انجام پایان نامه

درخواست همکاری انجام پایان نامه  بانک مقالات رایگان انجام پایان نامه

سفارش پایان نامه

|

انجام پایان نامه ارشد

 پایان نامه 

انجام پایان نامه|‏ مديريت كيفيت فراگير در خدمات كتابداري و اطلاعرساني 25 ص

مديريت‌ كيفيت‌ فراگير در خدمات‌ كتابداري‌ و اطلاع‌رساني‌
 
مقدمه‌
هدف‌ من‌ از اين‌ مقاله‌ برجسته‌كردن‌ برخي‌ از نتايج‌ عمدة‌ پروژة‌ دكتراي‌ خود [9 ] در موضوع‌ مديريت‌ كيفيت‌ در بخش‌ خدمات‌ كتابداري‌ و اطلاع‌رساني‌ است‌. در اين‌ مقاله‌ از ميان‌ مباحثي‌ كه‌ در خود رساله‌ به‌ آن‌ پرداخته‌ام‌ بيش‌تر به‌ جوانب‌ عملي‌ خواهم‌ پرداخت‌ تا ملاحظات‌ نظري‌. در عين‌ حال‌ احساس‌ مي‌كنم‌ كه‌ لازم‌ است‌ بحث‌ را با برخي‌ تعاريف‌ اساسي‌ شروع‌ كنم‌، چرا كه‌ كلماتي‌ مثل‌ كيفيت‌ و سيستم‌ در نظر افراد مختلف‌ معاني‌ متفاوتي‌ دارند؛ به‌ عبارت‌ ديگر اين‌ كلمات‌ هم‌ معاني‌ ضمني‌ و هم‌ معاني‌ صريح‌ متفاوتي‌ دارند.
سازمان‌هاي‌ خدماتي‌ كتابداري‌ و اطلاع‌رساني‌ ــ كتابخانه‌هاي‌ تخصصي‌، كارگزاران‌ اطلاع‌رساني‌، توليدكنندگان‌ پايگاه‌هاي‌ اطلاعاتي‌، و...ــ مأموريت‌هاي‌ گوناگوني‌ دارند كه‌ نسبتاً پايدار هستند و [علاوه‌ بر آن‌ها ] اهداف‌ كاري‌ كوتاه‌مدت‌ و بلندمدتي‌ نيز دارند. در عين‌ حال‌ مأموريت‌ كيفيت‌ از مأموريت‌هاي‌ مشترك‌ در تمام‌ سازمان‌ها است‌. اين‌ آگاهي‌ كه‌ مأموريت‌ اساسي‌ كيفيت‌ در تمام‌ سازمان‌هاي‌ خدمات‌ كتابداري‌ و اطلاع‌رساني‌، تأمين‌ نيازهاي‌ مشتريان‌ خود است‌ و نه‌ توليد كالاها و خدمات‌ اطلاع‌رساني‌، بايد براي‌ هر مدير و كارمند بخش‌ اطلاع‌رساني‌ اهميت‌ حياتي‌ داشته‌ باشد. در محيط‌ كيفيت‌ فراگير، مأموريت‌ كيفيت‌ را مي‌توان‌ به‌ شكل‌ زير خلاصه‌ كرد: «دستيابي‌ به‌ نتايج‌ عالي‌ به‌ لحاظ‌ رضايت‌ استفاده‌كنندگان‌ همراه‌ با حداقل‌ استفاده‌ از منابع‌ و بهبود مداوم‌ اين‌ نتايج‌ در طي‌ زمان‌.»
الگوي‌ زير اجزاي‌ لازم‌ براي‌ تحقق‌ مديريت‌ كيفيتي‌ مشخص‌ را نشان‌ مي‌دهد. سه‌ عنصر دخيل‌ عبارت‌اند از: يافته‌هاي‌ استفاده‌كننده‌، فرآيندها و نظام‌ كيفيتي‌.
 الگوي‌ اساسي‌:
 نتايج‌ استفاده‌ كنندگان‌:
... ارزيابي‌هاي‌ ارائه‌ شده‌ از سوي‌ استفاده‌ كنندگان‌
 فرآيندها:
... ابزارهاي‌ لازم‌ براي‌ دستيابي‌ به‌ نتايج‌
 نظام‌ كيفيتي‌
... عناصر ساختاري‌، فني‌، مديريتي‌، انساني‌ و اجتماعي‌ كه‌
در مأموريت‌ كيفيت‌ مؤثرند.
نتايج‌ استفاده‌كنندگان‌ عبارت‌ از ارزيابي‌هايي‌ هستند كه‌ از سوي‌ استفاده‌ كنندگان‌ ارائه‌ مي‌شوند، يعني‌ رضايت‌ يا عدم‌ رضايت‌ استفاده‌ كنندگان‌ طبق‌ استنباط‌ آن‌ها. نتايج‌ استفاده‌ كنندگان‌ شامل‌ انتظارات‌ تحقق‌ نيافته‌، انتظارات‌ برآورده‌ شده‌ و انتظارات‌ جديدتر مي‌شود.
