انجام پایان نامه

درخواست همکاری انجام پایان نامه  بانک مقالات رایگان انجام پایان نامه

سفارش پایان نامه

|

انجام پایان نامه ارشد

 پایان نامه 

مشاوره پایان نامه| مجله  عمومی

فهرست عناوين مجله شماره 53

 
1 ـ غدير تكميل نعمت الهي بر پذيرفتگان نعمت(سرمقاله)
2 ـ السلام عليك يا علي بن موسي الرضا
3 ـ ريزمغذي ها و نياز به آنها در دوران بارداري
4 ـ اقدامات لازم براي پيشگيري در درمان سرماخوردگي
5 ـ بهداشت روان كار در ادارات
6 ـ كمردرد و راههاي پيشگيري از آن
7 ـ اسلام و تربيت در خانواده
8 ـ نحوه تهيه غذا و نگهداري آن بعد از پخت
9 ـ مضرات سرخ كردن موادغذايي
10 ـ مشاركت مردمي و برقراري ارتباط با مردم
11 ـ سيگار را فراموش كنيد
12 ـ گزارشي از گردهمايي رابطان فصلنامه
13 ـ بهداشت رواني مادران در دوران بارداري
14 ـ خصوصيات يك خانواده موفق
15 ـ سرطان
16 ـ ازدواج موفق جوانان
17 ـ مشكلات بهورزان و ساير كاركنان
18 ـ بخشنامه ها و دستورعمل ها
19 ـ عفونت هاي دستگاه ادراري
20 ـ به زوجها «صلاحيت نامه» دهيم
21 ـ بهداشت دهان و دندان در دوران بارداري
22 ـ بدويد تا سالم بمانيد
23 ـ گوناگون
24 ـ خبرهايي خوب از روستاي سالم گيوان
25 ـ تنفس مصنوعي و ماساژ قلبي
26 ـ گزارشي از عشق به كار و ايثار براي سلامت مادران و كودكان
27 ـ حاملگي هاي ناخواسته
28    ـ بوي بد دهان
29    ـ گزارشي از اقدامات و نتايج پروژه BDN
30     ـ عسل و اهميت آن
31     ـ خانه بهداشتي كه هيچ ايرادي نداشت
32     ـ آثار شما
33     ـ ارتقاي مستمر كيفت و برنامه ريزي تفضيلي مبتني بر فرآيندها
34     ـ ايران سرزمين
35    ‌ـ برندگان جدول
36     ـ پاسخ به نامه ها
37     ـ زيرنويس صفحات
 
