انجام پایان نامه

درخواست همکاری انجام پایان نامه  بانک مقالات رایگان انجام پایان نامه

سفارش پایان نامه

|

انجام پایان نامه ارشد

نوشته شده توسط moshaveranetehran.net   
دسته: انجام پایان نامه | مقالات
نمایش از جمعه, 31 ارديبهشت 1395 07:16
بازدید: 75

مقدمه:

همانطور كه مي دانيم جمعيت جهان رو به رشد مي باشد و نياز به مواد غذايي و ساير نيازمندي هاي زندگي كه به نحوي با محصولات كشاورزي وابستگي دارند افزايش يافته است. طبق آمارهاي صندوق جمعيت سازمان ملل متحد تا پايان سال 2050 ميلادي جمعيت جهان به 10 ميليارد نفر خواهد رسيد و با توجه به اين فرايند رشد جمعيت جهان تأمين نيازهاي غذايي اين جمعيت جز با تكيه بر روش هاي پيشرفته كشاورزي و كشاورزي دقيق حاصل نمي گردد. به همين دليل مي بايد پارامتر هاي افزايش و توسعه توليدات كشاورزي را مورد بررسي قرار داد تا بتوان با بهره وري از كليه مكانات ، سطح توليد را بالا برد.

امروزه كشورهاي صنعتي دنيا ، مانند امريكا از كليه روشهاي جديد در زمينه كشاورزي نظير سيستم مكان يابي جهاني GPS  و ساير تكنولوژي هاي ماهواره اي كاشت محصولات كشاورزي ميزان بهره وري از زمين هاي كشاورزي را به حداكثر ممكن رسانده اند. و در اين بين چنانچه كشورهاي توسعه نيافته و جهان سوم همانند ايران خود را به اين تكنيك هاي جديد روز مجهز نسازند دچار مشكلات عديده اي خواهند شد.

يكي از عوامل توليد بيشتر محصولات كشاورزي ازدياد سطح زير كشت است اين عامل با تسطيح اراضي ناهموار ، احياي زمين هاي باير ، احداث و ساخت سد ، آبگير ها و اجراي طرحهاي آبخيز داري براي ذخيره سازي نزولات جوي مي تواند تا حدود زيادي در توليد محصولات زراعي و دامي موثر باشد. و اين كار جز با كاربرد ماشين هاي كشاورزي ميسر نخواهد بود.

در هر صورت توجه به مقوله كشاورزي و مكانيزاسيون كشاورزي مي تواند ما را در شكوفايي بيشتر توليدات كشاورزي كمك نمايد كه اميد است در آينده نزديك مسئولان امر كشاورزي به اهميت آن پي ببرند.

پروژه حاضر طرح مكانيزه سد شهيد يعقوبي است كه جه دستيابي به توليد بيشتر و تامين نيازهاي غذايي منطقه تهيه شده است. اين پروژه بر اساس روش هاي جديد توليد و بهره گيري از مكانيزاسيون و مديريت كشاورزي و تحليل هاي مهندسي مي باشد.

در اين پروژه اقليم شناسي منطقه وضعيت آب و هوايي الگوي كشت جدول زماني و ماشين هاي كشاورزي و در نهايت محاسبه هزينه هاي مختلف طرح مورد بررسي قرار گرفته است.

جا دارد كه در اينجا از زحمات راهنمايي هاي جناب آقاي مهندس مدرس ؑضوي استاد محترم درس مكانيزاسيون كشاورزي ، مهندس مجتبي مجتبوي رياست محترم سازمان آب منطقه اي خراسان ، مهندس ساسانيان مسئول پروژه سد شهيد يعقوبي ، مهندس طاهري مسئول سازه هاي هيدروليكي سازمان آب و … تشكر و قدرداني گردد. در پايان اميد داريم كه پروژه حاضر بتواند تا حدودي پاسخگوي مشكلات كشاورزي منطقه باشد. تنظيم كنندگان اين طرح از راهنمايي تمامي دانشجويان و صاحب نظران امر ماشين هاي كشاورزي استقبال مي كنند.

 

 

متشكريم

زمستان 82

محمد رضا جوادي،مهدي افخمي،عادل غلامي

 

 موقعيت جغرافيايي و راه دسترسي به محل اراضي

اراضي مورد مطالعه و محدوده اجراي پروژه سد شهيد يعقوبي در ناحيه مركزي استان خراسان و در جنوب شرقي شهرستان تربت حيدريه قرار دارد. اراضي تحت پوشش شبكه آبياري در مختصات جغرافيايي 35 درجه و 5 دقيقه تا 35 درجه و 10 دقيقه عرض شمالي و 59 درجه و 15 دقيقه تا 59 درجه و 28 دقيقه طول جغرافيايي شرقي دارد و ارتفاع متوسط اراضي از سطح دريا حدود 1150 متر است.

روستاهاي ملك آباد ، احمد آباد ، محمد آباد ، كت ، سنگان ، باسفر و عباس آبادفراموشان در داخل اراضي پاياب سد قرار داشته و جزء روستاهاي حقابه بر رودخانه مي باشند.

در نقشه شماره 1 موقعيت كلي اراضي و شبكه آبياري نسبت به محل سد و شهر تربت حيدريه نشان داده شده است. اراضي كشاورزي محدوده مطالعاتي ، در دو طرف مسير طبيعي رودخانه كال سالار قرار دارند و داراي شيب جانبي به سمت اين رودخانه مي باشند. همچنين شيب عمومي منطقه حدود 13 در هزار بوده و جهت كلي آن شمالي جنوبي است.

 

 

 

 

 

شرايط اقليمي منطقه طرح:

بطور كلي رشد و عملكرد محصولات زراعي گياهان خودرو در يك منطقه تابعي از كليه خواص محيطي و اثر متقابل آنها مي باشد. بنابر اين خصوصيات جوي به شدت بر نوع موجودات زنده اعم از گياهان و جانواران كه مي توانند در آن منطقه رشد نمايند تأثير مي گذارند. اقليم و مجموعه عوامل محيطي در تعيين گونه و ارقام زراعي مناسب كشت هر منطقه و نيز در تعيين عملكرد حاصل از گياهان نقش مهمي را بر عهده دارد. از مهمترين اين عوامل مي توان به درجه حرارت و ميزان نوسانات آن در طي دوره رشد ، آب موجود در محيط رشد گياه و رطوبت موجود در محيط رشد ريشه گياه اشاره نمود.

ذيلاً به مهمترين عوامل اقليمي در محل اراضي بطور مختصر اشاره شده است:

-         درجه حرارت:

با توجه به بررسي هاي انجام شده متوسط درجه حرارت سالانه در محل اراضي در حدود 5/15 درجه سانتي گراد است. متوسط درجه حرارت درطول دوره بارندگي منطقه حدود 9 درجه سانتي گراد و در طول دوره فصل زراعي حدود 19 درجه سانتي گراد برآورد شده است.

در بين ماههاي مختلف سال دي ماه با متوسط 2/3 درجه سانتي گرادوتيرماه بامتوسط درجه حرارت 8/27 درجه سانتي گراد به ترتيب سردترين وگرمترين ماههاي سال هستند.

بدين ترتيب مي توان مشاهده كرد كه فصل مرطوب منطقه با كاهش درجه حرارت همراه بوده و فصل زراعي خشك است. ازاينرو كشت و كار گياهان زراعي تابستانه بدون آبياري عملاً ناممكن است.

تعداد روزهاي يخبندان در طول سال حدود 95 روز مي باشد كه از اواخر آبان شروع شده و در حدود اواخر اسفند پايان مي يابد بيشترين تعداد روزهاي يخبندان در دي ماه مشاهده شده است. با توجه به اين مطالب شروع فصل زراعي هر دوره آبياري را مي توان از اواخر اسفند ماه در نظر گرفت.

-    رطوبت نسبي:

ميانگين رطوبت نسبي سالانه بر اساس اطلاعات موجود ايستگاه ملك آباد حدود 50 درصد برآورد شده است. دوره مرطوب سال ازحدودمهرماه تااواخر فروردين ماه ادامه دارد. در اين دوره متوسط رطوبت نسبي ماهانه بين 60 تا 70 درصد مي باشد. در ماههاي خشك سال متوسط رطوبت نسبي حدود 40 تا 50 درصد است. متوسط حداكثر رطوبت نسبي ماهانه حدود 80 درصد و متوسط حداقل رطوبت حدود 30 درصد مي باشد.

-         سرعت وزش باد:

حركت هوا يا وزش باد از جنبه هاي مختلف تنش مكانيكي بر بافت هاي نگهدارنده و استحكامي گياه و همچنين تغيير ميكروكليماي سطح اندام سبزينه دار كه محل خروج بخار آب از گياه مي باشند اهميت دارد. نوع اول كه غالباً در سرعت هاي زياد باد اتفاق مي افتد باعث شكنندگي ساقه ، ورس ، ريزش دانه و اندامهاي اقتصادي گياه و در نهايت موجب از بين رفتن گياه مي شود. تاثير نوع دوم وزش باد باعث افزايش نياز آبي گياه مي شود. بنحوي كه در محاسبه تبخير و تعرق پتانسيل نيز دخالت داده مي شود.

بطور كلي جهت جريان باد غالب در منطقه تربت حيدريه در ماههاي نوامبر و دسامبر ، جنوبي و در ماه فوريه شمالي و در بقيه ماههاي سال ، شمال شرقي مي باشد. قسمت اعظم باد در فصول بهار و تابستان مي وزد و در فصل پائيز و زمستان درصد بادهاي آرام زياد مي باشد. براي تعيين سرعت باد از آمار ايستگاه تربت حيدريه استفاده شده كه نتايج بشرح جدول 1 مي باشد. با توجه به جدول سرعت متوسط سالانه وزش باد در منطقه برابر 9/1 متر در ثانيه است كه در ماههاي مختلف سال تغيير زيادي در آن مشاهده نمي شود.

-         بارندگي:

بهترين عاملي كه بطور مستقيم در تامين نياز آبي گياهان دخالت دارد بارندگي مي باشد نزولات جوي در محل اراضي كشاورزي عمدتاً شامل باران است. اراضي پاياب رودخانه كال سالار و سد شهيد يعقوبي داراي اقليم خشك و سرد مي باشد. زمستان هاي نسبتاً سرد و همراه با بارندگي و تابستان هاي گرم و خشك از خصوصيات بارزاقليمي اين منطقه است. متوسط بارندگي سالانه دراراضي دشت حدود 260 ميلي متر در سال برآورد شده است كه بخش اعظم آن در زمستان نازل مي شود.

سهم بارش زمستانه از كل سال در اين منطقه كمي بيش از 50 درصد است و حدود 45 درصد از بارندگي نيز در فصول پاييز و بهار روي مي دهد. فصل بارندگي و مرطوب منطقه از حدود اواخر آبانماه شروع شده و در اوايل خرداد ماه بارندگي پايان مي يابد. مقدار بارندگي در فصل تابستان بسيار ناچيز است. دوره بارندگي منطقه همزمان با كاهش نسبتاً زياد درجه حرارت است كه عملاً عمليات زراعي را متوقف كرده و رشد گياهان را با مشكل مواجه مي سازد.

به اين دليل مي توان گفت كه بارش هاي جوي در منطقه بجز در مورد غلات و مراحل اوليه رشد برخي گياهان صيفي نقش عمده اي در تامين آب مورد نياز گياهان ايفا نمي كند.

-         تبخير و تعرق:

متوسط مقدار سالانه تبخير و تعرق پتانسيل در اراضي دشت معادل 1523 ميلي متر برآورد گرديده است. مقدار ماهانه تبخير و تعرق پتانسيل بين حداقل 35 ميلي متر در ماه آذر تا حداكثر 242 ميلي متر در ماه تير متغير است. در جدول 1 خلاصه پارامتر هاي اقليمي منطقه بر اساس داده هاي ايستگاه ملك آباد تربت حيدريه فهرست و ارائه شده است.


 

-         ساعت آفتابي:

با توجه به اينكه خورشيد منبع اصلي انرژي جهت انجام كليه اعمال حياتي مي باشد اين عامل از لحاظ توليد مواد گياهي مهمترين نقش را در ادامه حيات دارد. در واقع كشاورزي و مديريتي كه براي توليد محصولات زراعي اعمال مي گردد در راستاي استفاده بهتر و بيشتر از اين انرژي است.

وجود نور با شدت زياد در عرض هاي جغرافيايي مناطق مختلف ايران و از جمله محدوده مورد مطالعه سد شهيد يعقوبي ضرورت تامين مورد نياز براي رشد توليد گياهان است كه در حال حاضر محدود كننده ترين عامل رشدي در منطقه مي باشد. شكل 2 تغييرات ساعت آفتابي واقعي به حداكثر ساعت آفتابي ممكنه () را در عرض جغرافيايي منطقه را نشان مي دهد.


 بررسي روند رشد جمعيت در محدوده سد شهيد يعقوبي

چنانچه مي دانيم پيش بيني جمعيت شهري و روستايي در شرايط متحول كنوني امري بس دشوار است. زيرا از يك سو فقر اطلاعات اماري از اوضاع اقتصادي اجتماعي ، مهاجرت ها و وقايع حياتي (مواليد و مرگ و مير) شناخت آماري وضع موجود را دشوار نموده و از سوي ديگر روند گذشته جمعيت دچار تغييرات اساسي شده است. لذا در برسي حاضر سعي شده كه آمار كارشناسانه بر مبناي شناخت پتانسيل هاي رشد اقتصادي اجتماعي شهر و روستا در مناطق مورد مطالعه جمعيت آينده ، پيش بيني گردد.

جمعيت شهر تربت حيدريه در سالهاي 55-54-1335 و همچنين سال 1360 بشرح جدول شماره 3 مي باشد. آخرين آمار دريافت شده از بانك استان جمعيت شهر تربت حيدريه را در سال 1363 حدود 67242 نفر نشان مي دهد ولذا نرخ رشد در فاصله سال هاي 1355 تا 1363 نزديك 67/5 درصد بوده است. بطوريكه ملاحظه مي گردد افزايش جمعيت شهر تربت حيدريه در سال هاي اخير از روند بالايي برخوردار بوده است.

 كه از جمله مهمترين دلائل آن را مي توان فقر شديد و عدم سرمايه گذاري در فعاليت هاي اشتغال زا و كمبود آن در مناطق روستايي و گسترش بسياري از رشته هاي شغلي كاذب (دست فروشي و …) در مناطق شهري (نزديك تر ين آن تربت حيدريه مي باشد) نام برد.

 



پيش بيني جمعيت شهر تربت حيدريه:

پيش بيني جمعيت شهر تربت حيدريه در حالتي كه دولت در انجام برنامه هاي توسعه و عمران روستايي با موفقيت همراه بوده و امكانات بهداشتي ، خدماتي و آموزشي روستاها متناسب با افزايش جمعيت روستايي توسعه يابد و از طرفي هماهنگ با اين وضع نرخ رشد جمعيت و توسعه امكانات شهري از روند آهسته و ملايمي برخوردار باشد تا سال 1383 در مقاطع زماني 5 ساله به شرح جدول شماره 4 نشان داده شده است.

 



جمعيت روستايي منطقه تربت حيدريه

بررسي هاي اوليه روي جمعيت كل كشور نشان مي دهد كه بمدت 20 سال (1335 تا 1355) جمعيت روستايي از 69 درصد در سال 1335 به 53 درصد در سال 1355 تقليل پيدا كرده است. كه بنظر مي رسد اين روند در سالهاي پس از پيروزي انقلاب هماهنگ با تحولات ناشي از آن سريعتر شده ، بنحويكه در بسياري از استانها جمعيت شهري بر روستايي فزوني يافته است.

استان خراسان از اين تحول دور نمانده ، بطوريكه جمعيت روستايي آن از 2/71% در سال 1345 به 9/61% در سال 1355 تقليل يافته است.

از آنجائيكه فقر و محروميت شديد روستاها از يكطرف و جاذبه هاي جمعيتي شهر ها از طرف ديگر از انگيزه هاي اصلي مهاجرت روستائيان مي باشد ، چنين تصور مي شود كه روند فوق همچنان ادامه يابد. بديهي است چنين وضعي بر كليه روستاهاي استان حاكم نمي باشد ، به نحوي كه تعدد اندكي از روستا ها با توجه به برتري نسبي وضع آب و خاك نه تنها مهاجر فرست نبوده بلكه تحت تاثير عوامل خاصي حكايت از مهاجر پذيري مختصري مي نمايد.

از اين جمله اند تعداي از روستاهاي مناطق مورد مطالعه كه بعلت قرار گرفتن در مسير رودخانه كال سالار و همچنين توسعه نسبي عمران روستايي در سال هاي اخير بعضاً مهاجر پذيري اندكي داشته اند. محاسبات پيش بيني جمعيت روستايي با توجه به ملاحظات فوق ، پتانسيل هاي اقتصادي مناطق مورد مطالعه و روند گذشته مهاجرت انجام گرفته است.

 مضافاً بر اينكه بر طبق سياست هاي كلي دولت در جهت توسعه و عمران مناطق روستايي (كه طبعاً موجب كاهش مهاجرت خواهد شد) دو فرض متفاوت در نظر گرفته شده است كه اين مهندسين با توجه به آنچه كه در بالا ذكر شد فرض دوم را كه حاكي از جمعيت بيشتري است براي آينده جمعيت مناطق روستايي منطقي تر تشخيص مي دهد (جدول شماره 5).

 



منابع آب موجود در منطقه:

جمع آوري داده هاي مربوط به منابع آب موجو سطحي و زير زميني اراضي واقع در محدوده طرح با هدف تعيين مقدار و زمان آب در دسترس زارعين انجام گرفته است. بدين منظور ابتدا اراضي حقابه بر واقع در محدوده طرح شناسايي شده و سپس بر اساس تقاضاي تامين آب مازاد بر حقابه بري در روستاهاي مذكور محدوده اراضي تحت پوشش شبكه انتخاب گرديده اند.

از مجموعه مطالعات ، بررسي ها و اطلاعات جمع آوري شده در مورد اراضي حقابه بر ، مالكيت ها ، منابع آب زير زميني و پراكندگي اراضي متقاضي تامين آب از شبكه آبياري 6200 هكتار از اراضي دشت پاياب به منظور اجراي طرح در نظر گرفته شده اند. اين اراضي در دو طرف رودخانه كال سالار قرار دارند.

اراضي تحت پوشش شبكه در ساحل راست رودخانه 5030 هكتار مساحت داشته و 4030 هكتار از اين اراضي متعلق به خرده مالكين روستا هاي ملك آباد ، احمد آباد و محمد آباد بوده و شركت كشت و صنعت آستان قدس رضوي نيز متقاضي تامين آب مورد نياز 1000 هكتار از اراضي خود در اين محدوده مي باشد. اراضي تحت پوشش شبكه در ساحل چپ رودخانه 1170 هكتار وسعت داشته و اراضي حقابه بر روستاي سنگان در بالادست جاده خواف-تربت حيدريه را در بر مي گيرد.

اراضي كشاورزي روستاهاي كت در ساحل راست و عميدي ، باسفر ، نصر آباد ، جنت آباد در ساحل چپ جزء‌ اراضي حقابه بر رودخانه هستند كه حقابه آنها در نزديكترين نقطه ممكن به انهار سنتي آنان از شبكه آبياري تامين خواهد شد.

محدوديت منابع آب در دسترس يكي از عوامل اصلي عدم توسعه و بهبود شرايط كشاورزي در منطقه مي باشد. در شرايط حاضر كشاورزي بر اساس امكان استفاده حداكثر از منابع آب شامل بارندگي ، آبهاي سطحي و آب زيرزميني پايه ريزي شده است.

 محدود بودن منابع آب سطحي و زير زميني سبب شده است كه بخش عمده اي از اراضي بصورت كشت ديم مورد استفاده قرار گيرند.

 توزيع زماني بارندگي و محدود بودن بارندگي به فصول زمستان و بهار نيز سبب شده است كه اراضي ديم منطقه عمدتاً تحت كشت غلات قرار گيرند. كشت آبي محصولات زراعي نيز بر پايه استفاده از جريان طبيعي رودخانه و منابع آب زير زميني استوار مي باشد.

رودخانه كال سالار داراي آورد متوسط 5/45 ميليون متر مكعب در سال مي باشد. تغييرات سالانه و ماهانه آورد رودخانه نسبتاً شديد است. حداقل و حداكثر دبي مشاهده شده در دوره آماري حدود 22 تا 62 ميليون متر مكعب مي باشد. تغييرات ماهانه دبي رودخانه نيز بين 4/0 متر مكعب در ماه مرداد تا حداكثر 7/2 متر مكعب در ماه اسفند مي باشد.

مهمترين منبع تامين آبهاي سطحي منطقه رودخانه مذبور مي باشد. انحراف آب رودخانه كال سالار بصورت ابتدائي انجام گرفته و آب پس از انحراف توسط انهار سنتي موجود در سراسر دشت توزيع مي گردد. انهار سنتي موجود طول زيادي داشته و از ابعاد هيدروليكي و ساختمان صحيح فني پيروي نمي نمايند. لذا داراي راندمان كمي بوده و تلفات آب در آنها نسبتاً زياد است. شدت سيلاب هاي بهاره ، تخريب آبگيرهاي موقت و نياز به لايروبي مكرر انهار سنتي از ديگر مشكلات استفاده از آب سطحي رودخانه      مي باشند.

منابع آب زير زميني منطقه ، چاههاي عميق هستند. در محدوده تحت پوشش شبكه تعداد 13 حلقه چاه وجود دارد كه 2 حلقه چاه آن مربوط به روستاي سنگان در ساحل شرقي رودخانه و 11 حلقه ديگر مربوط به ساحل غربي رودخانه مي باشند. آب استحصالي از اين چاه ها بصورت تلفيق با شبكه آبياري در نظر گرفته شده است. چاههاي موجود در مزرعه نمونه آستان قدس رضوي و همچنين چاههاي روستاي كت در اين شبكه در نظر گرفته نشده اند. در جدول 6 اسامي و ميزان دبي تعدادي از چاههايي كه در اراضي تحت پوشش شبكه قرار دارند ارائه گرديده است.

