انجام پایان نامه

درخواست همکاری انجام پایان نامه  بانک مقالات رایگان انجام پایان نامه

سفارش پایان نامه

|

انجام پایان نامه ارشد

 پایان نامه 

پایان نامه‏ تاریخ

انجام پایان نامه‏ ارشد تاریخ

مقدمه
در تاريخ ايران ما شاهد تحولات، رويدادها و اتفاقات مختلفي در عرصة روابط داخلي و نيز روابط خارجي بوده ايم. برخي از اين رويدادها و تحولات در جامعة ايران تأثيرات بسزايي گذاشته است و به تبع آن توانسته تغييراتي را در ساختار تصميم گيري و در روند مختلف آن به جاي گذارد. سرزمين ايران بدين لحاظ تجارب بي شماري را پشت سر گذاشته و از رهگذر حوادث و اتفاقات ايجاد شده، توشه‌هايي براي خود برداشته است. در اين راستا از تحولات برجسته و منحصر به فردي چون انقلاب مشروطه ايران و همچنين ملّي شدن صنعت نفت مي توان نام برد. نقش آفريني ايران در اين وقايع قابل ارزيابي است و قاعدتاً اين پديده ها و اتفاقات نه تنها در سطح داخلي و منطقه اي بلكه در سطح جهان، تأثيرات شگرفي داشته است و اين مسئله نشان مي دهد كه ايران در مقاطعي از تاريخ، نقش پيشتاز و تعيين كننده اي در منطقه خاورميانه و در سطح جهاني داشته است و نمي توان اين نقش ها را انكار كرد.
در اين راستا، يكي از نقش هايي كه تا به حال مورد توجه و بررسي قرار نگرفته است، نقش ايران در همكاري هاي منطقه اي و در ايجاد صلح و ثبات و برقراري آرامش و امنيت در منطقه بوده است و اين نقش در انعقاد پيمان سعدآباد ظهور و بروز پيدا مي كند. در اين راستا، دولت ايران تلاش نمود كه بحث همكاري هاي منطقه اي با مشاركت دول همسايه را از طريق عقد پيماني دنبال كند كه بتواند به اين اهداف جامه عمل بپوشاند. بدين جهت با پيشنهاد ايران و مشاركت كشورهاي همسايه، پيمان سعدآباد در تاريخ 17 تير ماه 1316 برابر با 8 ژوئيه 1937 منعقد شد و هدف اصلي ايران از پيشنهاد پيمان سعدآباد، تأمين صلح و ثبات منطقه اي و جلوگيري از كشمكش هاي بين المللي به منطقه خاورميانه از طريق ايجاد موازنه ميان دول منطقه با دول قدرتمند جهاني بوده  است و مقصود آن بوده است كه ايجاد موازنه و تأمين صلح و امنيت منطقه از طريق همكاري هاي منطقه اي صورت گيرد. در هر حال، پيمان سعدآباد با اهداف و آرمان هايي كه در ذهن دولتمردان ايران قرار داشت، شكل عملي به خود گرفت و دولتهاي منطقه را وادار كرد كه در تأمين صلح و ثبات منطقه اي با يكديگر تشريك مساعي كنند، تا در پرتو همفكري و همبستگي ميان دول عضو پيمان، همكاريهاي منطقه اي را گسترش داده و در اين راستا، ضمن تأمين اهداف منطقه اي به ايجاد صلح جهاني نيز دست پيدا كنند و از رسوخ اختلافات و كشمكش هاي بين المللي ميان دول قدرتمند آن زمان يعني انگلستان، روسيه و همچنين آلمان به اين منطقه جلوگيري به عمل آورند و مانع گسترش اين اختلافات به منطقه خاورميانه شوند.
پيمان سعدآباد با حضور دول ايران، عراق، افغانستان و تركيه شكل گرفت. دولت ايران به عنوان مبتكر اين پيمان، آن را به كشورهاي همسايه پيشنهاد داد و اهداف آن را تشريح كرد و با موافقت اين دول، پيمان سعدآباد ميان نمايندگان دول چهارگانه ايران و افغانستان، عراق و تركيه در سال 1937 م  به امضاء رسيد؛ تا از اين طريق دول عضو بتوانند به اهداف پيمان سعدآباد كه همانا در راستاي منافع ملي تك تك اين دول قرار مي گرفت، تحقق بخشند و آن را در اولويت سياست خارجي خود قرار دهند و با تمسك به پيمان سعدآباد بتوانند در عرصة روابط خارجي و بين المللي، تصميمات خود را اجرايي كنند. اينجاست كه به اهميت اين پيمان و تأثيراتي كه مي توانست در منطقه خاورميانه و حتي در عرصه جهاني داشته باشد، پي مي بريم.
