انجام پایان نامه

درخواست همکاری انجام پایان نامه  بانک مقالات رایگان انجام پایان نامه

سفارش پایان نامه

|

انجام پایان نامه ارشد

نوشته شده توسط moshaveranetehran.net   
دسته: انجام پایان نامه | مقالات
نمایش از یکشنبه, 06 تیر 1395 07:04
بازدید: 373

فهرست

عنوان                                           صفحه

تاريخچه شركت پاكشو........................... 3

مو و لزوم استفاده از شامپوها................. 4

شامپو و انواع آن............................. 7

دترجنت‌ها (سورفكتانت‌ها) و انواع آن............ 9

تري اتانول آمين لوريل سولفات................. 17

سولفوساكسيناتها.............................. 17

فتي اسيد آلكانول آميد........................ 18

ايميدازولين‌ها................................ 19

بتائين‌ها..................................... 20

عوامل حالت دهنده مو.......................... 21

محافظت كننده‌ها............................... 22

عوامل شفاف كننده............................. 23

عوامل غلظت دهنده............................. 24

افزودينهاي كه به پايداري شامپو كمك مي‌كنند.... 25

كف........................................... 25

مواد اولية شامپو و كنترل كيفيت آنها.......... 26

آب و كنترل كيفيت آن.......................... 37

فرمولاسيون دو نوع شامپو و مايع دستشويي........ 41

مراحل ساخت شامپو............................. 43

كنترل كيفيت محصول............................ 45

روشهاي اصلاح محصول............................ 49

نرم كننده‌هاي لباس............................ 50   

سفيدكننده‌ها ................................. 52

مايع ظرفشويي................................. 55

جرم گير...................................... 58

شيشه شوي..................................... 60

نرم كنندة موي سر............................. 62

ميكروبيولوژي................................. 63

مقالات   

 

تاريخچه شركت پاكشو

شركت پاكشو از سال 1340 در كارخانه كوچك به مساحت 400 مترمربع و تنها 5 نفر در آن مشغول به كار بودند آغاز بكار كرد و نخستين محصول خود يعني مايع طرفشويي گلرنگ را به بازار فرستاد. يك سال بعد مايع سفيدكنند و پس از چهار سال يعني در سال 1345 مايع شيشه‌شوي گلرنگ را به بازار مواد شوينده و پاك كننده عرضه كرد شركت پاكشو در سال 1346 يكي از محصولات خود يعني جرم گيري توالت گلرنگ را وارد بازار كرد و 6 سال بعد يعني سال 1351 امتياز توليد چهار فرآوردة‌ ياد شده بطور رسمي به شركت پاكشو واگذار شد و به اين ترتيب دورة تازه فعاليتهاي توليدي اين شركت تداوم يافت. در طول سالهاي 53 و 54 محصولاتي چون پودر لباسشوئي و ظرفشويي و صابون و مايع دستشوئي به بازار عرضه شد.

پس از انقلاب فرآورده‌هايي در اولويت توليد قرار گرفت كه مواد اوليه آن در شركت وجود داشته باشد. در اجراي اين سياست از سال 68 به بعد توليدات منحصر به مايع ظرفشوئي، سفيد كننده، جرم‌گير توالت وشيشه‌شوي مورد استقبال فراوان و غير قابل پيش‌بيني مصرف‌كنندگان قرار گرفت و در نتيجه شركت ناچار شد تشكيلات خودرا گسترش دهد.

بطوريكه هم اكنون فعاليتهاي توليدي اين شركت با استفاده از خدمات كاركنان اين واحد در بخش‌هاي گوناگون توليد، تحقيقات و توسعه كنترل و كيفيت امور اداري و حتي همچنين نظارت دقيق 40 كارشناس مجرب و ماهر در رده‌هاي دكترا، مهندسي و كارشناسي ارشد با موفقيت ادامه دارد.

مو و لزوم استفاده از شامپوها:

ابتدا نگاهي گذرا به ساختان مو خواهيم داشت سپس روشهايي كه مواد مصرفي در شامپوها و حالت دهنده‌هاي مو مي‌تواند ساختمان مو را تحت تأثير قرار دهند بررسي مي‌شوند.

ساختمان مو بر اساس نژاد، تغذيه ومنطقه‌اي كه فرد در آن قرار دارد و خصوصيات وراثتي متغير است. ولي به طور كلي سه منطقه در برش عرضي مو ديده مي‌شود.

لاية اول كوتيكول است كه خارجي‌ترين لاية مو است. از پروتئين كراتينه شده تشكيل  شده است و بصورت فلس‌هايي است كه بر روي هم قرار گرفته‌اند. مقاومت موي انسان نسبت به مواد شيميايي به ميزان ضخامت لاية كوتيكول آن بستگي دارد. اگر چنانچه لاية كوتيكول مو آسيب ببيند مو حالت خشكي و خشني پيدا خواهد كرد.

لاية كورتكس زير لاية كوتيكول قرار دارد و قسمت اعظم مو را تشكيل مي‌دهد. اين لايه از سلولهاي سوزني شكل تشكيل شده كه در طول محور ليف مو قرار دارند. الاستيسيته و قدرت مو به ساختمان كورتكس بستگي دارد. كورتكس از اسيدهاي آمينه مانند تريپتوفان و تيروزين واز اجزاء بسيار كوچك معدني و از تركيبات گوگرددار مانند سيستين تشكيل شده است.

كانالي كه در مركز مو قرار دارد مدولا ناميده مي شود كه معمولاً از كراتين نرم تشكيل شده است. گفته مي‌شود كه اين لايه بر خواص شيميايي و مكانيكي مو تأثير چنداني ندارد.

لاية كوتيكول مناسبترين لايه براي ايجاد تغييرات ساده در مو مي‌باشد. براقيت و نرمي مو توسط افزودن مواد شيميايي كراتين دار به كوتيكول مو تأمين مي‌شود. تشكيل لايه يا فيلمي بر روي تار مو به صورت ممتد يا غير ممتد باعث بهبود خواص فيزيكي فلس‌هاي مو، براقيت و نرمي مي‌شود كه خود بر خواص نوري مو مؤثر است. براي اين منظور مي‌توان از يك نرم كنندة اسيدي استفاده كرد.

در اثر جذب مواد شيميايي در لاية كوتيكول، براقيت، شفافيت و سهولت برهم لغزيدن تارهاي مو بهبود مي‌يابد.

گروههاي آمينو آزاد كراتين مو، هر چند منبع الكترون مي‌باشند ولي از لحاظ شيميايي بدون بار هستند. اين گروهها مي‌توانند از لحاظ پيوند الكترواستاتيكي باتركيباتي كه از لحاظ الكتروني ضعيف هستند پيوند يافته و يك كمپلكس قوي ايجاد نمايند. دترجنت‌هاي كايتوني به عنوان اسيد لوئيس و مو به عنوان بازلوئيس عمل مي‌كند وعمل جايگريني مواد در لاية‌ كوتيكول انجام مي‌شود.

هنگامي كه مو تحت تأثير مواد شميايي قرار مي‌گيرد كورتكس مو در محل انتهايي مو به صورت بي‌حفاظ باقي مي ماند. جايگزين كردن مواد حالت دهنده در اين قسمت به علت اندازه بزرگ مولكول محدوديت دارد. بنابراين همانگونه كه يك مولكلول وارد اين جزء مو مي‌شود مي‌تواند از آن جز نيز خارج شود مگر آنكه با لاية كورتكس واكنش‌ دهد.

مدولا به علت غير قابل دسترس بودن كمتر در دسترس عمليات حالت دهندگي قرار مي‌گيرد.

ريشة مو مواد چربي را ترشح مي‌كند كه اين مواد محتوي اسيدهاي چرب، روغنهاي اوليئك چربيها، هيدروكربنها و استرونيدها مي‌باشد.

به منظور زدودن چربي، لازم است كه ماده‌اي كه چربي را به خود جذب مي‌كند كه به نام مواد ديترجنت ناميده مي‌شود به شامپو افزوده مي‌شود. اين ماده بايد موجب خيس شدن مو شود. اين عمل از طريق كاهش كشش سطحي آب انجام مي‌شود. ثانياً كشش بين چرك و مو بايد تا حدي كاهش يابد كه ذرات چرك توسط محلول ديترجنت جانشين گردند.

در انتخاب ديترجنت لازم است به موارد زير توجه كنيم:

1-اثر ديترجنت بر روي سطح مورد نياز

3-پايدراي ديترجنت

3-اثربخشي ديترجنت با غلظتهايي كه از نظر اقتصادي مقرون به صرفه باشد.

اگر ديترجنت را به عنوان پاية شامپويي استفاده مي‌كنيد بايد به نكات زير توجه كنيد.

1-سرعت و سهولت انتشار شامپو بر روي مو

2-قدرت كف كنندگي ديتر جنت نظير كف، سرعت تشگيل كف و پايداري كف درمو

3-سهولت كاربرد شامپو از نظر شستشوي مو

4-رنگ و شفافيت شامپو

5-سهولت شانه زدن موهاي مرطوب بعد از استعمال شامپو

6-موها بايد بعد از مصرف شامپو براق گردند.

7-سرعت خشك شدن موها.

در شامپوهاي جديد الكلهاي چربي سولفاته والكل اترهاي چربي سولفونه به كار برده مي‌شود.

شامپو و انواع آن:

يكي از تعاريفي كه براي شامپو ارائه شده به اين صورت است.

شامپو سورفكتانتي (مادة فعال در سطحي) است كه به فرم صحيحي (مايع- جامد يا پودر) تهيه شده و قادر است كه در صورت مصرف در شرايط معين چربي ها و كثيفي را از روي پوست سر و تار مو جدا كند بدون اينكه اثرزيان آوري روي پوست سر يا مو يا سلامتي مصرف‌كننده داشته باشد. بطور كلي ابتدائي‌ترين عملكرد شامپو تميز كردن مو و پوست سر مي‌باشد. پس از آن براي جلب رضايت بيشتر مشتري مي‌توان موادي به شامپو افزود تا به مو خاصيت نرمي و لطافت بدهد و نيز مي‌توان با طراحي فرمول شامپو خواص ديگري به آن داد براي مثال حداقل كردن تحريك چشم، كنترل شورة سر و يا افزودن مواد ديگري كه شامپو را بيشتر مورد پسند مصرف كننده قرار دهد.


انواع شامپوها:

شامپوها به صورتهاي مختلفي قابل تهيه‌اند از جمله ‌به صورت: مايع شفاف، لوسيون، خمير ژل و يا به صورت خشك كه هر يك انواع مختلفي دارد از جمله:

شامپو مخصوص موهاي خشك، معمولي و يا چرب،‌ شامپوي ضد شوره، شامپوي بچه، شامپوي نرم كننده، شامپوهاي غير صابوني و…

شامپوهاي مايع پايدار بوده و به راحتي آنها را مي‌توان رنگين و معطر نمود حاوي لوريل سولفات و يا لوريل اترسولفات به علاوه موادي جهت ايجاد كف و غلظت مناسب هستند.

خصوصيات شامپو:

در تهيه شامپو به نكات زير توجه مي‌شود:

1-قابليت پخش و پراكنده شده شامپو

2-قدرت كف كنندگي

3-قابليت پاك كنندگي

4-قابليت شسته شدن توسط آب

5-به آساني شانه شدن موها

6-عدم توليد الكتريسيته

7-بي‌ضرر بودن موادي كه در ساخت شامپو به كار مي‌رود.

مواد تشكيل دهندة شامپوها:

1-سورفكتانت ها

2-مواد پايدار كننده و افزانيده كف

3-امولسي فاير

4-مواد افزايش دهندة ويسكوزيته

5-مواد صدفي

6-مواد شفاف كننده

7-مواد حالت دهنده مو

8-مواد محافظ و آنتي اكسيدان در مواقع لازم

9-مواد مخصوص از قبيل پروتئين‌ها و ويتامين‌ها و تركيباتي كه جنبة تجارتي دارند.

10-رنگ

11-اسانس

ديترجنت‌ها (سورفكتانت‌ها):

از ديترجنت‌ها به عنوان مواد فعال درسطح ياد مي‌شود. اين مواد باعث كاهش كشش سطحي آب مي‌شوند. زيرا داراي نيرهاي جاذبه بين مولكولي ضعيفتري نسبت به حلال هستند و به اين ترتيب تمايل دارند تا به خرج مولكولهاي آب در سطح متمركز شوند.