 

جدول 6 : فهرست چاههاي موجود در شبكه آبياري

رديف

نام چاه

دبي    1/S

1

چاه شماره 1 ملك آباد

40

2

چاه شماره 9 ملك آباد

45

3

چاه شماره 1 احمد آباد

70

4

چاه شماره 2 احمد آباد

65

5

چاه شماره 4 احمد آباد

60

6

چاه شماره 5 احمد آباد

65

7

چاه شماره 7 احمد آباد

35

8

چاه كشاورزي احمد آباد

75

9

چاه شماره 1 محمد آباد

85

10

چاه شماره 2 محمد آباد

45

11

چاه شماره 3 محمد آباد

45

12

چاه شماره 5 سنگان

45

13

چاه پايين روستاي سنگان

40

جمع

715

 

ميزان آب استحصال از چاههاي مذكور با توجه به دوره كاركرد سالانه موتور پمپ ها و تعداد ساعات كار در شبانه روز تغيير مي نمايد. در هر حال بررسي هاي انجام شده نشان مي دهد ساعت كار مجاز قيد شده در پروانه هاي بهره برداري از چاهها معادل 3500 ساعت در سال مي باشد. با اينحال زارعين بطور معمول حدود 300 روز از سال از پمپ ها بهره برداري كرده و بطور متوسط 22 ساعت در روز پمپ ها مشغول بكار مي- باشند.

با توجه به مطالب فوق و دبي چاههاي محدوده طرح ميزان آب قابل برداشت از چاههاي عميق واقع در محدوده شبكه ، معادل 5/11 ميليون متر مكعب در سال مي- باشد.

بررسي هاي انجام شده نشان مي دهد كه از 6300 هكتار اراضي تحت پوشش شبكه 1000 هكتار متعلق به مزرعه نمونه آستان قدس رضوي است كه در حال حاضر به واسطه عدم تامين آب كافي تحت كشت قرار ندارند. اراضي باقيمانده كه سطحي معادل 5300 هكتار را تشكيل مي دهد ، از دو منبع آب سطحي و زير زميني آبياري مي شوند.

ميزان حقابه اراضي مذكور از رودخانه معادل 5/8 ميليون متر مكعب بر آورد شده است كه با در نظر گرفتن 5/11 ميليون متر مكعب آب استحصالي از چاهها جمع كل آب قابل دسترس زارعين معادل 20 ميليون متر مكعب در سال مي باشد. بدين ترتيب بنظر مي رسد كه سهم متوسط هر هكتار از اراضي حدود 3800 متر مكعب در سال خواهد بود.

بنابر اين مي توان گفت كه با وجود مناسب بودن كيفيت اراضي دشت پاياب ، بدليل كمبود آب و توزيع زماني نامناسب دسترسي به آن كشت محصولات پردرآمد در منطقه رشد كافي نداشته و محصولات زراعي موجود با كمبود آب نسبتاً شديدي نيز مواجه هستند.

غالبيت كشت غلات در منطقه و ناچيز بودن سطوح زير كشت محصولات تابستانه و صيفي جات مؤيد اين نظر مي باشد.

منابع خاك

مطالعات خاكشناسي نيمه تفصيلي در محدوده طرح توسط موسسه تحقيقات خاك و آب در سطحي معادل 6200 هكتار انجام شده است. اراضي مطالعه شده بخشي از اراضي روستاهاي ملك آباد ، احمد آباد ، محمد آباد ، سنگان ، باسفر و اراضي متعلق به مزرعه نمونه آستان قدس رضوي را در بر مي گيرد.

بخش هايي از اراضي واقع در محدوده شبكه آبياري نيز در داخل اراضي مطالعه شده قرار نمي گيرند. با اين حال مشاهدات صحرايي و نتايج مطالعات خاكشناسي نشان مي دهند كه تغييرات كيفي خاكهاي دشت مورد مطالعه چندان قابل توجه نبوده و اراضي واقع در شبكه كه در مطالعات خاكشناسي منظور نشده اند تقريباً كيفيتي مشابه با ساير اراضي دارا مي باشند. نقشه شماره 3 محدوده مورد مطالعه خاكشناسي را نشان مي دهد.

مشروح نتايج بدست آمده از مطالعات خاكشناسي بهمراه نقشه تعيين استعداد اراضي از نظر كشاورزي و آبياري در نشريه شماره 37 موسسه تحقيقات خاك و آب موجود مي باشد. در هر حال به منظور آشنايي با خصوصيات فيزيكي و شيميايي خاكهاي دشت خلاصه اي از نتايج مطالعات مذبور بشرح زير ارائه گرديده اند.

لازم به ذكر است كه اراضي تحت كلاس II A به وسعت 1100 هكتار ، بخشي از اراضي تحت كلاس II AT  در زير دست جاده خواف در ساحل چپ و بخشي از اراضي تحت كلاس II S  در ساحل راست در محدوده شبكه آبياري قرار نمي گيرند.


طبقه بندي اراضي به منظور تعيين ارزش و استعداد اراضي از نظر آبياري و كشاورزي و تعيين محدوديت هاي آن بر اساس راهنماي طبقه بندي اراضي ايران انجام گرديده است.

در اين روش عواملي از قبيل: قابليت نفوذ ، بافت خاك سطحي ، عمق موثر خاك ، ميزان شوري و قليائيت و همچنين شيب و پستي و بلندي ، فرسايش ، سطح آب زيرزميني و آب ايستادگي در نظر گرفته شده و در اين طبقه بندي اراضي به 6 كلاس تقسيم مي شوند:

اراضي كلاس يك تا سه ، مناسب براي زراعت هاي آبي و اراضي كلاس چهار در شرايط بخصوصي مناسب آبياري و زراعت بوده و اراضي كلاس پنج اراضي هستند كه در وضعيت فعلي ، قابليت كشت آنها تعيين نشده است و براي آبياري داراي محدوديت هاي زيادي مي باشد و اراضي كلاس شش كه به هيچ وجه قابل آبياري و كشاورزي نيستند.

به استثناي اراضي درجه يك كه هيچگونه اشكال و محدوديت زراعي ندارد ، ديگر كلاسها بسته به نوع محدوديتي كه دارا مي باشند به چند تحت كلاس طبقه بندي مي شوند كه علائم هر يك به شرح زير است:

A- معرف محدوديت خإك از نظر شوري و قليائيت.

S- معرف محدوديت خاك از قبيل : قابليت نفوذ ، بافت خاك سطحي ، ميزان سنگريزه در سطح و عمق خاك ، عمق موثر خاك.

T - معرف محدوديت خاك از نظر وضع پستي و بلندي ، شيب و فرسايش.

 -Wمعرف محدوديت خاك از نظر وضع زهكشي ، سيل گيري ، آب ايستادگي و سطح آب زيرزميني.

خصوصيات كلاسها و تحت كلاسهاي اراضي مورد مطالعه باين شرح است:

اراضي درجه I : اراضي قابل كشت و مرغوب بدون هيچگونه محدوديت و اشكال براي زراعت هاي آبي است. مساحت آن 1700 هكتار و 27 درصد كل اراضي مطالعه شده است.

اراضي درجه II : اراضي قابل كشت و مناسب براي آبياري با كمي اشكال و محدوديت جهت زراعت آبي است. اين اراضي براي آبياري و كشاورزي مناسب ولي بعلت داشتن محدوديت هاي كم ، ارزش زراعي و بازدهي محصول آنها در شرايط مساوي كمتر از اذاضي درجه I مي باشد. مساحت آن 4500 هكتار و 73 درصد كل اراضي مي باشد.

تحت كلاسهاي اين اراضي عبارتند از:

II A : اراضي كمي شور كه قابليت هدايت الكتريكي آن 4-8 ميلي موس بر سانتي متر است كه كمي قليائي نيز مي باشد. مساحت آن 1100 هكتار و 18 درصد كل اراضي مي باشد.

II S : اراضي با عمق متوسط (عمق خاك 80-50 سانتي متر) كه مساحت آن 2600 هكتار و 42 درصد كل اراضي است.

II AT : اراضي كمي شور كه قابليت هدايت الكتريكي آن 4-8 ميلي موس بر سانتي متر و كمي قليايي با شيب و پستي و بلندي كم مي باشد. مساحت آن 800 هكتار و 13 درصد كل اراضي مي باشد. دسته بندي اراضي منطقه بر اساس خاك در جدول 7 آمده است.

جدول 7: دسته بندي اراضي منطقه بر اساس كلاس خاك

شرح

هكتار

كلاس و تحت كلاس

شماره

اراضي با قابليت نفوذ متوسط و بافت خاك سطحي متوسط كه شيب كلي آن ملايم (2-0 درصد) و بدون پستي و بلندي و فرسايش است.

1700

I

1

اراضي با قابليت نفوذ متوسط و بافت خاك سطحي متوسط كه شيب كلي آن ملايم (2-0 درصد) و بدون پستي و بلندي و فرسايش است.

1100

II A

2

اراضي با قابليت نفوذ و بافت خاك سطحي متوسط كه داراي عمق خاك متوسط (بين 80-50 سانتي متر) است. شيب كلي آن ملايم (2-0 درصد) و بدون پستي و بلندي و فرسايش است.

2600

IIS

3

اراضي با قابليت نفوذ و بافت خاك سطحي متوسط كه كمي شور و قليايي بوده و شيب كلي آن (5-2 درصد) و شيب جانبي ملايم و بدون پستي و بلندي و فرسايش است.

800

II AT

4

جمع

6200

 

 

 

دلايل انتخاب محصولات:

الف) گندم و جو

گندم محصولي استراتژيك و يكي از مهمترين منابع تأمين مواد غذايي در ايران به شمار مي آيد.

جو نيز گرچه بصورت مستقيم مورد تغذيه افراد قرار نمي گيرد ولي يكي از منابع مهم علوفه اي براي دام بوده و در توليد پروتئين حيواني و لبنيات نقش عمده اي دارد.

نياز آبي گندم و جو تا حد زيادي با رژيم آبي رودخانه انطباق دارد اين مسأله باعث خواهد شد همزمان با آورد رودخانه آب ذخيره شده در سد نيز به مصرف برسد و لذا نياز به ذخيره آب زياد در پشت سد نبوده و در نتيجه ارتفاع سد كاهش يافته و پي آمد آن هزينه هاي احداث سد نيز تقليل مي يابد.

با توجه به فصل رشد گندم و جو نياز آبي آنها نسبت به محصولات بهاره كمتر است اين امر موجب افزايش سطح زير كشت آنها با توجه به رژيم آبي رودخانه شده و از طرف ديگر درآمد حاصل از مصرف هر واحد آب افزايش خواهد يافت.

-عدم نياز به مراقبت ويژه و تحمل زياد آنها به تنش هاي محيطي از جمله درجه حرارت و شوري آب.

-آشنايي كشاورزان به تكنيك هاي توليد: در حال حاضر كشت اين محصولات در منطقه رايج بوده و كشت آنها از سابقه طولاني برخوردار است.

-علاوه بر توليد محصول دانه (به عنوان محصول اصلي) در حد زيادي نيز كاه توليد مي نمايد كه مي تواند براي تغذيه دام موجود در منطقه استفاده شود.

با توجه به ويژگي خاص كه در محصول دانه گندم وجود دارد آنان را مي توان با حداقل امكانات در مدت زيادي نگهداري نمود. بدون آنكه خطر فساد محصول وجود داشته باشد.

ب) پنبه:

پنبه يكي از محصولات استراتژيك و مورد حمايت از سوي دول جمهوري اسلامي است و علاوه بر اينكه در هنگام كشت موجب اشتغال در منطقه مي شود در بخش صنعت نيز نقش مهمي در اشتغال و فعاليت كارخانجات نساجي دارد.

پنبه محصولي دومنظور است. و علاوه بر الياف ، دانه آن نيز ماده اوليه كارخانجات روغن كشي است و لذا از اين جنبه نيز اهميت اقتصادي مهمي در سطح كشور دارد.

پنبه محصول وجيني است و لذا در هنگام داشت آن به دليل كنترل علف هاي هرز در مراحل رشد آن جمعيت اين گياهان كاهش خواهد يافت.

آشنايي نسبي كشاورزان با نحوه كاشت ، داشت و برداشت آن بطوري كه كاشت اين محصول نيز از قدمت زيادي در منطقه برخوردار است.

مقاومت خاص پنبه به شوري آب و خاك: بطوري كه اين محصول قادر است تا 7.7 EC  ميلي موس بر سانتي متر را در محيط خاك تحمل نمايد.

ج) يونجه:

يونجه از مهمرين گياهان علوفه اي با كيفيت عالي است. و با كشت محصول در اكوسيستم زراعي ارزش افزوده قابل توجهي از سوي توليدات دامي و همچنين بهبود كيفيت خاك زراعي حاصل خواهد شد.

يونجه از گياهان بومي ايران بوده و دامنه سازگاري آن از نظر شرايط آب و هوايي بسيار وسيع است. و حتي قادر است دوره هاي كوتاه خشكي را نيز بخوبي تحمل نمايد.

يونجه از جمله گياهان علوفه اي است كه محصول آن از نظر كمي كيفي قابل توجه است. و با توجه به نياز علوفه اي كه در منطقه وجود دارد ضرورت كشت آن در منطقه طرح احساس مي شود.

رشد يونجه در اراضي زير كشت آن باعث حاصلخيزي خاك از طريق تثبيت ازت و گذاشت بقاياي زياد و مواد آلي در خاك مي شود.

يونجه گياهي چند ساله است و در هر سال نيز چندين مرتبه برداشت مي شود و با توجه به سايه اندازي كه دارد مي تواند با علف هاي هرز سمج رقابت نمايد و جمعيت آنها را كاهش دهد.

كشت يونجه در منطقه از قديم الايام رواج داشته و هم اكنون نيز بخش زيادي از نياز علوفه اي منطقه را تامين مي نمايد.

د) نخود:

نخود گياهي است يكساله به ارتفاع 20 الي 60 سانتي متر و طالب روزهاي بلند است. در اكثر نقاط كشور بغير از سواحل درياي مازندران كشت مي شود. مناطق كشت آن خراسان دشت مغان ، قزوين ، شهرستانهاي شمال غرب ايران و استان فارس مي باشد. نخود از جمله گياهاني است كه در تغذيه جهاني خاضه در رم و هندوستان استفاده مي شده و اينك در تغذيه و شيريني سازي مصرف زيادي دارد. از اينرو كشت اين گياه را مناسب براي منطقه مورد مطالعه قرار مي دهيم.

از طرفي نخود در هواي گرم و خشك يا سرد قابل زراعت مي باشد. حداقل و حداكثر سبز شدن نخود زياد تا 9 درجه را تحمل مي كند ، ولي بهترين هوا براي رشد آن بين 20 الي 30 درجه سانتي گراد است لذا در مناطق گرم و كشت در پاييز صورت مي گيرد.

از جهتي كه خاك مناسب براي كشت نخود در منطقه مورد مطالعه مي باشد كشت اين گياه توصيه مي شود.

مابقي محصولات پيشنهادي شامل چغندر قند ، سيب زميني ، گوجه فرنگي ، ذرت علوفه اي و زعفران مي باشد كه با نسبت درصد كمتر كشت در منطقه در نظر گرفته ايم.

 

انتخاب نباتات زراعي در ارتباط با بخش دامداري

نياز اين بخش بر اساس يك جيره غذايي تنظيم شده جهت افزايش توليدات دامي و با توجه به فاكتورهايي از قبيل ثروت دامي ، سيكل توليد بر اساس مدل دامداري در بخش هاي گوسفند داري و گاوداري (جدول شماره 8) ، ارزش غذايي و عملكرد و نسبت نباتات تشكيل دهنده جيره غذايي محاسبه گرديده است. در جدول شماره 9 مقادير سالانه مواد غذايي مورد نياز ثروت دامي در شرايط موجود و سطوج متناظر زير كشت آنها در محل سد شهيد يعقوبي درج گرديده است.

لازم به تذكر است كه ارقام مندرج در اين جدول نشان دهنده حداقل نيازهاي بخش دامداري در محدوده طرح بوده و خط كلي سياست كشت نباتات علوفه اي را مشخص مي كند.



چنانچه شرايط خاص محلي و يا ساير عوامل ايجاب كند مي توان ميزان سطح زير كشت بعضي از اقلام نباتات علوفه اي را كم و يا زياد نمود و با استفاده از اصل جايگزيني جيره غذايي مشابهي محاسبه مي گردد ، كه البته در اينصورت افزايش هزينه غذايي محتمل است.

بايستي توجه داشت كه ثروت دامي در شرايط موجود جوابگوي نيازهاي بخش اجتماعي از نظر تامين فراورده هاي دامي نبوده و در صورتي كه هدف تامين نيازهاي بخش روستايي در محدوده پروژه و نياز شهرستان تربت حيدريه باشد ، ضمن اصلاح نژاد و برنامه ريزي در جهت بهبود تغذيه دام ، توسعه در بخش گاوداري تا سطح 225 مدل جهت تامين شير و 15 درصد از نياز گوشت و توسعه در بخش گوسفند داري تا سطح 250 مدل و در جوار آن تاسيس يك واحد پروار بندي 80000 راسي ضرورت خواهد يافت.

البته در چنين شرايطي مصارف غذايي در مدل گاوداري حدود 12000 تن واحد علوفه اي و در مدل گوسفند داري با نضمام پرواربندي حدود 25000 تن واحد علوفه اي برآورد مي گردد. تحت اين شرايط احتياج به كشت نباتات علوفه اي مطابق جدول شماره 10 برآورد مي گردد.


 

مقدمه:

نياز آبي عبارتست از مقدار آبي كه براي رشد گياه به مصرف تبخير و تعرق مي رسد و بر حسب ارتفاع آب توصيه مي گردد. مقدار آبي كه صرف تبخير از سطح زمين و تعرق از سطح گياه مي گردد يكي از عوامل بسيار مهم در طرح پروژه هاي آبياري است تبخير و تعرق مانند بارندگي بر حسب ارتفاع (ميلي متر) در يك زمان مشخص توصيف مي گردد.

جهت تخمين تبخير و تعرق از تبخير و تعرق گياه مرجع استفاده مي كنيم كه عبارتست از ميزان تبخير و تعرق از سطحي كه بطور كامل و يكنواخت از چمن پوشيده باشد اين مقدار را با ETO نشان مي دهند.

براي تخمين آب مورد نياز گياه معادله پنمن انگليسي در سال 1948 و مانتيث در سال 1965 مورد استفاده قرار مي گيرد كه امروزه نيز معادله تلفيقي پنمن مانتيث بيش از هر رابطه ديگر در اين زمينه كاربرد دارد. با توجه به معادله پنمن مانتيث نتايج زير حاصل شده است:

1.روشهاي مبتني بر پرتوهاي خورشيد در مناطق مرطوب پاسخ مطلوب و در مناطق خشك نامناسب و كمتر از مقدار واقعي است.

2.روشهاي مبتني بر درجه حرارت تجربي بوده و پايه علمي ندارد.

3.استفاده از طشتك تبخير به علت اينكه تغييرات و دگرگوني كوچك در آب و هواي منطقه موجب بازتاب نامتناسب در مقدار تبخير مي گردد روش آرماني نيست.

با تعيين نياز آبي گياهان مي توان:

1.با منظور نمودن راندمان آبياري و ضريب آبشويي (در شرايط شوري) برنامه آبياري را به خوبي تنظيم نموده و از مصرف بيش از نياز آبياري جلوگيري نمود.

2.در شرايط امكان اجباري تنش خشكي مي توان از ميزان كنش اعمال شده و اثر آن در كاهش توليد آگاه شد.

3.از كارايي مصرف آب در توليد محصولات مختلف كشاورزي و مقايسه عملكرد اقتصادي آنها بهره مند گردد.

4.ظرفيت تاسيسات آبياري را با دقت بيشتري تعيين و طراحي كرد.

5.جدول خلاصه مشتمل بر نياز آبي خالص فصلي ، مقداري از نياز آبي فصلي كه در طول رشد توسط بارندگي تامين مي گردد  و نياز خالص آب آبياري فصلي براي كسب ميزان حداكثر 75 درصد و 50 درصد محصولات زراعي در مناطق عمده كشت مي باشد.

براي تخمين نياز آبي گياهان با استفاده از پارامتر هاي هواشناسي موثر در تبخير و تعرق نياز آبي سطح استاندارد گياه مرجع چمن (ETO) كه در حقيقت همان قدرت تبخير كنندگي هوا مي باشد برآورد شده و سپس با معرفي ضريب گياهي Kc مناسب نياز آبي گياه تعيين مي گردد در حقيقت ETO  معرف اثر عوامل جوي در نياز آبي گياه بدون توجه به نوع گياه مورد نظر است.

ضريب گياهي Kc  اثر خصوصيات گياه را در نياز آبي لحاظ نموده و با معرفي آن نياز آبي گياه تامين مي شود. نهايتاً با كم نمودن باران موثر از نياز آبي نياز آب آبياري خالص كه همان كمبود رطوبت اقليم مي باشد محاسبه مي گردد.

 

مراحل تعيين نياز آبي:

1 جمع آوري و پردازش اطلاعات هواشناسي

2 انتخاب فرمول

3 محاسبه ETO

4 انتخاب محصول و منطقه مورد محاسبه و تعيين ضريب گياهي Kc

5 محاسبه نياز آبي گياه

6 محاسبه باران موثر

7 تعيين نياز آب آبياري

8 تعيين نياز آب آبيري براي توليد 75% و 50% محصولات زراعي

با توجه به مراحل پارامتر هاي هواشناسي مورد نياز ذكر شده عبارتند از: بارندگي ، درجه حرارت ، رطوبت نسبي ، سرعت باد و ساعات آفتابي.

3 معادله تجربي جهت تعيين نياز آبي گياهان وجود دارد سه معادله مناسب عبارتند از:

1. معادله پنمن مانتيث پيشنهاد فائو FAO در نرم افزار Cropwar.

2. معادله بليني كريدل.

3. معادله گريوز در نرم افزار IRSIS.

اگر عوامل هواشناسي كافي موجود باشد اولويت با روش پنمن مانتيث است در غير اينصورت چنانچه نتايج هواشناسي كافي و قابل قبول نباشد از دو روش ديگر استفاده مي شود.

معادله پنمن مانتيث

 

معادله بلاني كريدل:

 

 

تعيين زراعي هر منطقه با كمك سازمان هاي كشاورزي و مراكز تحقيقات كشاورزي كشور تعيين مي شود. پس از انتخاب گياه و منطقه مورد محاسبه ضريب گياهي طي مراحل زير تعيين مي گردد:

1 تعيين تاريخ كاشت و برداشت.

2 تعيين مراحل مختلف رشد: چهار مرحله رشد: مرحله اوليه (initial) ، رشد سريع (Development) با رسيدن لپه (Mid-Season) رسيدن و برداشت (late season).

3 تعيين مقادير مختلف ضريب گياهي براي روزهاي مختلف رشد.

4 محاسبه نياز آب آبياري.

 

Peff : باران مؤثر

ET (Crop) : نياز آبي

IRR eq :  نياز آب آبياري خالص

در هر دهه كه مقدار Peff  بيشتر از ET(Crap)  بوده مقدار نياز آبي آبياري صفر منظور شده است.

