انجام پایان نامه

درخواست همکاری انجام پایان نامه  بانک مقالات رایگان انجام پایان نامه

سفارش پایان نامه

|

انجام پایان نامه ارشد

نوشته شده توسط moshaveranetehran.net   
دسته: انجام پایان نامه | مقالات
نمایش از چهارشنبه, 12 خرداد 1395 07:49
بازدید: 157

به پاس زحمات فداكارانه و دلسوزانه

تقديم

به مادروپدرعزیزم

كه عشق و محبتشان صفابخش روح و جانم مي‎باشد.

تقدير و تشكر:

باسپاس وتقدیر فراوان از

 استاد عزیزم سرکارخانم مرجان کشاورزی

 که در ثبت این پروژه مرا یاری نمودند

فهرست مطالب

عنوان                                                صفحه

مقدمه...................................... 1

فصل اول

روش چاپ.................................... 4

پيش از چاپ................................. 5

فتوليتوگرافي............................... 6

پردزاش،‌ تفكيك و تهيه فيلم الكترونيكي....... 11

پردازش، تفكيك و تهيه فيلم فتومكانيكي....... 16

چاپ، روش چاپ افست.......................... 18

انواع ماشين افست........................... 20

پس از چاپ.................................. 24

صحافي ماشيني............................... 25

صحافي سنتي................................. 34

فصل دوم

تقسيم‌بندي محصولات چاپي به روش افست.......... 38

فرم‌هاي تجاري............................... 39

بروشور و پوستر............................. 39

كتاب....................................... 41

دفاتر و دفترچه............................. 46

سربرگ و پاكت............................... 47

سررسيد و تقويم............................. 50

جعبه و بسته‌بندي............................ 50

فصل سوم

عنوان                                                صفحه

مواد اوليه مصرفي و گردش مواد و محصولات چاپي. 54

كاغذ....................................... 55

ويژگي‌هاي چند نوع كاغذ پر مصرف.............. 58

اندازه و محاسبات كاغذ...................... 64

محاسبه حجم و وزن كاغذ...................... 78

مركب....................................... 86

خواص فيزيكي مركب........................... 86

سياليت..................................... 87

چسبندگي.................................... 92

رابطه فيزيكي آب منبع افست با مركب چاپ...... 97

مواد مصرفي در صحافي........................ 98

چسب........................................ 98

طبقه‌بندي چسب‌ها............................. 99

چسب‌هاي گرما سخت............................ 100

چسب‌هاي گرما نرم............................ 101

چسب‌هاي گرما ذوب و واكس‌ها................... 106

مفتول...................................... 109

نخ......................................... 109

گردش مواد و محصولات چاپي.................... 10

دانشگاه جامع علمي

علمي كاربردی

مركز آموزش علمي كاربردي فرهنگ و هنر

واحد 14 تهران

پروژه پودمان كارورزي

موضوع :

سيستم گردش محصولات چاپي به روش افست

رشته :

گرافيك

استاد راهنما :

سركار خانم مرجان كشاورزي

نگارش :

سميه معيني

سال تحصيلي : 1387-1386

 

مقدمه:

ارتباط يكي از مهم‌ترين نيازهاي بشر مي‌باشد. انسان از طريق ارتباط با ديگران به قابليت و نوآوري در زمينه‌هاي گوناگون دست مي‌يابد و زندگي اجتماعي خود را شكل مي‌دهد. كه در اين تبادل از يك سو انديشه‌هاي او را پربارتر مي‌كند واز سوي ديگر تجربيات و دانش او به سايرين منتقل مي‌گردد.

براي جاودانه ماندن خاطرات خود را با علايم و نشانه‌ها ثبت كرد كه بتدريج با تبديل و تكميل اين علايم خط اختراع شد. اين اختراع تغييرات زيادي را در زندگي انسان‌ها ايجاد كرد و به عنوان يكي از مهمترين دستاوردهاي بشر ثبت شد و از ارتباط مستقيم و رودررو بي‌نياز گرديد. دست نوشته‌هاي اوليه بر روي سنگ، چوپ و چرم انجام مي‌شد. با افزايش جمعيت و توسعه علوم دست نوشته‌هاي كارآيي خود را از دست دادند وا نسان درصدد يافتن راهي برآمد كه اطلاعات را سريعتر در دسترس همگان قرار دهد. نخستين كوشش انسان در  اين راه حكاكي كلمات روي لوحه گلي بود. كوشش بعدي در راه چاپ، حك كلمات روي قطعات چوب و سفال بود كه بي‌شك تمدنهاي باستاني مشرق زمين تلاش عظيمي در راه تكثير به كار بستند و تجريبات اندوختند.

پيدايش فنون جديد چاپ در اروپا همزمان با رنسانس اقتصادي و فرهنگي بود. ابتدا چاپ از طريق صفحات حكاكي شده انجام پذيرفت و سرانجام به دليل مسائل و مشكلاتي كه وجود داشت حروف متحرك گوتنبرگ اختراع شد با پيشرفت در دانش و علوم و فنون با تكميل روش‌هاي چاپ، چاپ افست كه بر پايه روش چاپ ليتو بود كامل گرديد و در سال 1904 ميلادي ابداع گرديد كه تا بحال در حال ابداع و كامل شدن تكنيك‌هاي مختلف در روش چاپ افست مي‌باشد.

چاپ به روش افست براي چاپ انواع محصولات تجاري و فرهنگي كاربر دارد (شامل: اوراق، برگ‌هاي تجاري، كاتالوگ، پوستر، جعبه و بسته‌بندي- كتاب و انواع مجله و روزنامه)

روش چاپ افست وابسته به ملزومات ديگري است كه بدون آن قادر به فعاليت نيست به عبارتي با هم لازم و ملزم مي‌باشند ملزوماتي از قبيل: كاغذ، مركب و ساير مواد مصرفي كه با توضيح و ارتباط آنها با يكديگر سعي به ارائه مختصات فني درهر بخش به اختصار، هماهنگي مابين آنها روشن گردد.

براي تهيه اين تحقيق از منابع مختلفي استفاده شده كه در آخر اين فصل پايان‌نامه آمده است. اين تحقيق جمع‌آوري از مطالب كتب و مقالاتي بوده كه حاصل تجربيات و فعاليت از گذشته تا حال تمامي افرادي است كه براي تجلي اين صنعت زحمت و كوشش فراوان كرده‌اند. اميد است در اين راه توفيقي حاصل شده باشد.

فصل اول

   روش چاپ

در ابتدا لازم است قبل از وارد شدن به جريان گردش كار محصولات چاپي به روش افست توضيحاتي در مورد روش چاپ داده شود. چاپ و جريان به سه بخش عمده تقسيم مي‌گردد.

1-بيش از چاپ Prepress2-چاپ PREE  3- پس از چاپ Post press

1- پيش از چاپ Pre pess

عمليات پيش از چاپ شامل مرحله‌اي مي‌شود كه از طرح اوليه شامل متن و عكس طي روش‌هاي مورد استفاده طرح اوليه در قالب فرم آماده جهت چاپ به وجود مي‌آيد.

 
   

 

اورژينال (متن عكس)               فرم       فيلم زينك

 

طرح اوليه بايد بعد از انجام مراحل مختلف در طي عمليات پيش از چاپ به فرم تبديل و آماده 

چاپ گردد.  اين مراحل شامل چندين مرحله كاري به روي طرح اوليه و تهيه فرم نهايي جهت انتقال بر روي پليت يا زينك مي‌باشد كه اين مراحل به نام فتوليتوگرافي ناميده مي‌شود.

1-1-فتوليتوگرافي

طرح اوليه در قسمت 1-تصوير يا عكس 2-متن مي‌شود كه در جريان كار ليتوگرافي با هم تلفيق شده و به صورت يك فرم واحد حاوي متن و تصوير مي‌باشد.

 
   

 

همانطور كه در نمودار ديده مي‌شود طرح اوليه با دو شاخه يعني متن و عكس تقسيم مي‌گردد كه هر كدام مراحل آماده سازي مختلفي را شامل مي‌شوند.

2-1-متن

متن بعد از جمع آوري و آماده سازي اوليه براي گزارش به صورت دستي يا الكترونيكي ارسال مي‌گردد. آماده سازي به صورت دستي كه حروف چيني ناميده مي‌شود توسط حروفچين انجام مي‌شود حروفچين متن را با تناسب و اندازه و نوع مناسب چيده ودر فرم اصلي با توجه به فضاي موجود (جاي تصوير) در صفحه اصلي فرم بندي مي‌نمايد.

1-2-1- حروف‌چين با استفاده از حروف متحرك

در حروف چيني استفاده از حروف متحرك از لحاظ مدت زمان چينش و تنظيم متن وقت زيادي را به خود اشغال مي‌نمايد كه امكان تهيه متن به صورت فوري قابل اجرا نخواهد بود.

بعد از حروف چيني، غلط گيري و تصحيح متن كه در فرم يا صفحه تخصيص يافته انجام مي گيرد.

حروف چيني دستي در تهيه متون ساده در سيستم چاپ مستقيم بيشترين كاربرد را دارد كه با پيشرفت در حروف چيني و تايپ الكترونيكي توسط كامپيور محدود گرديده است.

2-2-1- حروف چيني با استفاده از دستگاه

حروف چيني توسط ماشين‌هاي حروف چين روش ديگر براي تهيه متن مي‌باشد. حروف چيني به روش عكاسي با فتوكيپو زسيون يكي از روش‌هاي مورد استفاده در حروف چيني ماشيني مي‌باشد در ماشين‌هاي حروف چيني فيلمي، قطعه فيلم يا كاغذ حساسي دارند كه حروف به روي آن چيده مي‌شود. اين فيلم يا كاغذ را مي‌توان پس از ظهور بر روي زينك منتقل كرد[1].

در حروف چيني با روش عكاسي فرد حروفچين كارهاي خود را روي قطعات فيلم ارائه مي‌دهد و به جاي كار بر روي سطح صفحه‌بندي، به روي ميز مونتاژ كار خود را به انجام مي‌رساند توليد نهايي ماشين حروف چيزي از جنس كاغذ يا فيلم حساسي است كه پس از پايان كار حروف چين مي‌بايست ظاهر گردد.

اين عمل با تكنيك‌هاي استاندارد  تاريكخانه يا به صورت اتوماتيك و يا روش‌هايي كه با توجه به نوع دستگاه در اتاق روشن امكانپذير است انجام مي‌گردد. پس از ظاهر نمودن فيلم كاغذ يا كاغذ حساس مطالب بار ديگر خوانده مي‌شود و در صورت صحيح بودن آن صفحه بندي مي‌گردد.

تايپ و حروفچيني امروزه توسط كامپيوتر و با وجود برنامه‌هاي نرم افزاري گوناگون در خصوص تايپ، ويرايش و صفحه بندي كاري ساده و پرسرعت مي‌باشد كه از زمان حجم كار كاسته و دقت  وتنوع زيادي دارد.

3-1- عكس يا تصوير

بعد از تهيه تصاوير آماده شده طي مراحل گوناگون يا تصوير اورژينال براي چاپ آماده مي‌گردد تا قابليت براي مرحله بعدي ار يعني چاپ داشته باشد. پردازش تصوير به دو روش به صورت فتومكانيكي و پردازش به صورت فتواللكترونيكي تقسيم مي‌گردد.

1-3-1- پردازش تصوير به صورت فتوالكترونيكي

براي چاپ تصاوير تمام رنگي از چهار زنگ اصلي زرد، سايان، ماژنتا و سياه استفاده مي‌شود.

ميليون‌ها رنگ موجود در اورژينال مي‌بايستي براي چاپ به چهار رنگ اصلي تفكيك گردند كه براي هر كدام يك فيلم ترامه توليد مي‌شود. اين امر با كمك فيلترهاي رنگي صورت مي‌گيرد و به نام تفكيك رنگ شناخته مي‌شود.

فرقي نمي‌كند كه تفكيك رنگ به چه روشي صورت گيرد چون كه قانونمندي فيزيكي فيلترهاي رنگي ثابت است.

قبل از آنكه به اين بحث ادامه دهيم خوب است كه مختصري در مورد رنگ پايه توضيح دهيم. در اصل دو فضاي رنگ پايه يا ابتدايي Primaries‌ شناخته شده‌اند[2].

يكي فضاي رنگ افزايشي addtive‌ است كه شامل رنگ‌هاي قرمزRed، آبي Blue‌سبز Green‌مي‌باشد. در اين فضاي رنگ با افزايش مقدار رنگ‌ها به سفيد نزديك مي‌شويم اين سيستم عمدتا در سيستم‌هايي كاربرد دارد كه خود منبع نور دارند و از موارد خاص اين سيستم مي‌توان تفكيك تلويزيون، عكاسي و نمايش فيلم را نام برد.

فضاي ديگر رنگ كاهشي Substarative‌نام دارد كه از سه رنگ اصلي زرد yellow‌، سرخ آبي Magenta‌ و سبز آبي cyan‌ تشكيل مي‌شود.

اين فضاي رنگ در سيستم‌هايي كاربرد دارد كه از خود نوري ندارند و نور را منعكس مي‌نمايند. كاربرد ويژه آن در صنعت چاپ است. از آنجايي كه در اين فضا با افزايش رنگ‌ها به سياه مي‌رسيم و يا به عبارتي با كاهش رنگ‌ها به سفيد يا بهتر بگوييم زمينه (مثل كاغذ) مي‌رسيم به آن تفريقي مي‌گويند.

در سيستم چاپ رنگ از يك رنگ چهارم يعني سياه Blak‌ نيز استفاده مي‌شود. سياه در اصطلاح تخصصي غير رنگ ناميده مي‌شود uncolour‌ سياه جز رنگ‌هاي پايه در فضاي رنگ نيست بلكه بر اساس مقدار سه رنگ زرد، سايان، ماژنتا محاسبه مي‌شود.

سياه در چاپ چهار رنگ عكس به اصطلاح به تصوير عمق depth ‌يا كنتراست Contrast‌مي‌بخشد.

در شكل‌ زير شمايي از رنگ‌هاي اصلي را مي‌بينيد.

شكل (1-1)

هر فيلتر رنگي براي تفكيك در واقع مكمل رنگ چاپ مورد نظر است هر فيلتر رنگ‌هاي متشكله خود را عبور مي‌دهد و در عين حال رنگ مكمل را جذب مي‌نمايد. به عنوان مثال مي‌توانيم فيلتر سبز را در نظر بگيريم.

سبز رنگ مكمل ماژنتا (سرخ آبي) است. فيلتر سبز اشعه‌هاي نوري منعكس شده و در سايان (سبزآبي‌) را از خود عبور مي‌دهند و همزمان نور منعكس از ماژنتا را مانع مي‌شود. بنابراين قسمت‌هاي اورژينال كه به رنگ سايان  وزرد هستند به روي فيلم اثر كرده و آن را سياه مي‌كنند و در عوض قسمت‌هاي به رنگ ماژنتا اورژينال از فيلم عبور نكرده و به روي اين فيلم نيز نگاتيو خالي مي‌مانند هنگامي كه روي اين نگاتيو، فيلم پوزيتو كپي مي‌شود قسمت‌هاي سايان و زرد حذف و قسمت‌هاي ماژنتا ظاهر مي گردند.

 به همين ترتيب با فيلتر قرمز سايان و با فيلتر آبي فيلم زرد تهيه مي‌گردد.

فيلم سياه با سه بار نور دادن به سه فيلتر نام برده و بر روي يك نگاتيو آماده مي‌گردد.

در شكل زير شمايي ساده از كاركرد و فيلتر آبي مشاهده مي كنيم.

 
   

 

 

شكل 2-1

2-3-1- پردازش، تفكيك رنگ، تهيه فيلم الكترونيكي

تفكيك رنگ از طريق اسكنر انجام مي‌‌گردد. در اينجا توسط يك شاخه نور در اورژينال پيچيده شده روي سيلندر اسكنر خوانده مي‌شود. انعكاس اين نور در سيستم اپتيك دستگاه از فيلترهاي آبي، قرمز، و سبز عبور داده مي‌شود و هر يك شاخه نور به يك مبدل الكترونيكي نور Poto maltiplier‌ هدايت مي‌شود. مبدل الكترونيكي نور نور مرئي را مطابق ميزان روشنايي آن به جريانات ضعيف و قوي آنالوگ analog‌الكترونيكي تبديل مي‌نمايد. سيگنال‌هاي توليد شده مي‌توانند توسط واحدهاي پردازنده تك تك و يا به طور كلي تغيير داده شوند. اين سيگنال‌ها كه تصحيح شده و به صورت ديجيتال درآمده‌اند به سيستم اپتيك نويسنده (نور دهنده) هدايت مي‌شوند تا دوباره به شاخه نور تبديل شده و فيلم خام بسته شده روي سيلندر و قسمت خروجي را نور دهند.

بدين ترتيب بسته به ابعاد خروجي و ابعاد نهايي تصوير تك تك رنگ‌هاي تفكيكي از اورژينال خوانده شده تصحيح شده و روي فيلم نهايي نوشته مي‌شوند. بر خلاف روش عكاسي كه اورژينال به يكباره بر روي فيلم نهايي منعكس مي‌كرد، اين عمل در اسكنر در يك سيستم مدور فنري صورت مي‌گيرد.

سيستم‌هاي اپتيك خواننده و نويسنده با هم به موازات سيلندرها حركت مي‌كنند و در حاليكه هر دو سليندر هماهنگ مي‌چرخند اسكنرها شامل دو قسمت خواندن  اورژينال و ايميج ستر هستند. قسمت دوم در يك محفظه تاريك قرار دارد. اسكنرهاي جديد معمولا مجهز به واحد ديجيتال محاسبه رنگ بوده و شامل يك مونيتوررنگي كنترل تصوير و يك مونيتور ساده براي تنظيم و انتخاب فرامين هستند. اكثرا هدايت و كنترل اسكنرهاي جديد توسط كامپيوترهاي متداول انجام مي‌شود.

سيگنال‌هاي تصحيح شده تفكيك رنگ در اصل اطلاعات ديجيتالي هستند با كدهاي اطلاعاتي يك تا 256 كه پيكسل pixel‌ناميده مي‌شوند. اين اطلاعات قابل استفاده در سيسستم‌هاي متداول پردازش تصوير Imageprocesing‌ بوده و مي توانند در حافظه ضبط شوند بدين ترتيب مي‌توان تصاوير را به عنوان اطلاعات الكترونيكي ذخيره كرد. اين اطلاعات به ترام گذاري چاپ ارتباطي ندارد و مي‌توانند بعدا تا حدودي معين در ابعاد بزرگتر و يا كوچكتر گردند. تنظيمات اوليه براي خواندن تصوير منجر به تعيين تعداد تفكيك نقاط resoluition‌ مي‌گردد ك متناسب با ترام نهايي خواهد بود.

چنانچه فيلم مستقيما در واحد نويسنده ايميج‌تر Imagesetter‌ اسكنر نور داده شود سيگنال‌هاي تصويري مستقيما به آن واحد هدايت شده و ديگر ذخيره نمي‌گردند.

3-3-1- تفكيك رنگ به طريق الكترونيكي

از آنجا كه تفكيك رنگ به طريق عكاسي مستلزم وقت زياد و  مصرف زياد مواد شيميايي و فيلم است از طرف ديگر به خاطر تقاضاي روز افزون براي تفكيك رنگ با كيفيت بالا، اسكنرها جاي خود را در اين فرايند باز كردند.

در اينجا توسط يك شاخه نور اويژينال پيچيده شده روي سيلندر اسكنر خوانده مي‌شود انعكاس اين نور در سيستم اپتيك دستگاه از فيلترهاي رنگ آبي، قرمز و سبز عبور داده شده و هر يك شاخه نور به يك«مبدل الكترونيكي نورphotomiltiplier))نور مرئي را مطابق با ميزان روشنايي آن به جريانات ضعيف و قوي آنالوگ (analog) الكترونيكي تبديل مي‌نمايد. سيگنال‌هاي توليد شده مي‌توانند توسط واحدهاي پردازنده تك تك و يا به طور كلي تغيير داده شوند. اين سيگنال‌ها كه تصحيح شده و به صورت ديجيتال درآمده‌اند به سيستم اپتيك نويسنده (نور دهنده) هدايت مي‌شوند تا دوباره به شاخه نور تبديل شده و فيلم خام بسته شده روي سيلندر و قسمت خروجي را نور دهند. بدين ترتيب بسته به ابعاد خروجي و ابعاد نهايي تصوير تك تك رنگ‌هاي ( و در صورت امكان دو تا دو تا و يا چهارتايي) از اريژينال خوانده شده، تصحيح شده و روي فيلم نهايي نوشته مي‌شوند و برخلاف روش عكاس كه اريژينال به يكباره بر روي فيلم نهايي منعكس مي‌گردد، اين عمل در اسكنرها بر روي فيلم نهاي منعكس مي‌گردد، اين عمل در اسكنرها در يك مسير مدور فنزي شكل صورت مي‌گيرد-سيستم‌هاي اپتيك خوانده و نويسنده با هم به موازات محور سيلندرها حركت مي‌كنند در حالي كه هر دو سيلندر هماهنگ مي‌چرخند.