مواد فعال درسطح مي تواند شامل مواد تر كننده، شوينده‌ها، آنتي بيوتيك‌ها، باكتري‌كشها و غيره باشد.

 

حال به تعاريفي از ديترجنت مي‌پردازيم:

  Deterygency  is defined as the process by which soil is disLodged and brought in to a state of solution or dispersion. In its usual sense deteryency has the effect of cleanivg surface. On the other hand IUPAC defines a deterent as a surfactant (or a mixture containing one or more sur factants ) having cleaning properties in dilute solution.

ديترجنت‌ها به نامهاي مختلفي ناميده مي‌شوند كه در زير بيان شده:

Tensides shortened form of tensio- active substaces.

 Surfactants shortened form of surface- active agents.

 Syndets shortened form of synthetic detergents.

سورفكتانت ها بر اساس ساختمان مولكولي به چهار دستة زير تقسيم مي‌شوند:

Anionic : the anion is the surface- active radica.

Cationic : the cation is the surface- active radica.

Non- ionic : the whole molecule is surface active and does not ionise in solution.

Amphoteric : the molecule contains an anioic and cationic radical. Either of which can be activated under different PH conditions and in the extreme bothe will be activated to form a zwitterion.

دترجنتهاي آنيوني:

اين سورفكتانت ها حاوي گروه آنيوني از يك طرف و گروه هيدروكربني با زنجير بلند از طرف ديگر مي‌باشند.

گروههاي آنيوني مي‌تواند كربوكسيلات، سولفات، تيوسولفات، سولفانات، سولفينات و سولفون آمين باشد.

آلكيل بنزن سولفونات‌ها از جمله ديترجنت‌هاي آنيوني هستند كه قدرت پاك كنندگي بالايي دارند و درمايع ظرفشويي و پودرهاي رختشويي استفاده مي‌شود. با تغيير اندازة گروه آلكيل خواص دترجنت تغيير خواهد كرد. اگر گروه آليكل شامل چهار تا هشت اتم كربن باشد يك عامل مرطوب كننده خواهيم داشت. اگر گروه آلكيل 10 تا 14 اتم كربن داشته  باشد ديترجنتي مطلوب‌ترخواهيم داشت. زنجير آلكيل بايد به صورت خطي باشد تا قابل تجزيه درطبيعت باشد.

سديم لوريل سولفات يك پاك كننده با كف كنندگي خوب در صنايع شامپو سازي كاربرد فراوان دارد. آلكيل سولفاتهايي كه داراي 18- 12 كربن هستند مفيد‌ترند. به خصوص آنهايي كه 18- 14- 12 اتم كربن دارند كف عالي داشته و مو را نرم و لطيف مي‌كنند. هر چه تعداد كربن گروه آليكل بيشتر باشد كف كمتري توليد مي‌كند.

روغن نارگيل داراي درصد اسيد چرب بالايي بوده و بهترين سورفكتانت‌ها را حاصل مي‌نمايد.

سديم لوريل سولفات به دليل آنيونيك بودن و قليائيت بالا سبب سوزش چشم شده وامروز درصنايع شامپوسازي مورد مصرف قرار نمي‌گيرد.

منوگليسيريدهاي سولفونه شده يكي از بهترين ديترجنت‌هاي مصرفي در تهيه شامپوها است اگر گروه آلكيل متصل به آن 11 اتم كربن داشته باشد. اين ماده نسبت به سختي آب مقاوم است ودر صورت مصرف مو را نرم و لطيف مي كند. اين تركيب به صورت خنثي يا اسيدي بايد نگهداري شود.

آلكيل اتوكسي سولفاتها كه فرم كلي آنها به صورت  است جزء ديترجنت‌هاي ارزان و بي‌ضرر محسوب مي‌شوند. به دليل داشتن گروه پلي اتيلن گليكول براي چشم و پوست كم ضررترند و خاصيت التهاب آوري كمتري دارند وبه دليل وجود اين گروهها قدرت آنيونيك آنها ضعيف‌تر بوده و در دامنة وسيعتري از PH  مي‌توانند فعال باشند. معمولاً اگر n برابر 2 يا 3 باشد خاصيت كف كنندگي عالي خواهد بود سديم لوريل اترسولفات يكي از رايج ترين ديترجنت‌هاي مصرفي در شامپو مي‌باشد كه با علامت اختصاري SLES شناخته مي‌شود. اين ماده با در صدهاي مختلفي توسط شركت‌هاي متفاوت توليد مي‌شود. جرم مولكولي متوسط آن را 384 در نظر مي‌گيرند. آزمايشات نشان داده هر چه تعداد اتيلن اكسايد در مولكول بيشتر باشد تحريك چشم و پوست كمتر شده و ديترجنت ملايمتري خواهيم داشت.

 

دترجنت‌هاي كاتيوني:

اين دترجنت‌ها حاوي گروه كاتيوني و گروه آلكيل با زنجير بلند هستند. نسبت به شوينده‌هاي آنيوني كاربرد كمتري دارند. خاصيت شويندگي آنها ضعيف بوده و باعث تحريك پوست و چشم مي‌شود. اين تركيبات گران قيمت بوده و داراي خاصيت ضد باكتريايي هستند. بيشتر در گندزداها، نرم كننده‌ها و امولسي فايرهاي خاص استفاده مي‌شود. اين سورفكتانت خاصيت مرطوب كننده، كف كننده و امولسي فاير دارد. استفاده اين سورفكتانت همراه با دترجنت آنيوني در شامپو محدوديت دارد. زيرا تركيب شدن اين دو جزء با هم باعث مي‌شود خواص هر دو جزء كاهش يابد. بنابراين امروزه دترجنت‌هاي كاتيوني توليد ميشود كه همراه با دترجنت آنيوني مصرف مي‌شود و يك شوينده آنتي استاتيك قوي محسوب مي‌شود. سورفكتانت‌هاي كاتيوني به كراتين مو صدمه زده و باعث شكسته شدن تار مو مي‌شود. به همين دليل امروزه از اين دترجنت‌هاي به عنوان حالت دهنده به ميزان كمتر از 5% استفاده مي‌شود.

دترجنت‌هاي كاتيوني معمولاً انواع مختلفي از تركيبات آمينو هستند. كه مؤثرترين آنها نمكهاي آمونيوم چهارتايي است (Quaterium) با يك زنجير بلند كه به نيتروژن متصل مي‌شود.

 


دترجت‌هاي آمفوتريك:

دترجنت‌هاي آمفوتريك هم خاصيت آنيونيك و هم خاصيت كاتيونيك دارند. آلكيل آمينو اسيدها مانند Sodium cocamino propionate از اين جمله هستند.

اين ماده در نقطه ايزوالكتريك كمتر از 5/4 به عنوان كاتيونيك عمل مي‌كند. در محيط كمي آنيونيك، كف كنندگي آن بيشتر و درمحيطي كه كمي كاتيونيك باشد اثر حالت دهندگي (نرم كنندگي) دارد.

دترجنت‌هاي غير يوني:

دتر جنت‌هاي غير يوني مولكولهايي هستند كه درمحلول يونيزه نمي‌شوند.

اين سورفكتانت‌ها براي پايدار شدن كف و افزايش ميزان كف كنندگي به شامپو افزوده مي‌شوند.

قسمت گسترده‌اي از اين دترجنت‌ها از تركيب شدن اتيل اكسايد با يك هيدروفوب توليد مي‌شود.

به علت وجود اتصال اتري در ساختار محصول،‌تركيب مورد نظر يونيزه نمي‌شود و يونهاي فلزي روي آن تأثير نمي‌گذارد.

واكنش بالا مي‌تواند ادامه داشته باشد ولي خاصيت شويندگي در رنج 15- 10 مولكل اتيلن اكسايد به ازاي هر مولكول فتي الكل حفظ مي‌شود.

حلاليت آن به طول زنجير و به اكسي اتيلن بستگي دارد. ميزان حلاليت با تغيير تعداد گروههاي اتيلن اكسايد متغير است.

 دو سيل فنول اتوكسيله دسته وسيعي از دترجنت‌هاي غيريوني است كه به عنوان امولسي فاير خاص در صنعت كشاورزي استفاده مي‌شود. همچنين دي‌نونيل فنول اتوكسيله به عنوان يك تركيب ضدكف در پودرهاي ماشيني استفاده مي‌شود.

نونيل فنولها با 7- 6 مولكول در دماي اتاق در آب محلولند و از 12- 8 مولكول خاصيت شويندگي آنها به خوبي نمايان مي‌شود. ولي آلكيل فنون اتيلن اكسايدها از گسترده‌ترين شويند‌ه‌هاي غير يوني هستند.

گروه ديگري از دترجنت‌هاي غيريوني از واكنش يك فتي اسيد با اتيلن اكسايد به دست مي‌آيد.

 

 

 

ولي فتي اسيد اكسايد درمحيط اسيدي و بازي هيدروليز شده به فتي اسيد و پلي اتيلن گليلكول. دسته دگير از تركيب شدن اتيلن اكسايد با آمين نوع اول است كه يك تركيب غير يوني را به وجود مي‌آورد . اين دسته از مواد استفادة زيادي در شوينده‌ها ندارند. اين تركيبات در محيط اسيدي خصلت كاتيوني و در محيط خنثي و قليايي به عنوان يك تركيب غيريوني عمل ‌مي‌كنند.

واكنش اتيلن اكسايد با يك آميد منجر به توليد دسته ديگري از تركيبات غيريوني مي‌شود. آميد مورد نظر از واكنش يك آلكيلول آمين با يك فتي اسيد به دست مي‌آيد. دسته خاصي از اين تركيبات خاصيت شويندگي دارند و مواد غير دترجنت را به مواد دترجنت تبديل مي‌كنند.

اسيدهاي چرب تركيب شده با سوربيتول ايجاد استرهاي سوربيتان از جمله Tween مي‌كنند. توئين‌ها در آب كم محلولندو بيشتر در شامپوهاي بچه كاربرد دارند. اين مواد التهاب آوري سورفكتانتهاي آنيونيك را كاهش مي‌دهد. اين ماده به علت غيريوني بودن خاصيت التهاب آوري ندارد.

به طور كلي مخلوط دترجنتها در شامپوها مورد استفاده قرار مي‌گيرد. مخلوطي از دترجنتهاي يوني، كاتيوني، غيريوني و آمفوتريك. اختلاط هر يك ار اينها بستگي به خواص مورد نظر در شامپو دارد.

تري اتانول آمين لوريل سولفات:

تري اتانول آمين لوريل سولفات يك مايع غليظ به رنگ قهوه‌اي روشن است كه پاية اكثر شمامپوهاي مايع مي‌باشد و غالباً در بازار به نام تجارتي Texapon معروف است.

سولفوساكسيناتها:  Sulphosuccinates

سولفوساكسيناتها از دترجنتهاي ارزان قيمت بوده و خاصيت كف كنندگي خوبي ندارد ولي مرطوب كننده‌هايي عالي مي‌باشند.

اين دترجنت‌ از واكنش الكل و مالئيك انيدريد به دست مي‌آيد.

اگر مالئيك انيدريد با يك مول از الكل واكنش دهد يك نيم استر توليد مي‌شود وبراي سولفوناسيون از سولفيت سديم استفاده مي‌كنيم. اين نيم استر خاصيت شويندگي با ايجاد كف مناسب خواهد داشت. ولي اگر ماليئك انيدريد با دو مول الكل واكنش دهد يك دي استر حاصل مي‌شود و براي سولفوناسيون آن از بي‌سولفيت سديم استفاده مي‌كنيم. دي استرحاصل بيشتر خاصيت مرطوب كنندگي دارد تا خاصيت شويندگي و بيشتر مصارف صنعتي دارد.

لازم به ذكر است اين دترجنت‌ها بسته به نوع گروه R قدرت كف كنندگي متفاوتي خواهد داشت و به طور كلي اين تركيبات حلاليت خوبي در آب ندارند و به علت ملايم بودن بيشتر در شامپوهاي بچه استفاده مي‌شود.

فتي اسيد آلكانول آميد:  Fatty acid Alkanol amide

اين دسته از تركيبات شوينده‌هاي غير يوني هستند كه از تركيب يك آلكانول آمين با يك فتي اسيد به دست مي‌آيند


بر اثر يك سري از واكنشهاي جانبي آمين استرو آميداستر توليدمي‌شود.

واكنش دي آلكانول آمين‌ها به فتي اسيدها به نسبت 2:1 در 160- 140 درجه سانتي‌گراد انجام مي‌شود كه محصول به دست آمده محلول در آب است.