5 محاسبه نياز آبي گياه

نياز آبي گياه ماهانه محاسبه شده و با روش ترسيمي و ميان يابي به دوره هاي 10 روزه (دهه) تبديل و سپس با ضرب نمودن آن در ضريب گياهي همان دهه كه در مرحله 4 تعيين شده بود ،‌ نياز آبي براي كل فصل رشد بر حسب 10 روزه تعيين مي گردد.

6 محاسبه باران مؤثر (Peff)

باران مؤثر با استفاده از باران كل Ptot  براي ماههاي مختلف سال از معادله زير تعيين مي شود:

 

و سپس بايد اين باران مؤثر به مقادير دهه اي تبديل و در محاسبات وارد گردد.

7 با معرفي ضريب فصلي حساسيت گياه به آبياري Ky  با استفاده از معادله زير نياز  آبي در مواقع كم آبي تعيين شده است:

 

محاسبه ETO از روش طشت تبخير:

 

 : ضريب تشتك (بستگي به نوع تشتك و بسته به شرايط اقليمي متفاوت است)

Epan : ميزان تبخير از تشتك.

 

Kc : ضريب گياهي

Kc = 0.5-0.32 اوايل دوره رشد

Kc = 1 , > 1  اوايل دوره رشد

Kc < 1   انتهاي رشد

 

نياز ناخالص آبياري محصولات (GWR)

نياز ناخالص آبياري ميزان آبي است كه تحويل منطقه آبياري مي گردد تا پس از تلفات آب در طي مسير شبكه آبياري و در مزرعه ، باقيمانده آن قادر به تامين آب مورد نياز گياه باشد اين مقدار در يك محصول معين از رابطه ذيل بدست مي آيد:

 

GWR  : آب مورد نياز براي محصول بر حسب متر مكعب در هكتار (در ماه)

EP  : راندمان كل آبياري

Lf  : احتياجات آبشويي گياه بر حسب اعشار است.

براي محاسبه Lf از رابطه ذيل استفاده شده است:

 

كه در اين رابطه :

ECWI=هدايت الكتريكي آب آبياري بر حسب ميلي موس بر سانتي متر.

ECE=هدايت الكتريكي عصاره اشباع خاك (براي 25 درصد كاهش محصول) كه بر حسب ميلي موس بر سانتي متر است مقدار آن از جداول راهنماي تحمل گياهان به شوري استخراج مي شود.

 

محاسبه آب مورد نياز گياهان و هيدرومدول طراحي در پروژه شهيد يعقوبي

آب مورد نياز گياهان زراعي الگوي كشت منتخب يكي از جنبه هاي اساسي تعيين سطح زير كشت اراضي ، مقدار دبي و حجم آب مورد نياز مزارع در ماههاي مختلف فصل زراعي مي باشند.

عوامل موثر بر آب مورد نياز گياهان متنوع بوده و شامل خصوصيات اقليمي ، خاكشناسي ، نوع محصولات و همچنين روش و سيستم آبياري را در بر مي گيرد. محاسبه مقدار متوسط آب مورد نياز الگوي زراعي در دوره هاي مختلف آبياري و ميزان دبي مورد نياز براي تامين آب (هيدرو مدول) نيز از عوامل مهم طرح شبكه آبياري      مي باشند.

اگرچه در مطالعات قبلي محاسبات نياز آبي گياهان دبي ويژه آبياري و سطح زير پوشش شبكه انجام گرديده است ، ليكن به دليل تغييرات اساسي در الگوي زراعي ، روش آبياري ، محدوده شبكه و همچنين تلفيق آب زير زميني و سطحي در شبكه محاسبات آب مورد نياز و دبي ويژه آبياري مجدداً انجام شده و خلاصه آن ارائه مي شود.

 

آب مورد نياز واحد سطح

به منظور محاسبه آب مورد ناز گياهان الگوي زراعي پيشنهادي طرح از روش توصيه شده از سوي سازمان خواربار و كشاورزي جهاني (FAO) بهره گيري شده است. در اين روش ابتدا مقدار تبخير و تعرق پتانسيل به يكي از روش هاي تجربي و با استفاده از داده هاي هواشناسي انجام شده و سپس با در نظر گرفتن مقدار ضريب گياهي ماهانه ، آب مورد نياز گياه در هر ماه محاسبه مي شود. پس از آن با اعمال ضريب تصحيح (ادوكسيون) و كسر كردن مقدار باران موثر ،‌ مقدار آب خالص مورد نياز گياهان محاسبه شده و با در نظر گرفتن راندمانهاي مختلف آبياري ، مقدار آب ناخالص مورد نياز بدست مي آيد.

 

 

تبخير و تعرق پتانسيل (ETo)

ميزان تبخير و تعرق پتانسيل گياه مرجع در اراضي پاياب سد شهيد يعقوبي با استفاده از روش پنمن و بكار گيري داده هاي هواشناسي بصورت ماهانه در گزارش هاي قبلي مطالعات ارائه شده است.

در مطالعات حاضر نيز نتايج بدست آمده كنترل شده و مورد قبول قرار گرفته اند. نتايج حاصله بصورت مقدار ماهانه تبخير و تعرق پتانسيل در جدول 11 ارائه شده اند. بر اساس اين نتايج متوسط سالانه تبخير و تعرق پتانسيل 1523 ميلي متر است كه حداكثر مقدار ماهانه آن 242 ميلي متر و در ماه ژوئيه (تير ماه) مي باشد.

 

ضريب گياهي (Kc)

ضريب گياهي فاكتوري است كه به نوع مرحله رشد و خصوصيات گياهي بستگي داشته و در حقيقت نسبت نياز آبي گياه به ميزان تبخير و تعرق پتانسيل را در هر يك از مراحل رشد گياه يا دوره رشد تعيين مي نمايد. حاصل مقدار ضريب گياهي در ميزان تبخير و تعرق پتانسيل ، مقدار نياز آبي گياه را در شرايط مطلوب و با عملكرد حداكثر مشخص مي سازد.

مقدار ضريب گياهي با توجه به خصوصيات هر يك از گياهان ، طول دوره رشد ، مراحل رشد و زمان كاشت هر محصول در منطقه تعيين گرديده است. مرجع مورد استفاده در اين مورد نشريه ذكر شده سازمان FAO  مي باشد. در جدول 12 مقدار ضرائب گياهي ماهانه براي محصولات مختلف ارائه شده است.

 

تبخير و تعرق پتانسيل گياهان (ETc)

مقدار تبخير و تعرق ماهانه گياهان مختلف از رابطه زير بدست مي آيد:

 

مقدار محاسبه شده تبخير و تعرق از معادله فوق براي سطوح زير كشت پايين بوده و بايستي با توجه به سطح زير كشت مقدار آن را با ضريب ادوكسيون (af) اصلاح نموده ، مقدار اين ضريب براي منطقه طرح معادل 9/0 در نظر گرفته شده است ،‌ بنابر اين مقدار تبخير و تعرق بالقوه تصحيح شده گياهان در ماههاي مختلف از رابطه ذيل محاسبه شده است:

 

در جدول 13 مقدار تبخير و تعرق تصحيح شده گياهان زراعي منطقه در ماههاي مختلف ارائه گرديده است.


جدول 11: مقدار ماهانه تبخير و تعرق پتانسيل در اراضي پاياب سد شهيد يعقوبي

ماه

تبخير و تعرق پتانسيل

(mm)

دي

ژانويه

37

بهمن

فوريه

46

اسفند

مارس

84

فروردين

آوريل

122

ارديبهشت

مه

181

خرداد

ژوئن

229

تير

ژوئيه

242

مرداد

اوت

217

شهريور

سپتامبر

163

مهر

اكتبر

110

آبان

نوامبر

58

آذر

دسامبر

35

سالانه

1523

 




باران مؤثر(Re)

باران مؤثر در حقيقت بخشي از بارندگي است كه در فصل رشد گياهان زراعي اتفاق افتاده و مي تواند تمام و يا قسمتي از نياز آبي گياهان را تامين نمايد. در مراجع مختلف به منظور برآورد ميزان باران مؤثر روشهاي گوناگوني ذكر شده است كه در اين مطالعات روش پيشنهادي سازمان حفاظت خاك آمريكا كه از طرف سازمان FAO نيز توصيه شده است ، مورد استفاده قرار گرفته است. در اين روش ميزان باران موثر با توجه به عمق ذخيره خاك ، مقدار تبخير و تعرق گياه و ميزان كل بارندگي ماهانه ، برآورد      مي گردد. دراين گزارش با توجه به ميزان بارش ماهانه در منطقه طرح مقدار باران موثر براي محصولات مختلف بصورت ماهانه محاسبه و در جدول 14ارائه شده است.

 

آب خالص مورد نياز گياهان

آب خالص مورد نياز هر گياه بصورت ماهانه از رابطه زير بدست مي آيد:

 

مقدار آب خالص مورد نياز گياهان در حقيقت ميزان آبي است كه بايستي در محيط ريشه ذخيره شود تا گياه بتواند با استفاده از آن و باران موثر ، نياز آبي خود را بطور كامل تامين كند.

در جدول 15 مقدار آب خالص مورد نياز گياهان بر حسب ميلي متر در ماه محاسبه شده است.



نياز ناخالص آبياري

نياز ناخالص آبياري ، مقدار آبي است كه بايستي در ابتداي شبكه آبياري تحويل گردد تا پس از تلفات در سيستم انتقال ، توزيع و كاربرد آب ، آب مورد نياز گياهان در محيط ريشه ذخيره شود.

نياز ناخالص آبياري از تقسيم كردن نياز خالص آبياري بر راندمان هاي مختلف بدست مي آيد.

راندمان كل آبياري در شبكه هاي آبياري به بخش هاي مختلفي شامل راندمان انتقال، توزيع و كاربرد آب تقسيم بندي مي شوند.

ميزان راندمان در شبكه هاي آبياري به عوامل مختلفي بستگي دارند كه مهمترين آنها سيستم توزيع آب و روش راهبري و نگهداري سيستم است.

در سيستم هاي سنتي توزيع آب با راندمان بسيار پائين مي باشد. در حاليكه انتقال آب از طريق سيستم خط لوله ، تلفات را تا حد صفر كاهش مي دهد. عملكرد صحيح اجزاء سيستم و راهبري آنها نيز از ديگر عواملي است كه تلفات را به شدت تحت تاثير قرار مي دهد.

از سوي ديگر كاربرد آب در مزرعه و روش آبياري نيز در راندمان كل مؤثر مي باشد و تحت عنوان راندمان كاربرد آب شناخته مي شود. آگاهي زارعين از نياز گياه ، زمان آبياري و توزيع صحيح آب در سطح مزرعه به اين مهم كمك خواهد نمود.

در پروژه آبياري شهيد يعقوبي سيستم انتقال و توزيع آب در شبكه هاي درجه 1 و 2 بصورت خطوط لوله تحت فشار در نظر گرفته شده اند ، لذا تلفات آب در سيستم انتقال و توزيع بسيار كم بوده و بنابر اين مي توان راندمان توزيع را حدود 95 درصد در نظر گرفت.

همچنين در طرح پيش بيني شده است كه سيستم درجه 3 و 4 آبياري نيز بصورت آبياري باراني توسط زارعين اجرا گردد. در اينصورت راندمان كاربرد آب را نيز در حدود 70 الي 80 درصد مي توان منظور نمود. بدين ترتيب مي توان راندمان كل آبياري در شبكه آبياري شهيد يعقوبي را حدود 70 درصد منظور كرد.

در سالهاي اول بهره برداري به دليل عدم اجراي سيستم آبياري درجه 3 و4 دستيابي به راندمان كل 70 درصد بعيد بنظر مي رسد. ليكن با برنامه ريزي صحيح و متمركز در كل سيستم آبياري و كاهش عرضه آب به گياهان در زمان هاي نه چندان حساس مي توان تلفات آب را تا حدي جبران نمود.

در هر حال با توجه به اهداف نهايي طرح و لزوم پيشرفت و توسعه در سيستم آبياري ، در محاسبات نياز آبي گياهان مقدار راندمان كل آبياري معادل 70% در نظر گرفته شده است. در جدول 16 مقدار نياز ناخالص آبياري گياهان زراعي الگوي كشت بر حسب متر مكعب در هكتار محاسبه و ارائه شده است. همانگونه كه در جدول نيز مشاهده مي وشد گياه يونجه با نياز كل سالانه 15300 متر مكعب در هكتار بيشترين مصرف آب در واحد سطح را به خود اختصاص مي دهد ، در حاليكه غلات و حبوبات و زعفران در هر سال زراعي ،  به حدود 5300 تا 5700 متر مكعب آب نيازمند مي باشند.

در نظر گرفتن اراضي به منظور آيش در كل سيستم هاي آبياري امري فني و منطقي است و بايستي در هر شبكه آبياري بخشي از اراضي بمنظور استراحت و تقويت ، پس از چند سال كشت ، حداقل به مدت يك فصل زراعي بصورت آيش رها شوند. ميزان اراضي آيش به عوامل چندي بستگي دارد كه مهمترين آنها عبارتند از: الگوي كشت ،‌ محصولات زراعي ، نوع خاك ها ، روش هاي كشت و كار و چگونگي اجراي تناوب در بين محصولات مختلف.

از سوي ديگر اجراي طرح تناوب زراعي و آيش نيازمند رعايت الگوي زراعي توسط زارعين و طرح يكپارچه شدن اراضي مي باشد.

در حال حاضر اراضي به صورت خرده مالكي بين 5/0 تا 10 هكتار و بصورت پراكنده در اختيار زارعين قرار دارد. بنابر اين طرح ارائه تناوب زراعي مشكلي از كشاورزي منطقه را حل نخواهد كرد.

در هر حال به منظور در نظر گرفتن آيش در كل طرح ، در محاسبات مربوط به نياز آبي در واحد سطح ، كل سطح زير كشت شبكه و هيدرومدول آبياري مقدار اراضي آيش 20 درصد منظور شده است.

 



هيدرو مدول و دبي طراحي

در بخش قبلي كه تحت عنوان نياز آبي گياهان ارائه گرديد مقدار آب مورد نياز گياهان مختلف الگوي زراعي پيشنهادي بصورت ماهانه محاسبه شده است. مقدار آب مورد نياز گياهان مختلف در طول دوره رشد هر يك از آنها تغيير مي كند. شبكه و سيستم آبياري بايستي بگونه اي طراحي شود كه قادر باشد در زمان حداكثر مصرف نياز آبي گياهان ، آب مورد نياز را به مقدار كافي و در زمان مناسب تامين نمايد.

مقدار حداكثر آب مورد نياز گياهان مختلف يكسان نبوده و در طول دوره و فصل زراعي پراكنده است. به منظور محاسبه چگونگي توزيع آب مورد نياز گياهان در طول فصل زراعي ، هيدرومدول آبياري بر اساس الگوي زراعي پيشنهادي تهيه گرديده است.

هيدرومدول در حقيقت مدل برنامه ريزي توزيع آب در سطح مزرعه و بين گياهان مختلف است ، بگونه اي كه همه گياهان آب مورد نياز خود را تا حد ممكن در زمان مناسب دريافت دارند.

در اولين گام دوره آبياري يا فاصله بين دو نوبت آبياري مزارع انتخاب گرديده اند. بر اساس نتايج ارائه شده توسط مشاورين مهاب قدس در مرحله اول و دوم مطالعات و بر اساس ارزيابي و بررسي پارامتر هاي موثر در دور آبياري ، دوره آبياري ده روزه براي شرايط خاك و محصولات منطقه مناسب تشخيص داده شده است. در مطالعات حاضر نيز دوره آبياري ده روزه منظور گرديده است.

بنابراين فاصله بين دو آبياري محصولات مختلف ده روز خواهد بود. در اوايل دوره رشد گياهان و يا در زمان رسيدن محصول كه نياز آبي كاهش مي يابد ، در برخي موارد دوره آبياري تا 20 روز نيز افزايش داده شده اند در اين صورت حجم آب داده شده به مزرعه از حداقل 300 متر مكعب در هكتار كه معادل 30 ميلي متر در يك نوبت آبياري است ، كمتر نخواهد بود.بديهي است كه در صورت استفاده از سيستم آبياري باراني مقدار آب بكار برده شده در هر نوبت را مي توان تا حد زيادي كاهش داد. با اينحال راهبري سيستم در دوره قبل از احداث شبكه درجه 3 و 4 ، كاربري حداقل 40 ميلي متر آب را در يك نوبت آبياري ايجاب مي كند.

از سوي ديگر افزايش دفعات و كاربرد ارتفاع كم آب در هر نوبت آبياري بجز در محصولات حساس توصيه نمي گردد و سبب بروز مشكلاتي در راهتبري سيستم خواهد گرديد.

دوره آبياري محصولات زراعي در منطقه از دهه دوم اسفند ماه با آبياري غلات آغاز شده و سپس با كشت محصولات مختلف ، تامين آب مورد نياز هر يك از آنها بتدريج در برنامه آبياري منظور گرديده است. آخرين آبياري نيز در دهه دوم آبانماه صورت مي گيرد كه به كشت جديد غلات زمستانه اختصاص دارد.

در جدول 17 محاسبات هيدرومدول طرح شبكه آبياري سد شهيد يعقوبي بصورت دوره هاي ده روزه آبياري ارائه گرديده است.

مقدارآب تامين شده در هر نوبت آبياري در ستون اول مربوط به هر گياه درج شده است و جمع مقدار عرضه شده در جمع آبياري ماهانه قادر خواهد بود ، كل نياز آبي ماهانه گياه را برآورده سازد.

در ستون دوم مقدار دبي مورد نياز براي تامين آب مورد نياز يك نوبت آبياري يك هكتار از محصول ذكر شده است و سرانجام در ستو آخر مربوط به هر محصول مقدار دبي ويژه بر اساس سهم محصول در الگوي زراعي محاسبه شده است.

نتايج بدست آمده از محاسبات هيدرومدول در آخرين ستون جدول 17 ارائه شده است .

اعداد ارائه شده در اين بخش مقدار دبي مورد نياز بر حسب ليتر در ثانيه در دوره هاي مختلف آبياري مي باشند كه قادر خواهند بود آب مورد نياز يك هكتار از اراضي با كشت گياهان الگوي زراعي را تامين نمايند. مقدار دبي مورد نياز محاسبه شده هيدرومدول يا دبي ويژه مورد نياز ناميده مي شود.

همانگونه كه در جدول نيز مشاهده مي شود مقدار دبي ويژه مورد نياز در دهه هاي مختلف آبياري متفاوت است و بين حداقل 03/0 تا حداكثر 73/0 ليتر در ثانيه در هكتار تغيير مي كند.در هر حال سيستم توزيع آب در شبكه آبياري بايد قادر باشد تا در زمان حداكثر نياز آبي الگوي زراعي ، آب مورد نياز گياهان را تامين نمايد. در اين مطالعات با توجه به نتايج ارائه شده در جدول 17 دبي مورد نياز براي تامين آب گياهان در زمان حداكثر مصرف معادل 73/0 ليتر در ثانيه در هكتار بدست آمده است.


در طراحي شبكه آبياري معمولاً به منظور تامين آب با تضمين كافي در شرايطي كه تبخير و تعرق روزانه بيش از متوسط ماهانه مي باشد ، ضريب پيك ماهانه به مقدار 1/1 براي افزايش ظرفيت شبكه در نظر گرفته مي شود. همچنين ضريب اطمينان با هدف تامين آب كافي در شرايط بحراني و پيش بيني نشده در نظر گرفته مي شود. از سوي ديگر مقدار اراضي آيش در شبكه 20 درصد منظور شده اند. لذا هيدرومدول طراحي مي بايستي با ضريب 8/0 اصلاح گردد.

با توجه به مطالب فوق مقدار تصحيح شده هيدرومدول يا دبي طراحي از رابطه زير بدست مي آيد:

مدول طراحي  = تراكم كشت * ضريب اطمينان * ضريب پيك ماهانه * حداكثر مدول ماهانه * حداكثر مدول  

71/0 = 8/0 * 1/1 * 1/1 * 73/0 = مدول طراحي  ليتردرثانيه در هكتار

نكته ديگري كه در طراحي شبكه آبياري و دبي طراحي بايد مورد نظر قرار گيرد ، تعداد ساعات كار سيستم مي باشد. محاسبات هيدرومدول بر اساس كاركرد 24 ساعته سيستم انجام گرفته است. در حاليكه معمولاً بهره برداري 24 ساعته از سيستم هاي آبياري بويژه سيستم آبياري باراني امكانپذير نيست و بايستي زمان تعويض لوله هاي جانبي را نيز در نظر گرفت.

بر اساس محاسبات انجام شده در طرح آبياري باراني پروژه زمان مجاز كار سيستم 22 ساعت در شبانه روز بدست آمده است. بدين ترتيب بايستي هيدرومدول طراحي نسبت به زمان كار سيستم (22 ساعت در شبانه روز) نيز اصلاح گردد. با تبديل دبي طراحي 24 ساعته مقدار دبي طراحي نهايي پروژه معادل 77/0 ليتر در ثانيه در هكتار بدست آمده است.

اين مقدار در طراحي شبكه مبناي محاسبات دبي برداشتي از نقاط مختلف به ازاي سطح اراضي زير پوشش بوده است. بنابر اين و با توجه به محاسبات انجام ده مقدار آب تحويلي در زمان حداكثر مصرف به ازاي هر هكتار 77/0 ليتر در ثانيه خواهد بود و با كاهش تدريجي نياز آبي ، تعداد كار سيستم متناسباً تغيير خواهد يافت.

 

روش آبياري:

انتخاب روش آبياري مناسب براي محصولات يكي از گام هاي اساسي در طراحي شبكه هاي آبياري است. در اين بخش ابتدا روش آبياري سنتي در منطقه بطور خلاصه بيان شده است و سپس روش آبياري منتخب در آينده طرح تشريح خواهد گرديد.

در حال حاضر سيستم هاي آبياري موجود داراي مشكلات فراواني است كه نتيجه طبيعي آن پائين بودن راندمان آبياري ، عدم تامين آب كافي براي گياهان زراعي و در نهايت كاهش توليد محصولات و درآمد زارعين منطقه را بدنبال دارد. مشكلات موجود در شرايط كنوني به دو دسته تقسيم مي شوند كه عبارتند از:

عدم توزيع زماني آب در دسترس زارعين از منابع سطحي و زيرزميني و عدم توسعه كافي و مناسب سيستم آبياري كه سبب تلفات آب درانهارسنتي و مزارع مي شود.

هدف نهايي طرح هاي سدسازي و شبكه آبياري توسعه و بهبود منابع آب و سيستم هاي آبياري و بالاخره افزايش توليد كشاورزي مي باشد. با احداث سد شهيد يعقوبي دسترسي به آب كافي و در زمان مناسب براي زارعين امكان پذير خواهد گرديد و در حقيقت مشكل اول تا حدود زيادي مرتفع خواهد شد. اجراي شبكه درجه 1 و 2 آبياري نيز به حل مشكل دوم زارعين كمك شاياني خواهد نمود.