 
سرمقاله
غـديــر
تكميل نعمت الهي بر پذيرفتگان نعمت
 
 
روايات فراواني در زمينه حجه الوداع وجود دارد؛‌ بعضي از روايات بسيار مفصل و طولا‌ني و بعضي مختصر و فشـرده  است،‌ بعضــي  از روايات گوشه اي از حادثه را نقل مي كند و بعضي گوشه‌ ديگر را ولي از مجمـوع اين روايات و همچنين تواريخ اسلا‌مي و ملا‌حظه قراين و شرايط و محيط و محل چنين استفاده مي شود كه:
 در آخرين سال عمر پيامبر(ص) مراسم حجه الوداع، با شكوه هر چه تمامتر در حضور پيامبر)ص( به پايان رسيد، قلبها در هاله اي از روحانيت فرو رفته بود،‌و لذت معنوي اين عبادت بزرگ هنوز در ذايقه جان ها انعكاس داشت.
ياران پيامبر (ص) كه عدد آنها فوق العاده زياد بود،‌ از خوشحالي درك اين فيض و سعادت بــزرگ در پوسـت نمي گنجيدند.
نه تنها مردم مدينه در اين سفر،‌ پيامبر (ص) را همراهي مي كردند بلكه مسلمانان نقاط مختلف جزيره عربستان نيز براي كسب يك افتخار تاريخي بزرگ به همـراه پيامبر (ص) بودند.
آفتاب حجاز آتش بر كوهها و دره ها مي پاشيد،‌ اما شيريني اين سفر روحاني  بي نظير، ‌همه چيز را  آسان مي كرد؛ ظهر نزديك شده بود، ‌كم كم سرزمين جحفه و سپس بيابان هاي خشك و سوزان «غدير خم»  از دور نمايان مي شد.
اينجا در حقيقت چهار راهي است كه مردم سرزمين حجـــــاز را از هم جدا مي كند،‌ راهي به سوي مدينه در شمال، ‌و راهي به سوي عراق در شرق، و راهي به سوي غرب و سرزمين مصـر و راهي به سوي سرزمين يمن در جنوب پيش مي رود و در همين جا بايد آخرين خاطره و مهمترين فصل اين سفر بزرگ انجــام پذيرد، و مسلمانان با دريافت آخرين دستور كه در حقيقت نقطه پاياني در مأموريت هاي موفقيت آميز پيامبر (ص) بود، از هم جدا شوند.
روز پنجشنبه سال دهم هجرت بود، ‌و درست هشت روز از عيد قربان مي گذشت،‌ ناگهان دستور توقف از طرف پيامبر (ص) به همراهان داده شد،  مسلمانان با صداي بلند، ‌آنهايي را كه در پيشاپيش قافله در حركت بودند به بازگشت دعوت كردند،‌ و مهلت دادند تا عقب افتادگان نيز برسند، ‌خورشيـــد از خط نصف النهار گذشت،‌مؤذن پيامبر (ص) با صداي الله اكبر مردم را به نماز ظهر دعوت كرد،‌ مردم به سرعت آماده نماز مي شدند، اما هوا به قدري داغ بود كه بعضي مجبور بودند،‌ قسمتي از عباي خود را به زير پا و طرف ديگر آن را به روي سر بيفكنند، ‌در غير اين صورت ريگ هاي داغ بيابان و اشعة آفتاب، ‌پا و سر آنها را  ناراحت مي كرد. نه سايباني در صحرا به چشم مي خورد و نه سبزه و گياه و درختي،‌جز تعدادي درخت خشك بياباني كه با گرما،‌با سرسختي مبارزه مي كردند.
جمعي به همين چند درخت پناه بــرده بودند،‌ پارچه اي بر يكي از اين درختان برهنه افكندند و سايباني بر اي پيامبر(ص) ترتيب دادند،  ولي بادهاي داغ به زير اين سايبان مي خزيد و گرماي سوزان آفتـــاب را در زير آن پخــش مي كرد.
نماز ظهر تمام شد.
مسلمانان تصميم داشتند فوراً ‌به خيمه هاي كوچكي كه با خود حمل مي كردند پناهنده شوند،‌ولي پيامبر (ص) به آنها اطلا‌ع داد كه همه بايد براي شنيدن يك پيام تازه الهي كه در ضمن خطبة مفصلي بيان مي شد خود را آماده كنند. كساني كه از پيامبر(ص) فاصله داشتند قيافة ملكوتي او را در لا‌بلا‌ي جمعيت نمي توانستند مشاهده كنند.
لذا منبري از جهاز شتران ترتيب داده شد و پيامبر (ص) بر فراز آن قرار گرفت و نخست حمد و سپاس پروردگار به جا آورد و خود را به خدا سپرد،‌سپس مردم را مخاطب ساخت و چنين فرمود: «من به همين زودي دعوت خدا را اجابت كرده،‌ از ميان شما مي روم. من مسؤولم ، شمـــا هم مسؤوليد. شما درباره من چگونه شهادت مي دهيد؟»
مردم صدا بلند كردند و گفتند: «ما گواهي مي دهيم تـو وظيفه رسالت را ابلاغ كـردي و شــرط خيرخواهي را انجام داده اي و آخرين تلاش و كوشش را در راه هدايت ما نمودي. خداوند تو را جزا ي خير دهد.» سپس فرمود: « آيا شما گواهي به يگانگي خدا و رسالت من و حقانيت روز رستاخيز و برانگيختــه شدن مردگان درآن روز نمي دهيد»؟ همه گفتند:‌ «آري گــواهي مي دهيم.» فرمود:  « خداوندا گواه باش!» ...
بار ديگر فرمود:‌«اي مردم! آيا صداي مرا مي شنويد؟». گفتند: آري و به دنبال آن، ‌سكوت سراسر بيابان را فرا گرفت و جز صداي باد چيزي شنيــده نمي شد. پيامبر (ص) فرمـود:« … اكنون بنگريد با اين دو چيز گرانمايه و گرانقدر كه در ميــــان شما به يادگار مي گذارم چه خواهيد كرد؟»