فرآيندها ابزارهاي‌ مورد نياز براي‌ دستيابي‌ به‌ نتايج‌ هستند. در آثار مكتوب‌ تخصصي‌، غالباً به‌ فرآيندها با عنوان‌ «فرآيندهاي‌ ارزش‌ افزوده‌» اشاره‌ مي‌شود، كه‌ نشان‌ مي‌دهند كه‌ ارزش‌هاي‌ استفاده‌كنندگان‌ نظير دستيابي‌، گزينشگري‌، جامعيت‌ و انطباق‌پذيري‌ ايجاد شده‌اند.
نهايتاً اين‌ الگو شامل‌ «نظام‌ كيفيتي‌» مي‌شود كه‌ اجزاي‌ ساختاري‌، فني‌، مديريتي‌، انساني‌ و اجتماعي‌ را كه‌ در مأموريت‌ كيفيت‌ مؤثرند در بر مي‌گيرد. عناصر مهم‌ نظام‌ كيفيتي‌ در يك‌ سازمان‌ خدمات‌ كتابداري‌ و اطلاع‌رساني‌، اجزايي‌ نظير رهبري‌، ارزش‌ها و فرهنگ‌ سازماني‌، اصول‌ مديريت‌ كاركنان‌ و استفاده‌ از منابع‌ فني‌ را شامل‌ مي‌شوند..دو موضوع‌ مؤكد مورد تأكيد عبارت‌اند از:1ـ رابطة‌ بين‌ توانايي‌ها و مهارت‌هاي‌ كاري‌ اطلاع‌رساني‌ حرفه‌اي‌ و مديريت‌ كيفيت‌ فراگير ــ يا اين‌ كه‌ مديريت‌ كيفيت‌ فراگير تا چه‌ اندازه‌ منعكس‌كنندة‌ اصول‌، ارزش‌ها و اخلاق‌ متخصصان‌ اطلاع‌رساني‌ است‌.بنابر نظرية‌ جديد مديريت‌ كيفيت‌، بين‌ اصول‌ مديريت‌ كيفيت‌ با مهارت‌ و دانش‌ حرفه‌اي‌ تضادي‌ وجود ندارد، اما آيا اين‌ گفته‌ صحيح‌ است‌؟ براي‌ پرداختن‌ به‌ اين‌ سؤال‌ بر گرايش‌هاي‌ موجود در پيشرفت‌هاي‌ اخير در عرصه‌هاي‌ اصلي‌ علم‌ اطلاع‌رساني‌/مديريت‌ اطلاع‌رساني‌ تمركز خواهم‌ كرد.
2ـ دومين‌ سؤال‌ عمده‌ به‌ رابطة‌ بين‌ مديريت‌ كيفيت‌ فراگير و نوآوري‌ مي‌پردازد. نوآوري‌ و تغيير چالش‌ عمده‌اي‌ را در پيش‌ روي‌ تمام‌ سازمان‌هاي‌ خدمات‌ كتابداري‌ و اطلاع‌رساني‌ مي‌گذارند. بنابراين‌، بررسي‌ ميزان‌ و چگونگي‌ كمك‌ مديريت‌ كيفيت‌ فراگير به‌ كتابخانه‌ در تلاش‌ براي‌ به‌ كارگيري‌ نوآوري‌هاي‌ مديريتي‌ و فني‌، جالب‌ است‌. براي‌ پاسخ‌ به‌ سؤال‌ دوم‌ از داده‌هاي‌ يك‌ پيمايش‌ تجربي‌ بر روي‌ تأمين‌كنندگان‌ اطلاعات‌ تجاري‌ در دانمارك‌، فنلاند، نروژ و سوئد استفاده‌ خواهيم‌ كرد [12 ] . در سال‌هاي‌ 1994ـ1993 پرسشنامه‌ها براي‌ نمونه‌هاي‌ برگزيده‌ از ميان‌ اعضاي‌ مجامع‌ حرفه‌اي‌ ارسال‌ شد و 139 پرسشنامه‌ بازگشت‌ كه‌ نرخ‌ پاسخ‌ 60 درصدي‌ را نشان‌ مي‌داد. پاسخ‌ دهندگان‌، كل‌ حلقة‌ اطلاعاتي‌ (كتابخانه‌هاي‌ علمي‌ ــ پژوهشي‌ و تخصصي‌، توليدكنندگان‌ پايگاه‌هاي‌ اطلاعاتي‌، ميزبان‌ها، و...) را زير پوشش‌ قرار مي‌دهند. از همگرايي‌ تا نفوذ
مديريت‌ كيفيت‌ و علوم‌ اطلاع‌رساني‌ و كتابداري‌
در وضعيت‌ حاضر مديريت‌ علوم‌ اطلاع‌رساني‌ و اطلاع‌رساني‌ تقريباً رشته‌هاي‌ اصلي‌ را كه‌ در برنامه‌هاي‌ آموزشي‌ مدارس‌ يا دانشكده‌هاي‌ علوم‌ اطلاع‌رساني‌ و كتابداري‌ دنياي‌ غرب‌ گنجانده‌ شده‌اند زير پوشش‌ مي‌گيرند. فهرستي‌ از رشته‌هاي‌ اسلامي‌ علوم‌ اطلاع‌رساني‌ در نمودار 1 نشان‌ داده‌ شده‌. اين‌ جدول‌ رابطة‌ بين‌ رشته‌هاي‌ علوم‌ اطلاع‌رساني‌، جوانب‌ مديريتي‌ آن‌ها (ستون‌ دوم‌)، و رابطة‌ آن‌ها با سه‌ جزء اساسي‌ الگوي‌ مديريت‌ كيفيت‌ فراگير (نتايج‌، فرآيندها و نظام‌ كيفيت‌) را نشان‌ مي‌دهد:


 

با توجه‌ به‌ مثال‌هاي‌ بالا مشاهده‌ مي‌شود كه‌ جوانب‌ مديريتي‌، مورد قبول‌ تمام‌ رشته‌هاي‌ اصلي‌ علوم‌ اطلاع‌رساني‌ هستند. اين‌ نمودار همچنين‌ نشان‌ مي‌دهد كه‌ تاثير اجزاي‌ اساسي‌ مديريت‌ كيفيت‌ فراگير، با توجه‌ به‌ هر رشته‌ و زمان‌، تفاوت‌ مي‌كند. پرانتزهاي‌ دو طرف‌ «نتايج‌» نشانگر آن‌ هستند كه‌ «نظرية‌ بازيابي‌ اطلاعات‌» به‌ طور سنتي‌ بر اندازه‌گيري‌ ميزان‌ اثربخشي‌ فنون‌ و فرآيندهاي‌ گوناگون‌ بازيابي‌ اطلاعات‌ تأكيد داشته‌ است‌، حال‌ آن‌ كه‌ اخيراً شاهد رشد آگاهي‌ از اهميت‌ اندازه‌گيري‌ نتايج‌ ــ يا حاصل‌ ــ فرايندهاي‌ بازيابي‌ اطلاعات‌ به‌ لحاظ‌ رضايت‌ استفاده‌ كنندگان‌ بوده‌ايم‌[10]. بنابراين‌ مي‌توان‌ انتظار داشت‌ كه‌ در آينده‌، تحقيقات‌ در موضوع‌ بازيابي‌ اطلاعات‌ بيش‌تر بر «نتايج‌» متمركز باشند.
مشاهدات‌ كلي‌ بالا، با تجارب‌ هر روزه‌ در زمينة‌ پرورش‌ و آموزش‌ كتابداران‌ و متخصصان‌ اطلاع‌رساني‌ ــ يعني‌ زمينه‌اي‌ كه‌ در آن‌، شاهد تلفيق‌ هر چه‌ بيش‌تر مباحث‌ مديريتي‌ در موضوعات‌ علم‌ اطلاع‌رساني‌ هستيم‌ ــ انطباق‌ دارد. مثلاً در تدريس‌ كار مرجع‌، نيازهاي‌ استفاده‌ كنندگان‌ و مسايل‌ روش‌شناختي‌، اخلاقي‌ و فرهنگي‌ مرتبط‌ با ارزيابي‌ و سنجش‌ كيفيت‌، سال‌ها از موضوعات‌ مهم‌ بوده‌ است‌. علاقة‌ روزافزون‌ به‌ مباحث‌ مديريتي‌ را مي‌توان‌ در «سازماندهي‌ اطلاعات‌» كه‌ هم‌ رشته‌هاي‌ سنتي‌ مدارس‌ كتابداري‌، فهرستنويسي‌ و رده‌بندي‌ و هم‌ موضوعات‌ جديد نظير طراحي‌ سامانه‌ها را در بر مي‌گيرد نيز مشاهده‌ كرد. در اواسط‌ دهة‌ هشتاد «تيلور» ، دانشمند اطلاع‌رساني‌ امريكايي‌ در حال‌ تعيين‌ و تحليل‌ روابط‌ بين‌ فعاليت‌هاي‌ مربوط‌ به‌ پردازش‌ اطلاعات‌ نظير نمايه‌سازي‌، چكيده‌نويسي‌، فهرستنويسي‌، و ارزش‌ افزودة‌ مربوط‌ به‌ مشتريان‌ بود [8 ] . امروزه‌ توجه‌ مشابهي‌ به‌ تضمين‌ انسجام‌ معيارهاي‌ ارزيابي‌ كاربرمبنا و فني‌ در هنگام‌ طراحي‌ ميانجي‌هاي‌ كاربران‌ 6] و نظام‌هاي‌ اطلاعاتي‌[11] معطوف‌ مي‌گردد. در خصوص‌ علاقه‌ به‌ شيوه‌هاي‌ مديريتي‌ و عوامل‌ فرهنگي‌ در حوزة‌ «سازماندهي‌ اطلاعات‌»، افزودن‌ جزء نظام‌ كيفيت‌ (در داخل‌ پرانتز) به‌ عنوان‌ يك‌ مبحث‌ مرتبط‌ با «سازماندهي‌ اطلاعات‌» امر معقولي‌ به‌ نظر مي‌رسد. نمونه‌اي‌ از اين‌ تحول‌ را مي‌توان‌ در عنوان‌ «سومين‌ همايش‌ انجمن‌ بين‌المللي‌ سازماندهي‌ دانش‌» (ايسكو) در سال‌ 1994 با نام‌ «سازماندهي‌ دانش‌ و مديريت‌ كيفيت‌» ديد [2 ] .
خلاصه‌ اين‌ كه‌ به‌ نظر مي‌رسد گرايش‌ بلندمدتي‌ هم‌ در آموزش‌ علوم‌ اطلاع‌رساني‌ و هم‌ در محافل‌ حرفه‌اي‌ اطلاع‌رساني‌ به‌ مباحث‌ مديريتي‌، نه‌ فقط‌ از سوي‌ افرادي‌ كه‌ مسئوليت‌هاي‌ مهم‌ مديريتي‌ دارند، بلكه‌ همچنين‌ از سوي‌ كاركناني‌ كه‌ وظايف‌ كم‌وبيش‌ تخصصي‌ «محض‌» اطلاع‌رساني‌ دارند وجود دارد. گرايش‌ ديگري‌ كه‌ مي‌توان‌ در بسياري‌ از رشته‌هاي‌ فرعي‌ علوم‌ اطلاع‌رساني‌ ديد تغيير نگرش‌ از كتابخانه‌محوري‌ به‌ مشتري‌محوري‌ است‌. اين‌ امر را حتي‌ در رشته‌هاي‌ نرمش‌ناپذير نظرية‌ «بازيابي‌ اطلاعات‌» مي‌توان‌ مشاهده‌ كرد؛ در اين‌ حوزه‌، كفايت‌ معيارهاي‌ سنتي‌ و فني‌ (جامعيت‌ و مانعيت‌) در اندازه‌گيري‌ ميزان‌ اثربخشي‌ بازيابي‌ اطلاعات‌ تدريجا" مورد ترديد قرار مي‌گيرد و استفاده‌ از معيارهاي‌ جديد و كاربرمحور را در پي‌ خواهد داشت‌. هر چند كه‌ الگوي‌ ارائه‌ شده‌، در نمودار 1 اتصال‌هاي‌ بين‌ رشته‌هاي‌ اصلي‌ علوم‌ اطلاع‌رساني‌ و اجزاي‌ اساسي‌ مديريت‌ كيفيت‌ فراگير را نشان‌ مي‌دهد، ولي‌ نوع‌ رابطة‌ بين‌ اين‌ دو حوزه‌ را مشخص‌ نمي‌كند. سه‌ مثال‌ گوناگوني‌ تأثيرات‌ را نشان‌ مي‌دهد.
 