اين پيمان از جنبة سياست خارجي براي ايران داراي اهميت فوق‌العاده اي بود. دولت ايران مايل بود از سياست سنتي خود در قبال ساير كشورها دست برداردو سياست خارجي جديدي را اتخاذ كند. قاعدتاً اتخاذ اين سياست جديد، با اهداف جديد تعريف مي شد. حل اختلافات همسايگي ميان كشورهاي منطقه اي و ايجاد تفاهم با آنان براي رسيدن به اهداف مشترك، از مسائل مورد علاقه ايران بود. در اين راستا، ايران سعي كرد با دول همسايه، روابط حسنه و دوستانه اي را برقرار كند كه اساس و پايه آن بر روي استقلال ملل مشرق زمين و‌ آزادي از يوغ استعمارگران و همكاري و مشاركت سياسي در امور منطقه اي و بين المللي باشد تا بدين وسيله به صلح پايدار در منطقه و در نظام بين المللي دست پيدا كنند. اين اهداف، از اهداف باارزشي بود كه تا قبل از انعقاد پيمان سعدآباد، معنا و مفهوم واقعي و حقيقي نداشت. اگر تا قبل از آن، كشورهاي منطقه اي به صورت دو جانبه با يكديگر قرارداد مي بستند؛ ولي از اين تاريخ به بعد، قراردادهاي دوجانبه به قراردادهاي چندجانبه سوق داده شد. شايد مواد و متن پيمان سعدآباد، حاوي مطالب جديدي نباشد و آن خواسته هايي بود كه در قراردادهاي دوجانبة گذشته، ما بين دول منطقه اي مطرح شده بود. ولي پيمان سعدآباد، جزء اولين پيمانهاي منطقه اي بود كه اين خواستها و تقاضاها را در زير سايه يك ائتلاف جمع كرد و كشورهاي منطقه اي را در يك گروه براي رسيدن به اهداف مورد نظرشان، قرار داد. به عبارت ديگر  اصول مورد نظر در پيمان سعدآباد شامل عدم تجاوز، برابري، عدم دخالت در امور داخلي يكديگر و… اصولي بودند كه در پيمانهاي مختلف به صورت دوجانبه بين ايران و كشورهاي همسايه منعقد شده بود. اما پيمان سعدآباد اولين توافق منطقه اي بود كه بيشتر اين اصول را در خود جاي داده بود.
پيمان سعدآباد را مي توان به لحاظ مصادف شدن با وقوع جنگ جهاني دوم نيز مورد ارزيابي قرار داد. وقوع اين جنگ، تأثيرات زيادي را در عرصه روابط بين الملل ايجاد كرد و به تبع آن پيمان سعدآبد نيز از اين مقوله بي تأثير نماند. به نحوي كه مي توان ادعا كرد، جنگ مورد نظر، سياستهاي پيمان سعدآباد را تحت تأثير قرار داد و باعث دگرگوني در جهت گيريهاي پيمان شد. و به دليل عدم اتخاذ سياست يكسان و مشترك مابين اعضاي اين پيمان و در نهايت با تشتّتي كه در بين اعضاي پيمان سعدآباد ايجادشد، اين پيمان از هم فرو پاشيد.
بنابراين ما در اين تحقيق برآن هستيم كه پيمان سعدآباد را از زواياي مختلف و گوناگوني، مورد توجه و بررسي قرار دهيم. پيمان سعدآباد چه بود؟ چه اهدافي را دنبال مي كرد؟ چگونه اين پيمان شكل گرفت و نقش ايران در اين پيمان چه بود؟ و اينكه اين پيمان چه نقشي را در همكاري هاي منطقه اي در خاورميانه ايفا كرد و به تبع آن چه تأثيراتي را در عرصه بين المللي ايجاد كرد و به نوبة خود نظام بين الملل و وقوع جنگ جهاني چه تغييراتي را در ساختار پيمان مورد نظر به وجود آورد؟ و در نهايت چه عواملي در فروپاشي پيمان سعدآباد نقش داشتند و دلايل فروپاشي چه بود؟ همة اينها سؤالاتي هستند كه در اين تحقيق به دنبال پاسخ هاي آن مي باشيم.
 