يكي از ميان جمعيت صدا زد: كدام دو چيز گرانمايه يا رسول الله؟
پيامبر(ص) بلا‌فاصله گفـت: «  اول ثقل اكبر، كتاب خداست كه يك سوي آن به دست پروردگار و سوي ديگرش در دست شماست،‌ دست از دامن آن بر نداريد تا گمراه نشويد، و اما دومين يادگار گرانقدر من خاندان منند و خداوند لطيف خبير به من خبر داده كه اين دو هرگز از هم جدا نشوند، تا در بهشت به من بپيوندند، از اين دو پيشي نگيريد كه هلا‌ك مي شويد و عقب نيفتيد كه باز هلا‌ك خواهيد شد.»
ناگهان مردم ديدند پيامبر(ص) به اطراف خود نگاه كرد ، گويا كسي را جستجــو مي كند و همين كه چشمش به علي(ع) افتاد، ‌خم شد و دست او را گرفت و بلند كرد، آن چنان كه سفيدي زير بغل هــر دو نمايان شد و همة مردم او را ديدند و شناختند كــــه او همان افسر شكست ناپذير اسلا‌م است، در اين جا صداي پيامبر (ص) رساتر و بلند تر شد و فرمود: ايهاالناس من اولي الناس بالمؤمنين من انفسهم:« چه كسي از همة مردم نسبت به نفس مسلمانان از خود آنها سزاوارتر يا داناتر است؟»
گفتند: خدا و پيامبر(ص) داناترند. پيامبر (ص) گفت: خدا، ‌مولي و رهبر من است ، ‌و من مولي و رهبر مؤمنانم و نسبت به آنها از خودشان سزاوارترم ( و اراده من بر اراده آنها مقدم) سپس فرمود:  فمن كنت مولا‌ه فهذا علي مولا‌ه : « هر كس من مولا‌ و رهبر او هستم، اين علي، ‌مولا‌ و رهبر اوست.» و اين سخن را سه بار و به گفتة بعضي از راويان حديث، چهار بار تكرار كرد و به دنبال آن سر به سوي آسمان برداشت و عرض كرد:
اللهم وال من والا‌ه و عاد من عاداه واحب من احبه و ابغض من ابغضه و انصر من نصره و اخذل من خذله و ادرالحق معه حيث دار:
«خداوندا ! دوستان او را دوست بدار و دشمنان او را دشمن بدار، ‌محبوب بدار آن كس كه او را محبوب دارد، و مبغوض بدار آن كس كه او را مبغوض دارد،‌يارانش را ياري كن، و آنها را كه ترك ياريش كنند،‌از ياري خويش محروم ساز،‌و حق را همراه او بدار و او را از حق جدا مكن.»
سپس فرمود:   الا‌ فليبلغ الشاهد الغائب:  «آگاه باشيد، همة حاضران وظيفه دارند اين خبر را به غايبان برسانند.»
خطبه پيامبر  (ص)به پايان رسيد، عرق  از سر و روي پيامبر(ص) و علي(ع) و مردم فرو مي ريخت، و هنوز صفوف جمعيت از هم متفرق نشده بود كه امين وحي خدا نازل شد و اين آيه را بر پيامبر(ص) خواند: اليوم اكملت لكم دينكم و اتممت عليكم نعمتي…  «امروز آيين شما را كامل و نعمت خود را بر شما تمام كردم،‌ پيامبر  (ص) فرمود:   ا‌لله اكبر، ‌ الله اكبر علي اكمال الدين و اتمام النعمه` و رضي الرب برسالتي و الولا‌يه لعلي من بعدي : «خداوند بزرگ است، همان خدايي كه آيين خود را كامل و نعمت خود را بر ما تمام كرد، و از نبوت و رسالت من و ولا‌يت علي (ع) پس از من راضي و خشنود گشت.»
در اين هنگام شور و غوغايي در ميان مردم افتاد و علي(ع) را به اين موقعيت تبريك مي گفتند و از افراد سرشناسي كه به او تبريك گفتند، ابوبكر و عمر بودند، كه اين جمله را در حضور جمعيت بر زبان جاري ساختند:
بخ بخ لك يابن ابي طالب اصبحت و امسيت مولا‌ي و مولا‌ كل مؤمن و مؤمنه :
«آفرين بر تو باد، آفرين بر تو باد،‌اي فرزند ابوطالب ! تو مولا‌ و رهبر من و تمام مردان و زنان با ايمان شدي.»
در اين هنگام ابن عباس گفت:  « به خدا اين پيمان در گردن همه خواهد ماند» و حسان بن ثبات، شاعر معروف از پيامبر اجازه خواست و شعري به شرح ذيل سرود:
يعني: « پيامبر آنها در روز غدير در سرزمين خم به آنها ندا داد، و چه ندا دهنده گرانقدري.»
«فرمود : مولا‌ي شما و پيامبر شما كيست؟ و آنها بدون چشمپوشي و اغماض صريحاً ‌پاسخ گفتند»:
«خداي تو مولا‌ي ماست و تو پيامبر مايي و ما از پذيرش ولا‌يت تو سرپيچي نخواهيم كرد.
پيامبر(ص) به علي(ع) گفت: برخيز زيرا من ترا بعد از خودم امام و رهبر انتخاب كردم».
و سپس فرمود:‌« هر كس من مولا‌ و رهبر اويم اين علي مولا‌ و رهبر او است پس شما همه از سر صدق و راستي از او پيروي كنيد».
« در ايــــن هنگام ، پيامبر (ص) عـرض كــرد: بار الهـا! دوست او را دوست بدار و دشمن او را دشمن بدار»…