شكل 15- 5 توليد انبوه آلكانول آميد را با استفاده از متيل استرنشان مي دهد. اگر آلكونول آمين با فتي اسيد به نسبت 1:1 واكنش دهند محصول حاصل حاوي 90% آلكانول آميد خواهد بود. ولي اگر اين نسبت 2:1 باشد سوپر آميد توليد مي‌شود كه حلاليت ضعيفي در آب خواهد داشت بنابراين هميشه با يك دترجنت‌ يوني يا غيريوني استفاده مي‌شود. به عنوان مثال سوپرآميد مي‌تواند با اتانول آمين واكنش دهد. اين واكنش تحت فشار 4 كيلوپاسكال در دماي 60 درجه سانتي گراد با 75/0% كاتاليزور انجام مي‌شود.

فتي اسيد دي  اتانول آميد:

واكنش فتي اسيد با دو مول اتانول توليد دي اتانول آميد مي‌كند. در آمريكا سالانه 000/40 تن از اين محصول توليد مي‌شود كه بيش از 60 نام تجاري دارد و در مواد آرايشي و صنعت شوينده به عنوان پايدار كنندة كف و ايجاد ويسكوزيته به كار مي‌رود و همچنين به عنوان يك ماده مرطوب كننده به كار مي‌رود.

گرم كردن نسبت 1:1 از دي اتانول آمين و فتي اسيد يك ماده نامحلول در آب را ايجاد خواهد كرد ولي استفاده از دي اتانول آمين به ميزان دو برابر باعث تغيير واكنش شده و محصول به دست آمده كه همان فتي اسيد دي اتانول آميد است به صورت محلول در آب، مرطوب كننده وحتي كف كننده در آب سخت توليد مي‌شود.

 

ميزان كف كنندگي كوكونات دي اتانول آميد در محلول دو دسيل بنزن سولفونات به صورت زير است.

Foam height immediate                                                     after  5  minutes

17.5                                                                                        16                  

اولئيك دي اتانول آميد به عنوان يك امولسي فاير به كار مي‌رود.

ايميدازولين‌ها:               Imidazolines

اين دترجنت‌ها كه در شامپو بچه وشامپوهاي طبي كار برداشته و اثر نرم كنندگي نيز دارند، پوست و چشم را تحريك نمي‌كنند و يكي از مشتقات ايميدازولين مي‌باشند. اين دترجنت‌ پس از كندانسه شدن آمينوائيل اتانول آمين با اسيد چربي مانند لوريك اسيد ايجاد مي‌شود (تركيبي چهار حلقه‌اي است). تركيب آمونيوح نوع چهارم به عنوان تركيبي كه از خواص كف كنندگي خوبي برخوردار است واثرات تحريك كمي بر چشم دارد، گزارش شده است، كف كنندگي ايميدازولين‌ها از بتائين‌ها كمتر است.

دترجنت‌هاي آمفوتريك در شامپو بچه در حدود7- 6 درصد همراه با يك دترجنت آينونيك به كار مي‌رود. از آنجائيكه دترجنت‌هاي آمفوتريك نسبت به دترجنت‌هاي آينونيك قدرت پاك كنندگي كمتري دارند بنابراين براي شامپوهاي مخصوص موي چرب به كار نمي‌روند.

بتائين‌ها:       Betaines

بتائين يا تري متيل گليسين، همراه با يك مولكول آب متبلور مي‌شود هنگامي كه تا 100 درجه سانتي گراد گرم شود آن را از دست مي‌دهد و در دماي 293 درجه سانتي‌گراد ذوب مي‌شود. در آب و در الكل انحلال پذير است و خاصيت بازي ضعيفي دارد.

در چغندرقند و در چغندرهاي علفي و بسياري از گياهان ديگر وجود دارد و از ملاس چغندرقند قابل تهيه است.

در شامپوها از تركيب كوكاميد و پروپيل بتائين استفاده مي‌شود كه واكنش تهيه آن به صورت زير است:

 

CoCamido propyl Betaine

 

 به طور كلي بتائين‌ها ومشتقات آنها داراي فوائد زير مي‌باشند:

1-به پوست و چشم آسيبي نمي‌رسانند كه اصطلاحاً گفته مي‌شود mild هستند.

2-از كف كنندگ و پاك كنندگي خوبي برخور دارند.

3-ويسكوزيته را افزايش داده و باعث تغليظ فرآرده‌ مي‌شوند.

4-با دترجنت‌هاي آنيونيك سازگارند و همراه با آنها به كار مي‌روند.

امروزه از اين دترجنت‌ در شامپو بچه استفاده مي‌كنند.

عوامل حالت دهندة مو:

يكي از تفاوت‌هاي دترجنت و شامپو نتيجه نهايي پس از مصرف آن دو است. بيشتر دترجنت ها مو را تميز مي‌كنند ولي بهبودي در حالت مو ايجاد نمي‌كنند. مواد حالت دهنده روي سطح مو را مي‌پوشانند و در نتيجه حالت مو را بهبودبخشيده و نيز موها نرمتر شده و به راحتي بر روي هم مي‌لغزند.

مواد حالت دهنده ازمنابع طبيعي و يا سنتتيك مي‌تواند باشد.

مواد طبيعي مانند لانولين يا پارافين و مشتقات آنها، پروتئين‌ها، لستين و مواد گياهي مانند كتيرا

واز مواد سنتزي: پليمري ار مشتقات كاتيونيك سلولز آمونيوم وينيل پيروليدون و آمونيوم پلي آكريلات مي توان نام برد.

در كارخانه پاكشو از تركيب پلي‌كواترنيم 10 به عنوان مادة نرم كننده و حالت دهنده استفاده مي شود.

به هنگام انتخاب مواد حالت دهنده بايد دقت كرد از مصرف موادي كه به سختي از مو شسته شود و يا حالت روغني و گريسي روي مو بگذارد و يا ايجاد حالت چسبندگي كند بايد خودداري كرد.

محافظت كننده‌ها:

براي جلوگيري از رشد باكتري و كپك بايد ممانعت كننده‌هاي باكتريايي استفاده كرد. براي اين منظور از بين مواد موجود بايد مناسبترين آن را انتخاب كرد.

از جمله موادي كه مي‌تون مصرف كرد: فرمالدهيد، اتانول، متيل پروپيل، بوتيل هيدروكسي بنزوات و … مي‌باشند.

فرمالين از جمله ممانعت كننده‌هاي قوي مي‌باشد. هر چند مصرف اين ماده در بيشتر كشورها ممنوع اعلام شده ولي در كشور ما تا حد 2/0 درصد مصرف آن مجاز مي‌باشد. توصيه مي‌شود در صورت امكان از ممانعت كننده‌هاي ديگر مثل پارابن استفاده شود كه به نام تجاري نپازين M معروف است.

نپاژين پودر سفيد رنگي است و به ميزان 3/0- 2/0 درصد استفاده مي شود. قدرت ميكروب‌كشي آن از فرمالين كمتر است ولي مدت پايداري آن در شامپو بيشتر است.

فرمالين به صورت مايعي بي‌رنگ است و اگر چنانچه رنگ آن به زردي متمايل شود و به خصوص اگر در آن رسوباتي مشاهده شود نشان دهندة آن است كه فرمالين در حال خراب شدن بوده و درصد آن از 37 درصد كاهش يافته‌ است.

در صورت مصرف چنين فرماليني هر چند محلول صاف شده آن به شامپو افزوده شود ولي به مرور زمان رسوبات فوق در شامپو تشكيل شده و پس از مدتي در ظرف ته نشين خواهند شد و نه تنها فرمالين مصرفي از قدرت ميكروب كشي چنداني برخوردار نيست بلكه رسوبات ايجاد شده شكل ظاهري شامپو را مشكوك خواهد ساخت.

كارخانة پاكشو از متيل ايزوتيازولينون به عنوان محافظت كننده استفاده مي‌كند.

 

 
   

عوامل شفاف كننده:     Clarifing agent

همانگونه كه شامپوهاي كدر يا صدفي مورد علاقه برخي مصرف كنندگان هستند به همان نسبت شامپوهاي شفاف نيز علاقمنداني دارند. براي اين منظور، مواد شفاف كننده مورد استفاده قرار مي‌گيرند. قبل از انتخاب ومصرف بايد توجه كرد تا اين مواد چشم را تحريك نكرده و سمي نباشند.

از جمله موادي كه مي‌توان براي اين منظور استفاده كرد، بوتيل الكل، ايزوپروپيل الكل، دي‌اتيلن گليكول و پروپيلن گليكول مي‌باشند.

مصرف مواد از بين برنده سختي آب ماننده EDTA نيز به عنوان عامل شفاف كننده شامپود استفاده مي‌شود. اين مواد از تشكيل صابونهاي كلسيم و منيزيم كه كدر شدن محلول را سبب مي‌گردند، جلوگيري مي‌كنند.

عوامل غلظت دهنده:

سابقاً براي ايجاد ويسكوزيته از چسب‌هاي طبيعي مانند Tragacanth و gum acacia استفاده مي‌شود. كه بعدها جاي خود را به چسب هاي سنتزي از جمله هيدروكسي اتيل سلولز، متيل سلولز و كربوكسي متيل سلولز داده‌اند. سديم كربوكسي متيل سلولز را نمي‌توان به شامپو افزود زيرا شامپو PH=V دارد و در اين PH نمي‌‌توان از CMC استفاده كرد. ولي ازمشتق كربوكسي متيل سلولز كه غير يوني است درحد 1- 5/0 درصد مي‌توان استفاده كرد.

پلي وينيل پيروليدون (PVP)  نيز گاهي براي افزايش ويسكوزيته مورد مصرف قرار مي‌گيرد.

از جمله پرمصرف‌ترين مواد افزايش دهنده غلظت، نمكهاي معدني مانند كلريدسديم، پتاسيم يا آمونيوم است.

در ايران ادارة بهداري ماكسيمم مقدار مصرفي نمك در شامپو را 2% تعيين كرده پلي وينيل الكل، استئاراتهاي گليكول يا گليسرول و alkylol amides و super amides نيز خاصيت افزايش دهندگي غلظت را دارند.

افزودينهاي كه به پايداري شامپو كمك مي‌كنند:

كاهي لازم است كه براي افزايش شامپو از برخي مواد مانند آنتي اكسيدان‌ها، sunscreens، عوامل سوسپانسيون كننده وعوامل پايدار كننده PH استفاده كرد.

عوامل احيا كننده محصول را از بي درنگ شدن و يا از ايجاد تغييراتي در بوكه  ناشي از اكسيداسيون است در امان نگاه مي‌دارد. Sunscreens مانند بنزوفنون يا مشتقات بنزوتري آزول خاصيت جذب اشعة ماوراء بنفش را داشته و محصول را از خطر تخريب درمقابل نور خورشيد محافظت مي‌كنند.

عوامل سوسپانسيون كننده مانند veegum وساير بنتونيت‌ها، شامپو را پايدارتر مي‌كنند چرا كه برخي ذرات به صورت سوسپانسيون در شامپو معلق مي‌باشند.

بسياري از كنترل كننده‌هاي PH مي‌توانند شامپو را از تغييرات رنگ، بو و كيفيت و يا از تحريكات ناشي از تغيير PH محافظت نمايند.

ويتامين‌ها و پروتئين‌ها از جمله موادي هستند كه براي تقويت مو و پوست سر به شامپو افزوده مي‌شوند.

كف

مقدار كف توليد شده به وسيلة دترجنت مقياسي براي ميزان مؤثر بودن آن دترجنت‌ است. به طور كلي وقتي كشش سطحي محلول كاهش يابد كف تشكيل مي‌شود. معمولاً دترجنت‌هاي آينوني كف حجيم ايجاد مي‌كنند كه البته ميزان كف توليد شده در آب سخت كمتر خواهد بود. اما اگر دما افزايش يابد ميزان كف توليد شده نيز افزايش مي‌يابد.

عموماً دترجنتهاي غيريوني كف كمتري نسبت به دترجنتهاي يوني توليد مي‌كنند ولي ميزان اين كف به نوع دترجنت‌ غيريوني بستگي دارد.

اگر دريك شامپو بخواهيم كف كنترل شده داشته باشيم معمولاً از دترجنتهاي غيريوني با كف كم به تنهايي استفاده مي‌شود.

برخي در دترجنتهاي غيريوني در آب گرم كف كمتري نسبت به آب سرد توليد مي‌كنند.