فصل اول:
كليات
 
طرح مسأله و تعريف موضوع تحقيق:
سياست حسن روابط با همسايگان از جانب ايران با امضاء طرح يك قرارداد در قالب عهد نامه عدم تعرض و حل اختلافات في مابين به صورت مسالمت آميز ميان نمايندگان ايران، تركيه، عراق به نتيجه رسيد و با ايجاد يك پيمان منطقه اي كه ديگر دولتهاي مستقل خاورميانه را هم در برگيرد، با مشاركت ايران، افغانستان، عراق و تركيه معاهده اي به امضاء رسيد كه به پيمان سعدآباد(1316 ش) معروف گرديد.
همان گونه كه از سؤال تحقيق پيداست، دغدغة اصلي نگارنده، بررسي پيمان سعدآباد و نقش آن در همكاري هاي منطقه اي مي باشد. و اثبات اين مسئله كه پيمان سعدآباد يك پيمان منطقه اي با مشاركت كشورهاي منطقه اي براي ايجاد همكاري و نزديكي ميان كشورها و تأمين صلح، امنيت، ثبات و آرامش در منطقه خاورميانه طراحي شده بود. پيمان سعدآ‎باد در سال 1937م در خاورميانه شكل گرفت و چهار كشور اين منطقه به امضاي آن مبادرت كردند. در عين حال، اين امكان براي ساير كشورهاي منطقه نيز وجود داشت كه براي تحقق اهداف پيمان مذكور، به جمع اين چهار كشور ملحق شوند و از طريق پيوند ميان اين كشورها،‌بتوانند منافع ملي خود را تأمين كنند و به تبع آن، در پرتو همكاري و هماهنگي مواضع و ديدگاهها در مورد تحولات، حوادث و اتفاقات پيش رو، بتوانند با حل اختلافات مرزي و ارضي ميان خود، صلح و ثبات را در منطقه تضمين كنند و در ادامه خدمتي به صلح بشريت كرده باشند. اين انگيزه ها و اهداف باعث شد، كشورهاي منطقه اي به ويژه كشورهاي مورد نظر با پيدا كردن راه حل مناسب و منطقي، اين اختلافات را حل و فصل كنند و موانعي را كه براي ايجاد نزديكي و همكاري ميان اين كشورها وجود داشت، برطرف ساخته و به يك ديدگاه مشترك و يكسان در قبال مسايل بين المللي دست يابند و در مواضع و سياست گذاريهايشان، از روش هماهنگي پيروي كنند تا بدين طريق به هماهنگي و همبستگي در مسايل مختلف منطقه اي و جهاني از طريق همكاري هاي منطقه اي دست يابند.
اين پيمان از آن جهت حائز اهميت بسيار است كه اولاً به ابتكار يكي از كشورهاي منطقه اي  - يعني ايران – بوجود آمد و با توجه به نفوذ و دخالتي كه در آن زمان، قدرتهاي بزرگ جهاني در ساير كشورهاي دنيا اعمال مي كردند، جزء معدود پيمانهايي بود كه در انعقاد آن دخالت بيگانگان، محلي از اعراب نداشت و هيچ تأثير گذاري و نقشي در ايجاد پيمان سعدآباد از طرف دول قدرتمند انگلستان و روسيه صورت نگرفت و ثانياً تا آن زمان انعقاد چنين پيماني با اهداف مورد نظر، بي سابقه بود. زيرا ايجاد و همچنين حفظ و بقاي چنين پيماني منوط به كمك و مساعدت هيچ كشور قدرتمند برون منطقه اي نبود و اگر تا آن زمان پيماني منعقد مي شد كه به طور مستقيم يا غير مستقيم، كشورهاي قدرتمند در آن نفوذ و مداخله داشتند، اين پيمان عاري از اين دخالت بود.