با اينحال دستيابي به سيستم مدرن و كارائي آبياري مستلزم آشنايي زارعين با روشهاي مدرن و راهبري صحيح سيستم است كه مي توان با كمك فني و اقتصادي به زارعين به آن دست يافت.

 

روشهاي سنتي آبياري:

آبياري دشت شهيد يعقوبي در شرايط موجود با استفاده از آبهاي سطحي رودخانه كال سالار و چاههاي موجود در محدوده انجام مي گيرد. برداشت آب از رودخانه با استفاده از بند هايي كه با مصالح سنتي ساخته شده اند صورت مي گيرد. اين بندها در مقابل سيلاب ها مقاومت چنداني نداشته و با وقوع سيل هاي شديد تخريب مي شوند و تا زمان بازسازي مجدد زارعين از دسترسي به آب محروم مي باشند. تغييرات ماهانه دبي و بخصوص كاهش شديد آب رودخانه در فصل تابستان مشكل كم آبي مزارع را دو چندان مي كند.

برداشت آبهاي زير زميني نيز در منطقه بوسيله چاههاي عميق حفر شده صورت مي گيرد. در استحصال آب از چاه نيز زارعين با مشكلات عديده اي مانند افت سطح آب ، نياز به سوخت و تعمير موتور پمپ ها و عدم دسترسي به لوازم يدكي روبرو مي باشند.

در هر حال آب استحصال شده از منابع سطحي و زير زميني بوسيله كانال هاي سنتي و پوشش نشده به مزارع منتقل مي شوند. كم شدن مقطع موثر كانال هاي انتقال آبهاي سطحي به دليل رسوبات حمل شده و تلفات زياد آب در اين انهار از مسائلي است كه سبب كاهش راندمان انتقال آب در اين انهار شده اند.

روش آبياري مزارع نيز شامل روش هاي كرتي ، نشتي و جوي پشته اي است كه با توجه به سطح زير كشت ، نوع محصول و امكانات زارعين انتخاب و بكار گرفته مي شود.

سنتي بودن روش هاي آبياري ، عدم پوشش انهار ، طولاني بودن نهرهاي انتقال آب ، كوچك بودن قطعات زراعي ،‌عدم استفاده از ماشين آلات و عدم تناسب زمان و مقدار آب در دسترس زارعين سبب پايين بودن راندمان كل آبياري در منطقه شده است. برآوردهاي انجام شده در مراحل قبلي مطالعات ، راندمان كل استفاده از آب هاي سطحي را حدود 30 تا 40 درصد نشان داده است.

كوتاه تر بودن مسيرهاي انتقال آب در استفاده از چاهها سبب شده است كه راندمان كل آبياري در مورد استفاده از آبهاي زير زميني كمي بيشتر  و بين 40 تا 45 درصد برآورد شود.

 

روش آبياري در آينده طرح:

در شبكه آبياري سد شهيد يعقوبي به منظور كاهش تلفات آب در انتقال و توزيع آن تا مزارع ، سيستم لوله تحت فشار در نظر گرفته شده است. اجراي شبكه 1 و 2 بصورت لوله نه تنها تلفات انتقال و توزيع آب را تا حد صفر كاهش مي دهد ، بلكه امكان استفاده از فشار آب موجود در مخزن سد و همچنين اختلاف ارتفاع سد تا مزارع را نيز فراهم مي آورد.

در اين طرح چون انتقال آب توسط لوله صورت مي گيرد و امكان تامين فشار با استفاده از شيب طبيعي زمين وجود دارد ، روش آبياري باراني در نظر گرفته شده است. روش هاي مختلف آبياري باراني عبارتند از لوله هاي چرخدار ، سنتر پيوت ، تفنگي و كلاسيك.

در اينجا از مزاياي آبياري باراني با توجه به حمايت مالي از طريق اعطاي وام به كشاورزان در جهت لزوم استفاده بهتر از آب با توجه به عدم محدوديت خاك به چند نكته اشاره مي شود:

الف) آبياري باراني به معناي سرمايه گذاري است و بر اساس اصول سياست اقتصادي بايستي سرمايه گذاري جايگزين هزينه هاي جاري شود.

ب) آبياري باراني بعنوان روشي اقتصادي ، بهترين بهره برداري از آب و زمين  و انرژي و عوامل تهيه كاشت و داشت را ممكن مي سازد.

ج) آبياري باراني و تحت فشار تابع توپوگرافي زمين نمي باشد.

د) آبياري باراني براي تمام نواحي و خاكها و محصولات زراعي و باغي بكار مي رود. در اين روش علاوه بر مرطوب نگه داشتن خاك براي مبارزه با يخبندان حفظ گياه و جلوگيري از فرسايش خاك بكار مي رود.

ه) بوسيله آبياري باراني توسعه مكانيزاسيون كشاورزي آسان و پر بهره تر مي باشد.

طراحي شبكه آبياري اراضي سد شهيد يعقوبي براي شبكه درجه 1 و 2 انجام گرفته است ولي از آنجائيكه طراحي شبكه فوق بدون در نظر گرفتن شبكه درجه 3 و4 امكان پذير نيست ، آبياري باراني بوسيله لوله چرخدار را در يك قطعه 60 هكتاري بصورت تيپ طراحي و جزئيات آن در زير ارائه مي گردد.

در اين طرح سيستم لوله چرخدار (Wheelmove) با توجه به سرعت جابجايي سريع آن نسبت به سيستم كلاسيك و نداشتن تلفات زمين نسبت به سيستم سنتر پيوت انتخاب گرديده است. نقشه شماره 3 شماي كلي طرح را نشان مي دهد.

طراحي شبكه درجه 3و 4 از محل گره برداشت به بعد انجام مي شود. طول لوله درجه 3 كه به آن لوله آبرسان مي گوييم از محل گره برداشت تا انتها 1500 متر مي باشد. بر روي لوله آبرسان شيرهاي برداشت آب در نظر گرفته شده است كه لاترالهاي آبياري در دو طرف لوله آبرسان هر كدام به طول 200 متر قرار مي گيرند. در اين طراحي تعداد 3 دستگاه لوله چرخدار مورد نياز مي باشد كه براي اقتصادي كردن قطر لوله آبرسان آبگيري از وسط  انجام مي شود و بالهاي لاترال در دو طرف لوله آبرسان قرار مي گيرند.

آبپاشهاي مورد استفاده در طرح از نوع ژاله 3 مي باشد. مشخصات كاري اين آبپاش ها در جدول 18 ارائه شده است.

جدول 18 : مشخصات آب پاش هاي مورد استفاده در طرح آبياري باراني شبكه دشت شهيد يعقوبي

نوع آبپاش

شماره نازل

(mm)

فشار كار

(m)

شعاع پاشش

(m)

دبي

(1/s)

ژاله 2

 

25

14

56/0

 

انتخاب آبپاش بر اساس نياز آبي قطعه زراعي و فشار طراحي كه در سر گره هاي برداشت موجود مي باشد ، انجام گرفته است. آرايش آبپاش ها در اين مرحله از طرح به شكل آرايش مربعي بوده و با توجه به شعاع پاشش آبپاشها و براي دستيابي به بهترين يكنواختي پخش آب فواصل آبپاشها 14 متر انتخاب گرديده است. با توجه به طول لترالها و تعداد آبپاشهاي مورد استفاده در هر يك ، دبي مورد نياز براي هر لاترال 6/15 ليتر در ثانيه مي باشد كه با توجه به تعداد 3 دستگاه لوله چرخدار ميزان دبي كل مورد نياز در محل گره برداشت 8/46 ليتر در ثانيه مي باشد.

 

جزئيات و مشخصات طراحي فوق بشرح زير است:

طول لوله آبرسان به سه قسمت 500 متري تقسيم شده است كه در هر فاصله يك لاترال بصورت رفت و برگشت عمل آبياري را انجام مي دهند. با توجه به شعاع پاشش آبپاشها و پوشش 50 درصد براي يكنواختي پاشش تعدد جابجايي لاترال در هر فاصله 500 متري 35 بار مي باشد كه در هر بار لاترال به مدت سه ساعت و چهل دقيقه آبياري را انجام مي دهد.

بنابر اين زمان كل آبياري 22 ساعت در روز مي باشد و در هر روز لاترالها 6 بار جابجا مي گردند. با توجه به دبي عبوري از آبپاشها و فواصل آنها شدت پخش آب 1 سانتي متر در ساعت مي باشد.

از آنجاييكه جنس خاك اراضي تحت پوشش شبكه متوسط و شيب متوسط اراضي حدود 13 در هزار مي باشد حداكثر ميزان پيشنهاد شده براي پخش آب از آبپاشها 5/1 سانتي متر در ساعت مي باشد. با توجه به سرعت نفوذ آب در خاك لوم شني (25 ميلي متر در ساعت) و ميزان پخش آب توسط آبپاشها رواناب در سطح مزرعه وجود نخواهد داشت.

خلاصه مشخصات طرح تيپ آبياري باراني بشرح جدول 19 مي باشد:

تعداد آبپاشها روي هر لترال

14 عدد

فاصله بين دو لترال در يك طرف لوله آبرسان

500 متر

تعداد شيرهاي برداشت در هر فاصله 500 متري

35 عدد

شدت پخش آب

1 سانتي متر در ساعت

زمان آبياري هر لترال

3 ساعت و 40 دقيقه

تعداد جابجايي لترال در روز

6 بار

زمان كار سيستم

22 ساعت

 

لازم به توضيح است كه استفاده از آبياري باراني بوسيله لوله چرخدار مستلزم وجود قطعه زراعي با شكل مستطيلي است و از آنجائيكه در اراضي پاياب سد شهيد يعقوبي قطعت غير هندسي وجود دارد مي توان تلفيقي از دو سيستم لوله چرخدار و سيستم كلاسيك را براي قطعات غير مستطيلي بكار برد.

طراحي هر يك از قطعات زراعي در زير گره هاي برداشت آب منحصر به همان گره مي باشد. مگر در موارد مشابه كه مي توان از يك طرح تيپ استفاده كرد.

فشار مورد نياز بعد از محل گره هاي برداشت توسط يك شير فشار شكن تنظيم مي گردد. طراحي لوله آبرسان بايستي به گونه اي باشد كه در تمام طول لوله آبرسان فشار در محل شيرهاي برداشت يكسان باشد. براي دستيابي به اين امر بايد قطر لوله آبرسان طوري تعيين گردد كه افت فشار ناشي از اصطكاك در لوله با شيب زمين جبران گردد.

بنابر اين طراحي شبكه هاي درجه 3 و 4 براي هر گره حالت مستقل داشته و بايستي با توجه به خصوصيات توپوگرافي هر قطعه قطر لوله آبرسان را تعيين و با هماهنگي بين گره هاي برداشت جهت كارگذاري آن مشخص گردد. نمودار شماره 20 پروفيل طولي زمين و خط انرژي لوله آبرسان را نشان مي دهخ. همانطور كه مشاهده مي شود خط انرژي با خط زمين طبيعي موازي است كه مشخص كننده فشار يكسان در تمام طول لوله آبرسان مي باشد.

 



برنامه زماني كار شبكه آبياري

شبكه آبياري دشت شهيد يعقوبي براي يك دوره 10 روزه در پيك مصرف طراحي گرديده است. زمان آبياري در اين دوره بمدت 22 ساعت در شبانه روز مي باشد. از آنجائيكه نياز آبي گياهان با توجه به ميزان بارندگي و دماي منطقه در ماههاي مختلف است. بنابر اين مقدار آب قابل مصرف در اين ماهها نيز متفاوت مي باشد.

براي محاسبه آب مورد مصرف گياهان در ماههاي مختلف از هيدرومدول آبياري در اين ماهها استفاده شده است.

سيستم شبكه آبياري قادر است در تمام مدت سال در حداكثر ظرفيت طراحي كار كند. بنابر اين براي تامين آب مورد نياز گياهان در ماههاي مختلف بجاي كم كردن ظرفيت آبگيري ، زمان آبياري را كاهش مي دهيم. با توجه به الگوي كشت و هيدرومدول محاسبه شده در ماههاي مختلف زمان كار شبكه در اين ماهها محاسبه شده كه در جدول 7 ارائه گرديده است.



الگوي كشت پيشنهادي

در پيشنهاد الگوي كشت عوامل زير در نظر گرفته شده است:

  1. الگوي كشت بايد در بر گيرنده محصولاتي باشد كه با شرايط اقليمي و كيفيت آب و خاك منطقه سازگاري داشته باشند.
  2. محصولات انتخاب شده بايد داراي حداكثر بازده اقتصادي در ازاي مصرف يك واحد آب باشند.
  3. كشت و كار اين محصولات مورد حمايت دولت باشد به عبارت ديگر اين محصولات جزء محصولات استراتژيك باشند.
  4. امكان برقراري تناوب صحيح و اصولي بين محصولات الگوي كشت وجود داشته باشد.
  5. محل مصرف ، فروش و يا تبديل اين محصولات در نزديكترين فاصله قرار داشته باشد.
  6. اين محصولات منطبق با نياز هاي منطقه باشد.
  7. مازاد توليد و فراورده هاي جنبي محصولات قابل مصرف در واحدهاي صنعتي وابسته به بخش كشاورزي نزديك در منطقه باشد.

نوع و سطح زير كشت محصولات كشاورزي در هر منطقه به عوامل چندي بستگي دارد كه مهمترين آنها عبارتند از: شرايط آب و هوايي ، ميزان و زمان منابع آب در دسترس ، آشنايي زارعين با محصولات مختلف و بالاخره ميزان درآمد حاصله از واحد سطح محصولات كشاورزي. از بين عوامل مذكور شايد ميزان آب قابل دسترس و بهاي محصولات توليدي عمده ترين عوامل باشند.

در شرايط حاضر ، با توجه به كمبود شديد آب در دسترس زارعين و متكي بودن كشت و كار محصولات به آبهاي سطحي منطقه زارعين سعي مي كنند كه شرايط كشاورزي خود را با جريان رودخانه تا حد ممكن تطبيق داده و بيشترين بهره را از آب رودخانه بدست آورند.

بدين ترتيب كشت عمده منطقه را غلات شامل گندم و جو تشكيل مي دهند. كشت محصولات تابستانه مانند چغندر قند ، حبوبات ، صيفي جات و علوفه نيز تا حدي در منطقه رايج است. در سالهاي اخير كشت زيره و زعفران نيز در منطقه شروع شده است.

در مراحل قبلي مطالعاتي به منطور تدوين الگوي زراعي متناسب براي شرايط آينده طرح مطالعات گوناگوني صورت گرفته است و در هر مقطع مطالعاتي الگوي زراعي مناسبي پيشنهاد گرديده است.

در اين گزارش پس از بررسي و مطالعه گزارشات قبلي درباره الگوي زراعي و پس از مقايسه گزينه هاي متعدد كه با رژيم طبيعي رودخانه و خصوصيات سد مخزني سازگاري بيشتري داشته باشد ، انتخاب و مورد تصويب كارفرما قرار گرفته است كه در مطالعات حاضر به عنوان مبناي محاسبات نياز آبي و ظرفيت شبكه مورد استفاده قرار گرفته است. الگوي زراعي بشرح جدول 21 مي باشد.

 

 

جدول 21 الگوي زراعي پيشنهادي و سطح زير كشت اراضي

نام محصول

درصد

سطح زير كشت

گندم

8/34

2157

جو

6/10

657

نخود

5/18

1147

چغندر قند

5/15

961

پنبه

6/14

905

يونجه

6

373

جمع

100

6200

 

 

1 ) گندم

عمليات كاشت

الف تهيه بستر بذر :

منظور از آماده نمودن بستر بذر مجموعه اعمالي است كه موجب مي گردد تا بذر بهتر و بيشتر با خاك تماس گرفته و از آب و هواي موجود در خاك به نحو احسن استفاده نموده و عمل تهويه و نفوذ آب در خاك بسهولت انجام گيرد . اين اعمال شامل شخم ،‌ خرد كردن كلوخه ها ، تسطيح زمين و … مي گردد.

در طي اين فرآيند بخشي از علفهاي هرز كه در استفاده از منابع محيطي و غذايي با گياه رقابت مي كند از بين خواهد رفت . در اين منطقه گندم درتناوب پيشنهادي پس از آيش كاشته خواهد شد .

در كاشت گندم براي جلوگيري از دير كاشت (‌كرپه )‌ زمين يكبار شخم زده مي شود. در اين مرحله تمامي كود فسفره و  تا     از كود ازته بوسيله كودپاش سانتري فوژ همزمان با شخم در زمين پخش مي گردد و بقيه كود ازته در هر بار طي يك يا دو مرحله پخش مي گردد (‌البته در صورتي كه بذر كار غلات در دسترس باشد . مقدار كود لازم همزمان با كاشت به زمين داده مي شود) ميزان كود فسفره لازم براي كاشت يك هكتار گندم 200 كيلو گرم و مقدار كود اوره 200 كيلو گرم درهكتار در نظر گرفته شده است . پس از كودپاشي عميق و سپس بسته به چگونگي وضعيت زمين 1 الي 2 مرتبه ديسک به صورت عمود برهم انجام مي شود . پس از ديسك براي انجام عمليات تسطيح از لولر استفاده مي كنيم كه بايد 2 مرتبه در جهت اقطار و يك مرتبه در جهت شيب اصلي زمين انجام شود و در پايان اين مرحله زمين آماده كاشت است.

 

ب )‌ كاشت

بهترين روش كاشت ، كاشت بذور بوسيله بذر كار غلات است . در كاشت بوسيله بذر كار ،‌ بذور بطور يكنواخت پخش شده و در عمق و فواصل مناسب قرار مي گيرند و در ميزان مصرف بذر نيز صرفه جويي مي شود در صورتي كه كشاورزان به اين دستگاه دسترسي نداشته باشند بذركاري را با دستگاه كودپاش سانتري فوژ انجام داده كه در اين روش لازم است براي خاك برون بذر هم اقدام شود.

 

عمليات داشت :

عمليات داشت گندم شامل آبياري ، مبارزه با علفهاي هرز ، پخش كود سرك و مبارزه با آفات و امراض است . گندم يكي از محصولاتي است كه داراي نياز آبي نسبتاً كم بوده و به نحو مطلوبي از بارندگي فصل بهار و زمستان استفاده مي كند. بجز آبياري زمان كاشت در سالهايي كه در طول پاييز و زمستان بارندگي كم است يك آبياري بعد از جوانه زني انجام مي شود . اين آب بايد موقعي به زمين داده شود كه موجب يخ زدگي گياهان جوان كه تازه سبز شده اند نگردد .

1 – مرحله جوانه زني : آب مورد نياز اين مرحله همزمان با كاشت به زمين داده مي- شود.

2 – مرحله ساقه رفتن ( ساق آب) : اين آب پس از پايان فصل سرما به زمين داده مي شود.

3 – مرحله توليد گل (‌گل آب)‌ :‌ در اين مرحله سنبله ها كاملاً از غلاف برگ خارج شده اند .

4 – مرحله دانه بستن (‌دان آب )‌ : پس از پايان عمل تلقيح و شروع رشد تخمدانها آغاز و تا سفت شدن دانه ادامه دارد.

آبياري در مراحل ظهور گل آذين و توليد دانه درگندم از اهميت خاصي درتوليد محصول برخوردار است و همه گونه اهمال در انجام آن باعث كاهش شديد محصول از نظر كيفي و كمي مي گردد.

 

مبارزه با علفهاي هرزه :

در حال حاضر جمعيت علفهاي هرزه در حد پاييني است و در آينده نيز با رعايت تناوب آيش گذاري ،‌ انتخاب بذور قوي و عاري از تخم علف هرز و همچنين تراكم اين گياهان را تقليل داد . در صورت طغيان و بالا رفتن جمعيت آنها از علف كش هاي توصيه شده مانند 2-4-D    براي كنترل علفهاي هرز پهن برگ و سافيسك براي علفهاي هرز باريك برگ استفاده نمود .

مبارزه با آفات و بيماريها :

هرچند كه مهمترين آفت گندم سن گندم مي باشد كه از جمله آفات ملي بوده و مبارزه با آن برعهده دولت است ولي در حال حاضر اين آفت نيز به صورت طغياني ملاحظه نمي شود . از مهمترين امراض رايج سياهك پنهان ustiago tritici  است كه براي مبارزه با آن بايستي بذور قبل از كاست با سموم پنتاكلرو نيترو بنزن (pcnb) و ويتاراكسي به ميزان 2 كيلوگرم در 1000 كيلو بذر توصيه مي گردد. همچنين از سرم تري تيان به ميزان 5/2-1 كيلوگرم در 1000 كيلو بذر مي توان استفاده كرد. مبارزه با بيماريهاي غلات عمدتا از طريق املاح و انتخاب واريته هاي مقاوم صورت مي گيرد . در اين منطقه همچنين پتانسيل فراگيري وسيع رنگ زرد گندم نيز وجود دارد (pucciniastriformis  ) هرچند اين بيماري كم و بيش در حال حاضر نيز به چشم مي خورد.

 

كود سرك :

كود سرك به ميزان  تا  از كود ازته پس از پايان فصل ركود ريشه و قبل از ساقه رفتن به گندم داده مي شود.

 

برداشت : 

اين عمل توسط كمباين غلات صورت مي گيرد.

 

2)  جو

مراحل كاشت داشت و برداشت جو همانند گندم است . تفاوتهايي كه در اين ارتباط بين گندم وجود دارد عبارتند از :

1 - جو پاييزه نسبت به گندم حساسيت بيشتري در برابر سرما دارد به همين دليل مي بايست 15 تا 30 روز زودتر از گندم كشت شود.

2 -  جو نسبت به گندم نياز آب كمتري دارد و حداقل يك مرحله كمتر از گندم آبياري مي شود.

3 - مقاومت جو به شرايط نامساعد آب و خاك (شوري) نسبت به گندم بيشتر است.

4 - عمليات برداشت جو به دليل امكان ريزش دانه ها بايد زودتر از گندم صورت گيرد در اين ارتباط زمان برداشت جو با كمباين وقتي است كه سمبله به صورت زرد طلايي درآمده ولي ساقه هنوز كمي سبز است.

5 -  مقدار بذر مصرفي در هنگام كاشت در جو كمتر از گندم در نظر گرفته مي شود.

6 -  مقدار كود لازم در جو 180 كيلو كود فسفات آمونيوم و 180 كيلو اوره مي باشد.

3 ) نخود

 

كاشت:

زمان كاشت نخود در خراسان بهار مي باشد . البته همين زمان وابسته به شرايط محيط فرق مي كند . مناطق گرم كه زمستان خشك دارند در اواخر آبان و اوايل آذر كشت مي كنند.