 








 
السلام عليك يا علي ابن موسي الرضا
رضـا
نگيني بر تارك اسما

 
باد بر پيشاني گل هاي مريم مي نشست، و آرامش محسوسي را به ارمغان مي آورد. نگاهش از پنجره بيرون افتاد و خيره و مشتاق ، گنبد زرين را در آغوش كشيد. تكه هاي نور و اميد، دخمه هاي خاموش قلبش را سپيد و نوراني كرده بود. دلش به تكاپو افتاده بود. حالا … دل حسرت زده و بغض آلوده او بود و ضريح بي انتهاي امام . امام رضا (ع) را به نام خودش سوگند داد كه اگر فرزندي سالم داشته باشد هم نام او بنهد.
… و ناگاه همهمه اي سبز شد، و زيباترين نغمه آفرينش، در فضاي بيمارستان طنين افكند. و مرد زير لب زمزمه كرد…. رضا : محمد رضا … و نگاهش به سمتي بال گرفت كه مثل صبح نوراني بود. مسلمانان با اعتقادي راستين ، نام فرزندشان را از ائمه اطهار مي گيرند. عده اي از والدين نام پرمسماي «رضا» را براي فرزندشان برمي گزينند و هر كس براي اين نام گذاري دلايلي دارد.
 مادر شهيدي مي گويد: اولين فرزندم در شب ولادت هشتمين ستارة ولايت، چشم به جهان گشود، و من نيز به يمن اين لطف الهي، نامش را «رضا» نهادم. هميشه سعي كرده ام، رضا گونه تربيتش كنم، تا اين كه در سن 24 سالگي به ميدان نبرد شتافت. حلقه اي اشك در دامنة  چشمهاي داغدارش مي نشيند و ادامه مي دهد: هنگام بدرقه فرزندم ، او را به امام غريبان سپردم و امام رضا نيز مرا نااميد نكرد و دوباره رضا را به آغوش خويش پذيرفت.
يك سال بعد از شهادت فرزندم، خداوند فرزند پسري به ما عطا كرد، و من به خاطر جاويد ماندن نام شهيدم، او را نيز رضا ناميدم.
 فرد ديگري در همين رابطه، مي گويد‌: 10 سال از ازدواج من و همسرم مي گذشت، در حالي كه عطش داشتن فرزندي در دلمان شعله مي كشيد. اين ، در حالي بود كه تمام پزشكان از صاحب فرزند شدن نوميدمان كرده بودند. اما هنوز رضاي (ع) مهرباني مانده بود و او دستهاي التماس و چشمهاي حاجتمندمان را بي پاسخ نگذاشت، و همسرم باردار شد و من به شكرانه اين معجزه سبز و آسماني، نذر كردم نام فرزندم را رضـــا بگذارم. وي ادامه مي دهد: تمـــــام خوشبختي و سعادت زندگي ام را و لبخند هاي پرمهر رضا را ، مديون امام رضا «ع» هستم.
 آقاي ديگري يكي از مجاوران حرم امام رضا (ع) نيز در اين باره مي گويد هم جواري با آقا علي بن موسي الرضا (ع) منتهاي آرزوي قلبي من بود، و بعد از اين كه اين سعادت نصيبم گرديد، به يمن اين هم جواري، نذر كردم اولين فرزندم را همنام با علي بن موسي الرضا (ع) «رضا» بگذارم، و پسران بعدي را نيز با پسوند «رضا» انتخاب كردم.
 شخص ديگري نيز در همين رابطه اظهار مي دارد : از آن جايي كه شوق آمدن به مشهد لحظه اي مرا آرام نمي گذاشت ، يك ماه بعد از تولد اولين پسرم با نام رضا (ع)، اداره آموزش و پرورش محل خدمتم، به من پيشنهاد انتقال به مشهد را داد.
عشق و علاقه وافر مسلمانان در اقصي نقاط كشورمان، باعث شده تا بسياري از مؤمنان، نام فرزندان خود را «رضا » بگذارند.
امروز نام رضا و يا نام هاي مركبي چون محمدرضا، عليرضا، حميدرضا، زينت بخش فرهنگ نام هاي اسلامي، و بسياري از خانواده هاي ايراني است كه  به هنگام تولد فرزندان خود به يمن مجاورت با مرقد نوراني ثامن الحجج، نام هاي مذكور را برمي گزينند.