در مورد كار «آر.اس‌. تيلور» بر روي‌ فرآيندهاي‌ اطلاع‌رساني‌ ارزش‌افزوده‌ از دهة‌ هشتاد، بايد ذكر كرد كه‌ رويكرد وي‌ آشكارا داراي‌ ويژگي‌هاي‌ مهمي‌ است‌ كه‌ با اجزاي‌ الگوي‌ مديريت‌ كيفيت‌ فراگير، مشترك‌ مي‌باشند. قصد «تيلور» از ارزيابي‌ فعاليت‌هاي‌ پردازش‌ اطلاعات‌ از لحاظ‌ تاثير آن‌ها در دستيابي‌ به‌ ارزش‌هاي‌ كاربران‌ شبيه‌ به‌ تنظيم‌ ارزيابي‌هاي‌ فرآيندي‌ با نتايج‌ در مديريت‌ كيفيت‌ فراگير است‌. بنابراين‌ از لحاظ‌ مديريت‌ كيفيت‌، «تيلور» ابزاري‌ براي‌ ارزيابي‌ داخلي‌ فرآيند ــ محصول‌ در بخش‌ اطلاع‌رساني‌ ارائه‌ مي‌كند كه‌ برآورد منصفانه‌اي‌ از قضاوت‌ كاربران‌ ارائه‌ مي‌كند. در عين‌ حال‌ از آنجا كه‌ در كار «تيلور» ارجاع‌ صريحي‌ به‌ نويسندگان‌ و آثار مكتوب‌ مديريت‌ كيفيت‌ فراگير داده‌ نشده‌، اثبات‌ اين‌ كه‌ ايده‌هاي‌ مديريت‌ كيفيت‌ فراگير تأثير چشمگيري‌ بر شكل‌گيري‌ چارچوب‌ كاربرمحور «تيلور» داشته‌، دشوار است‌. در واقع‌، احتمال‌ بيش‌تر اين‌ است‌ كه‌ «تيلور»، مستقل‌ از مديريت‌ كيفيت‌ فراگير، به‌ نتايج‌ خاص‌ خود رسيده‌ باشد. اين‌ نوع‌ تأثير را تكامل‌ همگرا مي‌نامند.
نوع‌ ديگر تأثير ــ مثلاً ــ افزودن‌ فصل‌ جديدي‌ دربارة‌ بهبود مداوم‌ كيفيت‌، در ويراست‌ جديدي‌ از يك‌ كتاب‌ درسي‌ در علوم‌ اطلاع‌رساني‌، در موضوع‌ عمل‌ و نظرية‌ تكامل‌ است‌[5] . واضح‌ است‌ كه‌ اين‌ فصل‌ جديد صريحاً و مستقيماً در ارتباط‌ با ايده‌هاي‌ مديريت‌ كيفيت‌ فراگير و آگاهي‌ فزاينده‌ از مباحث‌ كيفيت‌ خواهد بود.




انجام پایان نامه

برای دیدن ادامه مطلب از لینک زیر استفاده نمایید

 


سفارش پایان نامه

نقشه