الف )‌ تهيه بستر بذر :

پس از برداشت گندم زمين را شخم مي زنند و يا در پاييز پس از آغاز بارندگيهاي فصل زمين را شخم مي زنند . وابسته به شرايط محيط زمنين را صاف و با ايجاد خطوط منظم و يا دركترها بطور آبي و يا بطور ديم كشت مي كنند. بهترين محصول در زمينها بدست مي آيد كه در پاييز شخم شده و رطوبت پاييز و زمستان در آن ذخيره شده باشد.

ب )‌ طرز كاشت :

كشت نخود به صورت پاش بوده بدين صورت كه پس از آماده شدن زمين بذر را با دست پاشيده و يك ماله روي آن مي زنند و مقدار مصرف بذر 100 كيلو در هكتار مي باشد . (روش ديم)

 

كاشت خطي:

پس ا ز تسطيح زمين و آماده كردن بذر بوسيله ماشين بذر پاشي مي كنند . خطوط كاشت بفاصله نيم متر و بذرافشاني با فاصله 5 الي 10 سانتي متر است. مي توان با خيش ايراني شيار عميق احداث كرده و بذر را در داخل شيار پاشيد و با ماله تسطيح كرد . مقدار بذر در اين نوع زراعت كمتر از دستپاش بوده و 50 الي 80 كيلوگرم در هكتار است.

آبياري :

عموماٌ در زراعت آبي نخود به 3 الي 4 بار آبياري نياز دارد . نوبت اول پس از كشت و نوبتهاي بعدي از زمان به گل نشستن تارسيدن دانه است ولي بهتراست پس از آبياري اول تا رسيدن غلافها هر 7 الي 10 روز يكبار آبياري گردد.

 

وجين و سله شكني (عمليات داشت)

نخود به دو الي سه دفعه وجين نياز دارد . در موقع وجين عمل سله شكني خودبخود انجام مي گيرد. موقعي كه گياه لطيف و جوان است بجاي سله شكني يك آبياري سطحي مي كنند.

 

گردش زراعي : (‌تناوب زراعي)

 گردش زراعي اين گياه دوساله نخود گندم است. طرز عمل اينست كه در نقاط گرم نخود در پاييز و در نقاط سرد پس از سرماي زمستان يعني در بهار مي كارند و در اواخر بهار برداشت مي كنند و سپس گندم مي كارند و پس از برداشت گندم زمين بطور آيش تا زراعت بعدي نخود باقي مي ماند.

در صورتي كه نخود درنقاط گرم در پاييز كشت شود در اواخر بهار برداشت مي كنند ولي اگر در نقاط سرد يعني در بهار كشت شده باشد اواسط تابستان از محصول آن برداشت مي كنند.

برداشت

تاريخ برداشت زماني است كه ساقه ها خشك شده و دانه ها با تماس دست خشك و شكننده به نظر برسند . معمولا دو نوع برداشت مي كنند. 

روش اول :

نخود را از ريشه مي كنند . اين عمل در مزارع ديم ممكن است . اگر زمين سفت و سخت باشد با دشواري بوته ها از ريشه كنده مي شوند و اغلب بعلت كندن بوته دانه ها مي ريزند.

روش دوم :

با داس ميبرند و  اين كار در مزارع آبي انجام مي شود و پس از بريدن در محل خشكي نگهداري مي شود تا كاملا خشك شوند و بعد با پاي دانه را جدا مي كنند . اين روش برداشت موقعي است كه بوته هاي نخود كاملا خشك شده باشند و در صورتيكه موقع شروع زردي بوته ها برداشت مي نمايند پس از كوبيدن مسئله مهم  بوجاري است كه با وسائل عادي و يا ماشين بايستي انجام گردد.

 

4 چغندر قند

الف ) تهيه بستر بذر :

تسطيح اراضي : قبل از آنكه از اراضي موجود جهت كشت چغندر قند و يا ساير نباتات وجيني استفاده شود بهتر است به منظور آسان شدن آبياري و با عمليات زراعي و امكان استفاده از وسائل جديد مكانيزه زمينهاي موجود را تسطيح كرده زيرا در زمينهاي مسطح امكان برداشت محصول بيشتر است . چه نه تنها بعلت تسهيل در عمليات زراعي كاشتن تنك كردن وجين و يكسان تقسيم شدن كود شيميايي در زمين و آبياري هزينه زراعت كم مي شود . بلكه عوامل رشد گياهي از قبيل نور حرارت رطوبت و مواد غذايي بطور مساوي به كليه بوته ها تقسيم مي گردد . بنابراين در صورتيكه عمق خاك زراعي در حدود 60 الي 70 سانتي متر باشد قبل  از هر اقدامي زمينهاي موجود را تسطيح و جهت زراعت آماده نمود.

در زراعت چغندر قند عمل شخم زدن را بايد حداقل چهار الي شش ماه قبل از كاشت انجام داد يعني ا گر تناوب به ترتيب ( چغندر آيش غله ) اجرا مي گردد در پاييز سالي كه گندم برداشت مي شود زمين را شخم نمايند اين شخم چون براي زراعت چغندر قند است استفاده از گاوآهن خاك برگردان دار كه ته بوته ها يگندم را ريشه كن مي كند ضروري است . در زراعت  عمل شخم زمين را بايد 4 الي 6 ماه قبل از كاشت زمين انجام داد . پس از عمل شخم چنانچه زمين كلوخ داشته باشد آنرا ديسک مي زنند . يكي از عوامل موثر در پايين نگه داشتن محصول چغندر قند در كشور ما همين شخم نكردن قبل از زمستان مي باشد.

به دليل آنكه ريشه چغندر قند حداقل 30 الي 35 سمانتي متر و انتهاي ريشه اصلي تا يك متر و نيم در زمين فرو ميرود بدين جهت عمق شخم در اين زراعت نبايد از 25 سانتي متر كمتر باشد. لذا توصيه مي شود كه بطور قطع از گاو آهن خاك برگردان در شخم زدن چغندر قند استفاده شود ولي اگر براي اولين دفعه از اين گاو آهن استفاده مي شود با آنكه چغندر قند احتياج به شخم عميق حدود 30 سانتي متر دارد نبايستي شخم اوليه با گاو آهن خاك برگردان از 20 سانتي متر بيشتر باشد و بتدريج هر دو سال يك مرتبه دو سانتي متر بر مقدار عمق شخم بيفزاييد تا عمق شخم به مقدار دلخواه برسد.

 

كودها :

الف ) استعمال كود حيواني در چغندر قند

آزمايشات متعدد در مورد مصرف كود حيواني در زراعت چغندر قند در كليه نقاط كشور انجام شده و در نتيجه ثابت گرديده است هر چه مقدار كود حيواني در زراعت بيشتر باشد بر ميزان محصول ريشه در هكتار افزوده مي شود . منتها عوامل محدود كننده براي مصرف كود حيواني وجود دارد كه كمي مقدار و رعايت جنبه اقتصادي مهمترين آنهاست . براي اينكه محصول ريشه چغندر قند معادل 40 الي 50 تن در هكتار باشد مصرف كود حيواني از قبيل كود گاوي گوسفندي و غير پوسيده و بعمل آمده بميزان 10 الي 15 تن در هكتار در صورت امكان و بسته به مقدار حاصلخيزي زمين لازم به نظر مي رسد.

كودهاي حيواني مورد استفاده در زراعت را بايستي پس از شخم اوليه در روي زمين پخش كرده و بوسيله رسيك را شخم سطحي  زير خاك كرد ( 3 الي 4 هفته قبل از كاشت) پس از مصرف كود حيواني بايستي زمين را ماله كشيد با زمين براي كاشت در اولين فرصت مناسب باشد. اين عمل حتي الامكان بهتر است در اواخر پاييز اجرا شود.

ب ) ميزان مصرف كودهاي شيميايي

ميزان مصرف كود شيميايي در زراعت آب يچغندر قند به سه عامل بشرح زير بستگي دارد :

1 – آب

2 – قدرت حاصلخيزي

3 – طرز اجرا عمليات زراعتي

اگر در منطقه ميزان متوسط محصول در هكتار از 40 تن بيشتر است دادن كودهاي شيميايي به نسبت 300 كيلو اوره و 300 كيلو سوپر فسفات تريپل متوسط محصول را تا ميزان 60 الي 70 تن در هكتار افزايش خواهد داد . با توجه به ميزان قند موجود در ريشه چغندر قند و همبستگي كه بين پتاس و عيار قند موجود مي باشد استفاده از 100 كيلو سولفات دو پتاس مي تواند محصول را تا ميزان 40 الي 60 تن در هكتار افزايش دهد . بطور كلي قيمت اضافه محصول حاصله در اثر مصرف كود شيميايي بايد بيشتر از دو برابر قيمت كودهاي شيميايي مصرف شده باشد.

ميزان مصرف بذر چغندر قند :

بذر چغندر مصرفي در كشور ما از نوع چند دانه اي بوده و اين بذرها قوه ناميه و سرعت نمو بييشتري دارد . در زراعتهاي پيشرفته 15 الي 20 كيلو و در شرايطي كه احتمال سبز نكردن به عللي موجود باشد مقدار 20 الي 35 كيلو بذر مصرف مي شود . نكته مهمي كه بايستي مورد توجه قرار گيرد يكنواخت روئيدن چغندر قند در زراعت خطي است . و براي اينكه اشكال كم سبز كردن در بين نباشد در اين زراعت نبايد ميزان مصرف بذر از حدود فوق الذكر كمتر باشد . براي كم كردن هزينه تنك كه پرخرج ترين كار زراعت چغندر قند است مي توان از بذر تك دانه ( مفوژرم) استفاده نمود مقدار مصرف بذر از نوع تك دانه 10 الي 12 كيلو در هكتار مي باشد.

 

طرز كاشت و موعد آن

موعد كاشت بذر چغندر قند استان خراسان و در منطقه مورد مطالعه اواسط اسفندماه لغايت فروردين مي باشد . و روش كاشت آن به صورت خطي مي باشد البته به غير از اين روش روشهاي ديگري مثل دستپاش نيز وجود دارد . اما به علت اقتصادي بودن روش خطي آن را انتخاب مي كنيم.

فاصله كشت و فاصله بوته ها براي دستيابي به نتيجه مطلوب در زراعتهاي بزرگ به ترتيب 55 الي 60 سانتي متر و فاصله بوته روي خطوط 15 الي 20 سانتي متر معين شده است.

آبياري:

بهترين آبياري در زراعت چغندر قند نشتي مي باشد . در اين روش مقدار آب مصرفي بسيار كم است . ميزان آب لازم در حدود 10 الي 12 هزار متر مكعب در هكتار در طول رشد نبات مي باشد كه 12 مرحله به فواصل 15 روز در نواحي خراسان – تربت حيدريه داده مي شود.

 

نكات قابل توجه در آبياري :

1 – چنانچه در اوايل بهار زمين پشته بندي و كشد شد اگر زمين تا حدي مرطوب و بارندگي ادامه دارد فقط يك مرتبه آبياري كافيست . در صورت خشك بودن زمين و عدم بارندگي بايستي دو مرتبه پشت سر هم به فاصله 5 روز آبياري شود . طول مدت اين آبياري 12 تا 25 ساعت بسته به نوع زمين مي باشد.

2 – در زمينهاي شور زمين را به صورت جوي و پشته درآورده به فواصل نوك پشته ها از هم 100 الي 110 سانتي متر و سپس جويها را آبياري مي كنند . تاحدودي كه شوري خاك شسته گردد .

3 – سطح كشت متناسب با ميزان آب تابستانه باشد و الا مقدار عملكرد در واحد سطح كم شده و از نظر اقتصادي مقرون به صرفه نخواهد بود.

 

عمليات داشت:

تنك كردن :

يكي از عمليات اجباري و پرخرج زراعت چغندر قند تنك كردن است . براي تعيين مناسبترين زمان تنك كردن آزمايشهايي انجام گرديده و بهترين نتيجه مربوطه به 20 روز پس از سبز شدن يا 35 روز پس از اولين آبياري از كاشت مي باشد . معمولا تنك كردن مزرعه خطي در دو مرحله اجرا مي شود.

 

مرحله اول كپه كردن :

20 الي 25 روز پس از سبز شدن مزرعه در روي خطوط كاشت كه به فواصل 55 الي 61 سانتي متر از هم قرار دارند بوته هاي روي خطوط را بفواصل 18 الي 20 سانتي متر حذف و فقط بعرض 3 الي 5 سانتي متر بوته ها روي خطوط به حالت كپه باقي مي ماند و در هر كپه بطور متوسط 3 الي 4 بوته وجود خواهد داشت كه اين كار توسط ماشين تنك كن صورت مي گيرد.

 

مرحله دوم تنك كردن :

پس از پايان كپه كردن آب به مزرعه داده و پس از گاورو شدن بوته هاي اضافه در كپه ها را حذف فقط يك بوته باقي مي گذارند . مسئله تنك در حال حاضر سطح كشت چغندر قند را از لحاظ گراني هزينه و كمبود نيروي انساني محدود نموده است.

وجين :

وجين از عمليات ضروري ديگر زراعت چغندر قند است خاصه اوايل رشد كه جوانه ها ضعيف هستند . مزارع چغندر قند را علفهاي هرز تهديد به خسارت مي نمايند . در سيستم زراعت رديفي عمليات وجين آسانتر و با هزينه كمتري انجام مي شود و اين از محسنات قابل ملاحظه كشت رديفي مي باشد كه ضمن وجين كردن عمليات تنك و سله كشي انجام مي گردد.

در مورد مبارزه با علفهاي هرز بوسيله علفكشها كه با فرمول هاي مختلف و اسامي مختلف معرفي شده آزمايشهايي در جريان است كه هنوز از نظر اقتصادي قابل توصيه نمي باشد.

 

عمليات برداشت و تاريخ آن :

موعد برداشت محصول بستگي كامل با شروع بهره برداري كارخانه دارد . در مناطق گرم كه آب و هواي بياباني خشك دارند با آنكه از حدود 15 شهريور ماه ببعد مي توان آنرا برداشت كرد ولي چون وضع ناحيه فرصت كافي براي رشد بيشتر در اختيار گياه مي گذارد تاريخ برداشت آن تا بهمن ماه مي باشد .

بهتر اين است كه در اين مناطق زارعين چغندر كار حداكثر تا اواسط آذرماه محصول خود را كنده و آن را سيلو نمايند تا در فرصت مناسب تحويل كارخانه گردد . اما بايد توجه نمود كه چغندر قند را تا زمان تحويل آن به كارخانه در سيلو به مدت 50 الي 60 روز مي توان نگهداري نمود . درغير اينصورت از ميزان عيار قند در چغندر قند كاسته خواهد شد .

در مزارع بزرگ و مكانيزه چغندر كاري از چغندر كن هاي چهار رديفه و يا دو رديفه مي توان جهت برداشت در مزارع خطي استفاده كردو نيز كمباين هايي وجود دارد كه ضمن كندن چغندرها برگ و طوقه آنها را قطع و آماده تحويل كارخانه مي كند كه از اين روش در مزارع رديفي پيشرفته در وسعت زياد ( 100 هكتار به بالا ) مي توان استفاده كرد.

 

5 پنبه

الف ) آماده كردن بستر بذر

با توجه به صفر فيزيولوژيكي پنبه ( 10 الي 15 درجه سانتي گراد) كاشت آن در منطقه فقط در بهار مي باشد لذا بهتر است زمين را در پاييز يك شخم نسبتا عميق زده ( حداقل 20 سانتي متر) و تا بهار آنرا بحال خود رها كرد در صورتي كه كود رامي در اختيارباشد براي هر هكتار حدود 20 الي 30 تن از آن شخم پاييزه به زمين اضافه مي شود . همچنين  از كود فسفاته نيز درهمين زمان داده مي شود . زمين شخم خورده تا بر طرف شدن يخبندان زمستانه رها شده و سپس ديسک خورده و  مابقي كود فسفاته و نيز  از كل كود ازته را پس از شخم با  خاك مخلوط كرده و سپس زمين لوله خورده و آماده كشت مي شود.

بديهي است كه اگر عمليات بستر سازي بخوبي انجام نشود مقدار زيادي از بذر كاشته شده از بين رفته و در نتيجه علاوه بر افت كميت محصول از كيفيت آن نيز كاسته خواهد شد.

 

ب ) كاشت

اصولا پنبه را زماني بايد كشت كرد كه خطر سرماي زمستان دراوايل بهار از بين رفته باشد و متوسط درجه حرارت روزانه به 16 درجه سانتي گراد رسيده باشد . براي منطقه مورد نظر زمان مذكور حدود 10 فروردين مي باشد . بنابراين به محض فراهم شدن شرايط زماني بايد اقدام به كشت كرد . و تاخير در زمان كاشت نتايج منفي به دنبال خواهد داشت.

يكي از كارهاي قبل از كاشت عمل « لينترگيري » يا كرك زدايي بذر است كه آنرا مي توان به روشهاي مختلفي انجام داد . مثل خيساندن بذر استفاده از دستگاه مكانيكي روش حرارتي روش شيميايي ( استفاده از اسيد سولفوريك ) خيساندن و همچنين ماليدن بذر با ماسه و خاكستر مي باشد . لينترگيري باعث مي شود كه در كار بذر كارهاي رديفي اختلال ايجاد نشود همچنين آب سريعتر جذب بذر گردد.

بهترين روش پيشنهادي براي كاشت پنبه روش رديفي است ولي اكثرا ازاضي پنبه زار منطقه به طوش كرتي كشت مي گردند . روش كرتي داراي معايب زيادي است از جمله :

- از آنجايي كه عمليات تسطيح داخل كرتها بخوبي قابل اجرا نيست لذا تمامي محصول يكسان از آب استفاده نمي كنند .

-  از طرفي چون آب بطور مستقيم در پاي بوته ها و در تمام سطح زمين قرار داده زمينه شيوع بيماريها  فراهم است.

-  چون دراين روش به ناچار پخش بذر بايد به روش دستپاش صورت گيرد لذا فاصله بوته ها برابر نبوده و مشكلات عديده اي در جذب مواد غذايي و آب و عمليات داشت و برداشت بوجود مي آيد.

- مقدار بذر نسبت به روش رديفي بيشتر و مقدار عملكرد كمتر خواهد بود.

در روش رديفي معمولا فاصله رديفها حدود 90 سانتي متر و فاصله بوته ها حدود 20 سانتي متر است در آوردن رديفها و بذر كاري توأما بوسيله دستگاه رديف كار صورت مي گيرد . در اين ارتباط ابتدا مقدار گياه روي رديف را بيشتر گرفته و سپس تنك مي شوند واريته مناسب كاشت درمنطقه « ورامين » بوده و مقدار مناسب بذر حداكثر 40 كيلو در هكتار دراين روش مي باشد در صورتي كه در روش دست پاش اين مقدار حدود 80 كيلو در هكتار قابل توصيه است.

 

 داشت :

تنك كردن :

از آنجايي كه شرايط بستر بذر و خاك از نظر بافت و عمق نگهداري رطوبت در تمام نقاط يكسان نيست معمولا مقدار بذر بيشتري ا ز تراكم مطلوب پنبه مورد نياز است و زماني كه بذور جوانه زده و مزرعه سبز شد بوته هاي اضافي را از مزرعه خارج مي كنند در شرايط ايده آل تنك كردن بهتر است در دو مرحله مشابه چغندر قند انجام گيرد . مرحله اول زمان ياست كه بوته ها كاملا جوان و داراي 2 الي 3 برگ باشند . در اين هنگام ارتفاع گياه حدود 10 الي 15 سانتي متر است . مرحله دوم هنگامي است كه گياه داراي 4 الي 6 برگ باشد . عمل تنك در منطقه با دست انجام خواهد شد.

عمل تنك كردن پنبه كمك شاياني به شكستن سله زمين بخصوص در زمينهاي رسي مي كند . پس از تنك كردن پنبه زمين بايد بلافاصله آبياري شود.

 

واكاري :

عوامل مختلفي همچون تگرگ پاييني قوه ناميه بذر حشرات سله و خاك و … باعث مي شوند تعدادي از بذر جوانه توليد نكرده و يا پس از توليد جوانه از بين برون . در چنين حالتي براي يكنواختي سبز شدن مزرعه و جلوگيري از كاهش بازدهي كشت بايد نسبت به واكاري آن نقاط اقدام نمود. براي واكاري يا از بوته هايي كه قبلا تنك شده اند ( به شرطي كه داراي ريشه هاي سالم باشند ) و يا از جوانه هاي حاصل از خيساندن بذر مي توان استفاده كرد.

كودهي :

تأمين نيازهاي غذايي پنبه كه يك نبات صيفي است بسيار حائز اهميت است . همانطور كه در بخش تكنولوژي كاشت ذكر شد . در صورت وجود كود دامي كاملا پوسيده و عاري از بذر علف هرز مصرف 20 الي 30 تن درهكتار از آن در هنگام شخم بخصوص دراملاح خاك بسيار مفيد است.

كود شيميايي به مقدار 300 كيلو در هكتار فسفات آمونيوم قبل از كشت و 300 كيلو در هكتار اوره در سه نوبت توصيه مي شود.

     زمان كودهي :

الف ) همزمان با عمليات آماده سازي بستر بذر

ب ) بعد از تنك كردن

ج ) زمان گل دادن ( قبل از گل دهي )

در زمان بعد از تنك كود در كنار رديفهاي كاشت و يا كنار بوته هاي قرار مي گيرد و در زمان گل دادن مي توان هم كود را در كنار گياه قرار داد و هم به حالت محلول در آب بروي برگهاي پنبه پاشيد . روش اخير بدليل رشد بوته هاي گياه بطور معمول مشكل مي باشد و نياز به محلول پاشي هوايي دارد .

آبياري

طبق جدول محاسبه نياز آبي دراين منطقه . مقدار نياز آبي اين گياه حدودأ 12700 متر مكعب در هكتار مي باشد . نياز آبي گياه درمراحل اوليه رشد ( بدليل اينكه ريشه پنبه كوچك و ضعيف است ) كمتر از ساير مراحل است . حساسترين مرحله رشد گياه مرحله گلدهي و رشد غوزه است . دوره گلدهي حدود 75 روز تا 2 ماه طول مي كشد . مدار آبي آبياري به طور متوسط حدود 10 روز مي باشد.

بطور معمول باز شدن اولين غوزه نشانه قطع آبياري است . در اين هنگام دوره رسيدن و باز شدن غوزه ها را طولاني مي كند و چينهاي دوم و سوم را با خطر سرماي پاييز روبرو مي سازد.