اسكنرها اكثرا شامل دو قسمت خواندن اريژينال و ايميج ستر هستند. قسمت دوم در يك محفظه تاريك قرار دارد. اسكنرهاي جديد معمولا مجهز به واحد ديجيتال محاسبه رنگ بوده و شامل يك مونيتور رنگي كنترل تصوير و يك مونيتور ساده براي تنظيم رنگ و انتخاب فرامين هستند. نوردهي فيلم در واحد نويسنده توسط اشعه ليزر صورت مي‌گيرد. تبديل اطلاعات ديجيتال اسكنر به اطلاعات ترام گذاري شده دريك واحد پردازنده الكترونيكي خاص به نام زيپ Rester Image‌ (processor اختصارا RIP‌) انجام مي‌شود[3].

زاويه، فاصله و شكل نقاط ترام توسط نرم افزارهاي خاص محاسبه و هدايت مي‌شود. اسكنرهاي سيلندري داراي كيفيت تصوير و تفكيك رنگ عالي هستند و به خاطر رزولوشن متغير قابل تنظيم وضوح عالي تصوير را ممكن مي‌سازند و رتوش و تصحيح تصوير، تغيير رنگ‌ها و تغيير و درجه بندي gradation‌ فقط به طور كلي و براي تمام تصوير ممكن است.

سيستم‌هاي الكترونيك تمام مراحل كار اريژينال تا تمام صفحه (صفحه يك تكه متن و تصوير) را به انجام مي‌رسانند اينها شامل قسمت‌هاي زير هستند:

الف- سيستم خواننده تصوير Scanner

ب- حافظه‌اي پر حجم مغناطيسي

ج- واحد طبقه‌بندي و تركيب اجزا conposing

د- خروجي اطلاعات بر روي ايميج ستر

مزاياي اصلي تكنيك كامپيوتري يكي كوتاه شدن زمان پردازش كار و ديگري صرفه‌جويي زياد  در مواد مصرفي است. اسكنرها اريژينال‌ها را خوانده و آن را تبديل به جريانات الكترونيكي مي‌كنند نه براي تهيه مستقيم ليتوها بلكه جهت ضبط ديجيتال تصاوير مورد استفاده قرار مي‌گيرند. سپس در واحد طبقه‌بندي و تركيب اجزا مختلف به صورت الكتروينيكي ايجاد شده و بر روي مونيتور نشان داده شده و تصاوير ديجيتال در كنار هم چيده مي‌شوند. جهت سرعت بخشيدن به كار در اين مرحله اطلاعات ديجتال Finedata‌ استفاده نشده بلكه شمايي از اجزا در كنار هم قرار داده مي‌شوند.پس از اتمام كار اطلاعات صفحه «Layout»  و اطلاعات كامل ديجيتال اجزا «Fine data» در مرحله انتقال الكترونيك به طور اتومامتيك به هم پيوند داده شده و تمام صفحه آماده مي‌شود. در انتها  تمام صفحه باز به صورت الكترونيك تفكيك رنگ شده و توسط ايميج ستر بر روي فيلم نهايي نوشته مي‌شود.

4-3-1- پردازش و تفكيك و تهيه فيلم به روش فتومكانيكي

(تفكيك رنگ در روش عكاسي)

اين روش معمولا در دو مرحله انجام مي‌شود در مرحله اول رنگ تفكيك شده بر روي فيلم هافتون ريزدانه عكاسي نور داده مي‌شوند. در مرحله دوم از اين فيلم هافتون فيلم ترامه توليد مي‌شود بدين طريق مي‌توان در مرحله دوم تصوير را به راحتي كوچك يا بزرگ كرد. براي ترامه كردن رنگ‌هاي تفكيك شده معمولا از ترام كنتاكت «Contactscreen» استفاده مي‌شود.

جهت اجتناب از وجود آمدن پيچازي «Moire» بايستي ترام هر رنگ زاويه خاصي داشته باشد اين چهار زاويه 15 و 45 و 75 و 90 درجه هستند. ترام رنگ زرد هميشه زاويه 90 صفر درجه دارد ليتوهاي تفكيك رنگ توسط ليتوگراف از نظر رنگ تصحيح مي‌گردند.فتوليتوگراف بايستي با توجه به نوع كاغذ و شرايط چاپ و با استفاده از اطلس‌هاي استاندارد رنگ «colorscale» تصحيح لازمه را به انجام رساند. به عنوان مثال مي‌دانيم كه جلا و كنتراست عالي اسلايد هاي پوزيتو هيچگاه در چاپ قابل دسترسي نيستند.

در اينجا يك ليتوگراف سعي مي‌نمايد با بالا بردن عمدي كنتراست رنگ‌هاي تفكيكي و بالا بردن ميزان رنگ براي از اجزا تصوير آن چنان تغييرات مثبت ايجاد نمايد كه تصوير چاپي همان تاثير اسلايد ارژينال را در بيننده به جاي بگذارد.

كار فتوليتوگرافي به روي رنگ‌هاي تفكيكي نياز مبري به احساس و تاثيرپذيري اطلاعات كاملي  در مورد رنگ ها داردكه يك فتوليتوگراف بايستي آنقدر تجربه داشته باشد كه با ديدن ترام‌ها چهار رنگ تفكيكي تعيين نمايد كه در چاپ چه رنگي حاصل خواهد شد. تصحيح ليتوها از طريق تصحيح شيمياي Etching‌در واقع تصحيح منفي ليتوهاي پوزيتو است. براي تصحيح مثبت بايستي ليتوها كپي شده و تصحيح شيميايي بر روي ليتوهاي نگاتيو صورت گيرد. فيتوليتوگراف تصحيح در جزئيات انجام مي‌دهد Partical correction‌ كه اسكنرها قادر به انجام آنها نيست. تصحيح شيميايي اكثر با قلم انجام مي‌شود. در اينجا جدول شيميايي با قلم مو بر روي قسمت‌هايي از فيلم ماليده مي‌شود كه بايستي كم رنگ شوند.

اين محلول شيمياي با يك لبه پلاستيكي يا از جنس چرم گوزن پاك مي‌شود. اين عمل آنقدر تكرار مي‌شود كه كمرنگي لازم به دست آيد. چنانچه لازم باشد كه جزيي از تصوير كم رنگ شود كه حواشي آن مرز مشتركي با ساير اجزا دارد ابتدا آن قسمت‌ها با لايه محافظ پوشانده شده و سپس كل فيلم در طشتي حاوي محلول شيمياي وارد مي‌شود و براي تصحيح روش ديگري نيز وجود دارد كه به نام روش خشك شناخته مي‌شود. در اينجا با كپي كردن فيلم‌ها و تنظيم نور كمتر يا بيشتر تغيير لازم صورت مي‌گيرد.

قسمت هايي كه بايد از تغيري مصون بمانند با يك ماسك بريده شده به صورت دستي يا با فيلم‌هاي ديگر پوشانده مي‌شوند. كار ديگر ليتوگراف مونتاژ قسمت‌هاي رنگي و سياه و سفيد براي تشكيل و تهيه تمامي صفحه است اين مونتاژ وقت بيشتري از تصحيح رنگ به خود اختصاص مي‌دهد.

پس از تهيه ماسك‌هاي متن و عكس‌ها و مونتاژ نهايي صورت گرفته و فيلم‌هاي نهايي جهت تهيه زينك كپي مي‌شوند.

2- چاپ Press

2-1- روش چاپ افست

چاپ افست يك عمل پلنوگرافي است سطوح تصويري و غير تصويري روي يك صفحه انتقال دهنده تصوير (پليت يا زينك) قرار دارد و عمليات شيمي گرافي، طوري روي اين صفحه خاص (با آلياژ ويژه) انجام گرفته است كه بعضي از قسمت هاي  تصوير مركب را به خود مي‌گيرد و بعضي از قسمت هاي تصوير مركب را به خود نمي‌گيرد. اين عمل در اثر عمليات شيميايي انجام گرفته روي پليت به وجود آمده و موجب به وجود آمدن سطوح مختلف انرژي روي زينك شده است. در نتيجه سطح چاپ شونده آب را دفع مي‌كند و مركب را به خود نمي گيرد و سطح غير چاپ شونده آب را به خود گرفته و مركب را دفع مي‌كند بنابراين اين صفحه انتقال دهنده (زينك) قبل از اين كه آغشته به مركب شود، خيس مي‌شود و آب در قسمت‌هاي پذيرنده آب فيلمي تشكيل مي‌دهد و در قسمت‌هاي دافع آب به صورت ذرات خيلي ريزكروي مي‌آيند و زماني كه نوردهاي مركب روي مناطق خيس زينك عبور مي‌كند قسمت‌هاي خيس مركب به خود مي‌گيرند.

(خيس شوندگي توسط آب مانع نشستن مركب چاپ بر روي بخش‌هاي غير چاپ شونده مي‌شود) و برعكس مناطق چاپ شونده كه آب را به خود نگرفته آن را به صورت ذرات كروي ريزي درآورده است به مركب آغشته مي‌شود.

البته ماشين‌هاي افستي هستند كه بدون آب عمل چاپ را انجام  مي‌دهند كه در آن صورت مناطق غير چاپ شونده توسط سيليكون داراي انرژي شده و مانع نشست مركب مي‌شوند. يعني اين نوع زينك‌ها به هنگام  شيمي گرافي به مناطق سيليكوني و غير سيليكوني تقسيم مي‌شوند.

افست يك روش غير مستقيم است زيرا سطوح تصويري آغشته به مركب به طور مستقيم به كاغذ منتقل مي‌شوند بلكه توسط يك لاستيك مخصوص Blanket‌واسط به روي كاغذ منتقل مي‌شود. اين نوع عمل چاپي ابتدا جهت چاپ ورق حلب به كار برده مي‌شد. سپس جهت چاپ بر روي كاغذ به كار گرفته شد[4].

1-2-1 دستگاه چاپ افست

يك واحد چاپ ليتوگرافي مي‌تواند هم به صورت ورقي چاپ كند و هم به صورت رول انواع متعددي از واحدهاي چاپ ليتوگرافي وجود دارند كه به صورت ورقي چاپ مي‌كنند.

شكلي را كه در تصوير مي‌بينيد يك واحد چاپي تك رنگ بوده و شامل يك سيلندر زينك (صفحه انتقال دهنده تصوير)، يك سيلندر لاستيكي «Blancet» و يك سيلندر چاپ ميباشد.

سه سليندر مذكور با هم، همراه نوردهاي طلايه مركب و نورد خيس كننده آب مجموعا به نام يك دستگاه چاپ افست ناميده مي‌شوند[5].

 

 

 

 

 

در هر مرحله چاپ ابتدا نورد خيس كننده (نورد آب) با زينك تماس مي گيرد و سپس رول‌هاي مركب با سيلندر زينك تماس پيدا مي‌نمايد. كاغذ به هنگام عمل چاپ سيلندر لاستيك چاپ تحت فشار عبور داده مي‌شود.

2-2-1- انواع ماشين‌هاي چاپ افست

ماشين‌هاي چاپ افست ورقي را مي‌توان از يك زينك تا چند طراحي و توليد كرد شكل عمومي و ساده ماشين يك يا دو چهاررنگ مي‌باشد پنج رنگ و بالاتر از آن جهت چاپ كارهاي اختصاصي و آماده مي‌شود (شكل 4-1) (5-1) نشان مي‌دهد كه چگونه ماشين دو رنگ براي چاپ كامل ساخته مي‌شود و يك ماشين چهار رنگ همانند دو دستگاه  دو رنگ بوده كه با هم جفت و جور شده و يا جداگانه در مسير هم قرار داده شده‌اند.

معرف اين سيستم ماشين چاپ تك رنگ- دو رنگ و چهار رنگ به اضافه يك ماشين تكميلي مي‌توان به صورت موثر تعدادي از رنگ‌ها را چاپ و ارائه داد. تمام ماشين‌هاي افست ورقي تغذيه كننده ورق كاغذ قبل از چاپ بوده و داراي پالت جمع كن كار چاپي بعد از چاپ هستند.

شكل 4-1

 

شكل 5-1

 

 

 

 

- ماشين افست كوچك

از بعضي جهات اين نوع ماشين هاي چاپ برادر ماشين‌هاي پل كپي مي‌باشد و عموما داراي اندازه چاپ A3‌و A4 هستند و به دليل اينكه اين ماشين‌ها در كمپاني‌ها و شركت‌هاي كوچك جايگزين ماشين‌هاي پلي كپي مي‌شوند از نظر كاركرد ماشين هاي ساده‌اي هستند و مي‌توان آنها را براي تعداد زيادي از كارهاي چاپ به كار برد. بعضي از انواع اين ماشين‌هاي چاپ كاملا اتوماتيك شده و زينك‌هاي آنها را مي‌توان به آساني تعويض و جايگزين كرد.

- ماشين‌هاي افست ورقي بزرگ

ماشين‌هاي افست سنگين، اوراق بزرگتري را نياز دارند كه حدودا به طور ماكزيم A0‌ مي‌باشند. داراي ساختمان سنگين و بزرگي هستند و به منظور هدف‌هاي ويژه‌اي از نظر كار، خريداري و نصب مي‌شوند. به جاي طرز كاركرد ساده ماشين‌هاي كوچك، داراي ساختمان پيچيده‌اي و نياز به كارآموزي دقيق و طولاني دارند و دانش و مهارت ويژه‌اي را براي انجام مراحل چاپ لازم دارند.

- افست رول

اين نوع ماشين‌ چاپ نسبت به نحوه عمل چاپشان به سه گروه تقسيم مي‌شوند:

1-    چاپ لاستيك به لاستيك، همراه با تغذيه كننده كاغذ به شكل (چه به صورت افقي و چه عمودي)

2-    واحد چاپ معمولي همانند افست ورقي با تغذيه كننده كاغذ رول

3-                       چاپ سه سيلندري اصلي

الف- ماشين‌هاي چاپ رول لاستيك به لاستيك

در اين نوع ماشين چاپ سيلندر لاستيك به جاي سيلندر چاپ براي چاپ طرف مخالف در چاپ  رول عمل مي‌كند (شكل 6-1) هر كدام از واحدهاي چاپ را ممكن است به طور جداگانه به گونه‌اي در خط توليدي نصب كرد كه به صورت واحد منتقل چاپ عمل نمايند. هر يك از پنج واحد مستقل قدرت و قبول دو رول كاغذ را پيدا مي‌كند.

ب- روش چاپ سيلندري مشترك

دراين روش يك سيلندر بزرگ طبل مانند وسط قرار گرفته و به صورت دايره تا پنج واحد سيستم سيلندر لاستيك و سيلندر زينك در اين سيلندر بزرگ قرار گرفته و در نتيجه در هر چاپ فقط روي يك كار چاپ شده و در نتيجه در هر مرحله چاپ يك چاپ ساده يك رويه انجام مي‌گيرد[6].

 
   

 

شكل 6-1

ج- روش چاپ سه سيلندري

اين روش خيلي كم معمول است اما در بسته بندي ادامه‌اي براي مشاغل كوچك كاربرد دارد.

3- پس از چاپ Post press

فرم چاپي بعد از چاپ در قسمت صحافي، مراحل پايان كار «Finishing»  بر روي آن انجام مي‌گردد. دراين مرحله فرم چاپي به اندازه مطلوب به صورت محصول قابل استفاده درمي‌آيد. ممكن است همه كارها جلد و مفتول يا چسب لازم نداشته باشند و يا برعكس صحافي آنها بسيار نفيس و پركار باشد، ممكن است روي يك كتاب گالينگور و طلا كوب شود و علاوه بر آن روكش هم داشته باشد صحافي به عنوان يكي از اساسي‌ترين ايستگاه‌هاي پس از چاپ، يكي از پرتنوع‌ترين رشته‌ها در صنايع چاپ است. اين رشته كه سابقه آن در صدها سال پيش مي‌رسد چه از نظر روش و چه از نظر ماشين‌آلات داراي گونه‌هاي متفاوتي است. به طور كلي دو روش را مي‌توان در صحافي از هم تميز داد صحافي سنتي و صحافي ماشيني

نوع اول داراي گرايش هنري و سبك‌هاي فردي نيز هست ولي نوع دوم، چنانكه اقتضاي صنعت است داراي اصول معين و تعريف شده‌اي است كه معمولا به همراه ماشين‌ها روش كار نيز آموخته مي‌شود.

1-3- صحافي ماشيني

مراحل و طرز كار

معمول‌ترين عمليات پرداخت نهايي صحافي  كه در مورد اوراق چاپي صورت مي‌گيرد عبارتند از:

1-1-3- تا كردن «Floding»

نوع و مدل تاي مورد نياز را بايد با مشخصات لازم قبل از صفحه آرايي تعيين كرد، تجهيزات لازم براي تا كردن بروشور- نقشه- كتاب و اكثر كارهاي چاپي ديگر در ماشين وجود دارد. ولي بعضي ماشين‌ها هم از امكانات محدودي برخوردارند. بنابراين چگونگي تا كردن فرم چاپي بايد قبلا تصميم گيري و تعيين شود[7].

به طور كلي سه نوع ماشين ورق تاكن مورد استفاده قرار مي‌گيرد.

الف- ماشين ورق تاكن مجهز به تيع تاكن

ب- ماشين ورق تاكن شانه‌اي

ج- ماشين روق تاكن شانه‌اي و تيغه‌اي

الف- ماشين ورق تاكن مجهز به تيغ تاكن

از اين نوع ماشين بيشتر در توليد كتاب استفاده مي‌شود، اين ماشين‌ها از سرعت كار پايين برخوردارند ولي دقت و عملكرد آنها بسيار عالي است. ابتدا ورق تا شده به دو قسمت مساوي تا مي‌شود و در صورت نياز وسط آنها پر فراژ مي‌شود . سپس ورق تا شده را به وسيله تيغ تاكن به طور عمودي تا مي‌شود. در اين مرحله نيز مي‌توان فرم چاپي را به جهت خارج كردن هواي داخل آن و آماده كردن براي مراحل بعدي در صحافي، مجددا پرفراژ كرد.

ب- ماشين ورق تاكن شانه‌اي

اين نوع ماشين براي تا كردن اوراق چاپي و كتاب و مجله مورد استفاده قرار مي‌گيرد، و سرعت كار آن بسيار زياد است تا شدن كاغذ در اين ماشين به وسيله يك سري شانه‌هاي تاكن كه بر حسب نياز مي‌توانند به طور افقي يا عمودي نسبت به يكديگر قرار گيرند انجام مي‌شود. در اين مدل ماشين، كاغذ به اندازه تعيين شده وارد يك شانه تاكن شده و به وسيله نوردها تا مي‌شود و بر حسب نياز براي تا شدن مجدد به شانه‌هاي ديگر منتقل مي‌شود.

ج- ماشين ورق تاكن شانه‌اي و تيغه‌اي

اين نوع ماشين هم مجهز به شانه تاكن و هم تيغ تاكن است و مصرف عمومي دارد. براي كنترل در قسمت تاكن بايد به موارد ذيل توجه كرد:

1-    هنگامي كه ورق تا شده به صورت چهار گوش نباشد، بايد مسئله سنجاق و لبه سفيد كاغذ مورد بررسي قرار گيرد، در صورتي كه كاغذ به طور ناصاف به ماشين تعذيه شده باشد و يا اينكه خارج از رجيستر چاپ شود، در مرحله تا كردن اين موارد كاملا آشكار مي‌شود.

2-    شانه‌هاي تاكن دقت عمل تيغ تاكن را ندارند بنابراين كنترل آن لازم است.

3-                       چروك شدن كاغذ يكي از اشكالات معمول در ورق تاكن است.

معمولا اين مشكل در شانه‌هاي تاكن به وجود مي‌آيد و اين در صورتي است كه ماشين با سرعت زياد كار مي‌كند و كاغذ به درستي در شانه قرار نمي‌گيرد. معمولا اوراق چاپ به صورت تك برگي پس از چاپ به ماشين برش سپرده مي‌شوند، در صورتي كه اوراق بزرگتر كه بيش از يك برگ چاپ شده‌اند بايد پس از تا شدن به ماشين پرس فرم تا شده و سپس به ماشين ترتيب كن سپرده شوند و براي عمليات بعدي آماده گردد.

2-1-3- پرس فرم تا شده «Bunding»

پرس فرم تا شده در ماشين‌هاي مخصوص انجام مي‌شود تا به وسيله آن هواي بين فرم‌ها خارج شده و براي عمليات بعدي آماده شوند. البته اين مرحله از كار در اكثر موارد حذف مي‌شود، اما به طور معمول چنانچه قرار باشد فرم چاپ شده تا مرحله تكميل شدن آن چندين مرحله از كار صحافي را طي كند، چنانچه قبلا پرس نشده باشد مشكلات زيادي را در مراحل كار بعدي ايجاد مي‌كند.

3-1-3- ترتيب «Gathering»

در مواقعي كه كار چاپ شده بيش از يك فرم باشد و از چندين فرم چاپي تشكيل شده باشد به منظور گردآوري فرم‌ها در يك  ترتيب و رديف مشخص و صحيح نياز به ترتيب شدن دارد، البته درمواردي كه  تيراژ كار كم باشد، اين مرحله را با دست انجام مي‌دهند و در مواردي كه حجم كار زيادي باشد ماشين ترتيب را به خدمت مي‌گيرند. ماشين ترتيب بر اصل سيستم نوار نقاله كار مي‌كند، فرم‌هاي تا شده به ترتيب در خانه‌هاي تغذيه  ماشين ترتيب قرار مي‌گيرند و سپس به نوبت و ترتيب تعين شده بر روي نوار نقاله قرار گرفته تا يك كپي و يا يك نسخه از كار تكميل شود. چنانچه قرار باشد فرم‌هاي تا شده براي صحافي با چسب و يا نخ دوزي آماده شوند در اين صورت به ترتيب به طور افقي دركنار هم قرار گرفته و يك نسخه كامل را تشكيل مي‌دهند، در صورتي كه نسخه تكميل شده را بخواهيم مفتول دوزي كنيم فرم‌ها به صورت «V» روي يكديگر قرار مي‌گيرد.

