذي آن نسبت مي‌دادند و با اين فكر، در اصلاح امور با جنبش مشروطه همراه شدند. 2ـ نقش بازرگانان در جنبش مشروطيت شامل حمايت مالي از تجمعات و اراية فكر و انديشه در اهميت قانون مداري و ايجاد حكومت مركزي قوي و جمهوريت بود. بازرگانان روشنفكر و عمده با اخذ تجربيات از نظام سياسي دول اروپايي به تاليف آثار و اراية نظر قبل و پس از مشروطه پرداختند. از جمله آنان طالبوف، زين‌العابدين مراغه‌اي، تقي اف، حاج حسين امين‌الضرب، ميرزا محمود تاجر اصفهاني، محمدتقي مازار و معين‌التجار بود. 3ـ سهم بازرگانان از برقراري مشروطيت، گنجاندن خواسته‌هاي خود در اصول قانون اساسي و متمم آن و تلاش براي قانونمند كردن همة امور ايران بود. حضور جدي و تلاشگر آنان در مجلس اول و كميسيون‌هاي آن و عضويت در انجمن‌هاي ايالتي و ولايتي و حمايت از نظام مشروطيت در برابر بقاياي مستبدان و سنگ‌اندازي خارجي‌ها و اراية طرح‌هاي ملي در اقتصاد و.‌.. از موارد ديگر سهم بازرگانان از مشروطيت بود.

مقدمه:

رساله‌ي حاضر كه با عنوان «نقش و سهم بازرگانان دورة مظفري در جنبش مشروطيت ايران» تدوين و نگارش شده است، ضمن بررسي مباني تعارضات بازرگانان ايران و نارضايتي آنان از ظلم و ستم داخلي و سلطه خارجي، نقش و سهم آنان را به عنوان يك نيروي اجتماعي در واقعه مشروطيت و نظام آن مشخص كرده است.

به لحاظ زماني، محدودة اين موضوع از جلوس مظفرالدين شاه قاجار تا بمباران مجلس شوراي ملي دوره‌ي اول است. (25 ذيحجه 1313هـ.ق ـ 23 جمادي‌الثاني 1326هـ.ق). وسعت مكاني آن هم بررسي نقش و سهم بازرگانان در چهار ايالت عمده و تاثيرگذار ايران در جنبش مشروطيت يعني تهران، آذربايجان، يزد و بوشهر را دربر مي‌گيرد.

روش پرداختن به موضوع براساس روش تاريخي و بررسي توصيفي ـ تحليلي و تطبيق داده‌ها و اطلاعات از اسناد و منابع است. شيوه گردآوري اطلاعات مراجعه به مراكز كتابخانه‌اي و آرشيوهاي اسناد و روزنامه‌ها است.

تاكنون يكصد سال از جنبش مشروطيت به عنوان اولين حركت تحول‌خواهانة ايرانيان مي‌گذرد اما هنوز تحقيق جدي و جزئي در مورد نقش و سهم بازرگانان ايران به عنوان يك گروه پر اهميت اجتماعي انجام نشده است. تحقيقات جديدي وجود دارد كه در آنان با محور قراردادن موضوع اقتصاد و تجارت بعضاً به بازرگانان مرتبط با موضوع پرداخته شده است. در مورد بازرگانان و مشروطيت مهمترين كار تحقيقي در ايران رساله‌ي دكتري خانم «سهيلا ترابي فارساني» است. با توجه به آنكه حيطه زماني ايشان در پرداختن به اين موضوع از سال 1907م. به بعد است كه تا اوايل دورة پهلوي ادامه داده است، به تمركز اساسي به نقش بازرگانان در مشروطه نپرداخته است و در يك بخش مقدماتي تنها كليات موضوع را مشخص كرده است. دوم آنكه ايشان در همين بخش علاوه بر كلي گويي، تنها جريانات مشروطيت ايران را در تهران دنبال كرده‌اند حال آنكه چه در برقراري نظام مشروطيت و چه در شرايط بحراني پس از آن بازرگانان ايالات عمده از جمله تبريز، يزد و بوشهر جلوه‌هاي با ارزشي در آزاديخواهي و عدالت‌طلبي و قانونمداري و مبارزه با سلطه خارجي از خود به نمايش گذاشته‌اند و در بررسي موضوع بازرگانان و مشروطيت ايران حايز كمال اهميت است.

دوره‌ي زماني محدود و عدم دسترسي به آرشيوهاي خانوادگي بازرگانان چهار ايالت از مشكلات تحقيق حاضر بود. استفاده از مراكز اطلاعات و اسناد شهرها به خاطر بعد مسافت ممكن نشد. عدم همكاري مسئولان برخي مراكز آرشيو اسناد از جمله موسسة مطالعات تاريخ معاصر ايران، بي‌احترامي به پژوهش‌ و كار علمي است كه اين روند انحصارطلبي در آينده سيلي فرهنگي خود را خواهد زد.