 

    مبارزه با علفهاي هرز پنبه :

بديهي است وجود علفهاي هرز در هر مزرعه اي از نقطه نظرات مختلف تأثير منفي بر زراعت خواهد گذاشت . ( رقابت با گياه اشاعه آفات و بيماريها و … ) لذا بايد هرچه زودتر و در ابتداي رشد با آنها مبارزه گردد.

الف ) مبارزه مكانيكي :

 در زراعتهاي مكانيزه ( رديفي ) بهترين راه براي دفع علفهاي هرز و از بين بردن سله زمين استفاده ا زكوليتواتور مي باشد . در اكثر نقاط پنبه كاري دفع  علفهاي هرز (وجين) بوسيله كارگران انجام مي گردد.

ب ) مبارزه شيميايي :

مبارزه به روش مكانيكي نه تنها طولاني خواهد بود بلكه از نظر اقتصادي نيز مقرون به صرفه نباشد . بنابراين استفاده از علفكشهاي مختلف در بسياري از موارد توجيه اقتصادي و صرفه جويي در وقت خواهد داشت.

 

مبارزه با آفات و بيماريها :

آفاتي كه معمولا در مزارع پنبه ديده مي شوند عبارتند از : كرم غوزه و كرم خاردار كنه دو نقطه اي زنجره سنگ غوزه  شته ( اواخر فصل رشد ) تريپس و آگروتيس ( 2 تا 4 برگي ) در منطقه . مبارزه با آفات پنبه مرسوم نيست براي مبارزه لازم است سمپاشي اول در زماني كه گلها در مزرعه ظاهر مي شوند انجام مي گردد و سمپاشي هاي بعدي هر 15 روز يكبار صورت مي گردد.

   سموم مورد استفاده :

( دي متوات متاسيتوكس R   - اكاتين – سوين – سيترازول همچنين از كربوكسين – تيرام به نسبت 4 الي 5 در هزار براي ضد عفوني بذر استفاده مي شود . بيماري ورتسيليوم ( بوته ميري ) تا 20 درصد به محصول خسارت مي زند كه براي مبارزه با آن به موارد متعددي مي توان اشاره كرد از جمله :

-         رعايت اصول با آيش و تناوب

-          مبارزه با علفهاي هرز

-         رعايت و تنظيم آبياري و نحوه كاشت

-          زه كشي زمينهاي مرطوب

-         ضد عفوني بذر با قارچ كشها و انتخاب بذر سالم

-   جمع آوري و سوزاندن بوته هاي آلوده و بقاياي محصول پس از برداشت

-          استفاده ا زكودهاي شيميايي در حد متناسب و ضروري

براي ضد عفوني بذر مي توان از سمومي مثل   ( پنتا كلرو نيترو بنزن ) استفاده كرد.

برداشت :

اصولا قسمت اعظم مخارج توليد پنبه صرف برداشت محصول مي گردد علي الخصوص زماني كه امكانات مكانيزه موجود نبوده و برداشت بروش دستي صورت مي گيرد . برداشت پنبه زماني صورت مي گيرد كه غوزه ها كاملا باز شوند . در اين زمان برگهاي گياه در اثر مسن شدن زرد شده و ريزش مي كنند . هنگامي كه حدود 6 الي 10 روز از باز شدن غوزه ها گذشت و قبل از آنكه وش ها توسط باد حشرات حيوانات پرندگان و باران ريزش نمايند بايستي برداشت انجام شود.

برداشت پنبه معمولا در مناطق مختلف بيش از يكبار و دو يا سه و گاهي اوقات چهار نوبت انجام مي شود . در برداشت با دست كارگران وش ها را با نوك انگشتان خود از داخل غوزه هاي باز شده خارج و به داخل سبد كه در دست داشته يا به پشت خود بسته اند مي ريزند . پنبه هاي برداشت شده توسط دست چون يكنواخت خالص و تميز مي باشند ارزش بيشتري نسبت به پنبه هاي برداشت شده توسط ماشين دارند . ( ميزان تلفات به 20 درصد الي 15 درصد مي رسد ) هر كارگر ماهر در روز مي تواند بطور معمول بين 50 الي 100 كيلو گرم وش برداشت نمايد . زمان برداشت پنبه مي تواند از اواسط مهر آغاز گردد و تا اوايل آذر ادامه داشته باشد و بر اساس تكنولوژي كه براي كاشت داشت و برداشت پنبه در نظر گرفته شده است و شرايط محيطي منطقه عملكرد پنبه در حدود 100 كيلو در هكتار پيش بيني مي گردد.

 

   6 يونجه

يونجه ا ز معروفترين نباتات علوفه اي مناطق خشك دنياست . اين گياه دائمي بوده و داراي يك ريشه اصلي و قوي مي باشد كه مي توان تا عمق 2 الي 5/2 متري خاك نفوذ نمايد . لذا خاكهاي آهكي عميق با بافت متوسط و نفوذپذيري خوب و غني از مواد آلي براي آن مناسب است چون اين محصول در اراضي پروژه كشاورزي 8 سال عمر مفيد خواهد داشت و نياز آن به آب نيز فراوان مي باشد . بايد اراضي تسطيح شده با شبكه آببياري مطمئن را به كشت آن اختصاص داد . از كاشت يونجه 2 هدف عمده دنبال مي شود.

1 – توليد علوفه مناسب از نظر كمي و كيفي جهت تغذيه دام

2 – اصلاح خاك و بالا بردن ارزش كيفي آن

الف ) تهيه بستر بذر:

تأثيرات هر گونه اشتباه يا قصور در تهيه بستر بذر يونجه براي سالها روي گياه مشهود خواهد بود بنابراين تهيه زمين و بستر بذر قبل از كاشت مهم مي باشد . زمين مورد نظر براي كاشت يونجه در تابستان يك شخم عميق زده مي شود ( چون يونجه با علفهاي هرز دائمي خانواده گرامينه بخصوص مرغ نمي تواند رقابت كند لذا شخم عميق دراوايل تابستان و رها كردن كلوخه ها تا خشك شدن كامل آنها يكي از روشهاي موثر در كنترل علفهاي هرز دائمي است)

ب ) كاشت :

براي كاشت يونجه بستر بذر بايد نرم و يكنواخت باشد . زمين شخم خورده را ابتدا دو بار بطور متقاطع ديسک زده و كود فسفره لازم را نيز همراه ديسک با خاك مخلوط مي كنيم سپس عمليات تسطيح را به كمك لولر انجام مي دهيم . در صورت وجود كلوخه به كمك ريتواتور بايد خاك را نرم و مساعد كاشت يونجه نمود.

يونجه را در دو فصل بهار و پاييز بهتر است مخلوط با جو كاشت . در اين صورت جو ، يونجه را از خطر حمله پرندگان و سرما حفظ مي كند. بذر كاري با بذر كار يونجه صورت مي گيرد همچنين مي توان با تنظيم بذر كار غلات ،‌كاز آن براي كاشت يونجه استفاده نمود . چنانچه بذر كار موجود نباشد با كودپاش سانتري فوژ بذر پاشيده با ديسک زير خاك كرد و سپس يونجه را كه بايد در عمق كمتري كاشته شود با رديف كار كشت كرد . واريته قابل توصيه و مورد كشت و كار در منطقه ، يزدي مي باشد مقدار 35 كيلو گرم بذر در هكتار مناسب مي باشد . بذر انتخاب شده براي كاشت بايد داراي رنگ نخودي باشد كه دال بر رسيدن يكنواخت و نگهداري صحيح است . همچنين بايد داراي خلوص بالا و عاري از بذر علف هرز بويژه سس باشد . فاصله مناسب رديفها در اين منطقه 30 الي 40 سانتي متر است بلافاصله پس از كاشت بذر بايد آبياري انجام شود كه دو هدف عمده را تأمين مي كند.

1 – كمك به زير خاك بردن بذر و تماس آنها با خاك بر اثر نيروي ثقل

2 – قرار دادن رطوبت در اختيار بذر و كمك به سريعتر جوانه زدن آن

در اولين آبياري بايد دقت نمود كه آب در سطح مزرعه و در انتهاي جويچه ها تجمع حاصل نكند در غير اينصورت مقداري از جوانه ها بر اثر سله بستن قادر به سبز شدن نخواهند بود . در اين آبياري بايد تمامي سطح مزرعه خيس و سياهرنگ شود و دقت در انجام اين آبياري باعث مي شود تا محصول بهتر و سريعتر سبز كند . آبياري دوم پس از كاشت به (‌ مدت 2 تا 4 روز بعد )‌ صورت مي گيرد.

 

داشت :

داشت يونجه شامل دادن كود سرك ، آبياري ،‌ دفع آفات و  امراض بازسازي جويچه هاي آبياري و غلطك زدن در پايان فصل يخبندان است.

الف )‌ كود

چون يونجه جزو خانواده بقولات است ازت مورد نياز خود را از طريق همزيستي با باكتريهاي تثبيت كننده ازت تأمين مي نمايد . لذا به جز سال اول كه مقدار كود ازته (‌حدود 100 كيلوگرم اوره) جهت رشد سريعتر بوته هاي جوان به زمين مي دهيم در سالهاي بعد كود ازته لازم نيست . يونجه به كودهاي فسفر و پتاسيم نياز مبرمي دارد چون فسفر قابليت تحرك زيادي در خاك ندارد مي توان به هنگام آماده نمودن زمين تمامي كود فسفره را به ميزان 200 كيلو گرم پخش كرد يا در طول سالهاي رشد بصورت سرك قبل از شروع به ميزان 300 كيلوگرم فسفات آمونيوم پخش نمود . اضافه نمودن كود حيواني پوسيده نيز داراي مزاياي فراواني است كه در صورت وجود اين كود از مصرف كودهاي شيميايي كم مي شود.

مصرف 20 الي 30 تن در هكتار كودهاي حيواني قابل توصيه است.

 

آبياري

چون فصل رشد يونجه بين اولين و آخرين يخبندان است لذا حدود 5/7 ماه از سال نياز به آبياري مي باشد ( ميزان نياز ناخالص آبياري يونجه در منطقه تربت حدود 15000 متر مكعب درسال برآورد گشته است) دوره آبياري اين محصول بين 7 تا 12 روز است . لازمست كه آبياري قبل از برداشت كمي زودتر صورت گيرد تا زمان برداشت زمين خشك و آماده حركت ادوات باشد . پس از برداشت بايد بلافاصله آبياري صورت گيرد تا رشد يونجه به تعويق نيفتد .

 

برداشت:

برداشت يونجه بايد زمان يباشد كه ضمن دارا بودن حداكثر كيفيت علوفه از نظر عملكرد كمي نيز بيشترين مقدار علوفه از زمين برداشت گردد . اين زمان حدوداً وقتي است كه   تا   مزرعه به گل نشسته باشد .

در شرايط فعلي منطقه تربت حيدريه بيشترين مقدار هزينه هاي در مورد توليد يونجه مربوط به نيروي انساني لازم براي برداشت آن است . لذا در آينده براي كاهش هزينه هاي توليد از آزمايشات مخصوص استفاده خواهد شد . براي برداشت مكانيزه يونجه نوع ماشين هاي برداشت تفاوت مي نمايد.

بدين ترتيب كه در مواردي ابتدا محصول توسط دستگاه دروگر مدور درو شده و پس از خشك شدن محصول در مقابل اشعه مستقيم آفتاب با استفاده از ديسک بصورت رديف درآورده مي شوند و مجدداً توسط دستگاه بيلر (‌دستگاه بسته بند)‌ جمع آوري و بصورت بسته هاي مكعب درآمده و پس از آن بسته توسط كارگر و تريلر به خارج از مزرعه حمل مي شوند . در اين روش تعداد دفعات كه ماشين آلات وارد مزرعه مي گردند ، نسبتاً زياد مي باشد و لذا باعث فشرده شدن خاك محيط ريشه مي گردد . علاوه بر آن در هنگام ديسک زدن محصول مقداري از برگهاي خشك شده ريزش مي نمايند و در نتيجه مقدار محصول از لحاظ كمي و كيفي افت مي نمايد . همچنين در اين روش لازم است در بين هر يك از مراحل 48 ساعت فاصله زماني گذاشته شود .

براي رفع اين نواقص مي توان از دستگاه سواتر كه مخصوص برداشت محصولات علوفه اي نظير يونجه است استفاده قرار گرفته و در نتيجه بافت هاي گياهي پاره شده و سرعت خروج آب براي خشك شدن آنها افزايش مي يابد . در ادامه پس از خروج محصول برداشت شده از دستگاه سواتر بصورت رديف شده در روي زمين پخش مي شوند . با اين عمل نيازي به انجام عمليات ديسک نمي باشد . همچنين با خشك شدن سريعتر محصول رشد مجدد گياهان كه در محيط كم نور ريز بوته ها برداشت شده قرار گرفته اند با سرعت بيشتري آغاز مي شود . براي بسته بندي و حمل و نقل مشابه به روش قبل عمل مي شود .

 

گندم :

گاو آهن :

عمليات آماده سازي زمين و كاشت را از اول مهر ماه آغاز كرده و تا 15 آبان به پايان مي بريم .

با توجه به جدول بارندگي ، تعداد روزهاي كار برابر 40 روز است كه با احتساب 10 ساعت كاري در هر روز ، تعداد كل ساعت كاري برابر است با

ساعت     400 = 10 × 40

براي شخم از يك گاو آهن 4 خيش به عرض هر خيش 14 اينچ استفاده مي كنيم . سرعت  7 با احتساب راندمان 85 درصد داريم :

 

 

براي شخم زدن با يك گاو آهن به 84/0 × 2157 ساعت كاري نياز داريم بنابراين تعداد گاو آهن برابر است با

  تعداد گاو آهن =   عدد

با توجه به اينكه تعداد گاو آهن هاي ما 5 عدد بوده پس طبيعتاً 5 عدد تراكتور نيز لازم خواهيم داشت .

عرض كار كل   =  112/7 = 5 × 422/1 m

سطح مقطع شخم   = 788 /1 = 25/0 × 112 / 7

نيروي كل    = 

براي 5 تراكتور  

براي يك تراكتور

قدرت در موتور =

براي كشيدن اين گاو آهن ا ز5 تراكتور 110 اسب بخار استفاده مي كنيم

 105 = 95* 1/0 + 95 hp

 

ديسك :‌

با توجه به خاك منطقه پس از كودپاشي عميق دو مرتبه عمليات ديسک زني را بصورت عمود برهم انجام مي دهيم .

ديسك از نوع 36 پره و با عرض 6/3 متر است.

 

  زمان مؤثر          تعداد روز    

تعداد ديسك  عدد ديسك

با توجه به اينكه زمين را دو دفعه ديسك مي زنيم پس نياز به  4 = 2 × 2  عدد ديسك داريم .

 

محاسبه قدرت لازم جهت كشيدن ديسك :

نيروي لازم جهت كشيدن هر متر عرض مؤثر ديسک KN  5/6 است .

 

 

 

به عبارت ديگر از 4 تراكتور 110 اسب بخار استفاده مي كنيم .

 

لولر:

بطور متوسط هر لولر قادر است در هر روز كاري حدود 18 هكتار زمين را تسطيح كند.

لازم به ذكر است كه عمليات تسطيح پس از عمليات ديسک زني و دو مرتبه در جهت اقطار انجام مي شود و در پايان اين مرحله عمليات كاشت را انجام مي دهيم.

بنابراين براي بدست آوردن تعداد لولر داريم .

لولر مورد استفاده داراي عرض 6 متر و 2 چرخ و سرعت 4 كيلومتر بر ساعت و راندمان 85 درصد مي باشد.

 

 

   تعداد لولر

محاسبه قدرت لازم براي كشيدن لولر:

اگر ميزان خاك جمع شده در جلوي تيغه را بطور متوسط 8  سانتي متر بگيريم :

48/0 = 08/0 * 6 = سطح مقطع

24 = 48/0 * 50 =  نيروي لازم براي كشيدن KN 

  قدرت در مالبند

قدرت در موتور   

قدرت براي كشيدن لولر   =    63 = 57 *1/0+57≈   65   hp

به عبارت ديگر از سه عدد تراكتو 65 اسب بخار استفاده مي كنيم .

 

بذر كار :‌

محاسبه تعداد بذر كار و قدرت لازم براي كشيدن آن :

براي كاشت گندم از يك بذر كار كود كار غلات 24 رديفه كه فاصله بين دو لوله سقوط آن 14 سانتي متر است استفاده مي كنيم سرعت تراكتور را 5/5 كيلومتر بر ساعت در نظر مي گيريم .

36/3 = 14 * 24 = عرض كل  m

 

 زمان مؤثر

تعداد روز   روز

تعداد بذر كار    عدد بذر كار

محاسبه قدرت:

با توجه به محاسبات قبلي واضح است كه قدرت لازم براي كشيدن بذر كار كمتر از 60  است بخار خواهد بود.

بنابراين به 3 عدد تراكتور 60 اسب بخار نياز داريم.

 

نهر كن:

به منظور رسيدن يكنواخت آب به تمام سطح مزرعه ا زكمر جوي استفاده مي شود كه در فاصله 200 متري از يكديگر تعبيه مي شوند.

سرعت نهر كن  3 و راندمان 85 درصد و زمان غير مؤثر 35/0 است.

 عدد كمر جو 

85/107= 5/1797 * 60 km

= زمان مؤثر

=  زمان كل  

= تعداد روز     روز

بنابراين يك نهركن لازم است كه 6 روز در مزرعه كار كند و كل زمين را براي گندم كمر جوي ايجاد كند.

 

كودپاش :

در اوايل اسفند با كودپاش سانتري فوژ كود سرك به گندم داده مي شود . عرض مؤثر كودپاش 9 متر با سرعت  7 و راندمان 80 درصد است.

 

  =  زمان مؤثر

=   تعداد روز    روز

بنابراين با يك عدد كود پاش طي 43 روز مي توان كل سطح زير كشت گندم را كودپاشي نمود.

كمباين:

براي برداشت از يك كمباين غلات claas  با عرض هر 4 متر و سرعت 5 كيلومتر در ساعت و راندمان 80 درصد استفاده مي كنيم . به دليل اينكه كمباين اجاره اي است نيازي به محاسبه تعداد كمباين نداريم و تنها به محاسبه ساعت مورد نياز براي كار اكتفا مي كنيم .

 

       تعداد ساعت                   تعداد روز

      3 دستگاه كمباين بايد اجاره شود

 

ادوات موجود

زمان مورد نياز با يك وسيله

نوع عمليات

تعداد

نوع

رو ز

ساعت

5

گاوآهن 4 خيشه

2/181

1812

شخم

2

ديسک 36 پره

8/93

938

ديسک

3

لولر

73/105

35/1057

تسطيح

3

بذر كار غلات

32/137

 2/1373

بذركار

1

نهر كن

6

60

ايجاد فارو

1

كودپاش سانتري فوژ

43

97/427

كودپاش

3

كمباين غلات

135

1348

برداشت

 

 

 

 

جو :

گاوآهن :

تعداد روز كاري با توجه به جدول روزهاي كاري در مزرعه برابر 31 روز مي باشد و عمليات آماده سازي زمين و كاشت از 15 شهريور ماه تا 15 مهر ماه انجام مي شود . در نتيجه داريم :

                         تعداد ساعت كاري                 310 = 10 * 31

گاو آهن مورد نظر گاو آهن 4 خيشه به عرض هر خيش 14 اينچ است و سرعت 7 كيلومتر در ساعت و بازده 85  درصد.

 

 

براي شخم زدن با يك گاوآهن نياز به 84/0 * 657 ساعت كاري نيازمنديم بنابراين تعداد گاوآهن برابر است با :

=  تعدادگاو آهن

بنابراين به دو گاوآهن نيازمنديم.

محاسبه قدرت مورد نياز براي كشش گاوآهن:

84/2 = 2 * 422/1 = عرض كاركن m

711/0 = 25/0 * 84 / 2 = سطح مقطع شخم  m

 =  نيروي كل

=  براي دو تراكتور  

= براي يك تراكتور  

=  قدرت موتور 

قدرت تراكتور مورد نياز  = 

براي كشيدن اين دو گاوآهن از 2 تراكتور hp 110 استفاده مي كنيم .

 

ديسك :

ديسک مورد استفاده از نوع 36 پره و با عرض كار 6/3 متر و سرعت كار 5/7 كيلومتر در ساعت مي باشد لذا:

 

= زمان مؤثر            تعداد روز  = 

پس به يك عدد ديسك نياز داريم :

= تعداد ديسك  

محاسبه  قدرت لازم جهت كشيدن ديسك:

 

قدرت در موتور

قدرت لازم براي كشيدن يك ديسك          8/60 = ( 3/55 × 1/0 ) + 3/55

بنابراين از 2 تراكتور 60 اسب بخار استفاده مي كنيم.

 

لولر:

لولر مورد استفاده مانند لولر استفاده شده براي گندم داراي عرض 6 متر و سرعت 4 كيلومتر بر ساعت و راندمان 85 درصد مي باشد.

 

                 زمان مؤثر

تعداد روز  عدد

بنابراين يك عدد لولر كافي است .

محاسبه قدرت لازم براي كشيدن لولر به مانند آنچه در قسمت آماده سازي زمين براي گندم محاسبه شده مي باشد. بنابراين در اين حالت هم نياز به يك تراكتور 65 اسب بخار داريم.

 

 

 

بذركار:

از يك بذر كار 24 رديفه غلات كه فاصله بين دو لوله سقوط آن 14 سانتي متر است استفاده مي كنيم . سرعت تراكتور را 5/5 كيلومتر بر ساعت و راندمان را 85 درصد در نظر مي گيريم.

36/3 = 14 * 24 = عرض كل m

 

زمان مؤثر                  تعداد روز     روز

 تعداد بذركار   عدد

قدرت لازم براي كشيدن اين بذركار هم ا زhp  60 كمتر است پس مي توان از يك تراكتور hp  60   استفاده كرد.

 

نهركن:

در وفواصل 200 متري ، كمرجويها تعبيه مي شوند. سرعت نهر كن 3 كيلومتر بر ساعت و راندمان 85 درصد و زمان غير موثر 35/0 است.

 عدد كمر جو

 

زمان مؤثر =

زمان كل   =

تعداد روز  =  روز

بنابر اين يك نهر كن مورد نياز است كه 2روز در مزرعه كار كند.

 

كودپاش:

كودپاشي با عرض مؤثر 9 متر و با سرعت 7 كيلومتر در ساعت و راندمان 80 درصد استفاده مي كنيم.

 

زمان مؤثر =                       تعداد روز  =

 

بنابر اين طي 13 روز مي توان كل سطح زير كشت جو را كودپاشي نمود.