در مجموع هدف اين است تا با بررسي ابعاد و زواياي مختلف پيمان سعدآباد و دقت و غور در مواد آن و اهداف و انگيزه هايي كه به دنبال داشته و همچنين نقش و تأثير گذاري پيمان چه در حوزة منطقه اي و چه در خارج از منطقه، به ديدي روشن و شفاف در رابطه با پيمان مذكور دست يابيم و در اين مورد به شناخت مناسبي از وجوه مختلف پيمان سعدآباد برسيم.
اهداف تحقيق:
بايد گفت ايران نقش مهمي در تحولات منطقه اي قرن بيستم داشته است و در سياست خارجي ايران، منطقه خاورميانه از اولويت ويژه اي برخوردار بوده است و ارتباط و ايجاد دوستي و برادري، رفع اختلافات ميان كشورهاي منطقه و نزديكي و صميميت بيشتر ميان دول همسايه مورد توجه و اهتمام ايران قرار داشته است و ايران براي تحكيم روابط خود با كشورهاي منطقه و تأمين منافع ملي خود و در راستاي سياست هاي متخذّه كه داراي تأثيرات مهمي در سطح جهاني و بين المللي داشته است، ايجاد اين پيمان را پيشنهاد مي دهد. اين پيمان با اهداف مستقل ايران در عرصه سياست خارجي ارتباط تنگاتنگي دارد و مي توان ارزشمندترين دستاورد اين پيمان را كه در بطن پيمان سعدآباد، مورد توجه قرار گرفته است، همانا تأكيد بر استقلال و تماميت ارضي اين كشورها و همچنين ساير دول منطقه اي دانست. زيرا اين پيمان با هدف تأمين استقلال ميان كشورهاي منطقه از طريق پيوند ميان اين كشورها و همكاري در صحنه بين المللي و جهاني شكل گرفت. به عبارت ديگر پيمان سعدآباد يك پيمان منطقه اي بود كه با مشاركت كشورهاي منطقه اي براي ايجاد همكاري و نزديكي ميان اين كشورها، طراحي شد. نكته با اهميت در مورد اين پيمان آن است كه بايد گفت به لحاظ انگيزه انعقاد چنين پيماني، عده اي آن را ساخته و پرداخته انگلستان دانسته اند و گروهي نيز دست شوروي را در انعقاد آن مشاهده كرده اند. تا الان بررسي هاي مختصر انجام شده از جنبة نفوذ و دخالت بيگانگان بوده است. ولي در اين تحقيق مي خواهيم آن را از جنبة مستقل و با استفاده از ديدگاهها و نظريات مطروحه در علوم سياسي و روابط بين الملل مورد بررسي قرار دهيم. به عبارت ديگر بررسي پيمان سعدآباد و اهداف و مقاصد آن و نقشي كه اين پيمان مي توانسته در سطح منطقه‌اي و همچنين در سطح جهاني ايفا كند، در راستاي تحقيق حاضر مي باشد و هدفمان آن است كه نقش مهم ايران را در صحنه روابط منطقه اي و بين المللي در گذشته روشن كنيم و ابهامات و ساده انگاري هايي كه در مورد وقايع و تحولات تاريخي بوده است، دريابيم و آن را در چارچوب نظريه هاي علوم سياسي و روابط بين الملل  ـ نه به صورت توصيفي صرف ـ مورد ملاحظه قرار دهيم و اينكه با توجه به اين نكته، امروزه چگونه مي توان از ابتكارات سياست خارجي ايران در آن دوران به عنوان الگويي براي زمان حال و آينده و تأمين منافع ملي خود استفاده كنيم.