سؤالات پيش روي پژوهشگر در بررسي موضوع نقش و سهم بازرگانان در مشروطيت از اين قرار است: 1ـ مباني نارضايتي و تعارضات اساسي بازرگانان با حاكميت داخلي و سلطه خارجي چه و واكنش‌هاي آنان به مسايل موجود تا سال 1323هـ.ق چگونه بود؟ 2ـ نقش بازرگانان چهار ايالت عمده تهران، آذربايجان، يزد و بوشهر در جريانات مشروطه‌خواهي تا صدور فرمان مشروطيت چيست؟ 3ـ سهم گروهي بازرگانان از نهادهاي جديد مشروطيت و ميزان ايفاي نقش آنان در ايالات چهارگانه براي موفقيت و اجراي زمان مشروطيت چقدر بود؟

رساله موجود براساس اين فرضية اصلي استوار است كه حضور و ايفاي نقش بازرگانان ايران در جنبش مشروطه‌خواهي ايرانيان براساس شواهد موجود هرگز نمي‌تواند يك امر تصادفي و تلاشي از سوي آنان به منظور جا نماندن از ساير اقشار جامعه شهري ايران محسوب گردد. آنان همواره در طول دوره‌ي ناصري و مظفري با متضرر شدن از نفوذ و سلطه خارجي و بي‌توجهي حاكمان داخلي، به واكنش‌هاي سياسي و تجاري براساس علم و آگاهي درون گروهي از منافع صنفي و ملّي پرداخته بودند. زمينه‌هاي جنبش مشروطيت اساساً با اولين تحصن صنفي آنان در حرم شاه عبدالعظيم در سال 1323هـ.ق آغاز شد. در دوران مهاجرت‌ها، آنان براي اجراي خواسته‌هاي ملي و تاريخي خود به حمايت مالي و فكري در تشكيل عدالتخانه و مجلس شوراي ملي كوشيدند و از رهبران نهضت محسوب مي‌شدند. در دوره‌ي تشكيل نظام مشروطيت به ايفاي نقش در مسايل و تلاش براي حل بحران‌ها سعي در پيشبرد اهداف هميشگي خود داشتند و در بين همه گروههاي اجتماعي، فعال‌ترين و خالص‌ترين گروه مشروطه‌خواه ماندند.

محتواي رساله به منظور پاسخ‌گويي به سؤالات تحقيق در سه بخش مجزا ـ شامل شش فصل است. هر بخش در دو فصل به تشريح موضوع مي‌پردازد. بخش اول به عنوان بخش مقدماتي در دو فصل به مباني ساختار اجتماعي و هرم قدرت ايران، روابط بازرگانان با اقشار عمدة اجتماعي و مباني تعارضات تجار و حاكميت و پيشينه تحول‌خواهي و مبارزات بازرگانان با تهديدات داخلي و خارجي پرداخته است. در فصل اول از بخش دوم به عنوان نقش بازرگانان در مشروطيت تهران به تلاش‌ها و نقش بازرگانان در پايتخت در وقايع منجر به مشروطه پرداخته شده و سپس نقش فردي تعدادي از بازرگانان در آن شهر در وقايع مشروطه مشخص شده است. فصل دوم به اقدامات و فعاليت‌هاي بازرگانان مشروطه‌خواه سه ايالات آذربايجان، يزد و بوشهر اختصاص يافته است. بخش سوم هم در دو فصل به سهم بازرگانان ايران از تشكيل نظام مشروطيت مربوط است؛ فصل اول آن، سهم بازرگانان ايران را در مجلس شوراي ملي دوره‌ي اول و تلاش‌هاي آنان در حل مسايل و اجراي آرمان‌هاي خود و تصويب قانون اساسي مشخص كرده. اين فصل در واقع با محوريت بازرگانان و فعاليت‌ها و تلاش‌هاي آنان در دورة دو سالة عمر مجلس اول مربوط مي‌شود.

در فصل دوم فعاليت‌ها و تلاش‌هاي بازرگانان ايالات در حمايت از مشروطيت و تلاش آنان در حل مسايل و حذف موانع موفقيت نظام مشروطيت مورد بحث قرار گرفته است. در پايان هم به ذكر نتايج تحقيق در قسمت «نتيجه‌گيري» و سپس اراية فهرست منابع و تصاويري از بازرگانان فعال در مشروطيت پرداخته شده است.

سرانجام بدون ياري و راهنمايي اساتيد محترم گروه تاريخ دانشگاه شهيد بهشتي طي مسير چنين راهي مشكل بود. جناب آقاي دكتر محمدعلي اكبري با قبول سمت راهنماي اين رساله و ارايه‌ي راهنمايي‌هاي ارزشمند به ويژه در روش كار و متدولوژي تحقيق كمك شاياني كردند. آقاي دكتر كريم سليماني به عنوان مشاور همراه و همكار بودند. جناب آقاي دكتر غلامحسين زرگري‌نژاد مدير محترم و استاد ارزشمند گروه تاريخ دانشگاه تهران در اراية منابع و روزنامه‌ها و راهنمايي‌هاي لازم دريغ نكردند. آقاي دكتر ايرج افشار و دكتر سهراب يزداني در جلسات مختلف نكات مهمي در پرداختن به چنين موضوعي را به اينجانب گوشزد كردند. برادران و خواهران گرانقدرم به همراه پدر و مادرم اصلي‌ترين سرمايه‌هاي معنوي و حاميان مادي اينجانب در طول سال‌هاي تحصيل دانشگاهي‌ام بودند. خداوند مرا قدردان الطاف خود و اين عزيزان كند. دوست خوبم آقاي عليرضا سلطاني و آقايان فرهادي و زارع هم همواره به اينجانب لطف داشتند. همه اين سروران ارجمند در به سرانجام رسيدن اين رساله ياري‌گر و همراه بودند اما مسئوليت هرگونه ايراد و نقصي در اين تحقيق تنها متوجه اينجانب است.


سفارش پایان نامه