ماشين‌هاي ترتيب معمولا مجهز به مكانيزم‌هاي تشخيص فرم‌هاي ناقص و فرم‌هايي كه بدون در نظر گرفتن ترتيب خاصي وارد ماشين مي‌شوند، هستند و در اين صورت حركت ماشين متوقف مي‌شود. ماشين‌هاي ترتيب معمولا با ماشين‌هاي دوخت مجله و صحافي كتاب يك خط توليد را تشكيل مي‌دهند و به اين ترتيب مي‌توان محصولات چاپي را در يك سيستم كامل صحافي قرار داده و در يك حركت كامل كرد.

4-1-3- كنترل فرم‌هاي ترتيب شده «Collating»

اين عبارت همان معناي ترتيب را دارد، اما در عمل به معناي چگونگي ترتيب شدن فرمها مي‌باشد. علامتي درعطف فرم‌هاي ترتيب شده، ديده مي‌شود كه ممكن است همان علامت رجيستر و  يا يك خط سياه باشد.  ترتيب قرار گرفتن اين علايم در كنار يكديگر صحت كار ترتيب را تاييد و نشان مي‌دهد اين روش سريعترين راه براي مشاهده عيني فرم‌ها است، معمولا در چاپ كتاب يك علامت كنترل فرم در پشت عطف قرار مي‌گيرد‌ مثال: B1A1‌ و يا C‌ كه به وسيله آن مي‌توان فرم ها را  كنترل كرد اين كار بايد در مرحله مونتاژ انجام شده باشد.

5-1-3- الحاق متصل (Insetting)

اين عبارت به معني قراردادن و يا چسباندن يك فرم در داخل فرم ديگر است. در ترتيب فرم‌هاي مفتول دوزي ترجيحا فرم بزرگتر را در داخل فرم كوچكتر قرار مي‌دهند. فرم قرارداده شده مي‌تواند هر نوع كارت و يا يك برگ تبليغاتي خاص باشد و يا اينكه يك فرم چاپي معمولي.

6-1-3- الحاق «Insertting»

الحاق به معناي قرار دادن يك برگ تنها (لت) در داخل يك فرم چاپ شده ازيك مجله بدون چسباندن آن است،  اين لت را مي‌توان به سفارش مشتري در يك فرم خاص  و در محل مشخص شده از طرف وي V ‌ قرار داد. الحاق معمولا با دست و يا با ماشين انجام مي‌شود.

7-1-3- چسباندن يك برگ چاپي در داخل فرم «Tipping»

عبارت Tipping‌به معناي چسباند يك برگ چاپي در داخل يك فرم مي‌باشد، در اين حالت انتهاي برگ چاپي را به صورت يك نوار چسب زده و در داخل فرم مي‌چسبانند معمولا اين عمل با دست انجام مي‌شود و بسيار هزينه‌ساز است يك روش ديگر چسباندن يك برگ به روي فرم است كه باز هم با همان روش بالا انجام مي‌شود. در اين حالت برگ مورد نظر را بر روي اولين و يا آخرين فرم از كتاب و يا مجله مي‌چسبانند اين روش را معمولا با ماشين انجام مي دهند.

8-3-1- آستر بدرقه «Guarding»

گارد معمولا يك برگ مقاوم‌تر از جنس كاغذ چاپ شده است كه يا با  به هر طرف از اولين فرم كتاب چسبيده شود و سپس به جلد جلو چسبانده مي‌شود و يا مي‌توان آن را به صورت يك برگ محافظ به عطف كتاب و سپس براي مقاوم كردن كتاب آن را به جلو چسباند.

 

9-1-3- پانچ كردن «Punching»

معمولا براي نگهداري و فايل كردن فرم‌هاي نازك و يا اوراق چاپي به صورت تك برگ از پانچ استفاده مي‌كنند كه عبارت از ايجاد سوراخ دو لبه كاغذ،  اگر حجم فرم زياد باشد پانچ بايد دريل شود.

10-1-3- سوراخ كردن «Drilling»

سوراخ كردن با متد و يا به عبارت ديگر دريل Drill‌ كردن براي حجم زيادي از اوراق چاپي كه به صورت تك برگ «لت» تهيه مي‌شود انجا مي گيرد. مثل تقويم روميزي و كارهاي مشابه آن.

11-1-3- خط زني «Scoring»

معمولا كاغذهاي ضخيم و يا مقوا را بايد قبل از تا كردن خط زني كرد مثال واضح اين عمل خط زني جلد كتاب (جلد شوميز) يا مجله قبل از اينكه فرم‌هاي كتاب در آن قرار بگيرد مي‌باشد. در مواردي كه خط زني به طور عميق انجام شود در موقع تا كردن باعث پارگي و چاك خوردن مي‌شود.

در مواردي كه خط زني به طور سطحي و كم انجام شود نيز اشكالاتي را در موقع تا كردن فراهم مي‌كند، بهترين نتيجه وقتي به دست مي‌آيد كه خط زني به موازات الياف مقوا (راه مقوا) انجام شود. بهترين روش براي جلد كردن كتاب‌هاي جلد شوميزه اين است كه عطف جلد را چهار بار خط زني مي‌كنيم دو خط براي تا شدن جلد و دو خط ديگر به فاصله 4 ميلي‌متر كه به اولين و آخرين برگ از كتاب مي‌چسبد و به اين وسيله مقاومت مضاعفي را بدون در برداشتن هزينه اضافي ايجاد مي‌كنند.

12-1-3- پرفراژ «Perforating»

پرفراژ  معمولا مي‌توان بر روي ماشين چاپ و يا در مرحله صحافي به وسيله ماشين ديگري انجام داد. معمولا پرفراژ را مثل مرحله خط زني انجام مي‌دهند، چنانچه پرفراژ بر روي ماشين چاپ انجام شود، معمولا تيغ پرفراژ را كه به صورت يك نواري باشد بر روي سيلندر چاپ مي‌چسبانند و همزمان با چاپ، پرفراژ نيز انجام مي شود. استفاده از اين روش معمولا باعث صدمه ديدن لاستيك سيلندر مي‌شود، بنابراين بايد در نظر داشت كه در اين مورد وقتي پر فراژ ارزش دارد كه تيراژ كار زياد باشد.

13-1-3- برش «Cutting»

ماشين‌هاي برش كاغذ معمولا شامل ماشين‌هاي دستي تا ماشين‌هاي اتوماتيك و ماشين‌هاي تمام اتوماتيك كه قابل برنامه نيز مي‌باشند هستند، اپراتور ماشين، كاغذهاي دسته شده را به اندازه تعيين شده به گونياي برشه تكيه مي‌دهد، اكثر ماشين‌هاي برش مجهز به باد در زير صفحه برش هستند تا به اين وسيله مانور لازم را براي حركت دادن و تغيير وضيت كاغذ فراهم سازند، ماشين‌هاي پيشرفته داراي قابليت‌هاي پيچيده‌اي هستند كه امكان تعيين اندازه گونيا را به طور اتوماتيك فراهم مي سازد و با برنامه‌ريزي مي‌توان محل استقرار گونيا را در  تمام مراحل كار اتوماتيك تعيين كرد.

در مورد صحافي كتاب و مجله، معمولا از ماشين‌هاي برش سه طرفه استفاده مي‌شود. اين ماشين را مي‌توان با ماشين دوخت مجله و يا ماشين چسب‌زني در يك خط قرار دارد. چنانچه اين كتاب يا مجله در يك مرحله بريده شود. براي كنترل برش بايد به لبه كتاب و يا مجله توجه كرد معمولا تيغ كند باعث پاره شدن و يا چروك شدن  كاغذ مي‌شود.

- جاانگلشتي «index catting»

اين روش براي برش قسمت‌هايي چاپ شده‌اي است كه از قبل تعيين شده است مثل برش محل حروف الفبا در ديكشنري و يا امثال آن، انواع مختلف برش ايندكس به شرح ذيل است[8].

- ايندكس مرحله‌اي

در اين روش محل‌هاي ايندكس به نسبت طول ورق به دنبال ديگر بريده مي‌شود در مورد ايندكس حروفي، معمولا A بيشترين فضا و Z كمترين را در برمي‌گيرد.


- ايندكس چسبي

در اين روش، ايندكس‌هاي از قبل چاپ شده را به ترتيب قرار گرفتن آن در لبه‌هاي كاغذي مي‌چسبانند.

14-1-3- باند كردن Banding»

براي نگهداري و بسته‌بندي اوراق تك برگي و يا كارت از نوار كاغذ استفاده مي‌كنند. اين نوار كاغذي را به دور كارت و يا اوراق چاپ شده تك برگي مي‌چسبانند از باند معمولا براي بسته‌بندي كارت، پاكت نامه و غيره استفاده مي‌شود.

الف- صحافي اوراق تك برگي «Loose leaf insertion»

امكانات متنوع صحافي براي اوراق تك برگي وجود دارد. اوراق تك برگي را مي‌توان به صورت سيمي و يا كلاسوري به ابعاد مختلف و سوراخ‌هاي گوناگون براي صحافي اوراق تك برگي وجود دارد.

 

ب- ته چسب «Padding»

ته چسب يك روش بسيار ارزان براي صحافي كاغذ يادداشت و كاغذ تحرير است. در اين روش رشته‌هاي كاغذ را با يك لايه چسب، بدون جلد به يكديگر مي‌چسبانند امكان جدا كردن كاغذ به صورت تك تك فراهم مي‌آيد، براي استحكام بيشتر در بعضي موارد از يك نوار پلاستيك و يا كتان نيز استفاده مي‌شود.

ج- شمارش«Counting»

كار چاپ شده بر اساس سفارش مشتري بايد قبل از بسته‌بندي به وسيله دست و يا با ماشين شمارش شود. از نوارهاي نازك كاغذي رنگي براي جداسازي دسته‌هاي شمارش كاغذ استفاده مي‌كنند.  مثل دسته‌هاي 25 برگي يا 50 برگي.

 

 

2-3- صحافي سنتي

صحافي سنتي (دستي يا غير ماشيني) نيز مراحلي مانند موارد پيش گفته دارد با اين تفاوت كه به  جاي ماشين  توسط دست كارها انجام مي‌شود انعطاف پذيري به اين صورت بيشتر است. در اينجا صحافي دستي براي كتاب را توضيح و مراحل آن را شرح مي‌دهيم[9].

1-2-3- تا كردن كاغذ يا فرم

معمولا با دست و با استفاده از ابزار مخصوص صورت مي‌گيرد تا كاغذ دقيقا به صورت دلخواه تا شود

2-2-3- دوخت نخي

دوخت نخي به صورت سنتي، با دست و با استفاده از نوار كاغذي يا پارچه‌اي صورت مي‌گيرد معمولا براي انجام اين نوع دوخت از شاسي مخصوص استفاده مي‌شود كه حامل نوار پارچه‌اي است و هر فرم از كتاب با قرار گرفتن در گره و دوخت نخي از طريق نوار به يكديگر متصل و دوخته مي‌شوند كتاب‌هايي كه با اين روش دوخته و صحافي مي‌شوند معمولا خيلي باارزش هستند.

3-2-3- آستر بدرقه «Endpapering»

در صحافي سنتي، آستر بدرقه كاغذي است كه به صورت دولا تا شده و با استفاده از پارچه استحكام بيشتري پيدا مي‌كند. فرم‌هاي در داخل اين آستر دوخته شده و كتاب از استحكام بيشتري برخوردار مي‌شود، در صحافي ته چسب آستر بدرقه به جلد چسبانده مي‌شود.

4-2-3- جلد كردن «Case making »

در روش سنتي نه تنها فرم‌هاي كتاب به وسيله آستر به جلد چسبانده مي‌شود بلكه مقواي جلد نيز به وسيله نخ و يا نوار به طور محكم به كتاب متصل مي‌شود. در صورت استفاده از نخ مقوا به وسيله دريل سوراخ شده و نخ‌ها را بعد از عبور داده شدن از سوراخ‌ها گره زده مي‌شوند[10].

مراحل كار بعد از جلد كردن كتاب به شرح ذيل است:

الف- برش نهايي     

ب- لب طلا كه به وسيله نوار توسط ماشين و يا دست انجام  مي‌شود و لبه‌هاي كتاب به رنگ طلايي در مي‌آيد

پ- رنگ كردن دو گوشه كتاب نيز مي‌تواند به وسيله اسپري و يا ابر انجام شود.

ت- گرد كردن به وسيله ابزار مخصوص صورت مي‌گيرد.

ث- روكش كردن جلد با دست و يا به وسيله ماشين

- انوع جلد «Covering»

جنس جلد ممكن است چرم طبيعي ويا مصنوعي باشد چرم‌هاي طبيعي معمولي كه اغلب در صحافي كتاب از آنها استفاده مي‌شود به شرح ذيل است.

1- چرم بز معمول‌ترين نوع چرم براي جلد سازي است.

2- پوست خوك از جنس سخت و غير قابل انعطافي برخوردار است و فقط براي كتاب‌هاي بزرگ و سنگين مناسب است.

3- چرم گاه از ظرافت كمتري برخوردار است اما سطح نرم و قابل انعطافي دارد.

4- چرم گوساله از لايه داخلي پوست گوساله ساخته مي‌شود و از سطح بسيار زيبايي برخوردار است، اما كار با آن بسيار مشكل بوده و هزينه زيادي را نيز دارد.

5- چرم گوسفند نرم و صاف است و از زيبايي قابل قبولي نيز برخوردار مي‌باشد.

6- چرم گوسفند به صورت بريده شده هزينه كمتري را در بر دارد ولي به زيباي چرم يك تكه نيست.

7- چرم مصنوعي انواع مختلف دارد و نسبتا ارزان است[11].

- تزئين كردن جلد «Finishings»

ترئين كردن جلد كتاب با استفاده از تكه‌هاي چرم و با استفاده از ابزار مخصوص براي زيباسازي كتاب انجام مي‌شود تكه‌هاي كوچك چرم با رنگ‌هاي مخالف با جلد و با استفاده از طلاكوبي بيشتر از مواردي است كه با استفاده از ابزار مخصوص صورت مي‌گيرد.

استفاده از چرم در عطف جلدو به كارگيري مواد ديگر مثل گالينگور و در قسمت‌هاي روي جلد نيزبسيار معمول است. استفاده از چرم در گوشه‌هاي جلد نيز از مواردي است كه در رابطه با زيباسازي جلد و كم كردن هزينه كارايي دارد. معمولا عمليات انجام شده بر روي جلد به منظور زيباسازي آن رابطه مستقيم با قيمت تمام شده دارد.

 

 

 

 

 

 

 

 

فصل دوم

تقسيم‌بندي محصولات چاپي

پيرو مطالب بيان شده و شرح مراحل مختلف قبل از چاپ، چاپ و بعد از چاپ در روش چاپ افست در فصل اول اينك پس ازآگاهي از روش‌ها و تكنيك‌هاي عملي و فني در مراحل تهيه فرم در ليتوگرافي، چاپ وصحافي و گردش آن به موضوع دسته‌بندي انواع محصولات چاپي به روش افست مي‌پردازيم.

محصولات چاپي به روش افست دامنه‌هاي گسترده‌اي از موارد را در بر مي‌گيرد كه مي‌توان آن را به چند گروه عمده تقسيم بندي نمود.

1- فرم‌هاي تجاري (چندنسخه‌اي)2- بروشور پوستر 3-كتاب 4-دفاتر و دفترچه 5- سربرگ، پاكت 6-سررسيد و تقويم 7- جعبه و بسته‌بندي

1- فرم‌هاي تجاري

فرم‌هاي تجاري شامل انواع فرمهاي جدول‌دار، نسخه‌اي و … مي‌شود كه در انواع سايزها چاپ مي‌شوند كه با شماره سريال با بدون سريال چاپ مي گردند چاپ اين گونه فرم‌ها به صورت يك رنگ تا چهار رنگ و بر روي انواع كاغذها و الوان انجام مي‌گردد.

 

 

2- بروشور، پوستر

معمولا چاپ بروشور، پوستر و فولدر به صورت چهار رنگ مي‌باشد كه هر كدام با ويژگي ما و نكات فني خاص كه قبل از چاپ لحاظ مي‌گردد به چاپ مي‌رسند.

اين گونه فرم‌ها غالبا به منظور اطلاع رساني و امور تبليغي مورد استفاده دارند كه با توجه به هدف مورد نظر رعايت اصول فني و هنري در چاپ و صحافي بايد منظور گردد.

1-2- بروشور

بروشورها اكثرا دو رو چاپ و رنگي چاپ مي‌شوند وبعد از چاپ عمليات تكميلي بر روي آنها انجام مي‌گردد. يكي از اين عمليات خطي زني مي‌باشد كه توسط دستگاه‌هاي خط زني انجام مي‌شود. تاي بروشور در تيراژ بالا توسط دستگاه تاكن با انواع تا صورت مي‌پذيرد.

كاغذ مورد استفاده در بروشور از كاغذ تحرير تا انواع كاغذهاي گلاسه با گراماژ مختلف را شامل مي‌گردد.

اندازه و قطع‌هاي مختلف با استفاده از تكنيك‌هاي چاپ و صحافي در بروشور مورد استفاده است. 

2-2- پوستر

پوسترها نيز به صورت رنگي و در اندازه‌هاي گوناگون چاپ مي‌شوند كه بيشتر مصارف تبليغاتي و آموزشي و اطلاع رساني را دارند. اهميت بيشتر يا ويژگي مهم پوستر در طراحي آن منطبق بارعايت اصول گرافيكي و اصول بصري مي‌باشد تا بتواند پيام مورد نظر را به بيننده منتقل نمايد. اصول هنري و بصري در طراحي و چاپ پوستر و القا پيام به مخاطب از ويژگي‌هاي پوستر مي‌باشد.

چاپ پوستر به طور  معمول يك روچاپ و بر روي انواع كاغذ و مقوا با سايزهاي گوناگون انجام مي شود و همچنين انواع پوشش‌هاي تكميلي با روش‌هاي گوناگون در ان قابل اجرا مي‌باشد.

3- كتاب

چاپ كتاب به روش افست در انواع اندازه‌ها و قطع‌هاي استاندارد متداول مي‌باشد.

توليد كتاب ضوابطي بين المللي و مشخص دارد كه يك بعد عمده آن دستور العمل‌هاي بسيار منطقي و مستدل است كه تدريجا شكل گرفته‌اند. بعد ديگر آن را هنري و حسي مي‌باشد و در خدمت هدف انگيزه دادن به خواننده براي خواندن از طريق ايجاد زيبايي‌هاي متين و نجيب است.

به عنوان يك اثر گرافيك، هر كتاب مخاطب پيام خاص خود را دارد در هر تصميم‌گيري كار آماده‌سازي كتاب ويژگي‌هاي اين مخاطب بايد مورد نظر باشد. مخاطباني كه گاهي گروه محدودي  از جامعه و گاهي تمام آنست.

1-3- صفحه‌آرايي كتاب (نسبت طلايي)

درباره فاصله سطح حروف چيني شده در هر صفحه كتاب با عطف و سه عطف ديگر معياري داريم كه از «تناسب طلايي» به دست آمده است در بسياري از نمودهاي طبيعت و نيز هنرهاي تجسمي و تصويري اقوام مختلف، تناسب طلايي ديده مي‌شود.

اگر مثلث قائم الزاويه متساوي الساقيني را در نظر بگيريم. نسبت به هر ساق به وتر تناسب طلايي گويند[12].

كه به سادگي مي‌توان آن را محاسبه كرد: اگر هر ساق يك واحد باشد، مقدار طول وتر  مي‌شود يعني تناسب طلايي  است كه عددي گنگ مي‌باشد و حدودا معادل نسبت‌هاي  است تصوير (1-2) فواصل طلايي سطح حروفچيني شده تا كنارهاي كتاب و عطف را نشان مي‌دهد. همان طور كه ملاحظه مي‌‌شود سطح حروفچيني شده تا عطف كمترين فاصله است و فاصله سطح حروف تا لبه تحتاني كتاب بيشتري فاصله در شكل (1-2) با  نظر گرفتن شماره خطوط، نحوه تعيين شدن چهار فاصله  d,c,b,a كه به ترتيب فاصله سطح حروفچيني شده تا عطف، بالاي كتاب، پهلوي كتاب و پايين كتاب مي‌باشد قابل درك است. تصوير (1-2)

 

 
   

 

 

 

 

 

 

خط چنين محيط سطح حروفچيني شده را مشخص نموده است و از ابتداي توليد كتاب اين تناسب فواصل كتاب‌ها لاتين رعايت مي‌شده است ولي در دهه‌هاي اخير با تحولات هنري جهان  و گسترش ارتباطات وپيدايش مكتب‌هاي هنري سنت شكن مانند دادائيسم، ديگر در صفحه‌آرايي و به طور كلي هنرهاي تجسمي الزام قطعي وجود ندارد كه حتما تناسب طلايي رعايت شود، در صفحه آرايي كتاب برحسب روحيه موضوع كتاب و روش ناشر اين فواصل ممكن است نسبت به حالت «طلايي» آن تغيير يابد.