اهميت تحقيق:
همان طور كه عنوان شد، منطقة خاورميانه در سياست خارجي ايران از اهميت بسياري برخوردار بوده است و قاعدتاً ارتباط و دوستي و پيوند ميان كشورهاي منطقه اي، براي ايران مهم ارزيابي مي شد و طبيعي بود كه ايران تمايل داشته باشد با كشورهاي منطقه اي و همسايه خود، روابط خود را تحكيم و تثبيت كند. در هر حال اتخاذ اين عملكرد در راستاي منافع ملي كشورها قرار مي گرفت. با توجه به اين مسئله، دولت ايران تصميم گرفت پيماني را با مشاركت كشورهاي همسايه شكل دهد تا بتواند در راستاي سياستهاي متخذه ايران در عرصه سياست خارجي گام بردارد و منافع ملي كشورهاي عضو با پيوند ميان يكديگر، تأمين و تضمين گردد.
در اين راستا بايد گفت نقش ايران و تأثيرگذاري اش بر تحولات منطقه اي قابل توجه و مهم ارزيابي مي‌شد. علاوه بر نقش ارزنده ايران در انعقاد اين پيمان، دولت ايران و جامعة ايراني در مقاطع مختلف تاريخي و در سير تحولات و حوادث گوناگون، نقش مهمي ايفا كرده اند. انقلاب مشروطه ايران در اين راستا قرار مي گيرد. همچنين تأثيرات شگرفي كه ايران به واسطة ملي كردن صنعت نفت خود و كوتاه كردن دست بيگانگان و قدرتهاي اروپايي از ذخاير ملي ايران بر كشورهاي منطقه و به تبع آن در سطح جهان گذاشت، غيرقابل انكار مي‌باشد. اين امور نشان دهندة نقش پيشتاز ايران، در مقاطعي از تاريخ در منطقه خاورميانه بوده است. در اين راستا يكي از نقش هاي ناشناخته اي كه مورد توجه و بررسي قرار گرفته است، نقش ايران در همكاري هاي منطقه اي و در ايجاد صلح و ثبات در منطقه بوده است و اين نقش در قالب پيمان سعدآباد، قابل ارزيابي است. بنابراين لازم است پيرامون اين موضوع، بررسي مناسبي صورت پذيرد و تحقيق پيش رو در راستاي پاسخگويي به اين نياز صورت پذيرفته است، تا بدين وسيله، بتوان با بررسي پيمان سعدآباد و اهدافي را كه ايران مدنظر داشته است، از ابتكارات سياست خارجي ايران در آن دوران به عنوان الگويي براي زمان حال و آينده استفاده كنيم و در راستاي اهداف ومنافع ملي خود حركت كنيم.
سؤال اصلي:
چرا ايران پيمان سعدآباد را در سال 1937 م. پيشنهاد داد؟ و چگونه اين پيمان در چارچوب نظريه هاي روابط بين الملل نظير همگرايي، همكاري منطقه اي و اتحاد و ائتلاف قابل تحليل است؟
سؤالات فرعي:
1-    به عنوان مهمترين سؤال، اين پرسش مطرح مي شود كه علل شكست و به بن بست رسيدن اين پيمان چه بوده است؟
2-    چگونه مي توان پيمان منطقه اي سعدآباد را در چارچوب نظريات علوم سياسي و روابط بين الملل با تأكيد بر نظريه هاي همكاري و همگرايي منطقه اي در نظر گرفت؟
3-    اين حركت يك اقدام بومي بوده يا حركتي از بيرون؟ و آيا تشكيل پيمان سعدآباد با تشويق قدرتهاي بزرگ شكل گرفته است؟
فرضيه اصلي:
هدف اصلي ايران از پيشنهاد پيمان سعدآباد، تأمين صلح و امنيت منطقه اي و جلوگيري از گسترش كشمكش هاي بين المللي به منطقة خاورميانه از طريق همكارهاي منطقه اي بوده است.
فرضيه هاي فرعي:
1-به نظر مي رسد، اين پيمان بيشتر با نظريه همكاري هاي منطقه اي تطابق دارد تا همگرايي منطقه اي.
2- اين پيمان بيشتر با اهداف مستقل ايران در كشورهاي منطقه اي ارتباط دارد و قاعدتاً يك حركت بومي تلقي مي شود و برخلاف تصور رايج سياسي، پيمان سعدآباد به ابتكار قدرتهاي بزرگ به وجود نيامده است.