 

كمباين:

براي برداشت از يك كمباين غلات Claas (كلاس) با عرض هر 4 متر و سرعت 5 كيلومتردر ساعت و راندمان 80 درصد استفاده مي كنيم. بدليل اجاره اي بودن كمباين نيازي به محاسبه تعداد كمباين نداريم و تنها به محاسبه ساعت مورد نياز براي كار اكتفا مي كنيم.

 

زمان مؤثر =                        تعداد روز  =

تعداد كمباين =

نوع عمليات

زمان مورد نياز با يك وسيله

ادوات موجود

ساعت

روز

نوع

تعداد

شخم

88/551

188/55

گاوآهن برگرداندار

2

ديسك

65/285

56/28

ديسك 36 پره

1

تسطيح

322

32

لولر

1

بذركار

447

56

بذر كار غلات 24 رديفه

2

ايجاد نارو

4/18

2

نهركن

1

كودپاش

130

13

كودپاش سانتري فوژ

1

برداشت

6/410

32/51

كمباين غلات

2

 

نخود:

گاوآهن برگرداندار:

عمليات شخم عميق را در پائيز انجام مي دهيم. اين كار را بوسيله يك گاوآهن برگرداندار 4 خيشه ، مشخصات 14 اينچ ، سرعت 6 كيلومتر بر ساعت و راندمان 85 درصد انجام مي دهيم. كار شخم را از اول مهرماه شروع و تا 15 آبان ماه به اتمام مي رسانيم. با توجه به جدول روزهاي بارندگي تعداد 40 روز را مي توان در مزرعه مشغول بكار بود.

تعداد ساعات كاري :

 

تعداد گاو آهن :

بنابر اين تعداد 4 گاوآهن مورد نياز است.

قدرت مورد نياز براي كشش هم مانند موارد قبلي مي باشد يعني 4 عدد تراكتور 110 اسب بخار مورد نياز است.

ديسك:

ديسك مورد استفاده از نوع 36 پره و عرض كار 6/3 و سرعت 5/7 كيلومتر در ساعت و بازده 85 درصد مي باشد.

 

زمان مؤثر =                     تعداد روز  =

تعداد ديسك =

بنابر اين دو عدد ديسك مورد نياز است.

 

لولر:

براي تسطيح از لولري به عرض 6 متر و سرعت 4 كيلومتر در ساعت و بازده 85 درصد استفاده مي كنيم.

 

زمان مؤثر =                     تعداد روز  =

تعداد لولر =

بنابر اين به 2 لولر براي تسطيح نيازمنديم.

كودپاش:

بعد از عمليات خاكريزي با استفاده از كودپاش سانتري فوژ به زمين كود مي دهند كه قبلا بطور مفصل شرح داده شد.

بذر كار:

براي كاشت نخود از بذركار جوي پشته كار 20 رديفه با عرض هر رديف 50 سانتي متر و راندمان 85 درصد استفاده مي كنيم. سرعت بذركار 7 كيلومتر در ساعت مي باشد.

 

زمان مؤثر =            تعداد روز  =

تعداد بذركار =

پس يك بذر كار نياز داريم.

 

محاسبه قدرت مورد نياز:

بديهي است كه قدرت مورد نياز براي كشش بذر كار از 60 اسب بخار كمتر خواهد بود .

 

كمباين غلات:

از كمباين 8 رديفه با عرض 4 متر استفاده مي كنيم. سرعت كمباين را 5 كيلومتر در ساعت در نظر مي گيريم.

 

زمان مؤثر =                   تعداد روز  =

تعداد كمباين =

بنابر اين دو دستگاه كمباين براي برداشت نخود لازم خواهد بود.

نهركن:

در فواصل 200 متري كمر جويهايي تعبيه مي شود سرعت نهركن 3 كيلومتر بر ساعت و راندمان آن 85 درصد و زمان موثر 35/0  مي باشد.

عدد كمر جو 

35/57 =  147/1 * 50  km

= زمان مؤثر

=  زمان كل  

= تعداد روز     روز

بنابر اين يك نهر كن مورد نيازاست كه 4 روز در مزرعه كار كند.

نوع عمليات

زمان مورد نياز با يك وسيله

ادوات موجود

ساعت

روز

نوع

تعداد

شخم

4/1365

54/136

گاوآهن برگرداندار

4

ديسك

499

9/49

ديسك 36 پره

2

تسطيح

25/562

22/56

لولر

2

بذركار

193

125/24

بذر كار غلات 24 رديفه

1

ايجاد نارو

1/56

6/5

نهركن

1

برداشت

7/674

47/67

كمباين غلات

2

 

چغندر قند:

گاوآهن برگرداندار:

مشخصات گاوآهن: 4 خيشه به عرض هر خيش 14 و راندمان شخم 85 درصد سرعت حركت تراكتور 7 كيلومتردرساعت.

 

عمليات شخم براي گياه چغندر قند بايد 4 الي 6 ماه قبل از كاشت چغندر قند صورت گيرد لذا عمليات شخم را از15 شهريور تا 15 مهر ماه ادامه مي دهيم. با توجه به جدول بارندگي تعدد روزهاي كاري مورد نياز برابر 31 روز مي باشد. لذا داريم:

تعداد ساعات كاري :

 

تعداد گاو آهن :

لذا به 4 عدد تراكتور نيز براي شخم نيازمنديم.

از انجاييكه ميزان قدرت در اين مرحله مشابه مراحل قبل مي باشد لذا به 4 عدد تراكتور با قدرت 110 اسب بخار لازم مي باشد.

ديسك:

عمليات ديسك زني را به كمك يك ديسك  36 پره با عرض كار 6/3 و راندمان 81 درصد و سرعت 5/7 كيلومتر در ساعت انجام مي دهيم.

 

زمان مؤثر =                       تعداد روز  =

تعداد ديسك =

با توجه به اينكه قدرت لازم براي كشيدن اين ديسك 60 اسب بخار مي باشد لذا 2 عدد تراكتور 60 اسب بخاري نياز داريم.

لولر:

مشخصات لولر: عرض 6 متر ، سرعت 4 كيلومتر در ساعت ، راندمان 85 درصد.

 

زمان مؤثر =                  تعداد روز  =

تعداد لولر =

بنابر اين 2 عدد لولر لازم است.

در اينجا هم قدرت لازم براي كشيدن لولر65 اسب بخار مي باشد لذا به 2 عدد تراكتور با قدرت 65 اسب بخار نيازمنديم.

بذركاري:

براي كاشت چغندر قند از بذر كار غلات (رديف كار) نوع 6 رديفه با فاصله هر رديف 50 سانتي متر عمليات كاشت را شروع مي كنيم. از طرفي چون اين رديف كارمجهز به كودكار مي باشد عمليات كودپاشي هم همزمان انجام مي گيرد.

ضمناً سرعت رديف كار را برابر 8 كيلومتر درساعت در نظر مي گيريم و راندمان را 85 درصد.

 

زمان مؤثر =                  تعداد روز  =

تعداد رديف كار =

بنابر اين 2 عدد رديف كار 6 رديفه نياز منديم.

به فرض قدرت كششي لازم براي كشيدن اين رديف كار را 65 در نظر بگيريم لذا به 2 عدد تراكتور با قدرت 65 اسب بخار لازم داريم.

برداشت:

براي برداشت چغندر قند از كمباين چغندر قند استفاده مي كنيم اين كمباين يك رديفه بوده و فاصله هر رديف آن 55 سانتي متر است سرعت كمباين 7 كيلومتر در ساعت و راندمان آن 80 درصد مي باشد. اين كمباين عمليات سرزني چغندر قند را هم انجام مي دهد.

 

زمان مؤثر =    تعداد روز  =

تعداد كمباين =

 

نوع عمليات

زمان مورد نياز با يك وسيله

ادوات موجود

ساعت

روز

نوع

تعداد

شخم

047/1144

4047/114

گاوآهن برگرداندار

4

ديسك

07/471

59

ديسك 36 پره

2

بذركار

07/471

59

بذر كار غلات 24 رديفه

2

برداشت

129/3120

0129/312

كمباين غلات

10

 

پنبه:

گاوآهن:

عمليات شخم عميق را در پائيز انجام مي دهيم. اين كار را بوسيله يك گاوآهن برگرداندار 4 خيشه با مشخصات عرض 14 اينچ سرعت 7 كيلومتر در ساعت و راندمان 85 درصد انجام مي دهيم.

كار شخم را از 15 مهر شروع مي كنيم تا انتهاي آبان به پايان مي بريم با توجه به جدول روزهاي بارندگي تعداد 35 روز را مي توان در مزرعه مشغول بكارشد.

تعداد ساعات كاري  = 35 * 10 = 350

 

زمان مؤثر = تعداد روز  =

تعداد گاوآهن مورد نياز =

بنابر اين تعداد 4 گاوآهن مورد نياز است.

قدرت مورد نياز براي كشش هم مانند موارد گذشته بوده يعني 4 تراكتور 110 اسب بخار مورد نياز است.

 

 

ديسك:

ديسك مورد استفاده از نوع 36 پره و با عرض كار 6/3 كنر . سرعت 5/7 كيلومتر در ساعت و بازده 85 درصد مي باشد.

 

زمان مؤثر =                تعداد روز  =

تعداد ديسك مورد نياز  =

بنابر اين دو عدد ديسك نياز داريم.

لولر:

براي تسطيح از لولري به عرض 6 متر و سرعت 4 كيلومتر در ساعت و بازده 85 درصد استفاده مي كنيم.

 

زمان مؤثر =                  تعداد روز  =

تعداد گاوآهن مورد نياز =

بنابر اين 2 عدد لولر براي تسطيح نيازمنديم.

 

كودپاش:

بعد از عمليات خاكريزي با استفاده از كودپاش سانتريفوژي زمين را كودپاشي مي كنيم.

بذركار:

بذر كار 5 رديفه پنبه با عرض كل 25/3 متر و با سرعت 7 كيلومتر در ساعت و راندمان 85 درصد استفاده مي كنيم.

 

زمان مؤثر =                تعداد روز  =

تعداد بذركار مورد نياز =

پس 2 بذر كار نياز داريم.

همچنين واضح است كه قدرت مورد نيز براي كشش بذركار از 60 اسب بخا كمتر خواهد بود.

سمپاش:

دوبار از سم پاش براي دفع آفات و يكبار براي علف كشي استفاده مي شود. سم پاشي براي علف هاي هرز بعد از كاشت و در 20 روز اول ارديبهشت است كه با توجه به جدول روز كارل داريم و سم پاشي براي دفع آفات در سه نوبت در تابستان سم پاشي مي كنيم.

بدين ترتيب كه در حدود 15 مرداد كه گلها در مزرعه ظاهر مي شوند اولين سم پاشي را انجام مي دهيم و سپس هر 15 روز يكبار سم پاشي را انجام مي دهيم.

سم پاش تراكتوري با عرض 7 متر و سرعت 7 كيلومتر در ساعت و راندمان 80 درصد و 14 نازله مي باشد.

 

زمان مؤثر =                  تعداد روز  =

تعداد سم پاش مورد نياز =

بنابر اين سم پاش را هر 18 روز دو بار بكار مي بريم.

 

كمباين پنبه:

از كمباين 4 رديفه با عرض 6/2 متر در دو مرحله استفاده مي كنيم. دو مرحله اول سرعت 6 كيلومتر در ساعت و راندمان 85 درصد درمرحله دوم با سرعت 5/8 كيلومتر در ساعت مي باشد. لازم به ذكر است كه برداشت پنبه را از ادامه مهر آغاز كرده و اوايل آذر ماه به پايان مي رسانيم.

در مرحله اول داريم:

 

زمان مؤثر =              تعداد روز  =

در مرحله دوم چون تراكم كمتر مي شود سرعت را افزايش مي دهيم:

 

زمان مؤثر =      تعداد روز  =

تعداد كل روزها  = 68.25+48.14=116.4

تعداد كمباين مورد نياز =

بنابر اين 5 دستگاه كمباين مورد نياز است.

 

 

نوع عمليات

زمان مورد نياز با يك وسيله

ادوات موجود

ساعت

روز

نوع

تعداد

شخم

38/1077

7/107

گاوآهن برگرداندار

4

ديسك

5/393

35/39

ديسك 36 پره

2

تسطيح

444

5/55

لولر

2

بذركار

5/452

56/56

بذر كار غلات

2

سم پاش

231

8/28

سم پاش تراكتوري

2

كمباين

1164

4/116

كمباين پنبه

5

 

 

 

 

يونجه:

گاوآهن:

عمليات شخم در مهر ماه بوسيله گاوآهن برگردان دار يك مرتبه انجام مي شود. گاوآهن 4 خيشه با عرض كار 14 اينچ ، سرعت 7 كيلومتر در ساعت و راندمان 85 درصد است. با توجه به جدول روزهاي بارندگي 28 روز را مي توان در مزرعه مشغول بكار شد.

 

زمان مؤثر =                  تعداد روز  =

 تعداد گاوآهن مورد نياز =

بنابر اين به دو عدد گاوآهن نيازمنديم.

قدرت مورد نياز براي كشش گاوآهن نيز مانند قبل است يعني با استفاده از دو عدد تراكتور به قدرت كمتر از 110 اسب بخار باشد مي توان گاوآهن را بكار انداخت.

ديسك:

ديسك مورد استفاده از نوع 36 پره و با عرض كار 6/3 متر است و سرعت كار 5/7 كيلومتر در ساعت و بازده 80 درصد مي باشد.

 

زمان مؤثر =     تعداد روز  =

 تعداد ديسك مورد نياز =

بنابر اين با يك عدد ديسك مي توان عمل ديسك زني را در زمان مقرر انجام داد.

 

لولر:

براي تسطيح از لولري به عرض 6 متر و سرعت 4 كيلومتر در ساعت و راندمان 85 درصد استفاده مي شود.

 

زمان مؤثر =    تعداد روز  =

تعداد لولر مورد نياز =

بنابر اين به يك عدد لولر براي تسطيح احتياج داريم.

 

 

محاسبه هزينه ها :

1 هزينه ثابت

2 هزينه متغير

ا هزينه هاي ثابت شامل :

1 استهلاك   2 ماليات     3 هانگارد    4 بيمه   5 بهره پول مي باشد.

2 هزينه هاي متغير يا هزينه هاي انجام كار بستگي به زمان انجام كار توسط ماشين دارد و عبارتند از :

1 هزينه اجاره ادوات ، حقوق و مزاياي پرسنل مزرعه ، سوخت و تعميرات.

2 هزينه خريد بذر كود سموم    3 هزينه كارگر

4 هزينه كرايه حمل و نقل محصولات ، بذر كود و ..

1 محاسبه هزينه هاي ثابت:

محاسبه سرمايه خريد ماشين آلات:

در جدول صفحه بعد قيمت تمامي ماشين آلات به روز محاسبه و بصورت جزئي ذكر شده است.

براي محاسبه هزينه استهلاك از روش خطي مستقيم استفاده نموده و از رابطه زير استفاده كرديم:

(قيمت لاشه دستگاه-قيمت دستگاه)/سنوات كاركرد

لازم به ذكر است قيمت لاشه را 10 درصد قيمت اوليه دستگاه در نظر گرفتيم.

ميزان استهلاك هر دستگاه بصورت جزئي و ميزان استهلاك كل در جدول صفحه بعد ذكر شده است.

براي محاسبه هزينه بيمه هزينه بيمه را 5/2 درصد قيمت اوليه دستگاه در نظر گرفتيم و بعبارت ديگر:

 

اگر كارمزد بانكي 7 درصد باشد.

  ميزان بهره پولي بانكي

براي محاسبه هانگارد تعداد و مساحت لازم براي هر وسيله را بصورت استاندارد در نظر گرفته و كل مساحت لازم براي ايجاد فضاي سقف تعيين گرديد.

ريال 103500000 = 690 * 150000 = هزينه هانگارد

بنابر اين هزينه ثابت كل برابر است با:

استهلاك + هزينه بيمه + كارمزد بانك + هزينه هانگارد = هزينه ثابت كل

368756350 + 98750000 + 276500000 + 103500000 = هزينه ثابت كل

ريال 847506350 = هزينه ثابت كل

لازم به ذكر است كه جدول مربوط به هانگارد در صفحه   ذكر شده است.

 

 

 

جدول محاسبه هزينه خريد ماشين آلات

نوع وسيله

قيمت واحد به ريال

تعداد مورد نياز

قيمت كل به ريال

تراكتور 110 اسب بخار MF-399

71000000

10

710000000

تراكتور 75 اسب بخار MF-285

57000000

7

399000000

گاوآهن برگرداندار

4150000

8

33200000

ديسك 36 پره

8250000

4

33000000

لولر

4700000

2

9400000

بذر كار غلات

12650000

2

25300000

نهر كن

1570000

2

3140000

كودپاش

1950000

2

3900000

كمباين غلات

184000000

2

368000000

تريلي

11250000

5

56250000

كمباين پنبه

180000000

3

540000000

كمباين چغندر قند

250000000

5

1250000000

مور

11650000

1

11650000

ريك

2540000

1

2540000

بيلر

36500000

1

36500000

كودپاش سانتري فوژ

4000000

1

4000000

سم پاش

4120000

1

4120000

نيسان

115000000

4

460000000

جمع كل

3950000000

 

 

جدول محاسبه هزينه استهلاك ادوات و ماشين هاي كشاورزي

نوع وسيله

تعداد

قيمت به ريال

ميزان استهلاك

تراكتور 110 اسب بخار MF-399

10

71000000

78100000

تراكتور 75 اسب بخار MF-285

7

57000000

35910000

گاوآهن برگرداندار

8

4150000

2988000

ديسك 36 پره

4

8250000

2970000

لولر

2

4700000

846000

بذر كار غلات

2

12650000

2277000

نهر كن

2

1570000

282600

كودپاش

2

1950000

351000

كمباين غلات

2

184000000

33120000

تريلي

5

11250000

5062500

كمباين پنبه

3

180000000

48600000

كمباين چغندر قند

5

250000000

112500000

مور

1

11650000

104850

ريك

1

2540000

228600

بيلر

1

36500000

3285000

كودپاش سانتري فوژ

1

4000000

360000

سم پاش

1

4120000

370800

نيسان

4

115000000

41400000

جمع كل

368756350

 

 

جدول محاسبه هزينه هاي تعميرات ماشين آلات

هزينه متوسط تعميرات (ريال)

تعداد

قيمت (ريال)

هزينه تعميرات بر اساس 100 ساعت كار نسبت به قيمت واحد بر حسب درصد

ادوات

12780000

10

71000000

8/1

تراكتور 110 اسب بخار MF-399

7182000

7

57000000

8/1

تراكتور 75 اسب بخار MF-285

2324000

8

4150000

7

گاوآهن برگرداندار

1980000

4

8250000

6

ديسك 36 پره

470000

2

4700000

5

لولر

1771000

2

12650000

7

بذر كار غلات

219800

2

1570000

7

نهر كن

195000

2

1950000

5

كودپاش

 9936000

2

184000000

7/2

كمباين غلات

2812500

5

11250000

5

تريلي

16200000

3

180000000

3

كمباين پنبه

31250000

5

250000000

5/2

كمباين چغندر قند

1398000

1

11650000

12

مور

177800

1

2540000

7

ريك

803000

1

36500000

2/2

بيلر

320000

1

4000000

8

كودپاش سانتري فوژ

329600

1

4120000

8

سم پاش

18400000

4

115000000

4

نيسان

108548700

جمع هزينه هاي تعميرات به ريال

           

 

 

جدول محاسبه هانگارد

نوع ادوات

تعداد

طول m

عرض m

مساحت m2

كل فضاي لازم m2

تراكتور 110 اسب بخار MF-399

10

4

3

12

120

تراكتور 75 اسب بخار MF-285

7

5/3

3

5/10

5/73

گاوآهن برگرداندار

8

2

4/1

8/2

4/22

ديسك 36 پره

4

4

6/3

4/14

6/57

لولر

2

6

6

36

72

بذر كار غلات

2

8/1

3/3

94/5

88/11

نهر كن

2

2

1

2

4

كودپاش

2

2

2

4

8

كمباين غلات

2

6

4

24

48

تريلي

5

3

2

6

30

كمباين پنبه

3

6

4

24

72

كمباين چغندر قند

5

6

4

24

120

مور

1

2

5/0

1

1

ريك

1

1

2

2

2

بيلر

1

3

2

6

6

كودپاش سانتري فوژ

1

5/3

2

7

7

سم پاش

1

2

2

4

4

نيسان

4

3

2

6

24

جمع كل

38/683

 

كه با محاسبه مقدار فضاي اضافي 690 متر مربع در نظر گرفته شد.

 

 

 

2- هزينه متغير:

1- هزينه سوخت:

در جدول صفحه بعد محاسبه سوخت مصرفي و هزينه مربوط به آن براي كليه ادوات آورده شده است قابل به ذكر است كه هزينه سوخت كمباين پنبه و چغندر قند چون بصورت استيجاري مي باشد بر اساس قرار داد منعقده بر عهده پيمانكار است.

همچنين محاسبه ميزان سوخت مصرفي براي نيسان ها بصورت زير است:

اگر فرض كنيم هر دستگاه ماشين نيسان در هر 100 كيلومتر مقدار 13 ليتر بنزين مصرف كند و در مجموع سال هر دستگاه نيسان معادل 5000 ليتر بنزين مصرف مي كند كه هزينه كلي بنزين مصرفي برابر است با:

ريال 13000000 = 650 * 4 * 5000

 

 

 

 

 

 

جدول محاسبه هزينه سوخت مصرفي

نوع ادوات

ليتر در هكتار

كاركرد

سوخت مصرفي (ليتر)

هزينه سوخت مصرفي (ريال)

گاوآهن چهار خيشه

16

6200

99200

30752000

ديسك

9

12400

111600

34596000

لولر

6/7

6200

47120

14607200

بذر كار غلات

67/4

4334

78/40239

8/6274331

نهر كن

5/6

6200

40300

12493000

كودپاش

55/6

12400

80600

24986000

كمباين غلات

34/9

4334

56/40479

6/12548663

كمباين پنبه

--

--

--

--

كمباين چغندر قند

--

--

--

--

تريلي

8

654

5232

1621920

مور

27/3

4/1115

36/3647

6/1130681

ريك

33/2

4/1115

88/2598

8/805652

بيلر

2/4

4/1115

68/4684

1452258

كودپاش سانتري فوژ

22/5

373

06/1947

6/603588

سم پاش

2/3

4273

6/13673

4238816

نيسان

--

--

5000

--

بذر كار پنبه

22/5

905

1/4724

1464471

بذر كار چغندر قند

4/5

961

4/5189

1608714

جمع

42/481236

149183290

 

بنابر اين كل هزينه سوخت مصرفي برابر است با:

ريال 162183290 = 13000000 + 149183290

 

 

هزينه فيلتر و روغن:

براي محاسبه هزينه روغن و فيلتر بصورت زير عمل مي كنيم:

1/14437 = 42/481236 * 03/0 = حجم گازوئيل مورد نياز * 3 % = حجم روغن

22377500 = 149183290 * 15/0 = هزينه گازوئيل * 15 % = هزينه روغن

هزينه روغن و فيلتر نيسانها را بطور تقريبي برآورد مي كنيم. لذا هزينه روغن و فيلتر كل برابر است با:

24327500 = 1950000 + 22377500

هزينه مخزن سوخت:

چنانچه مخزن ساخته شده را براي ذخيره   سوخت مصرفي ساليانه در نظر بگيريم حجم مخزن برابر است با :

284/96247 = 42/481263 * 2/0

بنابر اين يك عدد مخزن 100 هزار ليتري نياز داريم.