اما هر تغييري بهتر است بر مبناي عملكردي باشد نه صرفا با روحيه سنت شكني زيرا فواصل  d,c,b,a‌ در حالت طلاي خود توجيه عقلاني و قابل لمسي دارند.

a‌ از همه كمتر است زيرا تنها فاصله‌اي است كه از اين چهار فاصله كه دوبار كنار خود تكرار مي‌شود و ديگر اينكه وقتي كتابي را مطالعه مي‌كنيم در هر جا كه اين عمل صورت پذيرد، به هر حال اطراف صفحه كتاب فضا و محيطي كه در آن خوانده مي‌شود و در كنار صفحه كتاب قرار دارد. به چشم خواننده كتاب نخورد. اگر فاصله سطح حروف چيني شده تا لبه بيروني كتاب (C) كم باشد، به خاطر مشاهده اين شكل و تصاوير كنار كتاب چشم خيلي زود از مطالعه خسته مي‌شود ولي اگر اين فاصله كافي باشد از ايجاد خستگي جلوگيري مي‌شود.

در تاريخ توليد كتاب‌هاي خطي تمام اقوام، فاصله سطح نوشته‌هاي تا عطف كمتر از فاصله تا سمت بيرون كتاب است و تمام هنرمندان ناخودآگاه اين اصل را رعايت كرده‌اند. در مورد فاصله سطح حروف تا بالا و پايين صفحه (d,b) هم معقول آن است كه d ‌بيشتر باشد زيرا انگشت شصت معمولا در آن محل قرار مي‌گيرد و اگر اين فاصله كم باشد مجبور مي‌شويم هنگام خواندن كتاب، جاي انگشت شصت را چندين بار عوض كنيم در حالي كه اگر فاصله سطح حروف تا پايين كتاب به اندازه كافي باشد خواننده نياز ندارد انگشت شصت خود را جابجا كند.

اما اشاره شد كه بر اساس نياز و كاربرد مي‌توان تناسب طلايي را در مورد اين فواصل رعايت نكرد مثلا در كتابي كه بالاي همه صفحات آن نقش ثابتي تكرار مي‌شود يا چندين كلمه در تمام صفحات در قسمت بالاي  صفحه مي‌آيد، مي‌توان b را مقدار بيشتر در نظر گرفت و مساوي با d‌ و به ندرت ممكن است لازم شود كه حتي مقدار آن از d‌هم بيشتر باشد.

مثلا در صفحه آرايي يك كتاب تاريخ هنر، ممكن است طراح مقدار b را بيشترين اندازه نسبت به فواصل ديگر a و c و d اختيار كند ولي صفحات را طوري طراحي نمايد كه مثلا مقاديردر بسياري از صحفات از طرف بالاي صفحه تا برش ادامه دارد.

در مورد شكل سر فصل ها شايد معيار تئوريك خاصي نداشته باشيم به غير از اينكه به هر حال بايد به شكل صفحات معمولي و نيز روحيه كلي كتاب و موضوع آن هماهنگي داشته باشيم. در كتاب‌هايي كه نسبت به حجم كلي كتاب تعداد فصل‌ها زياد است سر فصل هم در صفحه زوج هم در صفحه فرد هر دو ممكن است باشد و در واقع پس از انتهايي هر فصل بلافاصله طرح سرفصل مي‌آيد. اما در كتاب‌هايي كه تعداد فصل‌ها چندان زياد نيست بهتر است هر سر فصل در صفحه فرد و پشت آن هم سفيد باشد.

پا صفحه يا سرصفحه هم ضابطه‌اي به اين شرح دارد: مطالبي كه ثابت‌تر است در صفحه سمت راست (زوج) مي‌آيد و مطلبي كه نسبتا بيشتر متغير مي‌باشد در صحفه سمت چپ (فرد) مي‌آيد. مثلا در كتابي كه مي‌خواهيم به عنوان سر صفحه نام كتاب و چهار فصل آن را بنويسيم در تمام صحفات زوج كتاب، نام آن مي‌آيد و نام هر فصل در صفحه طرف چپ يعني صفحه فرد نوشته مي‌شود و در كتابي كه چهار فصل دارد ولي هر فصل در طرف راست مي‌آيد (صفحه زوج) و نام قسمت‌هاي در طرف چپ(صفحه فرد) گذاشته مي‌شود. سرصفحه‌ها بهانه خوبي براي تزئين صفحه هستند. مثلا در كتابي كه راجع به معارف اسلامي است مي‌توان نقش اسليمي و كوچك وظريفي را در تركيب با سرصفحه به كار برد و شكل صفحه را زيباتر نمود. در به كارگيري هر نقشي كه قرار است در تمام صفحات كتاب تكرار شود اين واقعيت را بايد در نظر داشت كه نبايد درشت و سنگين باشد بلكه تا حد امكان نازك و ظريف اجرا شود. نكته اخير شامل خطوط سرصفحه نيز مي‌شود كه بهتر است ضخيم و سنگين نباشد شكل كلي هر صفحه و فواصل    a, b,c‌ در آن، اندازه حروف متن و تيترها و صفحه‌ها شكل سرفصل‌ها و صفحات اول كتاب مانند صفحه عنوان اصلي و صفحه متون، همه عواملي هستند كه در بر روي هم شكل و روحيه كتاب را مي‌سازند. اين عوامل بايد هماهنگ با يكديگر طراحي شوند و نيز بايد با موضوع و سوژه كتاب و طبقه مخاطب آن مناسب باشد.

2-3- نحوه ترتيب صحفات قبل از متن

صفحه1: «بسم الله الرحمن الرحيم» يا «عنوان كوچك» كتاب

صفحه2: سفيد

صفحه3:عنوان اصلي

صفحه 4: شناسنامه (حقوق) و «با همكاري…»

صفحه 5: تقويم نامه «اگر كتاب به كسي تقديم شده است»

صفحه6: سفيد

صفحه 7: يادداشت ديگران

صفحه فرد: پيشگفتار

صفحه فرد و زوج: قدردراني

صفحه فرد: پيشگفتار مترجم

صفحه فرد: فهرست مطالب

صفحه فرد: فهرست تصاوير و يا فهرست لوحه‌ها

صفحه فرد: مقدمه مولف

 

4- دفاتر و دفترچه

چاپ دفاتر از قطهاي كوچك، رقعي تا بياضي را شامل مي‌شود كه بيشتر در امور حسابداري كاربرد دارند كه هر كدام ويژگي خاص خود را دارد و نكات فني در چاپ و صحافي آن قابل ملاحظه مي‌باشد.

به طور عمده چاپ دفاتر به دو دسته با شماره و بدون شماره سريال مي‌باشد كه يا توسط ماشين و فرم به فرم چاپ مي‌گردد و يا در صحافي توسط نمراتور دستي، شماره زني انجام مي‌شود.

دفترچه‌ها نيز داراي انواع اندازه و قطعها مي‌باشد كه بستگي به كاربرد آن چاپ صحافي مي‌شوند.

5- سربرگ و پاكت

1-5- سربرگ

متداول‌ترين سايز بزرگ در قطع A4 ‌ و A5‌ مي‌باشد كه به روش افست چاپ و مورد استفاده قرار مي‌گيرد.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

2-5- پاكت

پاكت‌ها داراي انواع گوناگون هستند و به دو گروه عمده تقسيم مي‌شوند.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

1- پاكت‌هاي پستي 2- پاكت‌هاي اداري

1-2-5- پاكت‌هاي پستي

انواع پاكت‌هاي پستي را مي‌توان با استفاده از يكي از ابعاد كاغذهاي استاندارد كه از روي استاندارد بين المللي اقتباس شده مطابقت و هماهنگ بايد باشد[13].

ابعاد انتخاب شده عبارتند از:

140*90 ميلي‌متر      220*110 ميلي‌متر

162*114 ميلي‌متر     235*120 ميلي متر

176*125 ميلي‌متر     229*162 ميلي‌متر

250*176‌ميلي‌متر      324*229 ميلي‌متر

354*250ميليمتر      458*324 ميلي‌متر

براي تهيه انواع پاكت‌ها ما به تناسب ابعاد و كاربرد آن بايد از كاغذهاي با وزن مخصوص 50،60 ،‌70 ، 110، 200 گرم بر هر متر مربع استفاده نمود. ضمنا براي ساخت پاكت‌هاي هوايي از كاغذ سبك‌تر استفاده مي‌شود.

- محل چسبانيدن تمبر:

در بالا سمت راست روي پاكت بوده و شكل مربع مستطيلي است به اندازه 740*40 ميليمتر كه درون آن عبارت «جاي تمبر» نوشته شده است.

در مواردي كه ضرورت ايجاد مي‌نمايد كه از تمبرهاي متعددي استفاده شود لازم است تمبر در امتداد خط افقي محل الصاق تمبرها چسبانيده شود.

- محل قرار گرفتن پنجره و ابعاد آن:

در قسمت پايين و سمت راست پاكت‌هاي با ابعاد ميليمتر220*10 و 162*114 ميليمتر پنجره‌اي به ابعاد 100*40 ميليمتر قرار دارد كه عموما از طلق يا كاغذ مومي شفاف و سفيد پوشانيده شده است و فاصله پنجره‌ها  از لبه راست پاكت 15 ميليمتر و لبه پايين پاكت 20 ميلي متر باشد.

براي پاكت پنجره‌دار به ابعاد 320*110 ميليمتر از كاغذهايي به ابعاد 297*210 ميليمتر كه دوبار از پهنا تا مي‌خورد استفاده مي‌شود. براي پاكت‌هاي پنجره‌دار به ابعاد 162*114 ميليمتر از كاغذهايي به ابعاد 10*148 ميليمتر كه يك بار از پهنا تا مي‌خورد استفاده شود.

براي اينكه آدرس گيرنده از پشت طلق دارد كاملا نمايان باشد بايد آدرس گيرنده در سمت راست ؟ اداري به ابعاد 297*210 و 210*148 ميليمتر در مستطيلي به ابعاد 95*35 ميليمتر طوري قرار گيرد كه فاصله بالايي مستقطيل تا لبه بالايي كاغذ 55 ميليمتر و فاصله ضلع سمت راست مستطيل تا لبه سمت راست كاغذ 15 ميليمتر باشد.

2-2-5-  پاكت‌هاي اداري

مشخصات روي اين پاكت‌ها مانند ساير پاكت‌ها مي‌باشد. با در نظر گرفتن ابعاد پاكت‌ها لازم است از آرمي به اندازه مناسب براي پاكت‌هاي اداري برابر جدول زير استفاده شود.

رديف       ابعاد پاكت بر حسب         فاصله آرم تا لبه بالايي پاكت

1    220*110ميلي متر               10ميلي متر

2    162*114ميلي متر               10ميلي متر

3    325*120ميلي متر               10ميلي متر

4    176*125ميلي متر               10ميلي متر

5    229*162ميلي متر               15ميلي متر

6    250*176ميلي متر               15ميلي متر

7    324*229ميلي متر               20ميلي متر

8    353*250ميلي متر               20ميلي متر

9    458*324ميلي متر               20ميلي متر

 

حد مجاز براي كليه اندازه‌هاي داده شده در اين استاندارد 2 ميليمتر مي‌باشد[14].

6- سررسيد و تقويم

سر رسيد و تقويم يكي از پرتنوع‌ترين اقلام چاپي به روش افست مي‌باشند و عمليات تكميلي چاپ و صحافي تكنيك‌هاي مورد استفاده در چاپ و صحافي آن بيشتر مورد نظر قرار مي‌گيرد و داراي طيف گسترده‌اي هستند.

چاپ آنها در انواع سايزها استاندارد تا قطع سفارشي انجام مي‌گردد.

به طور كلي مي‌توان چاپ را به سه گروه تقسيم كرد

1- سررسيد       20-تقويم روميزي       3-تقويم ديواري

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

7- جعبه و بسته بندي

چاپ جعبه در روش افست بر روي مقوا انجام مي‌گردد مقوا به كاغذي كه داراي ضخامت بيش از 230 متر مربع تا حدود 500 گرم مي‌باشد گويند.

1-7- انواع مقوا براي بسته‌بندي

الف- پشت طوسي (مقوا داراي دو سطح رو و پشت مي‌باشد) مناسب براي بسته‌بندي صنعتي

ب- پشت سفيد: 250 الي 500 گرم

در چاپ جعبه به روش افست اولين نكته انتخاب مقوا براي چاپ مي‌باشد كه بستگي به نوع محصولي دارد كه جعبه براي آن طراحي شده است و در تهيه مقوا بايد به راه  وبيراه بودن مقوا توجه كرد عدم رعايت اين موضوع در چاپ و توزيع مشكلات فني را به وجود مي‌آورد.

از جمله اين مشكلات روي هم نخوردن رنگ‌هاي چاپي و خطوط تيغ و خط‌هاي تادر دايكات مي‌باشد. همچنين دو پارامتر مهم براي انتخاب مقوا يكي وزن جسم و ديگري ابعاد آن است. نكته ديگر در چاپ جعبه، لب چسب‌هاي جعبه است كه نبايد چاپ يا وزني داشته باشد.

در چاپ افست رنگ‌هاي CMYK‌ يا رنگ‌هاي اسپات SPOT(ساختگي) كاربرد بيشتري دارد و مرزبندي بين رنگ‌هاي ساختگي و چهاررنگ تا حد امكان بايد كم باشد تا دچار سايه زرد يا سفيدك زردي نباشيم.

در شكل جريان كار ساخت و چاپ و عمليات تكميلي آن را مي‌بينيم.

 

 

 

 

 

 

 

نمودار (3-2)

2-7- تيغ زني

1- تيغ برش   2-(خط) تا  3- پرفراژ

1-2-7- انواع تيغ

1- تيغ 2 پوند: تا تيراژ 20 هزار عدد (روي مقواي 250 گرم و 300 گرم)

2- تيغ 3 پوند: تيراژ بيش از 20 هزار عدد

3- تيغ 4 پوند: براي مقواي ضخيم‌تر و تيراژ بالا (مورد استفاده كمتري دارد)

2-2-7- قالب تيغ

در قالب سازي جهت تيغ زني جعبه از دو روش استفاده مي‌گردد:

2- قالب تخت flat dies: در ماشين‌هاي تخت مورد استفاده قرار مي‌گيرد.

2- قالب روتاري Rotary dies: در ماشين‌هاي مدور (چرخشي - روتاري)

 

 

3-7- نكات قابل توجه در چاپ جعبه و بسته‌بندي

- اقتصادي بودن در كار ساخت جعبه بايد دقت شود طوري جعبه طراحي شود تا پرت كار كم باشد و از حداكثر مقوا استفاده شود.

- كارها با رنگ خوري يكسان زير هم قرار گيرند تا اگر طراحي تمپلات يا ترامه بود يكديگر را تحت الشعاع قرار نداده و چاپ صدمه نبيند.

- سعي شود از تيغ مشترك براي جداسازي دو طرح متفاوت استفاده نشود چرا كه ممكن است به علت عدم تنظيم دقيق دايكات، رنگ طرح (كار) ديگر به ديگري سرايت كند.

- راه و بيراه مقوا بايستي مورد نظر قرار گيرد، چرا كه دستگاه‌هاي اتوماتيك قادر به بستن درب جعبه كه مقواي آن بيراه مي‌باشد نيستند.

- مقواي بيراه ممكن است تاب بردارد و استقامت آن كم شود و در صورت قرار گرفتن چنين جعبه‌هايي روي هم جعبه‌ها زيرين له خواهد شد.

 

 

 

 

 

فصل سوم

مواد و گردش محصولات چاپي

        مواد اوليه و مصرفي چاپ به دو گروه تقسيم مي‌شوند:

1- مواد اوليه مصرفي     2-گردش مواد و محصولات

مواد مصرفي كه در چاپخانه ساخت و تكميل محصولات چاپي مورد استفاده قرار مي‌گيرد.

شامل انواع كاغذ با اندازه و گراماژ مختلف همچنيم مركب با تنوع بسيار و ساير مواد افزودني كه با اقلامي كه درصحافي به كار برده مي‌شود موجب تهيه و تحليل محلول نهايي مي‌گردد.

1- كاغذ         2-مركب     3-مواد مصرفي صحافي

1- كاغذ

كاغذ بافتي از الياف گياهي  است و مرغوبيت آن به مواد اوليه و چگونگي عمل آوريش بستگي دارد.

از نظر كيفيت بهترين كاغذها از الياف كتان و پنبه به دست مي‌آيند، كاغذ ساخته شده از چوب كاج در جاي دوم و كاغذ نيشكر پس از آن قرار مي‌گيرد.

كاغذ هم مثل پارچه پشت و رو دارد و رو كاغذ آن طرفي است كه در كارخانه سازي به طرف نمد قرار مي‌گيرد و صافتر است، پشت كاغذ آن طرفي است كه در كارخانه زيركار است  وروي آبكش قرار مي‌گيرد.

چاپ برطرف روي كاغذ مرغوب‌تر خواهد بود، چاپ رنگي برطرف روي كاغذ نتيجه بهتري دارد.

براي صاف كردن پشت كاغذ آن را از زير نوردهاي پرس براق عبور مي‌دهند اين كار «ساتيناژ» نام دارد. براي تشخيص پشت و روي كاغذ آن را برش مي‌دهند. پس از برش لبه الياف به سوي  پشت كاغذ خم مي‌شوند و اگر لبه كاغذ را با انگشتان لمس كنيم متوجه لبه دار بودن يك طرف آن مي‌شويم.

كاغذهاي مرغوب‌تر داراي مواد سلولزي بيشتري هستند و سفيدترند. كاغذهاي نامرغوب مواد چربي بيشتري دارند و زردترند. كاغذهاي مرغوب با گذشت زمان و به ويژه بر اثر گرما، شكننده مي‌شوند و ممكن است موريانه آنها را بخورد.

كاغذهاي گلاسه مرغوب‌ترين كاغذ هستند كه هر چه سنگين‌تر باشند (يعني گراماژ آن بيشتر) باشد، كيفيت چاپ روي آنها بهتر است. معمولا كارهاي رنگي و يا اعلا را روي كاغذ گلاسه چاپ مي‌كنند هر چه مقدار و تعداد رنگ‌ها بيشتر باشد، كاغذ گلاسه سنگين‌تري لازم است.

1-1- راه يا بي راه كاغذ

سطح كاغذ داراي خواب يا راه است. به هنگام چاپ بايد كاغذ طوري به ماشين خورانده شود كه راه آن موازي سيلندر باشد در صحافي كتاب بايد خواب كاغذ موازي عطف كتاب باشد.

هرگاه خواب يا راه كاغذ موازي عطف كتاب نباشد، برگ‌هاي كتاب حالت افتادگي ندارند بلكه به حالت ايستاده و رو به بالا قرار مي‌گيرند و خواننده آرا با فشار مي‌خواباند، در نتيجه كتاب زودتر فرسوده مي‌شود براي تشخيص راه يا خواب كاغذ چند روش معمول است از جمله:

1-    كاغذ از طرف خواب آن خيلي راحت پاره مي‌شود ولي اگر آن را با دست از طرف مخالف پاره كنيم مقاومت دارد و با نيروي بيشتري پاره مي‌شود.

2-    اگر دو نوار از لبه پاييني كاغذ ببريم و كنار هم بگذاريم آن نوازي كه به راه نيست، لبه‌اش برمي‌گردد.

راه و بي راه كاغذ و مقوا را به دو صورت نشان مي‌دهند:

() يا (LG,SG)

Long grain: يعني راه كاغذ موازي ضلع بلندتر كاغذ.

Short grain: يعني راه كاغذ موازي ضلع كوچكتر كاغذ.

علامت نيزه روي لفاف كاغذ نشان دهنده راه كاغذ است يعني اگر  موازي ضلع بزرگتر باشد، راه كاغذ، در جهت ضلع بزرگتر و اگر  در امتداد ضلع كوچكتر قرار گيرد، راه كاغذ، ضلع كوچكتر است[15].

بايد توجه داشت كه راه كاغذ هنگام چاپ بايد موازي محور سيلندر ماشين چاپ باشد. اگر يك نوع كاغذ 70*100 را ماشين 5/4 ورقي راه باشد، وقتي آن را نصف مي‌كنيم كه در ماشين دو ورقي استفاده شود، بي‌راه وارد ماشين خواهد شد. بنابراين بهتر است هنگام خريد كاغذ به راه و بي‌راه نسبت به ماشيني كه قرار است آن را چاپ كند، آگاهي داشته باشيم.

كارخانه‌هاي كاغذسازي در دنيا، ورق كاغذ را در اندازه‌هاي گوناگون بريده و پس از بسته‌بندي در اختيار مصرف كنندگان قرار مي‌دهند. اندازه‌هاي اصلي كه معمولا در دنيا استفاده مي‌شود عبارتند از:

(70*100)، (74*96)، (72*90)، (70*90)، (60*90)، (56*88)، (56*86)، (4/59*1/84)

در ايران كاغذهايي با اين ابعاد مورد استفاده بيشتر دارد.

70*100(5/4 ورقي)، 72*90(4 ورقي)، 60*90 (3 ورقي)

در چاپخانه‌ها اين اين كاغذها را براي مصارف و اندازه‌هاي گوناگون برش مي‌دهند و به طور مثال تا 851 نوع برش دارند.