 









ريزمغذي ها  و نياز به آنها در دوران بارداري
 

فروزان لهوني ـ كارشناس مامايي مدير و مربي مركز آموزش بهورزي سنندج
دكتر فاطمه جعفري ـ ‌كارشناس مسؤول بهداشت خانواده ـ مركز بهداشت استان زنجان

 
اهداف آموزشي :
1 ـ ‌آشنايي با اهميت تغذيه در دوران بارداري
2 ـ آشنايي با گروههاي غذايي و ميزان توصيه شده آن در دوران بارداري
3 ـ آشنايي با نقش برخي از ريزمغذيها در بارداري
4 ـ‌آشنايي با عوارض عدم تأمين ريزمغذيها
5 ـ آشنايي با نحوة‌ مصرف قرص آهن و اسيدفوليك در دوران بارداري

 
 مقدمه:
حاملگي دوران مهمي از زندگي يك زن است و رشد جنين و سلامتي او بستگي به سلامت و تغذية‌خوب مادر دارد. وضعيت تغذية مادر قبل از حاملگي و وزن او در شروع اين دوره و همچنين افزايش وزن دوران بارداري با وزن هنگام تولد نوزاد ارتباط مستقيم دارد.
در بارداري، علاوه بر احتياجات مادر، تغذيه جنين در حال رشد نيز بايد تأمين شود. بنابراين آموزش و داشتن آگاهي مادر و اطرافيان در اين خصوص بسيار مؤثر خواهد بود. رژيم غذايي مادر باردار بايد از نظر كميت و كيفيت حاوي تمام مواد غذايي لازم براي رشد جنين باشد، چرا كه كمبود اين مواد در طي بارداري مادر، جنين را در معرض بيماري ها و مشكلات رشد و تكامل قرار مي دهد. جنين رشد بسيار سريعي دارد، وزن او از يك گرم در 8 هفتگي به 3200 گرم در هفتة چهلم مي رسد. جنين براي رشد احتياج به انواع موادمغذي دارد كه بايد از طريق تغذيه صحيح مادر تأمين شود.
ارزش غذايي:
غذاي روزانة‌ مادر باردار بايد متنوع و شامل هر سه نوع مادة اصلي باشد:
1 ـ پروتئين براي رشد و ترميم نسوج بدن
2 ـ مواد معدني و ويتامين ها براي رشد و تنظيم اعمال مختلف بدن ( ريزمغذيها)
3 ـ چربي و نشاسته (هيدرات كربن) براي توليد انرژي.
توجه داشته باشيد كه هيچ غذايي نيست كه به تنهايي تمام احتياجات مادر را تأمين نمايد، به اين دليل مصرف غذاهاي متنوع در دوران بارداري ضروري است؛ بدين منظور لازم است ابتدا گروههاي غذايي اصلي را بشناسيم.
گرووههاي غذايي اصلي شامل:
گروه شير و لبنيات، گروه گوشت و حبوبات و مغزها، گروه ميوه و سبزيجات، گروه نان و غلات و گروه چربي ها
ميزان هاي توصيه شده روزانه از هر كدام از گروهها جهت زنان بــاردار به ترتيب ذيل مي باشد:
 روزانه 4 واحد از گروه شير و لبنيات
هر واحد اين گروه شامل يك ليوان شير يا ماست يا 30 گرم پنير يا 5/1 ليوان بستني است.
 روزانه 3 واحد از گروه گوشت و جانشين هاي آن
هر واحد اين گروه برابر 60 گرم گوشت پخته يا گاو يا ماهي يا مــرغ، يا يك عدد تخم مرغ يا يك فنجان حبوبات پخته مي باشد.
روزانه 6 واحد ازگروه نان و غلات
هر واحد اين گروه برابر يك تكه نان ( به اندازه كف دست ) يا نيم ليوان برنج پخته يا نيم ليوان ماكاروني مي باشد.
 روزانه 2 واحد از سبزيجات
هر واحد سبزيجات برابر يك ليوان سبزي خام يا سه چهارم ليوان سبزي پخته مي باشد كه يك واحد از سبزيجات مصرفي روزانه بهتر است از سبزيجات حاوي ويتامين A ( سبزيجات برگ سبز تيره مثل جعفري يا اسفناج يا زرد رنگ مثل هويج ) باشد.
 روزانــه 2 واحد از ميوه جات