تعريف متغيرها، مفاهيم وعملياتي:


روش تحقيق:
روش تحقيقي ما روش تجزيه و تحليل اسنادي بر اساس گزارشات ديپلماتيك وزارت امور خارجه ايران مي باشد و روش گردآوري اطلاعات در اين تحقيق، مبتني بر روش كتابخانه اي و با استفاده از آرشيو و بايگاني اسناد وزارت امور خارجه بوده است و با عنايت به اتكاي تحقيق به روش كتابخانه اي و استفاده از اسناد، ابزار گردآوري اطلاعات نيز مبتني بر فيش برداري بوده است و روش تجزيه و تحليل اطلاعات و داده هاي تحقيق براي پاسخ به مسأله اصلي تحقيق و اثبات يا رد فرضيات بر روش علي و معلولي اتكا خواهند داشت.
موانع، مشكلات و محدوديت هاي تحقيق:
اين نكته واضح و روشن است كه در انجام كارهاي تحقيقي، وجود مشكلات و محدوديتهايي در اين راه، غير قابل انكار است و تحقيق اينجانب نيز از اين مسئله مستثني نبوده است. با توجه به روشي كه در اين تحقيق بكار رفته است، استفاده از اسناد از اهميت ويژه اي برخوردار بوده است و پاية اصلي اين تحقيق بر گردآوري اسناد مربوط به موضوع تحقيق استوار بوده است و در اين راستا، تلاش محقق در اين مسير بوده كه به جمع آوري كلية گزارشات و اسناد مربوط به پيمان سعدآباد و ساير اسنادي كه به نوعي در ارتباط با پيمان سعدآباد مي باشد، پرداخته و از آنها در طول كار تحقيقي استفاده نمايد.
با توجه به اين نكته، معلوم مي شود كه داشتن نگاه مهربانانه و توأم با صبوري براي استفاده از اين اسناد، امري ضروري و لازم است. به اين دليل كه قاعدتاً اسنادي كه در اين تحقيق مورد استفاده قرار گرفته است؛ به لحاظ زماني متعلق به هفتاد الي هشتاد سال گذشته است و همچنين به علّت كهنگي اوراق و اسناد مربوطه، بهره برداري از آن دقت نظر و ظرافت بيشتري را مي طلبد و قاعدتاً در اين راستا، وقت طولاني تري را براي مطالعه و استفاده از آن مي طلبد.
مسئله ديگر بحث ناخوانا بودن برخي از اين اسناد هست. با توجه به اين مطلب كه برخي از اين اسناد، چون دستنويس هستند و تايپ ماشيني نشده اند و همچنين به دليل كهنگي اين اسناد، مطالعه اوراق را براي محقق دشوار مي سازد و گاهي اوقات به دليل اين مشكل برخي از قسمتهاي يك اسناد به طور كلي غير قابل استفاده مي شود و امكان خواندن آنها وجود ندارد. همچنين گاهي اوقات اين مسئله پيش مي آيد كه با توجه به موضوع تحقيق، پرونده هايي كه ممكن است به موضوع تحقيق مان ارتباط پيدا كند؛ از آرشيو اسناد تقاضا مي كنيم. با توجه به اينكه ليست و فهرست اين پرونده ها درج شده است. ولي با مراجعه به آرشيو، اين پرونده ها به دلايل مختلف، موجود نمي باشد و قاعدتاً استفاده از اين پرونده ها را براي محقق غير ممكن مي سازد.








انجام پایان نامه

، انجام پایان نامه ارشد، انجام پایان نامه، پایان نامه

برای دیدن ادامه مطلب از لینک زیر استفاده نمایید

 

سفارش پایان نامه