يكي از مشخصه‌هاي براي شناخت كاغذ گراماژ آن است. كاغذ تحرير 70 تا 80 گرمي و گلاسه 120 تا 135 گرمي واژه‌ آشنا در دنياي انتشارات هستند. اين گراماژ نشان دهنده وزن يك متر مربع از آن نوع كاغذ مي‌باشد. مثلا يك قطعه به طول يك متر و عرض يك متر از كاغذ 70 گرمي 70 گرم است.

2-1- ويژگي‌هاي چند نوع كاغذ پرمصرف

طبقه بندي انواع كاغذ از جهات و زواياي چندي ميسر است مثلا از نوع ماده اوليه و روش توليد و پخت خمير و يا پرداخت و مصرف نهايي.

در شرح ذيل به چند نوع كاغذ مي‌پردازيم كه مي‌تواند از جهت آشنايي با انواع متداول كاغذ و اصطلاحات فني و طبقه بندي از نظر مصرف و عملياتي نهايي مفيد باشد[16].

1-2-1- كاغذ مكانيكال Mechanical

غالبا از اين كاغذ براي چاپ لترپرس و افست رول، گراور و يا فلكسو استفاده مي‌كنند. كاغذ مكانيكال از ارزان‌ترين نوع خمير كاغذ ساخته مي‌شود و شامل كاغذهاي روزنامه و كاغذ تحرير ارزان قيمت، كاغذ ديواري، تيشو و مقوا است. كاغذ مكانيكال حجيم (bulk) و سبك است، فرميشن (يكنواختي و پخش يكسان الياف در بافت كاغذ) خوبي دارد، پايداري ابعاد و درجه‌هاي آن خوب است ولي كاغذ ضخيمي است و تدريجات در اثر مرور زمان مقاومت و رنگ خودش را مي‌بازد. خمير آن تراشه‌هايي خميري در بر دارد. خمير مكانيكال را مي‌توان تا 70% سفيد نمود. اين كاغذ را مي‌توان اندود كرد و به عنوان كاغذ مجلات و كاغذهاي تحرير مورد استفاده قرار داد.

2-2-1- كاغذ قسمتي از مكانيكال part Mechanical

براي كاغذهاي چاپ و تحرير ارزان استفاده مي‌شود و كمي مقاومتر از كاغذهايي هستند كه 100 درصد از خمير كاغذ مكانيكال استفاده مي‌شود. بخش عمده خمير اين قبيل كاغذها را خمير كاغذ حاصله از فرايند سولفات تشكيل مي‌دهد.

ممكن است براي چاپ افست و همچنين لترپرس و گراور از آن استفاده شود نسبت خمير وودفري به خمير مكانيكال متناسب با نوع كاغذ فرق مي‌كند. اين كاغذها را مي‌توان اندود كرد وتا جوهرپذيري آنها بهبود يابد.

3-2-1- كاغذهاي وودفري (شيميايي) wood free

اصطلاح وودفري براي كاغذهايي به كار مي‌رود كه خمير كاغذ آنها عمدتا به روش شيميايي توليد شده باشد و يا كمتر از 10 درصد خمير مكانيكي در بر داشته باشد.

خواص و كيفيت اين كاغذها برحسب خمير تغيير مي‌كند. كيفيت و كميت آماده‌سازي خمير كاغذ نوع و مقدار مواد شيميايي افزودني فينيشينگ (پرداخت نهايي) كاغذهايي را كه با اين تركيب خمير و مواد افزودني ساخته مي‌شود به گروه‌هاي زير تقسيم مي كنند.

 

 

الف)كاغذ يا ماشين فينيشر (MF)Machine Finished

اين كاغذها با اينكه وودفري هستند ولي عمليات ساخت آنها بر روي ماشين كاغذ مانند كاغذ مكانيكال است كه صاف بودن هر دو سطح پشت و روي آن را بهبود مي‌بخشند.

ب)اندود مات Matt coated

به اين نوع كاغذها پوشش خاك چيني يا سفيد ساتين مي‌دهند، اين عمليات موجب صافي در سطح و بهبود جذب جوهر در كاغذ مي‌شود.

ج)اندود براق Class coated

كاغذهايي كه اين عمليات بر روي آنها انجام مي‌شود اصطلاحا به كاغذهاي نقاشي معروفند براي ساختن آنها ابتدا كاغذ را اندود مي‌كنند و سپس از بين دو تا روي عبور مي‌دهند. اين رولها كاملا پوليش شده و براق هستند و اين امر سبب اطو كردن كاغذ مي‌شود و سطح كاغذ صاف و براق مي‌گردد.

 

 

د) ماشين گلايز Machine glazed

عمليات پاياني خشك شدن اين نوع كاغذ بر روي يك سيلندر كه اصطلاحا به سيلندر MG معروف است انجام مي‌شود و اين امر باعث مي‌شود كه فقط يك سطح كاغذ صاف و براق شود و طرف ديگر كاغذ به همان حالت نسبتا ناصاف و غير براق باقي بماند.

هـ) كاغذ اندود كاست Cast cooted paper

اين نوع كاغذ به روش معمولي اندود مي‌شود ولي عمليات خشك شدن كاغذ اندود شده كه هنوز خيس مي‌باشد به كمك سيلندرها گرم و فوق العاده پوليش شده انجام مي‌گيرد و يا اين امر باعث مي‌شود كه سطح كاغذ پوليش داده شده بسيار صاف و براق شود.

 

 

و)كاغد كرومر Chromo paer

اين نوع كاغذ پس از اندود شدن سوپر كلندر (اطوي تحت فشار با استفاده از سيلندرهاي صاف استيل) مي‌شود و فقط يك روي آن به نحو مطالوبي پوليش مي‌گردد.

4-2-1- كاغذ‌هاي ويژه

اين نوع كاغذ غالبا از خمير سفيد نشده كه به روش سولفات آماده مي‌گردد ساخته مي‌شود از نظر مقاومت ميمكانيكي محكم‌ترين خمير كاغذ مي‌باشند و اساسا براي كاغذهاي بسته بندي مصرف مي‌شوند. خمير كرافت را جهت بهبود مقاومت مكانيكي به ساير خميرها اضافه مي كنند.

5-2-1- كاغذ دست سازHand -made paper

خمير اين قبيل كاغذها را معمولا از پنبه يا ليستر پنبه مي‌سازند كاغذهاي دست ساز مقاومت تا شدن زيادي دارند. جهت الياف و پايداري و دوام خوبي دارند اما بسيار گران هستند، غالبا توسط نقاشان مصرف مي‌شوند كه از روش آب رنگ استفاده مي‌كنند و يا براي كارهاي ويژه‌اي مورد مصرف قرار مي‌گيرند.

6-2-1- كاغذهاي خودكپي (كاربن لس) NCR

هنگام نوشتن بر روي اين كاغذ ما در اثر اعمال فشار بر صفحه اول نسخه اول آثار نوشتن در دو يا سه نسخه ديگر همزمان ظاهر مي‌رود اين قبيل كاغذها با اندود كردن مواد شيميايي خاص بر روي يك طرح از ورق كاغذ ساخته مي‌شوند. رنگ‌هاي دانه‌هاي موجود در ماده اندود كننده موجب بر جاي گذاشتن حروف و ارقام و اشكال بر روي صفحات زيرين مي گردد.

غالبا از اين نوع كاغذ براي يادداشت‌هاي مخصوص، فرم‌هاي پيشنهاد قيمت و ثبت سفارشات و غيره استفاده مي‌كنند.

7-2-1- كاغذهاي گرما چسب Heat seal paper

اين قبيل كاغذها با چسب‌هايي كه در اثر گرما فعال مي‌شوند اندود مي‌شوند مواد مصرف آنها براي تهيه برچسب‌ها است.

8-2-1- كاغذهاي خود چسب Self Adhesive paper

يك روي كاغذ به چسب آغشته شده است و جهت محافظت از اين سطح چسبنده يك ورقه سيليكوني روي آن گذاشته‌اند كه هنگام مصرف مي‌توان به راحتي ورقه نچسب سيليكوني روي آن برداشت و سپس آن را در محل مورد نظر چسباند.

9-2-1- كاغذهاي صمغي Gummed paper

اين نوع كاغذها با چسب‌هايي كه در اثر تماس با آب فعال مي‌شوند اندود مي‌شود.

3-1- اندازه‌ها و محاسبات كاغذ

اندازه‌ها و محاسبات كاغذ

واحدهاي متريك (دهدهي) و سمبل‌هاي آن

سطح

متر

m2

اندازه‌ها

ميلي‌متر

Mm

 

سانتي‌متر

cm(1cm = 10 mm)

 

متر

m (1m = 100 cm = 1000 mm)

وزن (گراماژ)

گرم بر سانتي‌مترمربع

g/m2 or gsm

وزن (در حجم زياد)

گرم

G

 

كيلوگرم

kg (1kg = 1000g)

 

تن

t (1t= 1000 kg = 1000000g)

ضخامت

ميكرومتر (ميكرون)

m

 

ميلي‌متر

Mm ( 1 mm = 1000m)

مقاومت كششي

كيلوپاسكال

KPa

مقاومت پارگي

ميلي نيوتون

Mn

دما

درجه سانتي‌گراد

0c

رطوبت نسبي

درصد

%

تعداد ورق

بند استاندارد

500 sheets

 

راه كاغذ

با نشانه (m) معين مي‌شود

 

(موازي محول سيلندر)

 

راه، موازي طول كاغذ

مثلاً: (m) 900 * 640

Long grain sheet

راه، موازي عرض كاغذ

900 * (m) 640

Short grain sheet

 

 

1-3-1- اندازه‌هاي كاغذ

معمولا ورق كاغذبر اساس يك توافق بين المللي با دسته بندي سازمان بين المللي استاندارد (ISO) بر صورت سرهاي C,B,A تقسيم بندي مي‌شود و يا اندازه‌هاي ديگري كه معمولا براي بيان قطع كتاب به كار مي‌رود.

- تقسيمات سازمان بين المللي استاندارد ISO

اين استاندارها مطابق با استاندارد بريتانيا BS4000 مي باشد:

    q    اين تقسيم بندي براساس سه مجموعه اندازه بين المللي (A,B,C) طراحي شده است.

                       q                     اندازه‌هاي طول و عرض به نسبت 1: مي‌باشد.

    q    تقسيمات هر يك از اندازه‌ها به اندازه كوچكتر با نصف كردن ضلع بزرگتر به دست مي‌آيد.

 

 

كاغذهاي سري A

اندازه‌هاي سري A، اندازه‌هاي پس از برش هستند كه براي كارهاي چاپي استاندارد و لوازم‌التحرير استاندارد، مصرف دارند.

مبناي محاسبه اين سري A0 است.

(A0= مساحت 1 مترمربع)، (A1= مساحت      مترمربع) و به همين ترتيب.

اندازه‌هاي سري A

قطع برش خورده استاندارد ISO براي كارهاي چاپي و لوازم‌التحرير

اين استاندارد در ايران معمولاً براي كارهاي اداري و يا فتوكپي استفاده مي‌شود.

اندازه ورق

به ميلي‌متر

معادل به اينچ

4A

2378*1682

93

2A

1682*1189

 

A0

1189*841

 

A1

841*594

 

A2

594*420

 

A3

420*297

 

A4

297*210

 

A5

210*148

 

A6

148*105

 

A7

105*74

 

A8

74*52

 

A9

52*37

 

A10

37*26

 

 


اندازه كاغذهايي كه كاغذهاي سري A به درستي از آن‌ها در مي‌آيد. (بدون پرت)

اندازه كاغذ

SRAO

SRA1

SRA2

به ميلي‌ليتر

1280*900

900*640

640/450

معادل به اينچ

     

تعداد ورق A4

16

8

4

تعداد صفحات A4

32

16

8

اندازه‌هاي سري B- اندازه‌هاي مرتب كه يك در ميان بين سري A قرار مي‌گيرند و براي كارهاي نسبتاً بزرگتر مثل پوستر و تابلوهاي ديواري طراحي شده‌اند.

اندازه ورق

به ميلي‌متر

معادل به اينچ

4B

2828*2000

 

2B

2000*1414

 

B0

1414*1000

 

B1 (معادل چهار و نيم ورقي)

1000*707

 

B2 (معدل دو ورقي)

707*500

 

B3

500*353

 

B4

353*250

 

B5

250*176

 

 


اندازه‌هاي سري C- براي پاكت‌ها و فولدرهايي كه كاغذ A4 را در آن بگذارند.

اندازه كاغذ

به ميلي‌متر

معادله به اينچ

مصارف عمده

C0

1297*917

 

 

C1

917*648

 

(معادله سه ورقي)

C2

648*458

 

(معادل يك و نيم ورقي)

C3

458*324

 

 

C4

324*229

 

كاغذ A4 صاف را بگيرد

C5

229*162

 

كاغذ A4 صاف را بگيرد

C6

162*114

 

كاغذ A5 دو تا خورده را بگيرد

C7/6

162*81

 

كاغذ A5 دو تا خورده را بگيرد

C7

114*81

 

 

DL

220*110

 

كاغذ A4 دو تا خورده را بگيرد

بريتيش استاندارد (BS) 4000، همچنين ابعاد زير را براي مقوا و جلد كتاب توصيه مي‌كند:

اندازه ورق

مقواي برش نخورده

برش نخوره جلد كتاب

SRA2

640*450

640*485

Royal

640*520

780*520

Postal

730*570

970*640

SRA1

900*640

 

 

- ورق، واحد اندازه‌گيري فرم چاپي

تقسيمات كاغذ 5/4 ورقي

 

 
   

 

 

 

 

 

 

 

 

توجه:

براي كارهاي چند نسخه‌اي بايد كاغذ الوان محاسبه شود كه معمولاً 4 ورقي (90*72) است.

- تقسيمات كاغذ 4 ورقي

اندازه كاغذ براساس تقسيم كاغذ

 

 

 

فقط تحرير و الوان[17]

4 ورقي 90*72 سانتي‌متر

........................ 18*2/11 سانتي‌متر

........................ 18*5/22 سانتي‌متر

......................... 36*5/22 سانتي‌متر

......................... 45*36 سانتي‌متر

......................... 28*14 سانتي‌متر

......................... 28*22 سانتي‌متر

 (برش دهانه 90).......... 42*30 سانتي‌متر

......................... 36*30 سانتي‌متر

اندازه كاغذ براساس تقسيمات كاغذ 5/4 ورقي

فقط تحرير و گلاسه

5/4 ورقي 70 * 100 سانتي‌متر

........................ 5/17*5/12 سانتي‌متر

........................ 5/17*25 سانتي‌متر

......................... 35*25 سانتي‌متر

......................... 28*22 سانتي‌متر

 (با كناره).............. 40*30 سانتي‌متر

......................... 35*33 سانتي‌متر

......................... 35*50 سانتي‌متر

......................... 70*50 سانتي‌متر

......................... 45*25 سانتي‌متر

......................... 30*20 سانتي‌متر

برش كاغذ براساس تقسيمات ورق

معمولاً چاپخانه‌داران مي‌دانند كه ابعاد مناسب را از چه كاغذ آورند كه پرت يا دور ريز كمتري داشته باشد.

دو نمون كم‌نظير از تقسيمات كاغذ يعني  و  در زير نشان داد: مي‌بينيد كه روش تقسيم و برش هم كار جالبي است.

 كاغذ چهار ورقي معادل A3 مي‌باشد. كه نصف آن A4 خوا بنابراين بهترين كاغذ براي تهيه كاغذ A4، همان كاغذ 4 ورقي است.

تقسيم و برش كاغذ  (40 * 30 سانتي‌متر) از كاغذ 90* 27

 

 
   

 

 

 

 

 

 

تقسيم و برش كاغذ  (30 * 20 سانتي‌متر) از كاغذ 70 * 100


- ابعاد مناسب كاغذ براي سر كاغذ A4 و A5

براي چاپ سربرگ در تيراژهاي معمولي، از كاغذ  يا  استفاده مي‌شود كه پرت كمي دارد. هر دو نمونه به صورت مونتاژ شده نشان داده شده‌اند.

الف- روي كاغذ  (سطح سفيد 21 * 6/44)

 

 
   

 

 

 

 

ب- روي كاغذ  (سطح سفيد 42 * 7/29)

 

 
   

 

 

 

 


- وزن و اندازه انواع كاغذ

كاغذ و مقوا چهار و نيم‌ورقي

گراماژ

اندازه (سانتي‌متر)

تعداد

وزن استاندارد

50 گرمي

100*70

500 برگ

500/17 كيلوگرم

60 گرمي

100*70

500 برگ

21 كيلوگرم

70 گرمي

100*70

500 برگ

500/24 كيلوگرم

80 گرمي

100*70

500 برگ

28 كيلوگرم

90 گرمي

100*70

500 برگ

500/31 كيلوگرم

100 گرمي

100*70

500 برگ

35 كيلوگرم

105 گرمي

100*70

500 برگ

750/36 كيلوگرم

110 گرمي

100*70

500 برگ

500/38 كيلوگرم

115 گرمي

100*70

500 برگ

250/40 كيلوگرم

120 گرمي

100*70

500 برگ

42 كيلوگرم

130 گرمي

100*70

500 برگ

500/45 كيلوگرم

135 گرمي

100*70

500 برگ

250/47 كيلوگرم

140 گرمي

100*70

500 برگ

49 كيلوگرم

150 گرمي

100*70

500 برگ

500/52 كيلوگرم

160 گرمي

100*70

100 برگ

200/11 كيلوگرم

170 گرمي

100*70

100 برگ

900/11 كيلوگرم

180 گرمي

100*70

100 برگ

600/12 كيلوگرم

190 گرمي

100*70

100 برگ

300/13 كيلوگرم

200 گرمي

100*70

100 برگ

14 كيلوگرم

210 گرمي

100*70

100 برگ

700/14 كيلوگرم

220 گرمي

100*70

100 برگ

400/15 كيلوگرم

230 گرمي

100*70

100 برگ

100/16 كيلوگرم

240 گرمي

100*70

100 برگ

800/16 كيلوگرم

250 گرمي

100*70

100 برگ

500/17 كيلوگرم

260 گرمي

100*70

100 برگ

200/18 كيلوگرم

270 گرمي

100*70

100 برگ

900/18 كيلوگرم

280 گرمي

100*70

100 برگ

600/19 كيلوگرم

285 گرمي

100*70

100 برگ

950/19 كيلوگرم

290 گرمي

100*70

100 برگ

300/20 كيلوگرم

300 گرمي

100*70

100 برگ

21 كيلوگرم

كاغذ چهار ورقي

گراماژ

اندازه (سانتي‌متر)

تعداد

وزن استاندارد

50 گرمي

90*72

500 برگ

200/16 كيلوگرم

60 گرمي

90*72

500 برگ

440/19 كيلوگرم

70 گرمي

90*72

500 برگ

680/22 كيلوگرم

80 گرمي

90*72

500 برگ

920/25 كيلوگرم

90 گرمي

90*72

500 برگ

160/29 كيلوگرم

100 گرمي

90*72

500 برگ

400/32 كيلوگرم

110 گرمي

90*72

500 برگ

640/35 كيلوگرم

120 گرمي

90*72

500 برگ

880/38 كيلوگرم

 

كاغذ سه ورقي

گراماژ

اندازه (سانتي‌متر)

تعداد

وزن استاندارد

50 گرمي

90*60

500 برگ

500/13 كيلوگرم

60 گرمي

90*60

500 برگ

100/16 كيلوگرم

70 گرمي

90*60

500 برگ

900/18 كيلوگرم

80 گرمي

90*60

500 برگ

600/21 كيلوگرم

90 گرمي

90*60

500 برگ

300/24 كيلوگرم

100 گرمي

90*60

500 برگ

27 كيلوگرم

110 گرمي

90*60

500 برگ

700/29 كيلوگرم

120 گرمي

90*60

500 برگ

400/32 كيلوگرم

كاغذهاي متفرقه

كاغذ ماشيني

30 گرمي

58*88

500 برگ

224/7 كيلوگرم

كاغذ ماشيني

30 گرمي

84*66

500 برگ

316/8 كيلوگرم

مقوا شوميزرنگي

200 گرمي

96*74

100 برگ

2/14 كيلوگرم

 

توضيح:

* معمولاً كاغذهاي گلاسه با گراماژهاي زير در بازار ايران موجود است: 90 گرمي، 100 گرمي، 110 گرمي، 120 گرمي، 135 گرمي، 150 گرمي، 170 گرمي و مقواي گلاسه 200 گرمي، 220 گرمي، 250 گرمي و 300 گرمي. البته بيش از همه كاغذ گلاسه 100 و 135 گرمي و مقواي 220 و 250 گرمي يافت مي‌شود.

* تعداد برگ‌هاي بند كامل 500 برگ است و كاغذهاي گلاسه سنگين و مقوا كه به صورت 250 تايي است در واقع نيم‌بند است. مقواها به صورت 125 برگي يا 100 برگ ارائه مي‌شود. در محاسبه بايد توجه شود كه مقواها به صورت چندتايي بسته‌بندي شده است.

* كاغذهاي گلاسه نازك‌تر از 90 گرمي هم وجود دارد كه در بازار ايران رايج نيست.