هر واحد ميوه جات يك عدد ميوه متوسط مي باشد كه يك واحد از ميوه هاي مصرفي روزانه بهتر است از مركبات باشد.
ريزمغذيها:
ريزمغذيها شامل موادمعدني و ويتامين ها بيشتر در گروههاي شير و لبنيات، گوشت و حبوبات و مغزها و ميوه و سبزيجات يافت مي شود. به جهت اهميت ريزمغذيها در تغذية‌ زنان باردار، به شرح مختصري از آنها مي پردازيم.
مواد معدني:
در رشــد استخوان ها، دندان ها و ماهيچه ها شركت دارند. مهمترين موادمعدني منيزيم، روي، مس و آهن هستند.
منيزيم؛ از فراوان ترين موادمعدني بدن است و بيشترين قسمت آن در اسكلــت و دندان ها جمع شده و بقية‌ آن به طور فعال در تعادل سيستم عصبي، فعاليت هاي دفاعي و ايمني و فعال كردن بعضي از ويتامين ها مانند ويتامين B شركت دارد. اين ماده در ميوه هاي خشك، حبوبات و دانه هاي روغني وجود دارد. ضمناً در ماهي، اسفناج، لوبياي سبــز و موز نيز منيزيم يافت مي شود.
روي؛ يكي از مواد مؤثر در رشد و نمو به شمار مي رود و وظيفة مهمي در رشد و نمو جنين و سپري شدن بارداري مناسب به عهده دارد. اين ماده در ماهي، گوشت و بخصوص در جگر وجود دارد.
آهن؛ ماده اي است كه قسمت اعظم آن در گلبول هاي قرمز جمع شده است و نقش اساسي آن تأمين اكسيژن در بافت هاست. كمبود آهن بيماري «كم خوني» يا «آنمي» را به دنبال دارد. آهن در گوشت، ماهي، جگر، زردة‌ تخم مرغ ، اسفناج، ميوه هاي خشك (خرما، انجير، هلو، زردآلو و كشمش) ، ميوه هـاي تازه، سيب زميني، برنــج، ذرت، سبزي هاي سبز، حبوبات سبز به مقدار متفاوت وجود دارد. نبايد فراموش كرد كه آهن با منشأ حيواني و موجود در گوشت، بهتر از آهني كه منشأ گياهي دارد جذب مي شود و ويتامين C عمــل جذب آن را فعال مي كند. بر عكس چاي به دليل «تانن» موجود در آن، پوستة‌ جو و گندم به دليل الياف گياهي سبب تأخير و مشكلات در جذب روده اي آهن مي شوند.
نياز روزانة آهن بايد در رژيم غذايي مادر تأمين شود، زيرا جنين وي در نيمة‌ دوم حاملگي آهن را در كبــد خود ذخيره مي كند تا در آينده مصرف نمايد و به همين دليل است كه تا زمان استفادة كودك از شير مادر نيازي به آهن ندارد و همزمان با شروغ غذاي كمكي بايد به كودك قطرة آهن داده شود؛ بعلاوه نياز خود مادر به آهن نيز بايد تأمين شود و در حال حاضر حدود يك سوم از خانم هاي باردار به علت فقر آهن دچار درجاتي از كم خوني مي باشند. با اين توضيحات ضمن آموزش به مادران جهت مصرف غذاهاي حاوي آهن براي جلوگيري از كم خوني ناشي از فقر آهن و به تبع پيشگيري از عوارض ناشي از اين نوع كم خوني بايستي مادر روزانه 30 ميلي گرم آهن خوراكي مصرف نمايد كه در اين زمينه مصرف قرص آهن جهت كلية زنان باردار توصيه مي شود.
زمان شروع قرص آهن:
1 ـ ‌مادر باردار بايستي از پايان ماه چهارم (شروع ماه پنجم يا هفتة‌ بيستم ) بارداري تا سه ماه پس از زايمان روزانه يك عدد قرص آهن مصرف نمايد. هرگاه هموگلوبين مادر باردار كمتر از 11 گرم در دسي ليتر باشد بايستي به پزشكان ارجاع و پيگيري هاي لازم صورت گيرد.
اسيد فوليك:
اسيد فوليك از مواد مورد نياز براي تشكيل بافت عصبي به ويژه مغز و نخاع در جنين است و فقدان آن در دوران بارداري مي تواند سبب اختلالات شديد دستگاه عصبي جنين شود. براي جلوگيري از اين مشكل لازم است:
بهورزان عزيز، جهت مادراني كه تصميم به باردراي مي گيرند (حداقل سه ماه قبل از بارداري )‌ قرص اسيد فوليك تجويز نمايند. البته با توجه به اين كه قرص هاي اسيد فوليك موجود در بازار يك ميلي گرمي بوده و ميزان مورد نياز بدن مادر، روزانه 5/0 ميلي گرم است، لذا لازم است روزانه نصف قرص مورد مصرف مادر قرار گيرد و ضمناً‌مصرف يك روز در ميان يك قرص كامل مانعي ندارد. در صورتي كه مادر از سه ماه قبل از بارداري قرص اسيد فوليك را مصرف ننموده است، در زمان مراجعه و از زمان تشخيص حاملگي بايد مصرف قرص را شروع كند و آن را تا پايان دورة‌ بارداري ادامه دهد. در صورتي كه مادر از شروع ماه پنجم بارداري از قرص مولتي ويتامين حاوي اسيد فوليك استفاده مي كند، ديگر لازم نيست به مادر قرص اسيدفوليك بدهيد ولي در صورتي كه ساير اشكال مولتي ويتامين را كه بدون اسيدفوليك است مورد استفاده قرار گيرد دادن قرص اسيدفوليك الزامي است.
ويتامين ها
مصرف ويتامين ها براي موجودات زنده ضروري هستند و رشد بدن را تنظيم مي كنند كه با توجه به اهميت مصرف آن به دو گروه ويتامين محلول در آب (ويتامين C ) و محلول در چربي (ويتامين A )  اشاره مي كنيم.
موادي كه ويتامين A را تأمين مي كنند:
سبزيجات زرد و سبز حاوي مقادير بالاي آهن و ويتامين A و ساير ويتامين ها و موادمغذي هستند و بايد هر روز حداقل يكي از آنها را مصرف كرد. مثل: گل كلم، هويج، كاهو، باميه، فلفل، اسفناج، كدو تنبل،
كــدوي خورشتي، شلغم، چغندر و سبزي خوردن. برخي از ميوه جات مثل پرتقال و هلو.
موادي كه ويتامين C را تأمين مي كنند:
ميوه هــاي ترش و ساير ميوه ها حاوي ويتامين C هستند و بايـــد روزانه يكي از اين ميوه جات ميل شوند.
ميوه هاي ترش: گريپ فروت، پرتقال، ليمو.
ساير ميوه هاي تازه: خربزه ، توت فرنگي، گوجه فرنگي
ساير سبزيجات : لوبيا فرنگي، كلم خام، فلفل سبز خام، سيب زميني، شلغم خام.
 براي تأمين ويتامين مورد نياز مادر علاوه بر مصرف موادي كه داراي ويتامين هستند ضروري است كليه خانم هاي باردار از پايان ماه چهارم تا پايان بارداري روزانه يك عدد قرص مولتي ويتامين يا كپسول مولتي ويتامين مينرال مصرف نمايند.
توجه داشته باشيد اگر قرص يا كپسول مولتي ويتامين داراي اسيدفوليك باشد بايد مصرف اسيد فوليك توسط مادر قطع گردد.
منابع:
1 ـ ‌نظام پايش و ارزشيابي برنامة‌ ادغام يافته مراقبت مادران، تهيه و تدوين: دكتر فرشاد فرزادفر، مدير گروه كارشناسان بهداشت خانواده استان كردستان، مهري ملاشيخي، كارشناس مسؤول مادر و كودك استان كردستان،1380
2 ـ‌ تغذية‌ مادر در دوران بارداري ، ناشر يونيسف
3 ـ تغذية‌ بانوان باردار، دكتر پل شاسه ، ترجمة‌ دكتر افرا شكوهيان، 1377
4 ـ راهنماي تغذية‌ خانواده دوران بارداري و شيــــردهي، مؤلفان: آزاده امين پور، مژگان پورمقيم، مليحه زاهدي ، 1380
5 ـ‌ دستور عمــــــل هـــا و بخشنا مه هاي وزارت بهداشت و درمان و آموزش پزشكي.
6 ـ بارداري و زايمان ويليامز
7 ـ تغذيه دوران بارداري، دكتر مينو فروزاني