ريال 20000000 = هزينه خريد مخزن

ريال 72185463 = 150 * 42 / 481236 = هزينه حمل سوخت

بنابر اين كل هزينه سوخت اعم از سوخت گازوئيل و بنزين و مواد روغني عبارتست از:

ريال 278696253 = 72185463 + 2000000 + 24327500 + 162183290

 

2 - هزينه تاسيسات و ساختمان هاي مسكوني و اداري:

مساحت ساختمان مسكوني  =  4/533 = 8/177 * 3 m2

88/193 = مساحت ساختمان اداري  m2

28/727 = 88/193 + 4/533 = مساحت كل

اگر هزينه ساخت و ساز را 200000 ريال براي هر متر مربع در نظر بگيريم:

ريال 145456000 = 28/727 * 200000 = هزينه احداث ساختماني مسكوني و اداري

مساحت ساختمان تعميرگاه      = 250 متر مربع

مساحت سالن اجتماعات           = 270 متر مربع

مساحت شركت تعاوني              = 180 متر مربع

پمپ بنزين و گازوئيل                = 200 متر مربع

نگهباني                        = 15   متر مربع

دستشويي و نمازخانه          = 35   متر مربع

سلف سرويس               = 40   متر مربع

و با احتساب هزينه احداث از قرار هر متر مربع 150000 ريال داريم:

ريال 148500000 = 990 * 150000 = هزينه احداث

ريال 293956000 = هزينه احداث كل

لازم به ذكر است كه اين قسمت غير از هزينه مربوط به هانگارد كه در قسمت هاي قبل محاسبه كرديم بوده است.

جدول محاسبه زير بنا و هزينه تاسيسات

تاسيسات

سطح زير بنا (متر مربع)

هزينه هر متر مربع (ريال)

هزينه كل (ريال)

ساختمان مسكوني

4/533

200000

106680000

ساختمان اداري

88/193

200000

38776000

ساختمان تعميرگاه

250

150000

3750000

سالن اجتماعات

270

150000

40500000

سالن شركت تعاوني

180

150000

27000000

پمپ بنزين و گازوئيل

200

150000

30000000

نگهباني

15

150000

2250000

دستشويي و نمازخانه

35

150000

5250000

سلف سرويس

40

150000

6000000

هانگارد

690

150000

103500000

جمع كل هزينه ها

397456000

 

3 - هزينه پرسنل

جدول مربوط به پرسنل ، تعداد و حقوق آنها در صفحه بعد عنوان شده است.

توضيح :

1. حقوق ساليانه كل پرسنل را 13 ماه در نظر مي گيريم كه يك ماه آن به عنوان پاداش و عيدي ساليانه مي باشد.

2. پرسنل بصورت يكساله انجام مي شوند.

شغل

تعداد

حقوق ماهيانه هر نفر (ريال)

حقوق سالانه (ريال)

مديريت

1

1800000

23400000

منشي

1

1300000

16900000

كارشناس ماشين آلات

4

1200000

62400000

كارشناس زراعت

4

1200000

62400000

حسابداران

3

1150000

44850000

بازرگاني

3

1150000

44850000

تداركات

3

1150000

44850000

كارگزيني

2

1150000

44850000

رايانه

4

1200000

62400000

انباردار

6

900000

70200000

نگهبان

4

900000

46800000

آبيار

80

700000

728000000

آشپز

3

800000

31200000

كمك آشپز

6

750000

58500000

نقليه

4

900000

46800000

كارگر ساده

9

550000

64350000

راننده تراكتور

17

1200000

265200000

راننده كمباين

2

1500000

39000000

كمك راننده كمباين

3

1100000

42900000

بايگاني

4

1150000

59800000

راننده معمولي

6

1000000

78000000

جمع كل

1922700000

 

 

هزينه پرداختن بيمه توسط زارع

نوع محصول

سطح زير كشت (هكتار)

بيمه هر هكتار (ريال)

كل هزينه بيمه (ريال)

گندم

2157

850

1833450

جو

657

656

430992

نخود

1147

590

676330

پنبه

905

1100

995500

چغندر قند

961

1240

1191640

جمع

5128312

توضيح: يونجه مشمول بيمه نمي شود.

 

4- محاسبه هزينه خريد بذر

نوع محصول

ميزان بذر مصرفي در هكتار

سطح زير كشت (هكتار)

ميزان بذر مصرفي (Kg)

قيمت هر كيلو بذر (ريال)

هزينه يك سال خريد بذر (ريال)

رقم مناسب براي كشت

گندم

160

2157

345120

1450

500424000

روشن

جو

140

657

91980

1500

137970000

والفجر

پنبه

35

905

31675

4650

147288750

ورامين

يونجه

25

373

9325

28000

261100000

يزدي

چغندرقند

20

961

19220

15000

288300000

چنددانه اي

نخود

40

1147

45880

4100

188108000

پيروز

جمع كل

1523190750 ريال

توضيح: هزينه بذر گندم و جو با توجه به ضدعفوني بذرها در نظر گرفته شده است.

 

5- محاسبه هزينه خريد كود

نوع محصول

نوع كود

ميزان كود در هكتار (Kg)

سطح زير كشت (ha)

كل كود لازم (Kg)

قيمت هر كيسه 50 Kg (ريال)

هزينه (ريال)

گندم

اوره

150

2157

323550

419

135567450

فسفات آلومينيوم

200

441400

5/587

253447500

جو

اوره

150

657

98550

419

41292450

فسفات آلومينيوم

200

131400

5/587

77197500

پنبه

اوره

220

905

199100

419

83422900

فسفات آلومينيوم

200

181000

5/587

106337500

يونجه

فسفات آلومينيوم

250

373

93250

5/587

54784375

پتاسيم

60

22380

5/387

8672250

نخود

اوره

--

1147

--

--

--

فسفات آلومينيوم

120

137640

5/587

80863500

چغندر قند

اوره

300

961

288300

419

120797700

فسفات آلومينيوم

250

240250

5/587

141146875

كود دامي

80

373

29840000

5/62

1865000000

جمع كل

2859812000 ريال

 

 

6- محاسبه هزينه خريد سم

نوع سم

ميزان مصرف سم در هكتار

مورد مصرف

سطح زير كشت (هكتار)

مقدار سم لازم (ليتر)

قيمت واحد (هر ليتر يا كيلو)

هزينه (ريال)

2.4.D

5/1

علف هرز پهن برگ گندم و جو

2814

4221

15000

63315000

سافيكس

5/1

علف هرز باريك برگ گندم و جو

2814

4221

18000

75978000

ترفلان

2

علف هرز پنبه

905

1810

25000

45250000

اكاتين

5/1

دفع آفات پنبه

905

5/1375

33000

44797500

ديپرتلكس

1

آفت يونجه (سر خرطومي)

373

373

16000

5968000

اكامت

5/1

آفت چغندر (كارارنيا)

961

5/1441

8000

11532000

متاسيتوكسي

2

علف هرز مرغ

961

1922

7500

14415000

سوين

3

آفت نخود (هليوتيس)

1147

3441

12000

41292000

جمع كل هزينه

302547500

 

7- محاسبه تعداد كامپيوتر و شبكه كامپيوتري

تعداد 10 دستگاه كامپيوتر و 4 دستگاه پرينتر را براي قسمت هاي مديريت ، اداري (حسابداري و بايگاني ، انبار) و رايانه را به نسبت زير اختصاص مي دهيم.

 

قسمت مربوطه

تعداد

حسابداري

3

بايگاني

2

انبار

2

مديريت

1

رايانه

2

جمع

10

 

اگر قيمت هر كامپيوتر از نوع Pentium IV ، 520 هزار تومان در نظر گرفته شود:

56800000 = 1200000* 4 + 5200000 * 10 = قيمت كل كامپيوتر ها

58000000 = 120000 * 10 + 568100000 = قيمت كل (با احتساب هزينه نصب)

 

8- محاسبه هزينه كلاسهاي آموزشي:

از آنجا كه امر آموزش تاثير شگرفي بر راندمان كاري پرسنل دارد بنابر اين كلاس آموزشي شامل كلاسهاي كامپيوتر و ترويج كشاورزي براي پرسنل برگزار مي كنيم.

بطور متوسط اگر هزينه هر كلاس آموزشي بصورت ماهيانه 130 هزار تومان باشد و بطور مستمر در سال كلاس داشته باشيم:

15600000 = 1300000 * 12 = هزينه كلاسهاي آموزشي

 

 

 

 

جدول محاسبه عملکرد وفروش محصولات زراعی

نوع محصول

عملكرد (Kg/ha)

سطح زير كشت (ha)

كل محصول (Kg)

قيمت واحد (ريال بازاي هر كيلو)

قيمت كل

گندم

3300

2157

7118100

1200

8541720000

جو

3100

657

2036700

1250

2545785000

نخود

500

1147

573500

4000

2294000000

برگ چغندر

1500

961

1441500

800

11532000000

چغندرقند

40000

961

38440000

300

11532000000

تفاله چغندرقند

1370

961

1316570

1000

1316570000

پنبه

2200

905

1991000

3625

7217375000

يونجه

11000

373

4103000

1200

4923600000

كاه

2000

2814

5628000

50

281400000

 

توضيح: چون كاه بصورت پس چرا به دامداران فروخته شده بنابر اين قيمت آن را هكتاري 10000 تومان در نظر مي گيريم.

 

 

 

 

ريال 398057400000 = مبلغ كل حاصل از فروش محصولات توليدي

هزينه ها

قيمت (به ريال)

استهلاك

368756350

هزينه بيمه ادوات

98750000

كارمزد بانكي

276500000

هزينه خريد ادوات

3950000000

هانگارد

103500000

هزينه ساختمان و تاسيسات

293956000

سوخت (شامل گازوئيل بنزين روغن تانكر)

278696253

خريد بذر

1523190750

خريد سم

302547500

خريد كود

2859812000

بيمه محصولات

5128312

دستمزد پرسنل

1922700000

خريد نخ بيلر

3570200

هزينه خريد كامپيوتر

58000000

هزينه كلاسهاي آموزشي پرسنل

15600000

هزينه خريد و نگهداري سگ

3500000

هزينه حمل كمباين پنبه+كمباين چغندر قند

600000

هزينه حمل ادوات به مزرعه

6000000

هزينه اجاره ميني بوس براي انتقال پرسنل به شهر

20000000

جمع كل

12117407370

 

 

 

 

 

درآمد كل (ريال)

39805740000

درآمد كل (ريال)

هزينه كل (ريال)

12117407370

هزينه كل (ريال)

سود خالص (ريال)

27082462270

سود خالص (ريال)

 

در ضمن 10 درصد از كل سود خالص يعني مبلغ 2708246227 بعنوان پاداش بين كاركنان و پرسنل تقسيم مي شود.

همچنين 5 درصد از هزينه ها را بعنوان هزينه هاي پيش بيني نشده در نظر        مي گيريم.

درآمد كل = سود خالص-(هزينه كل * 5/0 + 05/0) = 27082462270

جدول كشت محصولات مختلف و سطح زير كشت

محصول

درصد

حداقل سطح زير كشت (ha)

حداكثر سطح زير كشت (ha)

كاهش سطح زير كشت ماهانه

سطح زير كشت

 (ha)

گندم

8/34

2100

2214

57

2157

جو

6/10

610

704

47

657

نخود

5/18

1100

1194

47

1147

چغندرقند

5/15

900

1022

61

961

پنبه

6/14

900

910

5

905

يونجه

6

350

396

23

373

جمع

100

5960

6440

240

6200

 


درآمد حاصله را مي توان در موارد ذيل مورد استفاده قرار داد:

1 احداث مراكز گاوداري ، گوسفند داري ، مرغداري ، پرورش ماهي ، و در كل دامپروري شامل واحدهاي پرورش گاوهاي شيري ، واحد هاي پرورش گوساله ، اصلاح نژادي ، واحد هاي پرورش گاوهاي گوشتي ، واحد پرورش گوسفند گوشتي تامين كننده گوشت قرمز.

2 ايجاد كشتارگاه صنعتي.

3 توسعه باغات و بخش زراعي جلب سرمايه مردم جهت خريد يا توسعه زمين هاي زير كشت و جلب زارعين و مالكين جهت يكپارچه كردن اراضي و بصورت سهامي عام.

4 ايجاد كنسرو سازي ، سرد خانه و سيلو.

5 انجام پروژه هاي تحقيقاتي مثل توليد حشرات مفيد در طرح مبارزه بيولوژيك ، اصلاح جدول تناوب گياهان مورد كشت متناسب با خاك و … .

6 ايجاد مركز توليد بذرهاي مرغوب.

7 ايجاد گلخانه صنعتي.

8 بهينه سازي سيستم آبياري.

9 ايجاد بخ بازاريابي در بازارهاي خارجي (توسعه صادرات)

10 پرورش ايجاد توتستان و پرورش كرم ابريشم.

11 زنبورداري و ايجاد كندوهاي بزرگ.

12 سرمايه گذاري دربخشهاي صنعتي كشور.

13 ساخت مدرسه ، مسجد ، مراكز علمي ، فرهنگي ، تفريحي و مراكز عامه پسند.

نتيجه گيري:

يك نتيجه كلي عبارتست از اينكه تغيير تكنولوژي هميشه بر قيمت محصولات كشاورزي اثر قابل ملاحظه اي دارد. بموازات كاربرد تكنيك جديد ، هزينه توليد كاهش مي يابد محصولي بيشتر با كيفيتي بهتر توليد مي گردد. استفاده از تكنولوژي بهره وري را بدنبال خواهد داشت. كشاورزان در حال رشد (با بهره وري) مي تواند نقش خود را به شكل هاي گوناگوني ايفا كند كه عبارتند از:

-         عرضه مازاد نيروي كار و سرمايه.

-         عرضه مازاد مواد غذايي و مواد خام صنعتي

-         تامين ارز خارجي

-         ايجاد بازار براي كالاهاي صنعتي

-         گسترش فعاليت هاي توليدي جنبي

لذا در منطقه تربت حيدريه درجه استقبال مردم از يك فكر جديد كه تابع عوامل گوناگون اجتماعي اقتصادي و سياسي است افزايش يابد. مي توان به آينده اقتصادي اجتماعي فرهنگي منطقه اميدوار بود. چراكه با توجه به محاسبات ساليانه بطور متوسط 5/2 ميليارد تومان سود خالص عايدي طرح است كه اگر اين سود در راههاي گفته شده خرج گردد تغييري كلي در اقتصاد ، فرهنگ جامعه و منطقه پديد مي آيد. بعنوان مثال اگر با افزايش تدريجي بهره وري كشاورزان پيوند بين كشاورزي و بخش هاي ديگر اقتصاد قوي تر شود. نياز بخش كشاورزي به نهادهايي كه در خارج از اين بخش توليد مي شوند بيشتر خواهد شد و فعاليت هاي تبديل مواد خام كشاورزي به فراورده هاي متنوع تر كه مورد تقاضاي مصرف كننده شهري است بتدريج گسترش مي يابد و گسترش فعاليت ها پيش و پس از توليد مواد خام كشاورزي اشتغال و درآمد بيشتر ايجاد مي كند.

در ثاني يك كشاورزي در حال توسعه اگر درمنطقه بوجود آيد يعني تمام اراضي منطقه زير يك طرح جامع و كارشده مكانيزاسيون در آيد با افزايش بهره وري اين كشاورزي مي تواند بازار خوبي براي محصولات صنعتي فراهم سازد و سبب رونق صنعت شود. چراكه اين منطقه منطقه اي تقريباً غير صنعتي محسوب مي شود.

اگر در منطقه صنايع كسب مانند نساجي ، پشم بافي ، قالي بافي ، توليد قند و … ايجاد شود كشاورزي پيشرفته مي تواند از طريق افزايش عرضه مواد خام صنعتي به توسعه و رونق اين صنايع كمك كند زيرا افزايش توليد و عرضه اين مواد هزينه توليد اين صنايع را پايين مي آورد. از وارد كردن مواد خام براي اينگونه صنايع جلوگيري مي كند و در صورت توليد كافي مازاد آنرا مي توان صادر كرد.

با توجه به گفته هاي فوق ، اولا مي توان دريافت كه با اجراي يك طرح دقيق مكانيزاسيون در منطقه بازده محصولات كشاورزي را در منطقه دگرگون نمود بطوريكه بتواند علاوه بر توليد مايحتاج غذايي خود مقداري را نيز صادر كند ولي بايد توجه كرد در صورت اجراي طرح مكانيزاسيون اگر به توسعه هماهنگ صنعت و بويژه صنايع توليدي جنبي در منطقه بي توجه بود بي كاري در منطقه افزايش خواهد يافت و به عنوان يك معضل گريبانگير اقتصاد منطقه مورد نظر خواهد شد. و در ثاني راكد ماندن سرمايه اقتصاد منطقه را بيش از پيش تهديد خواهد كرد پس اگر همراه با اجراي طرح فعاليت هاي توليدي جنبي و … گسترش يابد منطقه از تمام لحاظ پيشرفت خواهد كرد.

هر چند مي دانيم سالانه چند درصد طرح و پروژه غير قابل اجرا در كشور نوشته و تهيه مي شود ولي بايد گفت اين قبيل پروژه ها (پروژه مكانيزاسيون) از معدود پروژه هايي است كه اگر امكانات اجرايي آن در اختيار مجري طرح قرار داده شود ، اجراي آن نتيجه قابل توجه و نسبتاً زودرسي را بر اقتصاد جامعه خواهند گذاشت. اميد است مسئولان مملكت ، كه بتازگي سرمايه گذاري نسبتاً زيادي را براي كشاورزي نموده اند با اجراي يك طرح دقيق مكانيزاسيون كشاورزي از حداقل سرمايه و امكانات حداكثر استفاده و بهره را ببرند ، نه اينكه با حداكثر سرمايه گذاري حداقل استفاده برده شود.

منابع و مآخذ:

1 شفيعي ، سيد احمد (1371) اصول ماشين هاي كشاورزي ، دانشگاه تهران ، تهران

2 شفيعي ، سيد احمد (1374) ماشين هاي خاكورزي ، نشر دانشگاهي تهران.

3 بهروزي لار ، منصور (1363) مديريت تراكتور و ماشين هاي كشاورزي ، دانشگاه تهران ، تهران.

4 كوچكي ، عوض (1374) فيزيولوژي گياهان زراعي ، جهاد دانشگاهي مشهد.

5 كوچكي ، عوض (1368) زراعت در مناطق خشك و نيمه خشك جهاد دانشگاهي مشهد.

6 مجموعه اطلاعات كشاورزي (آب و خاك و زراعت) ،(1363) سازمان ترويج كشاورزي وزارت كشاورزي.

7 مدرس رضوي ، مجتبي (1382) جزوه درس مكانيزاسيون كشاورزي دانشگاه فردوسي مشهد.

8 خزاعي ،‌حميد رضا (1378) جزوه درسي زراعت غلات ، دانشگاه فردوسي مشهد.

9 علي زاده ، امين (1373) آبياري در زمين هاي كوچك جهاد دانشگاهي مشهد.

10 منصوري راد ، داوود (1376) تراكتور و ماشين هاي كشاورزي (ج 1و2). دانشگاه بوعلي سينا ، همدان.

11 كوچكي ، عوض (1368) توليد محصولات زراعي جهاد دانشگاهي ، مشهد.

12 سلطاني ، غلامرضا - نجغي ، بهروز (1373) اقتصاد كشاورزي ، نشر دانشگاهي ، تهران.

13. Bowers.W.1976,Mechinery Management. Fundamental Machinery operation , U.S.A

14.Hunt ,D.(1973) Farm and machinery management, 6th edition lowa state university press U.S.A.

15. http://www.ces.purdue.edu

مشخصات ظاهري سد

پروژه سد شهيد يعقوبي

كارفرما: شركت سهامي آب منطقه اي خراسان

مشاور: شركت خدمات مهندسي مشاور طوس آب    

پيمانكار: شركت سهامي ساختماني سد و تاسيسات آبياري سابير.

موقعيت سد:

1035 كيلومتري شرق تهران

169 كيلومتري جنوب مشهد

27 كيلومتري جنوب شرقي تربت حيدريه نزديكي قريه ملك آباد در مسير رودخانه كال سالار.

نوع سد:    خاكي سنگ ريزه اي با هسته رسي.

هدف احداث سد:   كنترل جريان نامنظم حوزه آبريز خودش و حوزه آبريز بين سرقلعه نو و سد شهيد يعقوبي.

مشخصات فني سد:

حجم كل درياچه:           حجم مفيد درياچه:

سطح حوزه آبريز: 2181 كيلومتر مربع سطح زير كشت خالص: 4200 هكتار

طول تاج: 887 متر                 حداكثر ارتفاع: 56 متر

عرض خاكريزي از پي: 225 متر       عرض تاج: 10 متر

 

اطلاعاتي از كارخانه قند تربت حيدريه بر اساس اعلام مهندسان

نوع اطلاع

رقم مربوطه

سال تاسيس

1328 شمسي

سال بهره برداري

1330 شمسي

درجه قدمت

هشتمين كارخانه درايران

ميزان چغندر مصرفي ساليانه

150000 تن

ميزان قند توليدي ساليانه

16000 تن

ميزان شكر توليدي ساليانه

2000 تن

ميانگين عيار

7/16 درصد

كشور سازنده كارخانه

چكسلواكي

كشور توسعه دهنده در سال 48

آلمان غربي

ظرفيت اسمي در روز

1200 تن

مدت زمان بهره برداري

5/5 ماه

مهندسان شاغل

8 نفر

كل كاركنان در حين بهره برداري

780 نفر

كل كاركنان درحين تعميرات

279 نفر

عملكرد محصول (تن در هكتار)

5/21

درصد مصرف روزانه نسبت به ظرفيت اسمي

74

 پایان نامه,انجام پایان نامه,پایان نامه مکانیزاسیون,انجام پایان نامه مکانیزاسیون,انجام پایان نامه پروژه مکانیزاسیون

برای دانلود مقاله کلیک کنید

سفارش پایان نامه

نقشه