- سفارش خريد كاغذ

چنان‌چه خريد كاغذ به صورت منظم و مداوم انجام مي‌شود بهتر است از فرم سفارش استفاده كنيد. ناشراني كه براي تحويل كاغذ به چاپخانه مورد نظر خود كاغذ سفارش مي‌دهند بايد نيازهاي خاص چاپخانه‌دار در رابطه با نوع كاغذ تأمين كنند. كنترل و رعايت موارد ذيل مي‌تواند كمك‌كننده باشد:

- مشخصات كاغذ ورقي

- عنوان كار چاپي (كتاب- مجله- غيره)

- نام كاغذ

- تعداد اوراق

- جنس كاغذ

- ضخامت كاغذ

- راه و بي‌راه كاغذ

- نوع چاپ

- تعداد رنگ‌هاي مورد چاپ

- نوع بسته‌بندي: به صورت دسته‌اي و يا بر روي پالت

- علامت‌گذاري (كاغذ رول)

- تحويل (كاغذ رول)

- مشخصات كاغذ رول براي چاپ افست روتاتيو

- حداكثر قطر رول

- حداكثر عرض رول

- حداكثر وزن رول

- جنس رول

- ضخامت كاغذ رول

- متراژ لازم در هر رول

- برش معمولاً به صورت نصف انجام مي‌شود كه پس از اتصال لبه‌ها به صورت موازي باشند.

- بسته‌بندي: معمولاً در كاغذهاي ضد آب انجام مي‌شود و لبه‌هاي رول به وسيله مقوا محافظت مي‌شود كه براي حمل و نقل به صورت عمودي مناسب است.

- پيچيده شدن رول: معمولاً‌ به صورت صاف و محكم پيچيده مي‌شود و هيچ‌گونه برآمدگي در وسط و يا لبه‌هاي آن وجود ندارد.

- علامت روي رول: معمولاً مواردي مثل اسم كاغذ، جنس آن، وزن و تعداد رول و جهت بسته شدن رول بايد روي آن مشخص شود.

- زمان تحويل: يادداشت مربوط به اطلاعات زمان تحويل كه شامل روز و ساعت تحويل رول به چاپخانه است.

ضايعات: هيچ نوع بريدگي و صدمه در لبه‌هاي رول وجود نداشته باشد و عاري از هرگونه گرد و خاك باشد.

- محاسبه حجم و وزن كاغذ

(در سيستم اندازه‌گيري متريك)

الف- وزن

وزن كاغذ معمولاً با اندازه‌گيري وزن يك قطعه از آن به مساحت يك متر مربع برحسب گرم تعيين مي‌شود و به عنوان گرم در هر مترمربع نام برده مي‌شود كه به اختصار g/m2 نوشته مي‌شود. (يعني 1 متر * 1 متر يا 100 سانتي‌متر * 100 سانتي‌متر)

ب- حجم

حجم كاغذ (اندازه‌گيري ضخامت كاغذ) به ميلي‌متر تعيين مي‌شود و عبارت است از ضخامت 100 برگ كاغذ كه وزن آن g/m2 100 (100 گرم درمترمربع) باشد. كه به اختصار VOL نوشته مي‌شود.

به عنوان مثال كاغذ به حجم 16 VOL يعني كاغذي كه 100 برگ 100 گرمي آن 16 ميلي‌متر ضخامت داشته باشد.

ضخامت يك برگ كاغذ معمولاً به ميكرومتر اندازه‌گيري مي‌شود  معمولاً محاسبه قطر را با ضخامت آن انجام مي‌دهند، تا وزن آن. ضخامت يك برگ مقوا نيز به ميكرومتر اندازه‌گيري و تعيين مي‌شود.

ضخامت‌هاي استاندارد مقوا عبارتند از: 200، 230، 250، 280، 300، 400 و 500 ميكرومتر. (هر ميكرومتر يك هزارم ميلي‌متر است. مثلاً 200 ميكرومتر معادل 2/0 ميلي‌متر است.)

ج- محاسبات

1- محاسبه تعداد ورق لازم براي يك كار چاپي

ابتدا بايد ببينيم اندازه صفحات كار مورد نظر چيست و كدام كاغذ براي آن مناسب‌تر است. مثلاً براي مجله كه برش خورده آن 5/28*5/21 سانتي‌متر است كاغذ 9*60 سانتي‌متري مناسب است وبراي يك كار ديگر شايد كاغذ 70*100 مناسب باشد.

سپس بايد ببينيم در هر ورق چند صفحه از كتاب يا مجله، جاي مي‌گيرد. مثلاً‌ روي يك كاغذ 90*60، تعداد 8 صفحه مجله جاي مي‌گيرد و طرف ديگر آن هم همين مقدار، پس يك ورق كاغذ، 16 صفحه از مجله را در خود جاي مي‌دهد. با تقسيم تعداد صفحات به 16 و ضرب عدد حاصله در تيراژ، تعداد ورق مورد نياز به دست مي‌آيد.

اما هميشه بايد مقداري بين 3% تا 7% هم براي باطله چاپ و صحافي، اضافه كرد.

2- تعداد ورق مورد نياز

 

= تعدادي براي با

 

 

اگر بخواهيم كاغذ مورد نياز را برحسب بند به دست آوريم اين عدد را بر 500 تقسيم مي‌كنيم چون هر بند كاغذ 500 برگ است. البته كاغذهاي گلاسه 250 تايي (يا نيم‌بند) است و بند مقوا 125 تايي يا صدتايي.

3- محاسبه وزن كاغذ يا مقوا براي يك كار چاپي

وزن يك ورق برحسب گرم

 

وزن هر ورق به تن  

وزن هر ورق به كيلوگرم=  

 

وزن هر ورق به كيلوگرم=

 

ورق كاغذ يا مقواي كار چاپي (به كيلوگرم)= تعداد وزن مورد نياز *

وزن كاغذ يا مقواي يك كار چاپي برحسب كيلوگرم:

تعداد ورق لازم (با احتساب باطله) *

براي كارهاي پرتيراژ اين رقم را برحسب تن به دست مي‌آورند.

مثال: محاسبه كنيد مقدار و وزن كاغذ تحرير 70 گرمي مصرفي براي يك مجله رحلي با 80 صفحه و تيراژ 6000 نسخه:

تعداد ورق مورد نياز  (با احتساب باطله 31500 برگ)

تعداد بند كاغذ مورد نياز                         63= 31500:500

وزن يك ورق (kgr 0378/0) گرم

وزن كاغذ مورد نياز = 31500 * 0378/0 = 7/1190 كيلوگرم

4- محاسبه هزينه كاغذ

در هر حال مبناي محاسبه، وزن كاغذ است و وقتي قيمت كاغذ تحرير برحسب بند اعلام مي‌شود، معمولاً هزينه كاغذ را براساس وزن آن حساب مي‌كنند ولي در ايران رسم است كه هزينه كاغذهاي تحرير ورقي را بر حسب بند و ساير موارد (مانند كاغذ رول، گلاسه،‌مقوا و …) را برحسب وزن محاسبه مي‌كنند.

هزينه كاغذ مصرفي= (قيمت يك كيلو يا يك تن) * وزن كاغذ در يك كار چاپي (به كيلو يا تن)

5- محاسبه وزن كتاب يا مجله

چون وزن كاغذ به چاپ پشت و روي آن بستگي ندارد، در محاسبه وزن كاغذ يك كتاب به جاي وزن صفحات آن، وزن برگ‌هاي آن را حساب مي‌كنند يعني ( صفحات):

وزن كتاب =

به اين وزن مي‌توان 20 گرم براي جلد شوميز و 100 گرم براي جلد مقوايي اضافه كرد.

6- محاسبه باطله كار چاپي

چاپخانه‌دار بايد درصدي را براي ضايعات كار در نظر بگيرد كه به شرح ذيل محاسبه مي‌شود:

- در چاپ ورقي

در كارهاي چند رنگ 2% براي هر رنگ چاپ به تعداد باطله چاپ اضافه كنيد.

تيراژ               2500- 1000        5000-2500  10000-5000  10000 به بالا

 

تعداد ضايعات براي چاپ

4%

3%

5/2%

5/2%

ضايعات براي صحافي

5/2%

2%

5/1%

1%

تعداد كل ضايعات

5/6%

5%

4%

5/3%

 

7- در چاپ رول

3% براي هر رنگ چاپ به عنوان ضايعات براي چاپ رنگي در نظر بگيريد.

تيراژ                     15000-100000   25000-15000   75000-25000   75000 به بالا

تعداد ضايعات براي چاپ

11%

9%

7%

5%

ضايعات براي صحافي

1%

1%

1%

1%

تعداد كل ضايعات

12%

10%

8%

6%

 

8- محاسبه ابعاد كاغذ براي كار چاپي

بهتر است قبل از سفارش نهايي كار به چاپخانه، ابعاد كار مورد نظر را با مسئول چاپخانه مورد بررسي و محاسبه قرار دهيد. محاسبات ذكر شده در اين مطلب بستگي به اندازه ماشين چاپ و روش چاپي دارد و به همين دليل ممكن است كمي دچارتغيير شود.

1-    حداكثر اندازه كاغذ را در ماشين چاپ مورد نظر تعيين كنيد.

2-    اندازه كتاب، مجله و يا مطلب چاپي را به صورت بريده شده محاسبه كنيد.

3-    حداقل 6 ميلي‌متر به طول و 3 ميلي‌متر به عرض آن براي برش اضافه كنيد.

4-    طول و عرض را در عدد 2 يا 4 يا 6 يا 8 ضرب كنيد تا به نزديك‌ترين اندازه طول و عرض چاپ براي حداكثر اندازه كاغذ مصرفي خود دست يابيد[18].

الف: اگر كار چاپي سياه و سفيد باشد و تصوير چاپ شده لبه كاغذ را نپوشاند (لب‌بر نمي‌شود) نيازي به محاسبه لبه سفيد ندارد و شما مي‌توانيد محاسبه خود را جمع كرده تا به نزديك‌ترين عدد با در نظر گرفتن 1 سانتي‌متر لبه سفيد در هر دو جهت كاغذ برسيد. (1 سانتي‌متر براي علامت‌هاي مونتاژ و يا براي لب كار در ماشين چاپ لازم است.)

ب: اگر كار چاپي شما سياه و سفيد است و تصوير، لب‌بر شود، اعداد زير را به محاسبه خود اضافه كرده و سپس جمع بزنيد.

15 ميلي‌متر در لبه جلوي كاغذ براي پنجه‌ها.

12 ميلي‌متر در لبه انتهايي.

6 ميلي‌متر از دو طرف جانبي.

ج: اگر كار چاپي به صورت چهار رنگ باشد.

15 ميلي‌متر در لبه جلو براي پنجه‌ها.

30 ميلي‌متر در لبه انتهايي براي كد رنگ.

6 ميلي‌متر از هر دو طرف جانبي.

مثال: كتاب رنگي در ابعاد بريده شده 203*251 ميلي‌متر براي چاپ بر روي ماشين رولند اولترا 5:

حداكثر اندازه كاغذ در رولند اولترا 5 = 1260*890 ميلي‌متر

اندازه كتاب پس از برش =        203*251 ميلي‌متر

اندازه كتاب قبل از برش =           206*257 ميلي‌ليتر

نزديك‌ترين اندازه تقريبي كاغذ = 1028 = (4*257) ميلي‌متر

                         824 = (4* 206) ميلي‌متر

اندازه طرف كوچك 45+824 ميلي‌متر =   869 ميلي‌متر

اندازه طرف بلند 12 + 1028 ميلي‌متر=     1040 ميلي‌متر

اندازه مطلوب كاغذ 1040 * 870 ميلي‌متر

9- محاسبه كاغذ رول

محاسبه متراژ كاغذ براي كار مورد نياز

1-    متراژ لازم براي هر فرم= ] اندازه دو سيلندر چاپ يا كات آف (متر)* عرض[ + باطله

2-    متراژ كاغذ براي كل كار = تعداد فرم‌ها در يك چاپي * متراژ كاغذ در هر فرم

محاسبه وزن اين متراژ گراماژ * (عرض * كات آف)

وزن كاغذ در كار چاپي (تن) =

10- محاسبه هزينه كاغذ

هزينه كل كاغذ = قيمت هر تن * وزن كاغذ در كار چاپي

مثال: 80000 نسخه از يك كتاب رنگي 128 صفحه‌اي در اندازه A5 كه با ماشين روتاتيو با عرض رول 640 ميلي‌متر و كات آف 450 ميلي‌متر و با كاغذ 80 گرمي به قيمت 300000 ريال در هر تن چاپ شده باشد.

الف)

      1- متراژ كاغذ براي يك فرم = 41400 = (15% باطله) + 36000 = 80000 * 45/0

      2- متراژ براي كل كار= متر 331200 = 41400 * 8

ب) وزن اين متراژ = تن 957/16 =

ج) قيمت كاغذ مصرفي (ريال)      5934950 = 350000 * 957/16

11- محاسبه ضخامت كتاب

براي محاسبه ضخامت كتاب در صورتي كه حجم كاغذ آن مشخص باشد.

 

 
   

 

 

 

2- مركب

مركب ماده‌اي رنگي مي‌باشد كه تركيبي از موادرزيني، رنگدانه، حلال و مواد افزودني آن را تشكيل مي‌دهند.

مركب در چارچوب به چهار رنگ اصلي زرد، آبي، قرمز و مشكي تقسيم مي گردد كه از اين چهار رنگ 3رنگ اصلي زرد، آبي و قرمز مي‌باشند و رنگ مشكي به عنوان تكميل كننده و پوششي به كار مي‌رود.

از تركيب اين رنگ‌ها  با هم طيف‌هاي مختلف رنگ‌ها به دست مي‌آيد يعني در واقع با تركيب رنگ‌هاي اصلي با درصدهاي مختلف سايزرنگ‌ها به وجود مي‌آيند.

به مركب‌هاي ساختگي پانتون گويند كه از تركيب رنگ‌هاي اصلي به دست مي‌آيد.

 

 

1-2- خواص فيزيكي مركب

خواص فيزيكي مركب افست را به صورت كلاسيك در سه بخش شامل سياليت، چسبندگي و ميزان اثرپذيري آن با رابطه آب مركب بررسي مي‌كنيم[19]:

1-1-2- سياليت

ميزان سيال بودن مركب‌هاي ليتوگرافي (افست) با چهار مشخصه ارزيابي مي‌شود.

الف: ويسكوزيته. ب: تيكسوتروپي (Tixtropy). ج: رواني. د: ميزان بار يا راندمان
(YIELO VALUE)

 

 

الف- ويسكوزيته (گرانروي):

ويسكوزيته عبارت است از نسبت تغيير نيروهاي بين لايه‌اي در واحد سطح مي‌باشد. يا به نسبت نيروهاي كششي حاصل از تغييرات جزيي سرعت روان شدن مايع اتلاق مي‌شود. با پوزش از خوانندگان  چون سعي ما بر اين است كه مسئله به صورت ساده بيان شود، از به كارگيري اصطلاحات علمي به بحث را پيچيده مي‌كند، خودداري مي‌شود. به طور كلي واژه گرانروي يا ويسكوزيته در مباحث فيزيك به صورت غلظت‌هاي نسبي و مطلق بيان مي‌شود كه داراي تعداد روابط رياضي حاصل از نيروهاي عامل بين سطوح روان  از هر مايع و يا سيال مي‌باشد.  بيان مطلب به صورت تعاريف قابل فهم عادي آن كمي مشكل مي‌نماياند. ولي مفهوم خيلي ساده ويسكوزيته سفتي و يا شلي است و ما اينجا نمي‌خواهيم وارد مقوله تعاريف رياضي وفيزيكي آن شويم و اين كار را بر عهده دانش پژوهان و استادان فن مي گذاريم. اساسا مركب ليتوگرافي (افست) يك پديده غير نيوتني است زيرا كه ثابت نبوده و دايم در حال تغيير است اما تغييرات نيرو در واحد سطح كاملا غيرآزاد و وابسته مي‌باشد. اين موضوع كاملا به ميزان رنگدانه پخش و صلايه شده در داخل وارنيش مربوط مي‌باشد كه مركب تخمين راندمان از طريق بسط و گسترش نتايج كشش در تغييرات نيرو در واحد سطح بالا در مقايسه با نسبت تغييرات نيرو در واحد سطح پايين يا به كارگيري ويسكوزيمتر ميله‌اي به دست مي‌آيد.

ب- تيكسو تروپي (كوتاه بودن ):

به اندازه عدم اطاعات ازقوانين نيوتني مركب‌هاي ليتوگرافي عموما تيكسوتروپ هستند. ويسكوزيته آنها فقط بستگي به ميزان تغييرات سرعت نيرو در واحد سطح دريك نقطه و زمان معين ندارد بلكه متناسب با تغييرات سرعت نيرو در واحد سطح قبلي و نمونه تحت بررسي مي‌باشد.

در بحث‌هاي روزانه مركب ما وقتي يك جا و بدون حركت باشند سفت مي گردند و مانند يك ساختمان با به هم زدن، كاملا به هم مي خورد و در هم مي‌شكند. تيسكوتروپي يك رفتار بسيار عجيب و پيچيده در اندازه‌گيري سياليت مي‌باشد. روش‌هاي كاربردي در ويسكوزيمتر معمولا معين كننده اثر تيسكوتروپي تا حد ممكن مي‌باشد.

ج- رواني:

مطالعه ساده بر روي سياليت مركب چاپ در ابتدا توجه مطالعه كننده را به رواني مركب ناشي از نيروي ثقل زمين و حركت آن به طرف پايين جلب مي‌نماياند اين پديده‌ها ما را قادرمي‌سازد رواني را با اندازه‌گيري و ثبت مسافتي كه نمونه مركب در واحد زمان طي كرده است به دست بياوريم. به هر حال در اين حالت رواني يك خاصيت سياليت نيست بلكه يك اثر پيچيده ناشي از ويسكوزيته، راندمان و تيسكوتروپي توام مي‌باشد. اين مورد اخير (تيكسو تروپي) مربوط به تكنيك به كار رفته براي نمونه در سطح مورد نظر مي‌باشد. همه خواص سياليت تحت تاثير حرارت قرارمي‌گيرند. بنابراين اندازه‌گيري با اين روش مستلزم آن است كه حرارت به وسيله ترموستات كنترل شود.

در صنعت چاپ مناسب بودن سياليت مركب از ظرف تا مراحل انتهايي (يعني چاپ تصوير) مورد بررسي قرار دارد. ويسكوزيته، راندمان بالا و تيكسوتروپي قابل توجه، همگي براي انتقال مركب از مركبدان به نوردهاي چاپ ايجاد مشكل مي‌كنند. در ماشين‌هاي چاپ روتاتيو هنگامي كه مركب به وسيله پمپ به مركبدان انتقال پيدا مي‌كنند همچنين در انتقال مركب چاپ فله از مخازن ذخيره به محل‌هاي مصرف توسط پمپ، آگاهي از ويسكوزيته و رواني و تيكسو تروپي مركب بسيار مهم مي‌باشد و احتياج به پمپ‌هاي ويژه‌اي است كه بتواند به راحتي و بدون اشكال مركب را منتقل كند.

از جمله اين نوع پمپ‌ها، مونوپمپ مي‌باشد كه براي مركب‌هاي بسيار ويسكوز و تيكسوتروپ و راندمان بالا كاربرد دارد. در مركب‌هاي چاپ سيستم سرد روتاتيو (مخصوص چاپ روزنامه‌هاي كم تيراژ) كه معمولا  بسته بندي آنها به صورت سطلي است و يا در روزنامه‌هاي پرتيراژ كه مركب چاپ‌ آنها معمولا در بشكه‌هاي دويست كيلويي است، نيز عوامل ويسكوزيته و رواني وتيسكوتروپي ايفاي نقش مي‌كند. بدين صورت كه در اين سيستم نيز معمولا مركب توسط پمپ‌هاي مخصوص به مركبدان انتقال پيدا مي‌كند و دراين راه دو مشكل اساسي هنگام مصرف امكان بروز دارد. اولين مشكل از ويسكوزيته پايين اين نوع مركب‌ها ناشي مي‌گردد كه به صورت ريزش مركب چاپ به هنگام مصرف از كناره‌هاي نوردهاي صلايه و نورد چاپ نمايان مي‌شود. دومين مشكل وقتي آغاز مي‌شود كه بخواهيم حالت تيكسوتروپي را بالا برده و ويسكوزيته بالايي جهت اين نوع ماشين‌هاي چاپ سريع و پرمصرف انتخاب نماييم در آن صورت پمپ كه به طور دايم امر تغذيه مركب ويسكوزيته بالا را بر عهده دارد اشكال پيدا خواهد كرد. بنابراين تلاش در اين است كه مناسب‌ترين حالت را انتخاب كنيم كه مركب در عين داشتن تيكسوتروپي و ويسكوزيته مناسب داراي سياليت كافي جهت رواني انتقال به نوردهاي ماشين چاپ باشد. هر قدر سرعت معين ماشين چاپ بالاتر رود، لازم است مركب سيال‌تر و روان‌تر باشد تا در مركبدان از نورد انتقال مركب به نوردهاي صلايه عقب‌تر نماند  كه در صورت عقب نشستن مركب، كاغذ بدون چاپ به مقدار زياد و با سرعت رد خواهد شد.