وجود ساختارهاي آلكيلي باعث افزايش قدرت كف كنندگي در انواع دترجنت‌ مي‌شود.

در شامپو براي ايجاد كف از مواد زير استفاده مي‌شود:

آلكانو آميدهاي اسيدهاي چرب مانند كوكونات دي اتانول آميد، كوكونات منواتانول آميد و ساير آميدها والكهاي چرب با غلظت كم.

مواد اوليه شامپو و كنترل كيفيت آنها:

دراين بخش مواد اوليه مورد استفاده در شامپوها بيان و سپس آزمايشات كنترل كيفيت آن ارائه مي‌شود. در اين آزمايشات از يك سري  معرفها و محلولهاي استاندار استفاده مي‌شود كه در ابتدا به ذكر آنها مي‌پردازيم.

يكي از مهمترين معرفهايي كه در كنترل كيفيت برخي از دترجنت‌ها استفاده مي‌شود معرف ميكس رقيق است اين معرف محلولي آبي رنگ است كه حاوي دي ميديوم برومايد به رنگ قرمز و دي سولفين بلو است.

هيامين (Hyamine) يكي از محلولهاي استاندارد مورد استفاده است.

هيامين يا بنزوتونيوم كلرايد (C27 H42 NO2 cl) به صورت پودر سفيد رنگي است. يك محلول 004/0 مولار تهيه مي‌كنيم. براي تعيين فاكتور اين محلول آن را با سديم لوريل اترسولفات مرك تيتر مي‌كنيم  به طوريكه cc100 از SLES 004/0 مولار را در ارلن ريخته پس از افزودن معرف آن را با هيامين تيتر مي‌كنيم از تقسيم حجم هيامين مصرفي بر حجم SLES فاكتور تصحيح را به دست آورده و آن را كنار نرماليته محلول روي بطري مي نويسيم.

اين محلول يك استاندارد ثانويه است و بايد از رطوبت و نور دور نگه داشته شود و پس از مدتي كه از تهيه آن گذشت محلول را بايد عوض كنيم.

البته به جاي هيامين از محلول ستاولون (cetav lon) متيل‌تري متيل آمونيوم برومايد نيز مي‌توان استفاده كرد كه تهيه آن همانند روش گفته شده براي هيامين است.

سديم لوريل اترسولفات (تگزاپون):

5/0 گرم از آن را وزن كرده به حجم 250 سي سي مي‌رسانيم سپس cc100 از آن را برمي‌داريم. داخل ارلن مي‌ريزيم سپس كلروفرم، معرف ميكس واسيدسولفوريك N2 از هر يك به ميزان cc10 به محلول اضافه مي‌كنيم و با هيامين 004/0 نرمال تيتر مي‌كنيم.

جواب كسر مقابل درصد اكتيو تكزاپون را مشخص مي‌كند.               

V: حجم مصرفي هيامين                                                                      389  M=

N: نرماليته هيامين

f: ضريب تصحيح نرماليته

M: جرم مولكولي تكزاپون

W: مقدار وزن تگزاپون

تگزاپون يك تركيب آنيونيك و هيامين يك تركيب كاتيونيك است. به همين علت در اين آزمايش از هيامين استفاده شد جزئيات بيشتر اين تيتراسيون در بخش كنترل كيفيت محصولت گفته خواهد شد.

ماده صدفي كننده:

اين ماده در واقع مخلوطي از اتيلن گليكول منو استئارات (EGMS) و اتيلن گيلكول دي استئارات (EGDS) همراه با تگزاپون، كوكونات دي اتانول آميد، نمك و آب است. اگر فرآيند توليد محصول يك فرآيند گرم باشد اين ماده را به راحتي مي توان به مواد ديگر افزود ولي اگر فرآيند سرد داشته باشيم اين ماده ابتدا بايد حل شده و سپس به مواد ديگر افزوده شود.

تستهاي مربوط به اين ماده:

PH 5 درصد مي‌باشد. ابتدا 5/0 گرم از ماده را وزن كرده و سپس 50 سي سي به آن آب اضافه مي‌كنيم وتوسط دستگاه PH  meter ،PH آن را اندازه مي‌گيريم.

ويسكوزيتة آن را بادستگاه viscometer با R4  Spindle و سرعت 2 اندازه مي‌گيريم مقدار آن نبايد كمتر از 10000 باشد.

آزمايش پايداري حرارتي بر روي آن انجام مي‌دهيم به اين صورت كه مقداري از آن را داخل لوله آزمايش مي‌ريزيم درب آن را مي‌بنديم و آن را در دماي 45 درجة سانتي‌گراد به مدت 48 ساعت قرار مي‌دهيم بعد از اين مدت ماده صدفي نبايد دوفاز شده باشد و يا ترك خودرگي در آن ديده شود.

همچنين درصد اكتيو ماده صدفي از نظر وجود تگزاپون اندازه‌گيري مي‌شود.

انجام تست ميكروبيولوژي نيز بر روي نمونه     ضروري است.

نمك NaCl:

تست حلاليت: 20 گرم نمك را در بالن 100 سي‌سي مي‌ريزيم و به آن آب مقطر بدون co2 اضافه مي‌كنيم. محلول بايد شفاف بي‌رنگ و بي‌بو باشد.

تست اسيديته يا قليائيت: cc20 از محلول تيهه شده در تست حلاليت را براشته و به آن cc1/0 شناساگر برمويتول بلو اضافه كنيد و با  يا 0/01N    NaoH تيتر كيند. براي تغيير رنگ نبايد بيشتر از cc5/0 استفاده شود.

درصد رطوبت: 10 گرم را در دماي 105 درجه به مدت2 ساعت خشك كنيد كاهش وزن نبايد از 5/0 گرم بيشتر باشد.

تعيين درصد خلوص: 5/0 گرم نمك را در بالن cc100 بريزيد. Cc10 از آن را داخل ارلن بريزيد سپس cc1 معرف كرومات پتاسيم به آن اضافه كنيد و با نيترات نقره 1/0 نرمال تا رسيدن به رنگ آجري تيتر كنيد.

در صد خلوص نمك

V1: حجم مصرفي براي نمونه

V2: حجم مصرفي براي شاهد.

كوكاميدوپروپيل بتائين:

درصد ماده فعال آن بايد اندازه گيري شود. به اين ترتيب كه مقداري از آن را وزن كرده به حجم مي‌رسانيم سپس cc10 از آن برداشته به آن معرف ميكس، سود و كلروفرم هر يك به مقدار cc10 اضافه كرده سپس آن را با سديم لوريل سولفات 004/0 نرمال تيتر مي‌كنيم در اين تيتراسيون فاز پايين صورتي رنگ خواهد شد. محاسبه آن مانند تگزاپون  خواهد بود با  اين تفاوت كه جرم مولكولي اين ماده 355 است.

همچنين PH اين ماده در محلول 5 درصد بايد كنترل شود.

دي‌سديم آلكيل اتوكسي سولفوساكسينات:

براي اندازه‌گيري درصد ماده فعال در آن 1 گرم از ماده را به حجم 250 سي سي مي‌رسانيم cc10 از آن رابرداشته، معرف ميكس، كلروفرم و اسيد سولفوريك به آن افزوده با هيامين تيتر مي‌كنيم فاز پايين در تيتراسيون خاكستري مايل به آبي خواهد شد. PH اين ماده نيز اندازه‌گيري مي‌شود.

كوكونات فتي اسيد دي اتانول آميد:

اندازه گيري آمين آزاد برحسب دي اتانول آمين

4 گرم نمونه با دقت 001/0 وزن كرده داخل 40- 30 سي سي اتانول خنثي شده حل مي‌كنيم سپس به آن معرف برموفنول آبي و يا برموكروزول سبز مي‌افزائيم و آن را با N  HCl 5/0 تيتر مي‌كنيم تا به رنگ زرد طلايي برسيم.

اندازه‌گيري اسيد چرب آزاد بر حسب اسيد لوريك

10 گرم نمونه را برداشته در يك ارلن cc250 بدون حرارت دادن در cc100 الكل خنثي شده حل مي‌كنيم سپس به آن معرف فنول فتالئين اضافه مي‌كنيم و با سود N2 تا ظهور رنگ صورتي تيتر مي‌كنيم.

درصد اسيد آزاد

ويسكوزيته اين ماده در oc25 اندازه‌گيري مي‌شود و همچنين اين ماده از نظر پايداري  حرارتي سنجيده مي‌شود.  

PH نمونه نيز اندازه‌گيري مي‌شود.

EDTA:

تست حلاليت: 5 گرم از نمونه را برداشته به آن آب مقطر بدون CO2 اضافه كنيد تا به حجم cc100 برسد محلول بايد شفاف بي‌رنگ و بدون رسوب باشد.

درصد مواد فرار: 5 گرم نمونه در شيشه ساعت بريزيد و آن را در oc150 توزين كنيد و وزن نمونه با شيشه را يادداشت كنيد به مدت 6 ساعت شيشه ساعت را در دماي oc150 خشك كنيد سپس شيشه ساعت را در دسيكاتور بگذاريد و دوباره وزن كنيد. تفاوت بين اين دو وزن را بر وزن برداشته شده اوليه تقسيم كنيد و در عدد 100 ضرب كنيد درصد مواد فرار به دست مي‌آيد.

درصد خلوص:

5/0 گرم از نمونه خشك شده بالا را در ارلن oc500 بريزين و در آن cc300 آب مقطر بريزيد تا حل شود نمونه مورد نظر. سپس 2 گرم هگزامين، cc2 HCl10% و cc50 معرف زايلن او رنج اضافه كنيد. محلول را با نيترات سرب M1/0 تا رسيدن به رنگ بنفش تيتر كنيد.

درصد خلوص

نگهدارنده متيل ايزوتيازولينون:

تست حلاليت: اين ماده با هر نسبتي در آب حل مي‌شود وهيچگونه محدوديتي ندارد. PH نمونه اندازه‌گيري مي‌شود و تستهاي ميكروبيولوژي روي آن انجام مي‌شود تا از عدم آلودگي در آن اطمينان حاصل شود.

لوريل گلوكوزيد:

اندازه‌گيري درصد خلوص

1 گرم ماده را در يك پليت وزن مي‌كنيم به آن مقداري ايزو پروپانول تا حل شدن كامل نمونه اضافه مي‌كنيم سپس آن را در آون 50- 45 درجه قرار مي‌دهيم تا الكل آن تبخير شود. سپس دماي آون  را به oc110 برسانيد مدت 2 الي 3  ساعت نمونه را در دماي فوق نگه داريد و در دسيكاتور خنك كنيد و سپس آن را توزين كنيد. اگر اختلاف دو وزن را بر وزن اوليه تقسيم كنيم و در 100 ضرب كنيم درصد رطوبت به دست مي‌آيد و اگر آن را از عدد 100 كم كنيم درصد خلوص ماده به دست مي‌آيد.

ويسكوزيته اين ماده بايد در دماي oc40 اندازه‌گيري شود و همچنين PH مطلوب براي آن مد نظر است.


اسيداستيك:

اندازه‌گيري درصد خلوص

به 55/0 گرم از نمونه oc50 آب اضافه  كنيد سپس به آن معرف فنول فتالئين اضافه كرده و با سود M1 تيتر كنيد.

دي اتانول آمين:

درصد خلوص آن 2 گرم از نمونه را وزن كرده داخل ارلن cc250 بريزيد و معرف برموكروزل گربن به آن بيافزائيد و با محلول N    HCl5/0 تيتر كنيد. اين كار را براي نمونه و شاهد انجام دهيد تفاوت حجم مصرفي براي اين دو را حساب كرده در نرماليته اسيدهيدروكلريك ضرب كرده سپس در جرم مولكولي نمونه ضرب كرده و بر 10 تقسيم مي‌كنيم عدد به دست آمده درصد وزني در اتانول آمين است.

گليسيرين:

اندازه‌گيري درصد خلوص: 1/0 گرم از نمونه را در اين cc250 بريزيد. Cc250 از محلول 4/21 گرم در ليتر پريدات سديم به ارلن اضافه كنيد و آن را به مدت 15 دقيقه در تاريكي قرار دهيد. سپس cc5 محلول 500 گرم بر ليتر اتيلن گليكول به ارلن اضافه كنيد و مجدداً آن را به مدت 20 دقيقه در تاريكي بگذاريد. پس از طي مراحل فوق نمونه را در حضور cc5/0 محلول فنول فتاليئن  با سود N1/0 ليتر كنيد.