د- ميزان بار يا راندمان (YIELO VALUE)

ميزان بار عامل سوم را- كه ما در اين مبحث به نام راندمان (VALUE YIELD) معرفي كرديم مي‌توان قوام و چسبندگي و قوام مركب پايين باشد در نيتجه پيوستگي مركب چاپ و تقسيم آن بين نوردهاي صلايه به خوب انجام نخواهد شد. يعني قطار اتصال مركب توسط نوردهاي صلايه به عقب خواهد راند و موجب امولسيون شدن مركب چاپ قبل از چاپ شده و مركب چاپ روي نوردهاي صلايه صورت صابون ليزوليزتر شده توليد زمينه خواهد كرد. يعني مناطق غير تصويري در روي زينك مركب به خود خواهد گرفت. در آن صورت در كليه مناطق، چه تصويري و چه غير تصويري به صورت لكه‌‌هاي مركب درخواهد آمد. يك سيستم طولاني و بلند مدت از نوردهاي صلايه جهت پخش و صلايه مركب‌هاي افست ويسكوز مي‌تواند فيلم مناسبي براي زينك آماده سازد زماني كه  چنين سيستم نوردهاي صلايه  براي ماشين‌هاي ليتوگرافي طراحي شد به نظر مي‌رسيد كه ديگر نيازي نيست كه مركب چاپ روان و سيال باشد ولي در عمل يك سياليت نسبي و روان نسبي جهت انتقال و پخش مركب مورد نياز مي‌باشد.

ويسكوزيته بالا و كمي سياليت در مركب چاپ مانعي در جهت پخش كامل مركب بر روي سطح گسترده نوردهاي صلايه ماشين‌هاي افست مي‌باشد. از طرفي امكان دارد سياليت مركب چاپ توسط آب منبع تغيير يابد. بنابراين لازم است تمامي آزمايش‌هاي لازم در  لابراتورا با آگاهي كامل از مسائل مصرف مركب چاپ در بخش تجارت انجام شود و كليه جوانب امر مد نظر قرار گيرد.

بزرگترين موقعيت يك مركب ساز زماني است كه مركبي براي چاپ افست فرموله كند و ضمن امولسيون سريع، تحت كنترل بوده و مصرف آن محدود به ميزاني باشد كه مانع پخش و انتقال مركب چاپ روي نوردها نباشد. چنين موقعيتي مستلزم آگاهي از خواص شيميايي مواد مصرفي و خواص اجزا تشكيل دهنده مركب چاپ مي‌باشد.

مركب‌هاي كم  غلظت، سريع امولسيون مي‌شوند ولي كمي غلظت، خود مي‌تواند خطر بزرگي باشد. به اين صورت كه هنگام پخش با سرعت، قطراتي از سطح نوردها فرار كرده و در فضا پخش مي‌شود. اين فرار قطرات و ذرات از مجموعه طولاني پخش و انتقال مركب چاپ امكان دارد در محل درگيري و تماس نوردها صورت پذيرد و گسيختگي و نخ نخ شدن مركب چاپ در محل تماس نوردها و تقسيم فيلم مركب در اثر قوام مركب چاپ را باعث شود و همچنين سبب ايجاد  خصلت الكترواستاتيكي- به ويژه در فضاي خشك و رطوبت پايين شده به انتشار ذرات مرب چاپ در فضاي اطراف ماشين منجر گردد. براي جلوگيري از اين پديده معمولا موادي به فرمول مركب چاپ اضافه مي‌كنند كه موجب افزايش غلظت و كاهش سياليت آن مي‌شود. بنابراين اعمال شيميايي- فيزيكي و تبحر مركب ساز در مرز حدود سه عامل مورد بحث بايد طوري كنترل شود كه بتواند مركب بدون عيب براي چاپ آماده سازد.

در مناطق انتقال مركب از زينك به لاستيك و از لاستيك به كاغذ، سياليت مركب، در نتيجه امولسيون مركب چاپ، هم روي ميزان پيوستگي مركب چاپ و هم علاقه‌مندي مجدد توليد آن موثرتر مي‌باشد. ويسكوزيته پايين و قوام راندمان مركب چاپ، انتقال را افزايش مي‌دهد ولي همين عوامل به طور معين باعث اشكال در محل‌هاي هافتن (Halfton) زينك حاصل مي‌شود. اين  پديده اخير پرتاب مركب مايع از محل فشارهاي موجود بين زينك و لاستيك و لاستيك و چاپ زايده‌هاي انتقال پديده مي‌آيند ولي ويسكوزيته بالا همزمان با قوام بيشتر مركب موجبات كاهش پرتاب مركب چاپ در محل‌هاي انتقال مركب در  فشار معين را فراهم مي‌سازد.

 

 

2-1-2- چسبندگي (Tack):

اندازه‌گيري نيروي لازم براي شكستن يك فيلم ساده مركب نشان دهنده ميزان چسبندگي آن است. «تك» يا چسبندگي تحت تاثير سه مؤلفه سياليت و چسبندگي به علاوه نيروهاي درون ملكولي مركب چاپ ميباشد.

وسايل زيادي جهت اندازه‌گيري TACK‌ساخته شده است ولي همگي آنها فقط نيروهاي كشش مركب را به صورت ساده در دو قسمت اندازه‌گيري مي‌كنند. ارزشيابي تطبيقي و باطني دروني «تك» را مي‌توان به وسيله جدا كردن و تقسيم يك فيلم كم ضخامت خيلي ظريف از مركب، به دو قسمت و ملاحظه كم تاثير يا اثر انگشت به اين دو قسمت و صداي حاصله از آن به دست آورد. بدين صورت كه يك قسمت فيلم روي سطح باقي مي‌ماند و بخش ديگر فيلم كه متحمل فشار بيشترگرديده روي سطح پوست انگشت سبابه مي‌ماند يك تكنسين ماهر مي‌تواند با قرار دادن يك قشر نازك از مركب چاپ بين دو انگشت خود و تقسيم قشر به دو سطح به صورت تعجب آوري ميزان و اندازه چسبندگي و يا «تك» مركب را به صورت مقايسه‌اي و نسبي بيان نمايد. چون اين عمل در اثر مهارت و تجربه حاصل مي‌شود، نمي‌توان رقم و عدد دقيقي را براي آن بيان كرد كه به صورت يك كميت معين ارائه شود. چسب يا تك، مانند ويسكوزيته به صورت جهشي با تغيير درجه حرارت تغيير نمي‌كند. ولي براي اندازه‌گيري آن هميشه از ترموستات استفاده مي‌شود تا درجه حرارت محيط آزمايش كاملا ثابت بماند و فقط سرعت رول‌ها و نوردها را به عنوان عامل تغيير چسبندگي در اندازه‌گيري دخالت مي‌دهند. عامل ديگري كه در ميزان TACK‌مركب چاپ اثر مي‌گذارد ميزان قشر مركب چاپ مي‌باشد كه اثر قابل توجهي در تغييرات تك دارد. حتي با كنترل درجه حرارت و ميزان قشر مركب روي وسيله‌هاي مختلف اندازه‌گيري «چسبندگي» مركب براي يك نوع مركب ارقام متعدد و متغيري به دست مي‌آيد. از آنجا كه آشنايي با تغييرات «تك» تا اندازه‌اي تجربي است، به صورت علمي واحد معيني براي اندازه‌گيري ندارد. طراحان متعدد روش‌هاي اندازه‌گيري «تك» معيار و واحد خود را به ثبت مي‌رسانند. طرح‌هاي مختلف مستلزم نوردها و رول‌هاي متعدد كه معمولا همسطح و هم اندازه و هم وضعيت از نظر مهندسي نيستند، نمي‌توانند معيار و واحد هماهنگي را بيان نمايند. گوناگوني روش‌هاي توليد متضمن گوناگوني نيروهاي موثر داخلي درقشر مركب چاپ از حيث سياليت و چسبندگي مي‌باشد. اين عوامل كه خود ايجاد كننده «تك» مي باشند موجب مي‌شوند كه نتوان با دستگاه‌هاي مختلف كه سازندگان متعدد به بازار عرضه مي‌نمايند،«تك» واحد با ثابت‌هاي معين علمي ارائه نمود و نمي‌توان همه فاكتورها و عوامل موثر در تك را به صورت جمع و جور تحت حاكميت يك قانون رياضي درآورد. ولي با رعايت نكاتي مانند سطح نوردها- نوع و جنس نوردها- سرعت موتور دستگاه‌ها و تغييرات آن دستگاه ساخته شده توسط يك كمپاني واحد مي‌توان يك تك واحد و هماهنگي ارائه داد.

 

 

- چسب يا تك مناسب

چسب يا تك مربوط مي‌شود به كليه مراحل چاپ، جايي كه مسئله تقسيم قشر و انتقال وجود دارد، اين پديده اتفاق مي افتد. يعني هر جا كه مسئله تقسيم قشر مركب وجود دارد و اتصال مركب چاپ از نوردي به نوردي ديگر يا از نورد به پليت و از آنجا به كاغذ يا به هر سطح چاپي ديگر، پديده چسبندگي مطرح مي‌شود. چسب بالا موجبات قطع و شكستگي فاصله در يك عمل چاپ مي‌گردد. بدين معني با كندن بخشي از كاغذ و اتصال آن به لاستيك در چاپ افست موجبات ناهماهنگي در سطح چاپ پديد مي‌آورد تا جايي كه امكان چاپ را از ماشين چاپ سلب مي‌نمايد.

حتي اگر سطح چاپ در مقابل چسبندگي مقاوم بوده و اثرپذير نباشد. در آن صورت موجب پيدايش «پيك»ها در سطح چاپ و حالت آبله رويي در سطوح چاپ «تن پلات» خواهد شد.

اصطلاح تن پلات را كه بين استادان كاران به چاپ مطرح است، مي‌توان در اينجا حد نهايي قوام بالا ناميد، زيرا هر چاپي داراي درجه‌اي از قوام مي‌باشد كه اگر قوام به بالاي عدد 80  برسد ديگر نقطه‌ها يا شكل‌هاي نقاط ترام واضح نيستند. بلكه چسبيده به هم صورت يك صفحه كامل يا يك سطح كامل چاپي درمي‌آيند. به اصطلاح ترام پر مي‌كند. براي حصول يك سطح چاپي براق و كاملا صاف، لازم است كه چسب مركب مناسب سطح چاپي انتخاب و تنظيم گردد. بنابراين براي كاغذهاي پرزدار با كيفيت پايين، لازم است از مركب‌هاي كم چسب استفاده شود كه بتوان چاپ خوبي را ارائه داد و از طرف ديگر در ماشين‌هاي افست  چسبندگي كم رول‌ها و نوردهاي چاپ ليتوگرافي را از قوانين نيوتني دور مي‌سازد، ولي وارنيش بدون رنگدانه كاملا از قوانين نيوتني متابعت دارد.

مسئله رفتار نيوتوني مركب‌هاي ليتوگرافي ما را ملزم مي‌سازد كه اندازه‌گيري غلظت مركب چاپ را با به كارگيري كليه تغييرات نيروهاي بين لايه‌اي حاكم در سطح كه مركب چاپ موقع مصرف با آن روبروست انجام دهيم.

حدود تغييرات خيلي وسيع است، حداقل تغييرات نيروهاي بين لايه‌اي حاصل از حركت سطوح درگير، موقت خالي كردن مركب از قوطي به مركبدان مشاهده مي‌شود، ولي حداكثر تغييرات را زماني كه مركب چاپ بين نوردهاي صلايه ماشين چاپ  قرار مي‌گيرد از خود نشان مي‌دهد و به ويژه زماني كه ماشين چاپ با سرعت زياد جهت كارهاي سريع راه اندازي مي‌شود، اين تغييرات محسوس تر است بنابراين امكان اندازه‌گيري ويسكوزيته مركب چاپ با در نظر گرفتن كليه موقعيت‌ها و شرايط عملي چاپ تغييرات حرارتي، سرعت، ميزان سطح نوردهاي چاپ و ميزان اثرپذيري آب و غيره در لابراتوار با استفاده از يك غلظت سنج ساده غير ممكن مي‌باشد. تكنيك‌هاي متعددي جهت اندازه گيري واقعي غلظت به كار مي‌رود ولي دو روش مهم كه يكي روش سقوط ميله‌اي براي ويسكوزيته‌هاي بالا و روش مخروط و صفحه‌اي براي غلظت كم مي‌باشد، به كار مي‌رود:

3-1-2- ميزان بازدهي (راندمان):

يكي از صفات مهم رفتار غيرنيوتني مركب‌هاي افست اين است كه داراي راندمان معيني هستند. يعني قبل از هر تغييري در نيروها و رواني يك نيرو ثابت و معين براي حركت مورد نياز است. اندازه‌گيري دقيق راندمان مستلزم صرف ارقام بالاي هزينه مي‌باشد. به ويژه در ويسكوزيمترهاي دوراني اندازه‌گيري مستقيم صرف هزينه بالاتر را مي‌طلبد. به صورت عادي مشكلات زيادي را ايجاد مي‌كنند و يكي از آن مشكلات مسئله اتصال مركب چاپ از نوردي به نورد ديگر و در نهايت اتصال به لاستيك مي‌باشد همچنين اثر آب و ايجاد زمينه، مسئله و مشكل دوم مركب‌هاي كم چسب مي‌باشد.

مسئله ديگري كه در ساخت مركب چاپ از جهت پديده چسبندگي اهميت پيدا مي‌كنند، مسئله چاپ چند رنگ پشت سر هم در يك ماشين چاپ چند رنگ مي‌باشد كه حتما بايد چسبندگي و تك از روي ترتيب چاپ رنگ‌ها تنظيم گردد. مي‌توان ميزان چسبندگي و سياليت‌ را با بررسي حالت فيزيكي (ترام)هاي چاپ شده در مناطق «هافتون» ها HALFONES‌ تشخيص داد. در مطالعه اتصال نقاط ترام به سطح چاپ در اثر فيزيكي سياليت و چسبندگي كاملا وابسته به هم مي‌باشند چسب پايين و سياليت پايين مركب چاپ ايجاد تصاوير ناپايدار روي لاستيك و در نتيجه وضعيت سست و ناپايداري در انتقال تصوير روي سطوح چاپي خواهد شد.

4-1-2- رابطه فيزيكي آب منبع افست با مركب چاپ:

به هنگام چاپ افست، آب منبع پايين ماشين افست در داخل چاپ امولسيون مي‌شود و ممكن است خواص فيزيكي مركب چاپ را تغيير دهد. به خاطر اين پديده خواص يك مركب چاپ، زماني سازگار باقي مي‌ماند كه خواص اصلي و پايه‌اي آن با افزايش امولسيون آب منبع، ثابت بماند. چسبندگي مركب چاپ با افزايش امولسيون آب منبع افست پايين افتاده و كاهش پيدا مي‌كند. تمام مسائل مطروحه در اين مبحث بايد به هنگام ساخت مركب چاپ منظور گردد.

3- مواد مصرفي در صحافي

مواد مصرفي در صحافي شامل موارد مي‌شوند كه براي مراحل  مختلف تكميلي  صحافي  استفاده مي‌شوند كه داراي تنوع زيادي هستند كه در اينجا به چند نمونه از آن اشاره مي كنيم.

كه عبارتند از: الف-چسب. ب- مفتول. ج- نخ

الف- چسب

ماده‌اي كه در ميان دو سطح قراربگيرد و باعث اتصال آنها شود چسب ناميده مي‌شود خصوصيات چسب شامل قدرت چسبندگي، تحمل فشار، انعطاف پذيري و پايداري و نفوذ پذيري مي‌باشد.

در صحافي امروزه از دو نوع چسب استفاده مي‌شود يكي چسب سرد كه از مواد شيميايي و پلاستيكي ساخته مي‌شود رنگ آن سفيد و كاربرد زيادي در صحافي دارد از قبيل: سرچسب، ته چسب و ساختن جلد.

چسب گرم نيز از مواد مصنوعي تهيه شده و با حرارت، چسبندگي در آن به وجود مي‌آيند.

امروزه از اين چسب‌ها در دستگاه‌ها جلوكن شوميزي استفاده مي‌شود.

 

- طبقه‌بندي چسب‌ها

 

 

 

الف- چسب‌هاي گياهي

 

ب: چسب‌هاي پروتئيني

پ- چسب‌هاي غير آلي مانندسيليكاتي

 

ت- چسب‌هاي لاستيكي

 

 

ث- چسب‌هاي رزين مصنوعي

 

 

ج- چسب‌هاي گرما ذوب و واكس‌ها

 

با توجه به گستردگي تقسيم‌بندي چسب‌ها كه داراي تنوع زيادي مي‌باشد در اين مبحث به چسب‌هاي گرما سخت و چسب‌هاي گرمانرم چسب‌هاي گرما ذوب و واكس‌ها از چسب‌هاي رزين مصنوعي اشاره مي‌گردد.

- چسب‌هاي گرما سخت

1- چسب‌هاي اوره و ملامين فرم آلدئيد

اين چسب‌ها از واكنش تراكمي اوره و يا ملامين با فرم آلدئيد تحت شرايط كنترل شده به دست مي آيند و يا ممكن است جز ملامين به عنوان قسمتي از سخت كننده مورد استفاده قرار گيرد.

كنترل واكنش اين چسب‌ها توسط كنترل PH‌ صورت مي‌گيرد و چسب به وسيله افزودن سخت كننده و تغيير PH‌مرحله پخت نهايي را مي گذراند و سخت مي‌شود.

اين چسب‌ها معمولا به صورت ماده‌اي سيال، بي‌رنگ و يا سفيد رنگ با درصد جامد 45 تا 70 درصد و يا به صورت پودرجامد سفيد رنگ كه قبل از مصرف با آب مخلوط مي شود ارائه مي گردند.

معمولا خاصيت خنثي يا كمي قليايي (VPH‌تا 5/8 ) داشته و با افزودن سخت كننده، اسيدي و به دور از هوا در شرايط خشك آنها را مي‌توان تابيش از يك سال نگه داشت.

نمونه‌هاي سيال آنها درشرايط دمايي فوق تا 6 ماه قابل مصرف مي‌باشد. اين چسب‌ها در حالت اوليه چندان چسبناك نبوده ولي پس از عمليات شيميايي شديدا سخت مي‌شوند و در مقابل روغن‌ها، حلال‌ها، آب گرما و سرما بسيار مقاوم هستند.

از اين چسب‌ها جهت بالا بردن مقاومت كاغذ در مقابل رطوبت استفاده مي‌شود و نوع ملامينه آن از نوع اوره آلدئيد مقاومت بيشتر ايجاد مي‌نمايد.

لذا از آنها در چسباندن چوب وسايزينك كاغذها استفاده زيادي مي‌شود و برخي از  انواع اين چسب‌ها به عنوان افزودني به چسب‌ها نشاسته جهت ايجاد مقاومت در مقابل آب توليد مقواهاي كنگره‌دار و كيسه‌هاي كاغذ استفاده مي‌شود. از نظر بهداشتي و ايمني مصرف با توجه به فرم آلدئيد در اين چسب‌ها، تنفس بخارات آن مضر بوده و از تماس آنها با پوست بايد پرهيز شود.

2- چسب‌هاي فنل فرم آلدئيد

اين چسب‌ها نيز از واكنش تراكمي فنل و فرم آلدئيد تحت شرايط كنترل شده و معمولا به شكل مايع داراي رنگ قرمز مايل به قهوه‌اي ديده مي‌شود. بيشتر به شكل ديپرسيون در آب يا آب و مخلوط‌ حلال‌هاي متيله شده مي‌باشد.

البته شكل پودري آنها نيز موجود مي‌باشد و با توجه به نوع كاربرد، اسيدي، خنثي يا قليايي بوده و اكثرا با حرارت  يا تغيير PH‌پخت مي‌شوند و پس از تكميل واكنش در مقابل روغن‌ها، حلال‌ها، آب، حرارت و سرما مقاومت خوبي دارند بين دماي 5 تا 25 درجه سانتي گراد از چند ماه تا يك سال قابل نگهداري مي‌باشند.

براي روكش‌هاي چوب و چسباندن چوب در مواردي كه نياز به مقاومت در مقابل عوامل جوي وجود داشته باشد، كاربرد دارند.

از نظر بهداشتي و ايمني مصرف نيز با توجه به وجود فرم آلدئيد و همچنين فنل و حلال‌هاي متيله در آنها بايستي از استنشاق بخارات آنها پرهيز شود و از آنجايي كه پس از پخت شديدا اسيدي يا شديدا قليايي مي‌باشند، ملاحظات خوردگي نيز بايستي در نظر گرفته شود.

 

 

3- چسب‌هاي پلي يورتان

پلي يورتان موادي هستند كه با پيوند شيميايي بسيار قوي و در عين حال انعطاف پذير، اين دو خاصيت فوق باعث كاربرد گسترده آنها گرديده و چسب‌هايي با كيفيت بسيار عالي از آنها ساخته شود.

چسب‌هاي پلي يورتان كه در صنايع بسته‌بندي استفاده مي‌شوند يا به صورت تك جزيي و يا به صورت دو جزيي ارائه مي‌شوند.

در هر دو حالت يك جز چسب حاوي پليمري است كه داراي گروه‌هاي ايزوسيانات فعال بوده كه يا با گروه‌هاي قابل واكنش در جز دوم چسب تركيب شده و پلي يورتان تشكيل مي‌دهد و يا با رطوبت موجود در هوا واكنش داده و تبديل به ماده مستحكم پلي يورتان مي‌شود.

اين چسب‌ها در انواع حلالي، غير حلالي و حتي پايه آبي توليد شده و به صورت مايع بي‌رنگ يا زرد و روشن يا تيره درمي‌آيند، با توجه به اين كه اين چسب‌ها قابليت واكنش با رطوبت محيط را دارند، بايستي در دماي 5 تا 25 درجه سانتي‌گراد و به دور از رطوبت نگهداري شوند كه دراين حالت بين 6 تا 12 ماه ماندگار مي‌باشند.