دي پنتنول:

درصد فرم آلوهيد: cc75 آب اكسيژنه 50% را با معرف برموتيمول بلو و سود N1/0 خنثي كنيد وقتي معرف اضافه مي‌شود رنگ محلول زرد است با اضافه كردن سود ابتدا سبز و در نقطه پاياني سبز متمايل به آبي ظاهر مي‌شود سپس دو ارلن cc250 برداشته

1: به 5/1 گرم فرمالين، cc25 آب اكسيژنه خنثي شده اضافه كنيد سپس cc25 سود N1 همراه با cc25 آب مقطر به آن مي‌افزائيم.

2:در ارلن دوم تمام مواد ارلن 1 را مي‌ريزيم به جز فرمالين اين ارلن به عنوان ارلن شاهد است.

در هر دو ارلن را با كاغذ آلومينيومي مي‌پوشانيم و به مدت نيم ساعت در حمام بخار آب قرار مي‌دهيم. سپس هر دو ارلن را خنك كرده و با N  HCl1 تيتر مي‌كنيم. نقطه پايان رنگ زرد طلايي خواهد داشت.

درصد فرمالدهيد برابر خواهد بود با: اختلاف حجم دو ارلن حاصل از تيتراسيون در نرماليته در جرم مولكولي فرم آلدهيد تقسيم بر وزن برداشته شده در ابتدا.

رنگ:

رنگ يكي از موادي است كه مصرف آن در شامپو باعث جلب رضايت مشتري مي‌شود. رنگهاي مصرفي هيچگونه سميتي نبايد داشته باشد. به همين دليل از رنگهاي خوراكي در شامپوها استفاده مي كنند. اين رنگها به ميزان 2- 1 درصد مورد مصرف قرار مي‌گيرند. اين رنگها به راحتي در آب حل مي‌شوند. به عنوان مثال رنگ زرد تارتارازين يكي از پرمصرفترين رنگهاي زرد است.

در كنترل كيفيت رنگ تعيين درجه خلوص آن اهميت دارد. به اين منظور آزمايش زير را انجام مي‌دهند.

محلول بافراستات آمونيوم 2/. گرم در ليتر تهيه كرده و 1/0 گرم از رنگ مورد نظر را با اين محلول بافر با دقت 001/0 گرم در ليتر به حجم مي‌رسانند. سپس با محلول شاهد استات آمونيوم در طول موج بين 250 تا 750 nm دردستگاه اسپكترو فتومتر منحني و حداكثر شدت جذب آن را اندازه‌گيري مي‌كنند سپس اين منحني را با منحني استاندارد هر رنگ مقايسه كرده و با توجه به حداكثر شدت جذب در طول موج معين درجه خلوص رنگ مورد نظر را مشخص مي‌كنند.

اسانس:

براي معطر شدن شامپو و جلب رضايت مصرف كننده حدود 1/0 درصد اسانس به شامپود افزوده مي‌شود ميزان اسانس مصرفي به كيفيت اسانس نيز بستگي دارد.

اسانس ها تركيبي از روغنهاي معطر- اكستندرها ومواد fixative مي‌باشند. در مصرف اسانس‌ها به تأثيرات مواد اكسيد كننده- درجه حرارت و نور خورشيد و PH بايد توجه شود.

معمولاً  اسانس در درجه حرارت پايين oc40 به شامپو افزوده مي شود.

از جمله آزمايشهايي كه مي‌توان بر روي اسانس انجام دارد تهيه محول 1:1 اسانس و الكل 90% است. در صورت مثبت بودن جواب آزمايش بايد اسانس را در نمونه آزمابشگاهي مورد مصرف قرار داد. اسانس نبايد بر شفافيت يا بر رنگ شامپو اثر بگذارد. همچنين بررسي بوي اسانس در حدود oc40 مي‌باشد. از آنجائيكه درجه حرارت آب مصرفي در حمام از 40 درجه به بالاست و نيز از اين درجه حرارت به بعد سرعت تبخير اسانس بيشتر مي‌شود. بنابراين بهتر است ميزان بوي آن در اين درجه بررسي شود.

براي بررسي بيشتر آزمايشهاي فيزيكي وشيميايي بر روي آن انجام مي‌شود

آزمايشات فيزيكي:

1-اندازه‌گيري دانسيته كه توسط دانسيته سنج به دست مي‌آيد.

2-تعيين ميزان حلاليت

3-اندازه‌گيري ضريب شكست به وسيلة دستگاه و رفراكتومتر.

4-پايداري حرارتي و مكانيكي اسانس نيز بررسي مي‌شود.

آزمايش شيميايي:

به كمك دستگاه گاز كروماتو گرافي طيف اسانس مورد نظر را گرفته و اين منحني را با منحني ارائه شده در برگه مشخصات اسانس مقايسه مي‌كنند واز صحت كيفيت درصد اسانس اطمينان حاصل مي‌كنند.

 

آب و كنترل كيفيت آن:

در هنگام ساخت شامپو از آب به مقدار نسبتاً زيادي استفاده مي‌شود. بنابراين لازم است به نكاتي راجع به آن توجه شود.

سختي آب

به طور كلي آبهاي موجود در طبيعت از لحاظ شيميايي خالص نبوده و حاوي مقداري املاح مي‌باشد. امروزه دانستن مقدار اين املاح در صنعت بسيار ضروري است املاح بي ‌كربنات كلسيم و منيزيم و مقدار كمي آهن از جمله املاح آب مي‌باشند هر قدر ميزان املاح كلسيم و منيزيم در آب بيشتر باشد سختي آب بيشتر شده و از اين آب نمي‌توان درساخت شامپو استفاده كرد زيرا واكنش اين املاح با دترجنت بر روي خواص آن تاثير مي‌گذارد.

سختي آب به دو صورت است. سختي موقت و سختي دائم.

سختي موقت را مي‌توان با حرارت دادن از بين برد در اين فرآيند بي‌كربنات محلول به كربنات نامحلول تبديل مي شود.

سختي دائم با حرارت دادن از بين نمي‌رود. اين سختي ناشي از وجود سولفات و كلرايد فلزات كلسيم و منيزيم مي‌باشد.

در كارخانجات براي از بين بردن سختي آب آن را از يك رزين آنيونيك عبور مي‌دهند تا يونهاي فلزي آن جذب رزين شود. آب خارج شده از نظر تعيين ميزان سختي تست مي‌شود.

cc50 آب را با پي‌پت داخل ارلن مي‌ريزيم به آن يك عدد قرص بافر و چند قطره  آمونياك اضافه مي‌كنيم اگر محلول سبز رنگ باشد به معني اين است كه آب فاقد سختي است ولي اگر صورتي رنگ باشد نشانة وجود سختي است براي تعيين مقدار سختي آن، محلول را با M  EDTA01/0 تيتر مي‌كنيم.

حجم مصرفي را در مولاريته و جرم مولكولي كربنات كلسيم ضرب كرده و بر عدد 50 تقسيم مي‌كنيم عدد به دست آمده بر اساس واحد اكي والان خواهد بود براي تبديل اين واحد به ميلي اكن والان آن را در 1000 ضرب مي‌كنيم.

ماكسيمم مقدار مجاز سختي در آب مصرفي شامپوها 50 ميلي اكي والان است.

 

 
   


از EDTA در هنگام ساخت شامپو نيز به كار مي‌رود. علت آن كمپلكس پايداري است كه اين ماده با يونهاي فلزي ايجاد مي‌كند.

اتيلن دي آمين تترا استيك اسيد

اگر اين ماده با يون كلسيم واكنش دهد كمپلكس زير توليد مي‌شود.

 

 
   



عمل كي ليت شدن و واكنش با يونهاي سنگين نه تنها با EDTA بلكه با NTA (نيتريلوتري استيك اسيد) و DTPA (دي اتيلن تري آمين پنتا استيك اسيد) انجام مي‌شود.

همچنين آب مورد مصرف از نظر ميكروبيولوژي تست مي‌شود تا هيچگونه عامل باكتريايي در آن نباشد. براي جلوگيري از رشد باكتري در آب آن را ضدعفوني مي‌كنند اين عمل توسط آب ژاول انجام مي‌شود.

مقدار آب ژاول مورد استفاده بايد محاسبه شود و به ميزان مورد نياز مصرف شود زيرا مقدار كلر آب نبايد از حد معيني بيشتر باشد. هنگامي‌ كه آب ژاول به تانك آب اضافه شد عمل سير كولاسيون براي همگن كردن آن به كار مي‌رود.

هنگام استفاده از آب ژاول به چند نكته توجه مي‌كنيم. ابتدا اينكه بشكه‌هاي آب ژاول بايد در بسته در جاي خشك ودور از نور نكهداري شده باشند تابش نور باعث تجزيه آب ژاول شده و باعث افت ميزان كلر در آن مي شود.

پس از استفاده از آب ژاول ضروري است مقدار كلر آب اندازه‌گيري مي‌شود. بدين منظور cc50 از آب مورد نظر را برداشته به آن چند قطره يد يد پتاسيم و اسيداستيك مي‌افزائيم و با تيوسولفات سديم تيتر مي‌كنيم در اواخر تيتراسيون مقداري چسب نشاسته به عنوان معرف مي‌افزائيم. نقطه پايان تيتراسيون محلول بي‌رنگ خواهد بود.

عدد به دست آمده مقدار كلر بر حسب ميلي الكي و الان است.

 

مقدار مجاز كلر موجود در آب بين 5- 4 ميلي اكي والان ‌مي‌باشد.

V: حجم مصرفي تيوسولفات سديم

N: نرماليته تيوسولفات سديم

f: فاكتور تصحيح نرماليته

M: جرم مولكولي كلر

PH آب قبل از مصرف نيز كنترل مي‌شود. مقدار مجاز آن بين 5/8- 5/6 مي‌باشد. هنگامي كه آب مورد نظر با ويژگيهاي ياد شده آماده شد آنها را درمخازني ذخيره مي‌كند.

ويژگي‌ منابع ذخيره آب

استيل 16

استيل 304

آهن گالوانيزه گرم (سفيد)

پلي اتيلن

اين مخازن بايد كونيك ساخته شوند براي اينكه راحت‌تر با آب شسته شوند. شير تخليه اين مخازن بايد در تحتاني‌ترين قسمت آن باشد تا از مانند آب در مخزن جلوگيري مي‌شود. همچنين مخزن بايد مجهز به درب قابل قفل شدن باشد.

در محل جوشكاري اگر از الكترود آهن استفاده شده باشد با رنگ اپوكسي پوشش داده شود.

در صورت نصب مخزن به صورت افقي، محل نصب بايد داراي شيب 2% به سمت شير خروجي باشد.

فرمولاسيون دو نوع شامپو و مايع دستشويي

شامپو بچه

نام شيميايي                                                                                               نسبت

سديم لوريل اترسولفات                                                                                  3

كوكاميد و پروپيل بتائين                                                                               5/15

كوكونات فتي اسيد دي اتانول آميد                                                                     2

سولفو ساكسينات                                                                                          6/3

ادته                                                                                                          03/0

كلروميتل ايزوتيازولينون                                                                              12/0

نمك                                                                                                           1

اسيد ستيريك                                                                                             06/0

تري اتانول آمين                                                                                         05/0

رنگ قرمز                                                                                                 0015/0

اسانس نارگيل                                                                                            12/0

شامپو معمولي                                                   نسبت

نمك تصفيه شده                                                                                           1

سديم لوريل اترسولفات                                                                                14

كوكاميد و پروپيل بتائين                                                                                6

كوكونات فتي اسيد دي اتانول آميد                                                                 3/2

اسيد سيتريك                                                                                            06/0

پلي اتيلن گيكول 7 گليسرول كو                                                                  12/0

لوريل گلوكوزيد                                                                                          1/0

دي پنتول                                                                                                    1

رنگ سبز                                                                                                   2/0

اسانس سيب سبز                                                                                      0006/0

از روي نسبت ها مقدار هر يك از مواد را به كيلوگرم حساب مي‌كنيم كل مقادير را با هم جمع مي‌كنيم از كل مقدار شامپو (ظرفيت مخزن شامپو) كم مي‌كنيم مقدار آب مورد نياز به دست مي‌آيد.

مايع دستشويي                                                                                          نسبت

كوكوتات فتي‌اسيد دي اتانول آميد (ايواميد CD)                                              35/1

ادت 1                                                                                                       05/0

آب                                                                                                          03/77

اسيد سيتريك                                                                                              12/0

متيل ايزوتيازولينون (نگهدارنده)                                                                       1/0

سويافتي اسيدوي اتانول آميد (ايراميد VD)                                                      35/1

صدفي كننده بر پايه EGMS                                                                           2/4

پلي اتيلن گليكول 7 گليسرول كو                                                                         6/0

  كوكاميد و پروپيل بتائين                                                                                5

سديم لوريل اترسولفات (تگزاپون)                                                                    32/9

تري اتانول آمين لوريل اترسولفات                                                                    1

نمك تصفيه شده                                                                                          5/1

اسانس كيوي ملانژ                                                                                         2/0

رنگ سبز                                                                                                 0046/0

مراحل ساخت شامپو:

در سالن ساخت شامپو مخازني با ظرفيت 5 و10 و 15 تن قرار دارند. جنس اين مخازن ترجيحاً بايد از استيل و به صورت دو جداره باشد و روي مخزن نيز پوشيده باشد و فقط يك دريچه براي نمونه گيري و افزودن برخي از مواد  وجود داشته باشد. داخل محزن يك mixer از نوع ملخي شيب‌دار وجود دارد. ارتفاع ملخ از كف مخزن بايد به گونه‌اي باشد كه وقتي تگزاپون و آب وارد مخزن شد كاملاً روي ملخ را بپوشانند.

در كنار مخزن، محفظه‌اي وجود دارد كه اين محفظه روي يك باسكول ديجيتالي قرار دارد. مواد يك يك در اين حمل ريخته مي‌شود وقتي به وزن مورد نظر رسيد ريختن مواد متوقف مي‌شود. در قسمت پايين اين محفظه پمپي وجود دارد كه مواد را به داخل مخازن پمپ مي‌كند.

در ابتداي اين پمپ يك فيلتر وجود دارد كه اگر جسم خارجي وارد اين قسمت شود پمپ آن را وارد مخزن نكند.

آب كه قبلاً از رزين مخصوص گذشته و آب ژاول به آن زده شده و از نظر ميزان سختي و كلر سنجيده شده است به سمت مخازن پمپ مي‌شود ولي قبل از ورد به محزن از دستگاه uv مي‌گذرد. كه ميكروب موجود در آن از بين برود. اين دستگاه حاوي 6 لامپ uv با شيشه كوارتز است. بعد از اين دستگاه يك روتامتر كار گذاشته شده است تا دبي آب ورودي به مخزن كنترل شود. همچنين درجه‌اي براي نشان دادن ميزان آب ورودي به مخزن وجود دارد.

از آنجائيكه در تهيه شامپوها واكنش‌ شيميايي رخ نمي‌دهد بنابراين ترتيب اضافه كردن مواد اهميت چنداني ندارد ولي بايد به نكاتي توجه شود به طور مثال موادي را درابتدا اضافه نكنيم كه كف حجيم ايجاد مي‌كنند و يا اگر ماده‌اي نياز به حل كردن دارد در ترتيب ريختن آن دقت كنيم.

ابتدا قبل از بچ زدن 85% از كل آب فرمول را به مخزن وارد مي‌كنيم وmixer  را با سرعت rpm80- 20 روشن مي‌كنيم بعد مواد را يك يك اضافه مي‌كنيم سپس mixer را با سرعت rpm800- 600 به مدت 10 الي 15 دقيق روشن مي‌كنيم. البته مدت mix كردن به حجم مخزن، نوع ماده درون مخزن و نوع پروانه mix كننده بستگي دارد.

هنگامي كه محصول آماده شد يك نمونه از آن به آزمايشگاه QC كارخانه داده مي‌شود و آزمايشات كنترل كيفيت بر روي آن انجام مي‌شود. 

پس از اينكه نمونه توسط آزمايشكاه كنترل كيفي و ميكروبيولوژي تأييد شد. شامپو به مخازني كه در سالن بسته‌بندي وجود دارد پمپ شده و در آنجا ذخيره مي‌شود.

سپس توسط دستگاههاي filler به داخل ظروف مخصوص شامپو‌ها كه قبلاً بر چسب روي آنها زده شده است پر مي‌شود و پس از آن داخل  جعبه بسته‌بندي مي‌شود و به بازار مصرف عرضه مي‌گردد.

لازم به ذكر است كه بعد از هر ساخت مخزن با محلول فرمالين توسط دستگاه karcher شستشو داده مي‌شود.

كنترل كيفيت محصول:

پس از آنكه محصول توليد شد از داخل مخزن و پس از پركردن در ظروف يك عدد از آن را به عنوان نمونه براي كنترل كيفيت آن به آزمايشگاه برده مي‌شود. در اينجا اين آزمايشات كنترل كيفيت براي انواع شامپو و مايع دستشويي مي‌باشد.

تعيين ميزان اكتيو آنيونيك:

شامپوها حاوي تكزاپون هستند و براي تعيين درصد اين ماده درشامپو بايد تست اكتيو آنيونيك انجام شود. بدين منظور محلول را با يك محلول استاندارد كاتيونيك تيتر مي‌كنند و علت آن اين است كه مادة آنيونيك و كاتيونيك با هم تركيب شده و توليد يك ماده آلي سنگين را مي‌كند. از آنجائيكه اين ماده آلي در آب نامحلول است به محيط واكنش كلروفرم اضافه مي‌كنند تا اين ماده وارد فاز آلي شود. بنابراين اين گونه قسمتها توسط تيتراسيونهاي دوفازي انجام مي شود. همچنين در محيط واكنش از سود و يا اسيدسولفوريك 2 نرمال نيز استفاده مي‌شود كه هر يك رنگ خاصي به فاز آلي مي‌دهد. اگر از سود استفاده كنيم رنگ فاز آلي از بنفش به سمت آبي  تغيير مي‌كند و اگر از اسيد سولفوريك استفاده كنيم فاز  آلي از آبي به صورتي تغيير خواهد كرد.انتخاب استفاده از سود يا اسيد بستگي به ايجاد تباين رنگ بهتر براي تشخيص نقطه پايان تيتراسيون است.

از محلول mix رقيق به عنوان معرف استفاده مي‌شود كه معرفي گران قيمت است.

به جاي اين معرف از متيلن بلونيز كه ارزان‌تر است مي‌توان استفاده كرد اما اين معرف مناسب نخواهد بود چون تغيير رنگ آن درفاز الي از سفيد به آبي خواهد بود كه تشخيص آن مشكل است.

اگر محصول حاوي دترجنت كاتيونيك باشد آن را با محلول استاندارد SLS  تيتر مي‌كنند و مواد گفته شده نيز استفاده مي شود.

اگر محصول فقط حاوي دترجنت‌ آمفوتريك باشد مي‌توان محيط را اسيدي كرد و سر مثبت مولكول را تقويت كرد و مانند يك ماده كاتيونيك با آن رفتار كرد و يا محيط را بازي كنيم سر منفي آن را تقويت كرده و مانند يك ماده  آنيونيك تست آن را انجام دهيم.

و اگر محصول حاوي شوينده غير يوني باشد از تيتراسيونهاي دو فازي نمي‌توان استفاده كرد بنابراين از روش پتانسيومتري براي تعيين ميزان اكتيو آن استفاده مي‌كنيم.

 

روش آزمايش:

در يك بالن cc100 حدود 2 گرم شامپو (براي شامپو بچه بيشتر از 2 گرم) مي‌ريزيم و آن را به حجم مي‌رسانيم. سپس cc10 از آن را با پيپت برداشته داخل مزور منتقل مي‌كنيم و كلر و فرم، معرف mix و سود N2 از هر يك به ميزان cc10 مي‌افزائيم و سپس آن را با هيامين 004/0 نرمال تيتر مي‌كنيم.

كسر مقابل درصد اكتيو شامپو را مي‌دهد و حد مجاز آن 1/8- 9/7 است.

 

در پايان آزمايش محلول داخل مزور را درظرفي جداگانه مي‌ريزيم تا با عمل تقطير كلروفرم آن بازيافت شود.

V: حجم مصرفي هيامين

N:نرماليته هيامين

f: ضريب تصحيح نرماليته

M: جرم مولكولي تگزاپون كه برابر 389 است

W: وزن شامپو داخل بالن

ويسكوزيته:

در اندازه‌گيري ويسكوزيته دما بسيار اهميت دارد بنابراين ويسكوزينه هر ماده در دماي معيني اندازه‌گيري مي‌شود. شامپو در دماي 20 درجه سانتي‌گراد ومايع دستشويي در دماي 25 درجه اندازه‌گيري مي‌شوند البته اين دماها براي فصل تابستان مي‌باشند اين اندازه‌گيري توسط دستگاه Viscometer انجام مي‌شود.

ابتدا مقداري از محصول را داخل بشر مي‌ريزيم و آن را به دماي مورد نظر مي‌رسانيم. سپس spindle مناسب را به دستگاه بسته و بشر را زير آن قرار مي‌دهيم. پس از تنظيم دستگاه دكمه شروع را فشار مي‌دهيم. ويسكوزيته بر اساس واحد PS (پواز) سنجيده مي‌شود.

در انتخاب Spindle بايد دقت كنيم هر چه ماده مورد آزمايش غليظ باشد بايد از Spindle با قطر كوچك‌تر و هر چه رقيق باشد از Spindle با قطر بزرگ‌تر بايد استفاده كرد و همچنين سرعت دستگاه بايد تنظيم شود براي شامپوهاي معمولي و مايع دستشويي 12 و براي شامپو بچه 20 مي‌باشد.

ويسكوزيته مجاز براي چند محصول به قرار زير است.

6000- 5000                  مايع دستشويي

8000- 6000                  شامپو

4000- 3000                 شامپو بچه

6000- 4000                شامپو بدن


اندازه‌گيري PH:

يك محلول 10 درصد مورد نظر درست مي‌كنيم يعني 5 گرم از مايع را داخل ظرف مي ريزيم و تا وزن 50 گرم به آن آب اضافه مي‌كنيم محلول را خوب همگن مي‌كنيم و PH متر را داخل آن قرار مي‌دهيم.

PH مناسب 5/8- 5/6 مي‌باشد ولي براي شامپو بچه 5/7- 5/6 مناسب‌تر است.

پايداري مكانيكي محصول:

محصول را داخل لوله آزمايش ريخته و آن را به مدت 3 تا 5 دقيقه در rpm 2400 سانتريفوژ مي كنندو پس از پايان اين زمان امولسيون شامپو نبايد شكسته شود.

رنگ واسانس با يك محصول شاهد مقايسه مي‌شود.

روشهاي اصلاح محصول:

اگر اكتيو آنيونيك و يا آمفوتريك شامپو تا 5 درصد كل بچ بالا باشد. مي توان به آن آب اضافه كرد ولي اگر بيشتر از 5 درصد باشد بايد بقيه مواد فرمولاسيون متناسب با آن اضافه شود.

در صورت پايين بودن اكتيور آمفوتريك مي‌توان به مقدار لازم  كوكاميدوپروپيل بتائين اضافه كرد.

در صورت پايين بودن اكتيوآنيونيك به مقدار لازم سديم لوريل سولفات اضافه مي شود.

اگرPH بالا باشد مقداري اسيدسيتريك اضافه مي‌كنيم و اگر PH  پايين باشد، تري اتانول آمين اضافه مي‌كنيم.

در صورت بالا بودن ويسكوزيته تا 2/0 درصد از سولفوساكسينات استفاده مي‌شود و اگر اصلاح نشد به وسيله افزودن آب به نسبت حجم به وزن كل بچ و متناسب با آن بقيه مواد اضافه واصلاح مي‌شود.

در صورت پايين بودن ويسكوزيته نمك جهت تنظيم آن اضافه مي‌شود. رنگ در مقايسه با نمونه شاهد اصلاح مي‌شود اگر كم رنگ‌تر باشد رنگ افزوده مي شود و اگر پررنگ تر باشد با افزودن آب مقدار بچ را زياد كرده و همه مواد  به جز رنگ به آن افزوده مي‌شود.

در صورتيكه نوع اسانس صحيح نباشه محصول غيرقابل اصلاح است.

نرم كننده‌هاي لباس:  Fabric Softeners

براي اولين بار درآمريكا سپس در كشورهاي ديگر به اين نتيجه رسيدند كه بايد يك نرم كننده به لباس‌ها در ماشين لباسشويي اضافه كرد به دليل اينكه لباسها به خصوص لباسهاي  پشمي بعد از شستشو زبر مي‌شود و خاصيت اكتريسيته پيدا مي‌كنند.