مقاومت اين چسب‌ها در مقابل گرما و سرماي شديد، آب، روغن و انواع حلال‌ها بسيار خوب است و خواص نفوذناپذيري خوبي دارند.

لذا جهت چند لايه‌سازي فيلم‌هاي پليمري بسته‌بندي مورد استفاده قرار مي‌گيرند  كه بايستي چسبندگي خوب داشته باشد، از نفوذ مواد به داخل بسته‌بندي و يا از داخل آن به خارج جلوگيري كند و هم در هنگام دوخت حرارتي درب بسته‌ها دچار تخريب نگردد.

همچنين در مواردي كه محصول بسته‌بندي شده جهت استريليزه شدن داخل بسته تا دماي بالاي جوش آب و يا جهت نگهداري قبل از مصرف در دماي زير صفر درجه سانتي گراد قرار مي‌گيرد، هيچ گونه ماده زايدي از خود منتشر ننموده و دچار تغيير در كيفيت نمي‌شوند.

با وجود خواص بسيار مطلوب فوق از نظر بهداشتي و ايمني مصرف اين چسب‌ها چون حاوي پلي ايزوسيانات مي‌باشند، ممكن است مقاديري مونومرايزوسيانات نيز درآنها باقيمانده باشد كه سمي است و انواع حلالي انها شديدا آتش گير است. لذا بايستي هم از استنشاق بخارات آنها و تماس با پوست و مخصوصا چشم‌ها پرهيز شود و هم ملاحظات كار كردن با مواد آتش زا در مورد آنها در نظر گرفته شود.

البته در سال‌هاي اخير انواع پايه‌ آبي اين چسبها نيز ساخته شده كه از تكنولوژي بالايي برخوردارند و در آنها از پلي ايزوسيانات‌هاي بلوكه شده كه به راحتي در محيط آبي قابل به كارگيري هستند، استفاده شده است. به صورت تك جزيي و دو جزيي عرضه مي‌شوند.

البته انواع جزيي خواص بهتري دارند و در استفاده از اين چسب‌ها نه تنها مسائل آتش گيري شديد مرتفع شده، بلكه از نظر زيست محيطي نيز آلايندگي چنداني ندارند و قبل از خشك شدن به راحتي با آب قابل شستشو هستند.

- چسب‌هاي گرمانرم

1- پلي وينيل استات و كوپليمرهاي آن

اين چسب‌ها از هموپليمريز است مونومرهاي وينيل استات با كوپليمزاسيون يا ساير مونومرها ساخته مي‌شوند.

نوع امولسيوني اين چسب‌ به صورت يا خمير سفيد رنگ است كه غلظتي بين 40 درصد دارند به صورت خنثي، كمي اسيد به ندرت قليايي ارائه مي‌شوند و در دماي 5 درجه سانتي گراد تا شش ماه قابل نگهداري مي‌باشند.

اين چسب‌ها در صورت انجماد تخميرمي‌شوند و نيز از چسبندگي خوبي برخوردار هستند علي رغم پايه آبي بودن، مقاومت خوبي در مقابل آب از خود نشان مي‌دهند.

از نظربهداشتي و ايمني مصرف نيز غير از وجود مقادير كم مونومرهاي سازنده در آنها كه بايستي ازاستنشاق بخارات آنها پرهيز شود، ملاحظات ديگري ندارند.

2-پلي وينيل الكل

اين چسب‌ها به وسيله هيدروليز پلي وينيل استات در شرايط كنترل شده‌اي ايجاد مي‌شوند و به صورت جامد و به شكل پودرسفيد كه پس از انحلال در آب مايع غليظ و بي‌رنگ تا كمي مات متمايل به سفيد ايجاد مي‌نمايد ارائه مي‌شوند.

خاصيت خنثي (6ph‌تا 7) داشته و پودر آنها در دماي 5 تا 25 درجه سانتي گراد به دور از رطوبت مي‌توان چندين سال نگه داشت. ولي محلول آنها در آب را حتي در حالي كه از مواد نگهدارنده در آنها استفاده شود بيش از 6 ماه نمي‌توان نگهداري نمود.

اين چسب‌ها در مقابل رطوبت مقاومت زيادي ندارند. پودر اغلب اين چسب‌ها در آب سرد حل مي‌شود ولي براي انحلال برخي از  آنها بايستي دماي آب را تا دماي 90 درجه سانتي‌گراد بالا برد و غلظت را هم حداكثر 15 درصد در نظر گرفت. از نظر ايمني مصرف هم چسب‌هاي كاملا بي‌خطري هستند.

3- رزين‌هاي اكريليك

چسب‌هاي اكريليك از هموپليمريزاسيون يا كوپليمريزاسيون مونومرهاي اكريليك تهيه مي‌شوند و به عنوان چسب‌هاي حساس به فشار و همچنين دوخت با حرارت لايه‌هاي قابل انعطاف بسته‌بندي و به كار گرفته مي‌شود.

اين چسب‌ها هم به صورت حلالي و هم امولسيون پايه آبي قابل مصرف است و داراي خاصيت چسبندگي سطحي فوق العاده‌اي مي‌باشند و حتي به صورت گرماذوب و هم از آن استفاده مي‌شود. داراي حالت كمي اسيدي يا كمي قليايي است و در اثر انجماد تخريب مي‌شوند. لذا آنها را نمي‌توان در دماي 5 تا 25 درجه تا 6 ماه نگهداري كرد.

اين چسب‌ها در مقابل رطوبت مقاومت خوبي دارند، ليكن در مقابل حلال‌ها مقاوم نيستند. از اين چسب‌ها جهت اتصال لايه‌اي پلاستيك، كاغذ، مقوا و نوارهاي حساس به فشار استفاده مي‌شود.

از نظر بهداشت و ايمني مصرف هم با توجه به وجود مونومرهاي اكريليك كه سمي هستند بايد از استنشاق بخارات آن پرهيز شود و در نوع حلالي هم ملاحظات اتش گيري‌ آنها در نظر گرفته مي‌شود.

امروزه از اختلاط دو يا چند نوع از چسب‌هاي فوق، چسب‌ها كاربردي خوبي توليد مي‌شود كه از آن جمله مي‌توان انواع چسب‌ها پايه آبي مثل چسب‌هاي سلفون كشي و چسب‌هاي صحافي را نام برد.

در توليد اين گونه چسب‌هاي تركيبي توجه به پارامترهاي كيفيتي چسب حائز اهميت فراوان مي‌باشد.

به طور مثال يك چسب صحافي خوب بايستي خواصي نظير قدرت چسبندگي زياد، سرعت خشك شدن مناسب، انعطاف پذيري هر چه بيشتر فيلم، قابليت رقيق سازي زياد  و در نهايت سهولت در مصرف را دارا باشد.

- چسب‌هاي گرماذوب و واكس‌ها

پليمرها ترموپلاستيك و مخلوط آن كه با رزين‌ها، واكس‌ها و روغن‌ها به عنوان چسب‌هاي گرماذوب فرموله سازي مي‌شوند، جهت ايجاد پيوند و چند لايه سازي و آب بندي به كار مي‌روند.

اين پليمرها عمدتا بر پايه كوپليمرهاي اتيلن، پروپيلن، پلي استرها، پلي آميدها و پلي وينيل استات‌ها استوارند و اكثرابه صورت جامد و به اشكال مختلف دانه‌اي، ميله‌اي، مكعبي و حتي پودر ارائه مي‌شوند كه با گرم شدن در دماي معين بسته به نوع آن، ذوب و چسبناك مي‌شوند و پس از سرد شدن جامد مي‌گردند.

از اين چسب در موارد حساس به فشار مثل برچسب‌ها، نوار  چسب‌ها و چسباندن كاغذ، مقوا، صحافي و چند لايه‌سازي مقوا و بهبود خواص سطحي كاغذ‌ها استفاده مي‌شود از لحاظ بهداشتي و ايمني جزو سازگارترين چسب‌ها با محيط  زيست بود، ليكن بايد از بخارات داغ آنها پرهيز شود و همچنين با توجه به دماي بالاي كاركرد آنها ملاحظات سوختگي در نظر گرفته شود.

دراين مقاله سعي شد به صورت خيلي خلاصه انواع گوناگون چسب‌هاي مورد مصرف در صنعت  چاپ و بسته‌بندي فقط معرفي شوند، ليكن هر چسبي با بهترين خواص هم اگر در جاي مناسب و به روش مناسب استفاده نشود، از كارايي مطلوب برخوردار نخواهد بود.

لذا كارايي مناسب چسب‌ها و استفاده به جا از آنها كه در جدول 1 درج گرديده مي‌تواند جهت انتخاب گروه  چسب مورد نظر سرنخي را به دست مصرف كننده بدهد.

براي استفاده صحيح از هر چسب چند نكته بايستي مد نظر قرار گرفته شود[20].

1- ابتدا بايستي اجسامي كه قرار است به هم چسبانده شود از نظر جنس، خواص سطحي و ضمائم آن نظير مركب چاپ و لاك يا روغن يا واكس‌هاي پوشش سطح آنها به خوب بررسي و شناسايي شود.

1-    حداقل ميزان استحكام چسبندگي مورد نظر و مدت دوام آن كاملا مشخص باشد.

2-    احتمال نفوذ و تاثيرگذاري چسب بر مولفه‌هاي موجود در بسته بندي مانند اثر بر مركب يا خورندگي‌ و يا مهاجرت نرم‌كننده‌هاي چسب ياساير مواد شيميايي بررسي شود.

3-    شرايط عملكرد  اجسام چسبانده شده و چسب‌ نظير شرايط محيطي، سرما، گرما، رطوبت و حتي نور در صورت شديد بودن مشخص باشد.

4-    شرايط استفاده از چسب جهت چسباندن اجسام مشخص و امكان پذير باشد.

5-    ميزان مصرف صحيح و كافي چسب و ساير مواد جانبي جهت اتصال مناسب هم از  نظر كيفيت چسبندگي و هم از نظر اقتصادي در نظر گرفته شود.

6-    مسائل ايمني و بهداشتي استفاده از هر چسب و ساير مواد مصرفي در حين چسباندن چه از نظر پرسنلي كه در تماس با اين مواد هستند، چه از نظر محيط زيست در نظر گرفته شد.

پس از رعايت موارد فوق و ساير موارد ويژه و خاصي كه ممكن است در انجام فرايند چسباندن دخيل و تاثيرگذار باشد، بايستي  نسبت به آماده‌سازي سطوح مورد نظر با روش‌هايي نظير چربي‌زدايي- براي سطوحي كه ماشين‌كاري شده‌اند- جرقه‌زني براي موارد پليمري جهت آماده‌سازي سطوح آنها و خشك نمودن براي انواع كاغذ و مقوا كه به سادگي رطوبت محيط را جذب مي كنند و همچنين ايجاد شرايط محيطي مناسب را نظر دما، رطوبت، تهويه و … اقدام نمود.

ضمنا نحوه صحيح و بهينه اتصال  در ايجاد چسبندگي مطلوب موثر است.

ب- مفتول

براي الحاق اوراق در صحافي به تعداد مشخص از مفتول براي دوخت اوراق در صحافي با دستگاه مفتول زن استفاده مي‌شود. به دو روش مفتولي در صحافي انجام مي‌گيرد كه يكي به صورت مجله‌اي كه در وسط اوراق (خط تا) مفتول زده مي‌شود (مفتول وسط).

ديگري مفتول بغل (كنار) كه در ته كار مفتول زده مي‌شود.

ج- نخ

براي دوخت اوراق به هم از نخ استفاده مي‌شود كه به صورت دستي يا ماشيني انجام مي‌گردد. دوخت بر روي فرم‌هاي تا شده بعد از ايجاد شيار با دست يا توسط ماشين ته دوزي با عبوردادن نخ  و اتصال اوراق فرم ها به هم انجام مي‌پذيرد.

2- گردش مواد و محصولات چاپي

جريان كار و گردش مواد در مراحل مختلف چاپ يكي از نكات اساسي و مهم در تقسيم و تخصيص مكان به شمار مي‌رود و در تشريح مراحل مختلف جريان كار توليد كه در فصول گذشته به آن اشاره شد. مراحل مختلف آماده‌سازي تا در نهايت محصول توليد شده به طور كامل تشريح گرديد. اينك با توجه به قسمت جريان چاپ و گردش مواد و محصولات چاپي به روش افست به شرحي كلي از آن مي‌پردازيم.

دراين مرحله با توجه به نوع محصول كه براي چاپ سفارش داده شده است اقدام به تهيه زينك يا فرم چاپي مي‌گردد كه مراحل آن به طور كامل در فصل يك توضيح داده شد با تهيه زينك از نمونه درخواستي اقدام بعدي براي انجام مراحل مقدماتي تهيه كاغذ و برش آن در سايز تعيين شده مي‌باشد كه بستگي به نوع درخواست براي چاپ نمونه و كاغذ يا مقواي مورد سفارش مي‌‌باشد. كاغذهاي برش خورده طبق سفار در قسمت صحافي كه توسط دستگاه برش كاغذ انجام گرديده در اختيار واحد چاپ افست قرار مي‌گيرد. در اينجا اپراتور دستگاه قبلا رينك تحويلي از فتوليتوگرافي را بر روي ماشين چاپ افست مي‌بندد.

همانطور كه در فصل‌هاي قبل عنوان شده در سيستم چاپ افست كه روش چاپ غير مستقيم مي‌باشد در اين روش بعد از بستن زينك در دستگاه افست و مركبدهي زينك، نقش‌هاي زينك به لاستيك منتقل مي‌گردد.

اسامي انتقال نقوش روي زينك بر روي لاستيك بر پايه تضاد بين چربي و آب مي‌باشد كه سطوحي كه در روي زينك حساس گرديده و مركب مي گيرند توسط نوردهاي مركب كه روي زينك قرار مي‌گيرند مركبدهي مي‌شوند و سطوح غير حساس توسط نوردهاي آب كه سيستم رطوبت دهي افست قرار گرفته به سطح زينك را (غير حساس) با آب پوشانده مي‌شود. در جايي كه زينك مركب گرفته است آب اثر ندارد و؟ بدين ترتيب تصوير يا نقوش به سيلندر لاستيك منتقل مي گردد.

در اين مرحله كاغذ بين دو سيلندر لاستيك و فشار قرار گرفته و تصاوير بر روي كاغذ منتقل مي گردد.

كاغذهاي چاپ شده در اين مرحله به قسمت صحافي براي انجام امور تكميلي برده مي‌شود. كليه امور تكميلي بر روي فرم در قسمت صحافي انجام مي‌گيرد و در نهايت محصول نهايي آماده مي‌گردد.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

فهرست منابع:

1- استاندارد، كليات مربوط به كاغذ و مقوا، تهران، كتابخانه مؤسسه ملي استاندارد، شماره 1826- 1357.

2- استاندارد، قطع مواد كاغذ و فيلم، تهران، كتابخانه مؤسسه ملي استاندارد- 1345- صفحه 8.

3- استاندارد ملي ايران، تهران، مؤسسه ملي استاندارد، شماره 157- 1354.

4- افشار ايرج، صحافي سنتي، تهران، دانشگاه تهران- 1359- صفحه 84.

5- افشار كامران مهاجر، راهنماي علمي صفحه‌آرايي كتاب، تهران، كتابخانه دانشگاه علامه طباطبائي- 1372- صفحه 51.

6- اقبال، بهرام، تفكيك رنگ به روش فتوليتوگرافي و الكترونيك، تهران، ماهنامه صنعت چاپ، شماره 137- 1373- صفحه 30.

7- بادامپور كبري، صحافي، تهران، شركت چاپ و نشر ايران- 1375- صفحه 120.

8- خجسته، عسگر، ويژگي‌هاي چند نوع كاغذ، تهران، راهنماي مشاغل چاپ- 1375- صفحه 350.

9- دانستنيهايي درباره كاغذ، راهنماي مشاغل چاپ، تهران، ماهنامه صنعت چاپ- 1375- صفحه 352.

10- ديباجي، عظيم، آيين كاربرد چسب در بسته‌بندي، تهران، مؤسسه ملي استاندارد- 1375- صفحه10.

11- فرامرزيان، علي‌اصغر، چاپ ماشيني، تهران، مقاله دانشگاه هنر، دانشگاه الزهراء- 1372.

12- علمداري، رمضان‌فرعي، راهنما و آموزش افست، تهران، انتشارات وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي- 1376- صفحه 52.

13- لباف، حميد، صحافي ماشين، تهران، ماهنامه صنعت چاپ، شماره 131- 1372- صفحه 23 و 24.

14- محمدلو، حسين، خواص مركب، تهران، ماهنامه صنعت چاپ، شماره 169- 1375- صفحه 50.

15- مظاهري، رضا، معرفي ماشين‌هاي حروفچيني به روش عكاسي، تهران، ماهنامه صنعت چاپ، شماره 113- 1371-  صفحه 42.

 

چكيده:

تحقيق حاضر گزارشي از گردش كار محصولات چاپي به روش افست مي‌باشد. روش كار بصورت كتابخانه‌اي بوده كه در سه فصل تنظيم گرديده است.

در فصل اول: به روش چاپ پرداخته شده است. پروسه چاپ خود به بخش 1- پيش از چاپ 2- چاپ 3- پس از چاپ دسته‌بندي مي‌گردد كه هر بخش مراحل فني و تكنيكي خاصي را دارا مي‌باشد كه ملزوم و تكميل كننده بعدي بوده كه به هر كدام پرداخته شده است.

در فصل دوم: به تقسيم‌بندي محصولات چاپي و انواع آن 1- فرم‌هاي تجاري 2- بروشور و پوستر 3- كتاب 4- دفاتر و دفترچه 5- سربرگ و پاكت 6- سررسيد و تقويم 7- جعبه و بسته‌بندي اختصاص يافته است. از آنجائيكه محصولات چاپي داراي تنوع فراواني مي‌باشند با تقسيم‌بندي به چند گروه عمده مي‌توان اسلوب مشخصي ارائه نمود كه با توجه به اهميت به آن اشاره گرديده است.

در فصل سوم: به مواد اوليه و مصرفي كه براي جريان چاپ و مراحل تكميلي آن مورد استفاده قرار مي‌گيرد پرداخته شده است در اين فصل ابتدا به مواد اوليه و مصرفي در چاپ كاغذ، مركب و مواد مصرفي صحافي كه جزء ملزومات چاپ مي‌باشند به تفكيك و درجه اهميت توضيح و تشريح گرديده است. همچنين در اين فصل به گردش محصولات چاپي و ارتباط مراحل پيش از چاپ، چاپ و پس از چاپ با توجه موارد تشريحي آن در فصول گذشته با ارائه توضيح و نمودار، به ارتباط آن با مواد اوليه و مصرفي چارت كلي ترسيم شده است.

در اين روش با شناخت اصول و رعايت مسائل مربوط به هر مرحله كه مطابق با استانداردهاي حاكم و رايج بوده، راهكارهاي مناسب از روش گردش محصولات چاپي از شروع تا پايان، مرحله به مرحله ارائه شد، كه اجراي صحيح آن تناسب با انجام درست هر بخش با بخش بعدي را دارد. گردش روان و متصل به هم از يك خط كامل توليد محصولات چاپي به روش، افست با ويژگيها و موارد خاص آن تا اتمام كار ارائه گرديده است.

نتيجه بررسي و ارائه اين مطالب درخصوص چاپ، آشنايي بيشتر هنرجويان با ملزومات چاپ و نشر مي‌گردد. اميدوارم توانسته باشم گامي مثبت در جهت اهداف دانشگاه چاپ و نشر براشته باشم.

والسلام

 

 



[1] - رضا مظاهري- ماشينهاي حروفچيني به روش عكاسي- ص 52- سال 1373.

[2] - بهرام اقبال- تفكيك رنگ به روش فتوليتوگرافي و الكترونيك- صنعت چاپ- شماره 137- ص 30.

[3]- همان منبع- ص 31

[4] - علي اصغر فرامرزيان- چاپ ماشيني- دانشگاه هنر- 1372.

[5] - رمضان‌ فرعي علمداري- رضا و بهزاد مظاهري- راهنما و آموزش افست- ص 52

[6] - همان منبع- ص 53

[7] - حميد لباف- صحافي ماشيني- صنعت چاپ- ص 23 و 24.

[8] - همان منبع- ص 25

[9] - ايرج افشار- صحافي سنتي- ص 84- 1359.

[10] - همان منبع- ص 85

[11] - كبري بادرامپور- صحافي- 1375- ص 120

[12] - كامران افشار- آمادسازي كتاب- ص 51- 1372.

[13] - استاندارد ملي ايران- شماره 157- 1354.

[14] - همان منبع- ص 57

[15] - دانستنيهايي درباره كاغذ- ماهنامه صنعت چاپ- 1375- ص 352.

[16] - مهندس عسگر خجسته- ويژگي‌هاي چند نوع كاغذ- ص 350- 1375.

[17] - مؤسسه استاندارد ملي- قطع مواد كاغذ و فيلم- ص 8- 1345.

[18] - مؤسسه استاندارد- استاندارد مربوط به كاغذ مقوا- 1357.

[19] - مهندس حسين محمدلو- صنعت چاپ- ص50

[20] - مهندس عظيم ديباجي- آيين كاربرد چسب‌ها در بسته‌بندي- مؤسسه استاندارد ملي 1357.

پایان نامه,انجام پایان نامه,سيستم گردش محصولات چاپي به روش افست

برای دانلود فایل مقاله کلیک کنید

سفارش پایان نامه