طي تحقيقات كه انجام دادند متوجه شدند دترجنت‌هاي كاتيوني مانند نمكهايي چهارتايي آمونيوم و همچنين آلكيلول آميدها مي‌توانند لباسها را نرمتر كرده و خاصيت ضدالكتريسته به آنها بدهند.

از دترجنت‌هاي كاتيوني معمول كه استفاده مي‌شود مي‌توان دي متيل آمونيوم كلرايد و يا آلكيل دي متيل آريل آمونيوم كلرايد را نام برد.

محصول حاصل بايد ويسكوزيته ثابتي داشته باشد. از آنجايي كه محصول توليد شده انحلال پذيري كمي دارد و محلول حالت ديسپرس دارد ممكن است هنگام نگهداري، محلول دو فاز شود بنابراين بايد يك امولسي فاير مثل گليسرول منو استئارات يا فتي آلكيل آمين اضافه شود.

اگر ويسكوزيته محصول از حد مجاز بيشتر باشد مي‌توان به آن كلريد كلسيم اضافه كرد تا محلول به راحتي در آب ديسپرس شود.

اين نرم كننده‌ها را بايد هنگامي كه ماشين لباسشويي در حال آب كشيدن لباس است اضافه كرد يعني زماني كه دترجنت آنيوني كاملاً از روي لباس پاك شده است زيرا فقط اين مؤثرترين حالت خواهد بود.

در ماشين‌هاي لباسشويي به ازاي هر 5 كيلوگرم لباس 5 گرم از اين نرم كننده‌ها مورد نياز است.

امروزه در بازار پودرها و مايعاتي وجود دارند كه حاوي نرم كننده هستند كه مي‌تواند يكي از حالتهاي زير باشد:

1-ممكن است مقدار كمي از محتوي آنيوني با كاتيون نرم كننده كمپلكس تشكيل داده و كمپلكس‌ حاصل خاصيت نرم كنندگي و ضد استاتيك داشته باشد.

2-ممكن است فقط از ماده غيريوني به عنوان شوينده استفاده شده باشد.

3-و يا اينكه احتمال دارد از يك ترشياري آمين با دو گروه فتي اسيد استفاده شده باشد به عنوان مثال دي تالومتيل.

اين مواد محلول در آب نيستند. بنابراين مي‌توانند به الياف لباس بچسبند.

 

سفيد كننده ها:

سه Base اصلي براي سفيد كننده ها وجود دارد:

1- پربورات ها كه يك Base جامد هستند و در پودرهاي لباسشويي استفاده مي‎شوند اين مواد در دماي بالاتر از 60-55 درجه فعال هستند. براي رفع اين مشكل ماده اي به نام TAD (تترا استيل دي آمين) استفاده مي‎شود كه پربورات را در دماي پايين تر فعال مي‌كند.

2- سفيد كننده هايي كه براساس آب اكسيژنه فرموله مي‎شوند چون اثر اكسندگي H2O2 كم است اين دسته مواد بيشتر به عنوان لكه بر لباس استفاده مي‎شوند نه سفيد كننده.

3- سفيد كننده هايي كه Base مايع دارند يعني هيپوكلريت سديم هستند

 

دو پارامتر مهم در سفيد كننده هاي دسته سوم مدنظر است:

1) حداكثر درصد سود موجود در آن كه نبايد بيشتر از 5/0 درصد باشد اگر ميزان سود بالا باشد باعث آسيب رسيدن به پوست دست و همچنين پوسيدگي الياف مي‎شود.

2) حداقل ميزان كلر: در سفيد كننده حداقل 5% وزني بايد كلر وجود داشته باشد.

پتروشيمي و شركتهاي صنعتي آب ژاول توليد مي‌كنند كه البته حالت غليظ دارد و شركتهايي كه خريداري مي‌كنند آن را فقط رقيق مي‌كنند و به رنج استاندارد مي رسانند. مثلاً اگر غلظت NaClO 15% وزني باشد براي رساندن به 5% بايد نسبت 3: 1 آن را رقيق كرد. واكنش توليد آب ژاول گرمازا است يعني اگر دما از 28-27 درجه بالاتر رود NaClO شروع به تجزيه شدن مي‌كند. پس در حين توليد اين فرآورده بايد دما كنترل شود.

دما و نور (اشعة UV) باعث تجزيه شدن NaClO مي‎شود.

هنگامي كه NaClO تجزيه مي‎شود گاز اكسيژن متصاعد شده و NaCl باقي مي ماند كه اصطلاحاً مي گويند افت كلر داشته است.

اگر در آب مصرفي و محلول سودي كه براي توليد آب ژاول استفاده مي‎شود فلزات سنگين وجود دشته باشد چون قدرت اكسيد كنندگي بالايي نسبت به Cl دارند پس به صورت اكسنده عمل كرده و باعث تجزيه مي‎شود.

مخزن، پمپ ها و كلية تجهيزات توليد بايد از جنس پلي اتيلن باشد چون گاز كلر خورنده است.

سينتيك واكنش از نوع درجة دوم است يعني به غلظت ارتباط دارد.

افت كلر در آب ژاول غليظ بيشتر از رقيق است زيرا درجة تجزيه پذيري در آب ژاول غليظ بالاتر است.

درصد پركلرات در محصول بالا حداكثر 06/0% باشد كه ادارة استاندارد آن را تعيين كرده اين ماده در واقع سميت سفيد كننده را تعيين مي‌كند.

درصد سود موجود در آن را با HCl 1/0 يا 2/0 نرمال در حضور فنول فتالئين اندازه گيري مي‌كنند.

روش آزمايش به اين گونه است كه ابتدا cc5 سفيد كننده داخل ارلن مي ريزيم سپس به آن آب اكسيژنه اضافه مي كنيم تا گاز كلر آن آزاد شود مقداري اضافه تر آب اكسيژنه مي ريزيم تا از كامل شدن واكنش مطمئن شويم بعد در حضور فنول فتالئين با HCl 1/0N تيتر مي كنيم رنگ محلول از ارغواني به بي رنگ تغيير خواهد كرد.

اندازه گيري ميزان كلر سفيد كننده:

1/0 گرم نمونه را وزن كرده به آن cc20 آب مقطر اضافه كنيد و 1 گرم KI نيز به آن بيافزائيد و آن را با تيوسولفات سديم تيتر كنيد براي سرعت بخشيدن به واكنش مي توانيد از اسيد استيك و يا اسيد سولفوريك 2N استفاده كنيد.

به علت اينكه ميزان كلر بالا است محلول ابتدا قهوه اي رنگ بعد زرد كاهي و بعد بي رنگ خواهد شد. در هنگامي كه محلول زرد كاهي است معرف چسب نشاسته را به محلول اضافه كنيد. علت اضافه كردن معرف در مراحل آخر تيتراسيون اين است كه اگر غلظت يد در محلول زياد باشد يد جذب چسب نشاسته شده و اين در آزمايش خطا ايجاد مي‌كند و ديگر اينكه يد باعث تجزيه شدن چسب نشاسته مي‎شود بنابراين چسب نشاسته را بايد زماني اضافه كرد كه غلظت يد در محيط واكنش كم شده است.

تست فلزات سنگين:

اين تست يك تست كيفي است.

مقداري سفيد كننده داخل ارلن مي ريزيم به آن HCl غليظ اضافه مي كنيم تا NaClO تجزيه شود مقداري اضافه تر مي ريزيم تا از تجزية كامل آن اطمينان حاصل كنيم سپس به محلول تيوسيانات پتاسيم مي ريزيم كه با فلزات سنگين كمپلكسهاي مختلفي مي‎دهد كه هر يك رنگ خاص خود را دارد.

مثلاً رنگ قرمز نشانة وجود فلز آهن در محلول است.

مايع ظرفشويي:

مايع ظرفشويي ارزان تر از بقية محصولات است و اين به دليل مواد اولية مورد استفاده در آن است. Base اصلي مايع ظرفشويي اسيد سولفونيك است.

فرم خطي آن LABS (آلكيل بنزن سولفونات خطي) چون در طبيعت تجزيه مي‎شود آلودگي ايجاد نمي كند. ولي فرم شاخه دار آن DDB (دو دسيل بنزن) چون زمان زيادي طول مي كشد در طبيعت تا تجزيه شود باعث ايجاد آلودگي خواهد شد. مخصوصاً براي كشورهايي كه بيشتر از آب سطحي استفاده مي‌كنند، كه در اين صورت آلودگي بالايي خواهد داشت.

ابتدا يك آلكيل خطي كه 12 كربن و يا بيشتر دارد انتخاب كرده و حلقة بنزن روي آن منشانند بعد كارخانه اي كه قابليت سولفوناسيون دارد So3H روي حلقه مي نشاند. اين ماده سيال و قهوه اي رنگ است و Base اصلي مايع ظرفشويي است.

ابتدا به صورت نمك در مي آورند اين ماده را بعد نمك آن را به صورت مايع استفاده مي‌كنند وجود So3 و حلقة آروماتيك براي پوست مضر است.

اين اسيد توسط يك قليا خنثي مي‎شود. سود يا دي اتانول آمين يا تري اتانول آمين بسته به اينكه چه درصدي از چه ماده اي براي خنثي شدن استفاده شود كيفيت محصول متفاوت خواهد بود.

مايع ظرفشويي غلظت كمتر و كدورت بيشتر دارد.

اگر از دي اتانول آمين براي خنثي كردن استفاده كنيم غلظت مايع ظرفشويي افزايش يافته و كدورت آن كاهش مي يابد.

اگر از تري اتانول آمين استفاده كنيم نسبت به ماده قبلي غلظت كمتري خواهد داشت و اگر از سود استفاده كنيم غلظت افزايش يافته علاوه بر اينكه بر روي پوست اثر گذاشته و مضر است ولي حسن آن در اين است كه از نقطة كدورت كاملاً به دور است.

واكنش خنثي شدن مايع ظرفشويي گرمازا است سرعت mixer ، ترتيب روي هم ريختن مواد بر روي غلظت و كيفيت محصول به شدت تأثير مي گذارد.

امروزه پاك كننده هاي كمكي به مايع ظرفشويي اضافه مي كنيم مانند يك آنيونيك (تگزاپون) و يا يك آمفوتر مثل كوكونات كه هم نقش غلظت دهنده هم تثبيت كننده و پايدار كنندة كف را دارد.

براي تنظيم  PH محصول از قليا استفاده مي كنيم.

مقداري EDTA به محلول ساخت اضافه مي‌كند. براي مقاوم كردن محصول در مقابل آب سخت.

تست كدورت: مقداري از مايع ظرفشويي را داخل بشر مي ريزيم در دماي  مدت 24 ساعت قرار مي‎دهيم. اگر همچنان شفافيت خود را حفظ كرده باشد تست پاسخ داده و محصول مشكلي ندارد ولي اگر محصول كد رشد و يا دو فاز شد محصول مشكل دارد. اين تست در واقع معياري از پايداري مايع ظرفشويي است.

براي فتي شدن اسيد در هنگام ساخت مايع ظرفشويي اگر از سود استفاده مي شد مايع ظرفشوي در تست كدورت كاملاً كدر مي‎شد.

به محصول مقداري ماده نگهدارنده اضافه مي‌كند. براي حفاظت در مقابل باكتريها.

اگر مايع ظرفشويي بسيار ملايم بخواهيم از مواد آمفوتر مي‎توان استفاده كرد يا اينكه اسيد را كاملاً با تري اتانول آمين خنثي كرد.

براي جابجايي نقطة PH از اسيد سيتريك مي‎توان استفاده كرد.

تست اكتيو:

حداقل اكتيو، 16% وزني اكتيوآنيونيك برحسب نمك سديم LABS مي‎باشد.

MLABS=348

تست PH :

PH 1% از محلول مي گيرند كه بايد در حدود  باشد. اصولاً PH بالاي 7 مناسب نخواهد بود به دليل مضر بودن براي پوست دست و هم از نظر كف كنندگي و غلظت مشكلاتي را به وجود مي‎آورد.


تست اكسيدان:

مايع ظرفشويي مواد اكسنده نبايد داشته باشد. بعضي از فلزات كه نتيجة‌ خورندگي مخزن هستند و خاصيت اكسيد كنندگي دارند وارد محصول مي‌شود كه بايد از يك آنتي اكسيدان مثل يك نمك معدني مانند سولفيت سديم استفاده كرد.

در مايع ظرفشويي براي رفع كدورت مي‎توان از اوره استفاده كرد. اوره چون يك مادة مغذي براي باكتريها است ايجاد آلودگي مي‌كند و همچنين غلظت را كاهش مي‎دهد.

روش تست اكسيدان: گرم 5-4 از مايع ظرفشويي را در cc50 آب حل كنيد. روي حرارت به آن اسيد سولفوريك 2N يا اسيد استيك 2N اضافه كنيد همچنين مقداري KI اضافه كنيد اگر اكسنده وجود داشته باشد  مي‎شود كه محيط زرد رنگ مي‎شود و با چسب نشاسته مي‎توان وجود I2 را چك كرد.

اين تست يك تست كيفي است يعني نبايد رنگ زرد در محيط وجود داشته باشد.

جرم گير:

سه نوع جرم گير وجود دارد:

1- جرم گير معمولي

2- جرم گير برتر

3- جرم گير هارپيك

در تهيه جرم گير معمولي و برتر از اسيد كلريدريك به عنوان پاك كننده استفاده مي‎شود و ماده اكتيو آن اسيد سولفونيك (LABS) و يا تگزاپون مي‎باشد كه از نوع مواد آنيونيك هستند.

در تهيه جرم گير هارپيك ماده پاك كننده اسيد فسفريك مي‎باشد و ماده اكتيو مورد استفاده نونيل فنيل است كه يك ماده اكتيو غيريوني مي‎باشد.

تفاوت جرم گير معمولي و برتر در مقدار اسانس مي‎باشد به اين صورت كه در جرم گير برتر مقدار اسانس مورد استفاده بيشتر مي‎باشد.

جرم گير هارپيك: ماده اصلي اسيد فسفريك كه يك اسيد بسيار قوي و داراي دانسيتة بالا است مي‎باشد اين اسيد در صنعت با خلوص 70% موجود مي‎باشد كه بيش از 4 بار با آب رقيق شده و به حدود خلوص 15% مي رسد ماده شوينده و پاك كننده آن نونيل فنول اتوكسيلات كه يك پاك كننده غيريوني است مي‎باشد. جرم گير هارپيك از نظر نوع اسيد به كار رفته با جرم گير معمولي و برتر تفاوت دارد و سبب شده است كه جرم گير هارپيك ملايم تر بوده و خاصيت خورندگي كمتري داشته باشد. قدرت پاك كنندگي اسيد كلريدريك و اسيد فسفريك يكسان است ولي از نظر قدرت اسيدي، اسيد كلريدريك قوي تر مي‎باشد و در سراميكهاي نوع 2 و 3 باعث خوردگي شده و ايجاد خلل و فرج مي نمايد ولي اسيد فسفريك براي تمام سراميكها قابل استفاده است به علت گران تر بودن اسيد فسفريك در تهيه جرم گير الكس از اسيد كلريدريك استفاده مي‎شود.

 

شيشه شوي:

شيشه شوي داراي فراريت مناسب است.

اساس كار شيشه شوي حذف ذرات معلق در هوا كه بر سطوح شفاف مي نشينند و همچنين حذف بخارات تركيبات آلي مثل حلالها و يا روغن ها كه بر سطوح شفاف مانند شيشه ميعان مي كنند، است. يعني اينكه هم تركيبات قطبي و نيز غيرقطبي را در خود حل كرده و حمل مي‌كنند و نيز مي‎توانند به سرعت از سطح شيشه يا سطح شفاف تبخير سطحي شوند.

در ساخت شيشه شوي نمي توان از بازهاي قوي استفاده كرد زيرا تركيبات شيشه با آنها واكنش داده و موجب تخريب يا ايجاد خراش در سطح شيشه مي‎شوند.

مناسبترين ماده براي ساخت شيشه شوي كه داراي شرايط فوق بوده و فراريت لازم را داشته باشند موادي مانند الكلها هستند. بنابراين ماده اصلي در ساختار شيشه شوي ايزوپروپيل الكل است ولي چون ايزوپيروپيل الكل مقرون به صرفه نيست از اتانول استفاده مي‎شود.

علاوه بر آن در ساخت شيشه شوي از شوينده هاي آنيوني با درصدهاي خيلي كم در حدود 5/0 درصد مانند سديم لوريل اترسولفات (تگزاپون) نيز به عنوان پاك كننده استفاده مي‎شود و همچنين از سورفكتانتهاي آمفوتريك براي افزايش خاصيت پاك كنندگي و ايجاد شفافيت در سطوح در ماده شيشه شوي استفاده مي‎شود. درصد كل الكل موجود در شيشه شوي معمولاً (15 تا 20) درصد مي‎باشد. اتانول تهيه شده براي ساخت شيشه شوي براي اينكه به مصرف غيرقانوني نرسد بايد غيرقابل شرب گردد. اين كار هر چند وقت يكبار براي تمام الكل هاي مورد استفاده در كارخانه انجام مي‎شود.

خصوصيت شيشه شوي:

شيشه شوي قدرت پاك كنندگي مناسب براي شيشه را داشته باشد و ميزان دترجنت آن به قدري باشد كه ايجاد كف زيادي روي شيشه نكند. استفاده از آن و وارد شدن آن در هوا براي سلامتي مضر نباشد ايجاد الكتريسيته ساكن روي شيشه نكند زيرا باعث جذب گرد و غبار مي‎شود و نيز موجب مات و تيره شدن شيشه به مرور زمان نگردد.

مواد مصرفي: آب- الكل- تگزاپون- رنگ و اسانس

فرآيند توليد شيشه شوي:

اتانول را به عنوان ماده لكه بر اضافه مي‌كنند اگر اتانول به تنهايي به عنوان ماده لكه بر استفاده شود ممكن است ميزان پاك كنندگي مايع شيشه شوي كاهش يابد لذا در كنار آن از ايزو پروپيل الكل براي افزايش پاك كنندگي استفاده مي‎شود.

اسانس مورد استفاده را بايد در ايزوپروپيل الكل حل كرده و بعد مخلوط را به mixer اضافه كرد. به علت اينكه ايزوپروپيل الكل مورد استفاده درجه خلوص 100% دارد در حالي كه اتانول مورد استفاده 96% مي‎باشد ممكن است اسانس در اتانول دو فاز شود. سپس ماده اكتيو را كه نقش پاك كنندگي دارد را اضافه كرده و رنگ را نيز به مخلوط درون mixer اضافه مي‌كنند.

لازم به ذكر است كه در ساخت شيشه شوي از ماده نگه دارنده استفاده نمي‎شود زيرا الكل در آب يك مخلوط آزئوتروپ ايجاد كرده و پايدار مي‎باشد كه سبب پايداري محصول مي‎شود و نيازي به استفاده از ماده نگهدارنده نمي باشد.

نرم كنندة موي سر:

يك تركيب كاتيوني است در فرمول آن يك حالت دهنده و كف كنندة ملايم مي‎تواند وجود داشته باشد، مانند ستيل تري متيل آمونيوم كلرايد كه يك تركيب نرم كننده و حالت دهندة مو است كه با تركيبي مثل ستيل الكل استئارين به كار مي رود.

PH نرم كننده مو بايد اسيدي باشد مو در PH اسيدي براق مي‎شود ولي چون PH اسيدي براي ريشة مو مضر است بهتر است نرم كننده را براي قسمتهاي انتهايي مو استفاده نكنيم.

مواد مورد استفاده:

اخيراً نمكهايي كه داراي بخش آنيونيك است استفاده مي‎شود.

برخي از پليمرهاي كاتيونيك با شفاف دهندگي و حالت دهندگي بالا (حالت دهنده شامپوها) در فرمولاسيون نرم كننده به كار مي روند از ميان آنها مي‎توان مشتقات كاتيونيك سلولز (پليمر JR) وينيل پيروليدون كوپليمرا كريلات، پلي آزونيااپي كلروهيدرين، تركيبات پليمرهاي آدي پيك اسيدي دي اتيلن تري آمين، پلي اتيلن ايمن كوپليمرپيپرازين و سيليكون هاي كاتيونيك را نام برد.

چون از مواد پليمري استفاده شده مشكلاتي را خواهيم داشت كه كلريد سديم مي‎تواند مشكلات حاصل از مواد فوق را كاهش دهد.

گروه ديگري از مواد كه به منظور محافظت، تقويت و تغيير تارهاي مو به صورت جزئي يا كلي مي‎توان به كار برد. پروتئين هاي هيدروليز شده به ويژه موادي مانند كلاژن هيدروليزات ايكتيوكولا، كراتين و كازوئين شير هستند.

در اين ميان رزين هاي پرفلوئور و كربن به عنوان مواد پايه استفاده مي‎شوند مانند تترا فلوئور و اتيلن و پليمر هگزا فلوئورو پروپيلن كه در فرمولاسيون نرم كنندة مو به كار برده مي‎شوند.

فرآورده هايي كه براي حالت بخشيدن و ترميم موهاي آسيب ديده به كار مي روند حاوي مجموعه اي از تركيبات كواترنري هستند مانند:

وينيل پيروليدين ها- سورفكتانت هاي كاتيونيك- كلاژن هيدروليزات و نمك سديم به كار مي رود.

ميكروبيولوژي

مواد اوليه، محصول ساخته شده و آب از مواردي است كه حتماً بايد يك نمونه از آنها به آزمايشگاه ميكروبيولوژي فرستاده شود تا از نظر ميكروب و قارچ مورد آزمايش قرار گيرد.

روشهاي متفاوتي براي تشخيص انواع ميكروبها وجود دارد و هر نوع آن در محيط خاصي تشخيص داده مي‎شود. در اينجا چند روش به اختصار بيان مي‎شود.

3 گرم از مديوم (Trypticsoy Broth) را به حجم 100 ميلي ليتر مي رسانيم و به هر يك از لوله هاي آزمايش كه براي اين تست اختصاص يافته، cc30 از محلول فوق ريخته و درب لوله ها را گذاشته و براي 15 دقيقه استريل نمائيد. پس از استريل شدن به هر يك از لوله ها cc3 از محلول مورد آزمايش (از نمونة مورد آزمايش محلولي به دقت 1/0 مي سازيم) افزوده و 48 ساعت داخل اتوكلاو قرار دهيد. اگر داخل لوله تغيير رنگ محسوسي ايجاد شد، نشانگر وجود ميكروب در نمونة مورد آزمايش است.

روش ديگر، كشت سطحي مي‎باشد. به اين صورت است كه آگار را داخل پليت مي ريزند و آن را سرد مي‌كنند تا به حالت ژله اي تبديل شود سپس مقداري محلول را روي آن مي كشند درب آن را مي گذارند اگر كلوني روي آگار رشد كند نشانة وجود ميكروب است كه آزمايشاتي را براي تشخيص نوع آن انجام مي دهند.

Multiple tube method:

در اين روش براي هر نمونه 14 لوله موردنياز است. پس از تهية مديوم T.S.B به هر لوله cc9 از مديوم ريخته و براي 15 دقيقه آنها را استريل نمائيد. 12 لوله را به صورت چهار لوله در سه گروه آماده كنيد و دو لولة باقيمانده را به نامهاي A , B مشخص كنيد.

يك گروه سه تايي را به عنوان شاهد كنار بگذاريد. در يكي از لوله هاي سه تايي (100) و در لولة چهارم cc (A)1 محلول يا سوسپانسيون نمونه را با پيپت بيافزاييد. پس از به هم زدن cc4 از لوله A برداشته و به هر يك از سه لولة بعد و به لولة B ، به هر يك cc1 اضافه كنيد و نيز cc3 از لولة B برداشته و پس از هم زدن به هر يك از سه لولة آخر اضافه كنيد. سه لولة آخر، لوله هاي شاهد هستند به هر يك از اين سه لوله، cc1 بافر بيافزائيد. درب لوله ها را بسته و پس از اينكه آنها را كاملاً تكان داديد براي 48 ساعت در اتوكلاو و 30 درجه سانتيگراد قرار دهيد. در حالي كه زمان رشد ميكروب سپري مي‎شود آنها را از جهت رشد ميكروبي بررسي مي‌كنند. اگر لوله هاي حاوي محلول، همرنگ لولة شاهد باشند محلول حاوي ميكروب نيست ولي اگر تغيير رنگي مشاهده شد حاكي از حضور ميكروب در نمونة مورد آزمايش است.

 پایان نامه,انجام پایان نامه,معرفی کامل شركت پاكشو

سفارش پایان نامه