 

اقدامات لازم براي پيشگيري در درمان سرماخودرگي
محمد فاتحي ـ رابط فصلنامه و  مدير مركز آموزش بهورزي كامياران ، استان كردستان
دكتر حميد بيات ـ كارشناس مسؤول گسترش شبكه مركز بهداشت شهرستان زنجان

 
 بسيــاري از مراجعين به خانه هاي بهداشت، پايگاه هاي بهداشتي و مراكز بهداشتي درماني و مطب پزشكان را در فصول سرد سال افرادي تشكيل مي دهند كه سرماخوردگي دارند. مردم عوام، عفونت هاي حاد تنفسي را در مجموع سرماخوردگي مي پندارند. درصد زيادي از علل مرگ و مير اطفال به دليل عفونت هاي حاد تنفسي مي باشد. طراحي چارت ARI و دستورعمل اجرايي آن تــــا حد زيادي مي توانـد مشكل گشا باشـد. در خصوص كودكان زير 5 سال كه يكي از چهار علايم :
1 ـ سرفه
2 ـ تنفس مشكل
3 ـ گوش درد
4 ـ گلو درد
را داشته باشند، بايد مطابق چارت ارزيابي و درمان شوند.
سرماخوردگي شايعترين بيماري عفوني در نزد انسـان مي باشد. ويروس سرماخوردگي از طريق دستگاه تنفسي وارد بدن مي شود.اين بيماري هم از لحاظ اقتصادي و هم از نظر عوارض احتمالي آن بسيار با اهميت است. باعث غيبت كارگران و كاركنان از كار و وقفه و ركود در چرخ اقتصادي هر كشور مي شود؛ همچنين غيبت محصلين و دانشجويان از مدارس و كلاس درس و عقب ماندن از درس از عوارض مهم اين بيماري مي باشد و مهمتر اين كه در صورت عدم بهبود سرماخوردگي عوارضي از قبيل التهاب سينوس ها ، گوش مياني، حلق، ناي، و نايژه ها را در پي دارد.
بچه هاي كوچكتر از 5 سال مستعدترين گروه سني را تشكيل مي دهند. استعداد ابتلا به طور تدريجي از 5 سالگي تا سنين 18 تا 20 سالگي كاهش مي يابد و سپس استعداد ابتلا ثابت باقي مي ماند. بطور متوسط يك فرد در يك سال 3 تا 5 بار دچار سرماخوردگي مي شود كه اين مسأله به تماس ها و عوامل محيطي بستگي دارد. بيماري به وسيله تماس با ذرات آلوده اي كه از عطسه كردن حاصل مي شوند منتشر مي شود. ضعف عمومي (لرزيدن يا احساس سرماسرماكردن، خستگي)، محيط هاي پرتراكم و عدم رعايت بهداشت ، فصل و مكان جغرافيايي ، فراواني ويروس آنفلوآنزا در طول ماههاي فصل زمستان، شغل و گاهي مسافرت، وضع بد تغذيه و ناهنجاري هاي ساختماني قسمت هاي فوقاني دستگاه تنفس مثل انحراف بيني و بزرگ بـــودن لوزها از عوامل زمينه ساز در ايجــاد سرما خوردگي مي باشند. ايمني نسبت به بيماري تقريباً يك ماه دوام دارد و تا كنون واكسني كه بتواند طول دورة ايمني را افزايش دهد يافت نشده است.
راههاي انتقال بيماري:
در سرماخوردگي راههاي تنفس فوقاني خصوصاً بيني ، حلق، سينوس هاي ضميمه بيني و حنجره دچار آماس و تورم مي شود، بيش از 100 نوع ويروس مهلك در ايجاد سرماخوردگي دخالت مي كنند كه به نام ويروس هاي بيني «رينو ويروس » موســوم گرديده اند.
مهمترين راههاي انتقال بيماري:
1 ـ شايع ترين راه انتقال بيماري وارد شدن ميكروب ها به ريه (آسپيراسيون) مي باشد. پنوموني هايي مانند پنوموني استرپتوككي ، هموفيلوس، آنفلوآنزا و مايكوپلاسمايي از اين طريق منتقل مي شوند.
2 ـ استنشاق ذرات عفوني : ويروس ها و سل از اين طريق منتقل مي شوند. در استنشاق ذرات عفوني انتقال يا مستقيم و يا غيرمستقيم انجام مي گيرد. انتقال مستقيم در اثر تماس و يا انتشار قطره هاي آب دهان و انتقال غيرمستقيم به وسيله دست و اشيايي كه به تازگي آلوده به ترشحات بيني و گلوي شخص آلوده شـــده است صـورت مي گيرد.
3 ـ انتشار از طريق خون: بيشتر باكتري هاي استافيلوكوك اورئوس از ايــن راه منتقــل مي شوند.
4 ـ تلقيح مستقيم و گسترش مجاورتي از راه لوله تراشه و زخم هاي قفسه سينــه به وسيله چاقو يا گلوله.
دوران نهفتگي :
دوران نهفتگي بيماري كوتاه بوده و از 2 تا 4 روز متغير است. شروع بيماري معمولاً ناگهاني و با احساس خارش و سوزش در حلق و بيني و گوش شروع و به دنبال آن علايم عطسه، آبريزش از بيني و حالت كوفتگي و خستگــي ظاهـر مي شود، معمولاً تب خفيف و ضعف هم ديده مي شود كه در شيرخواران و بچه هاي كوچك شايعتر است . بيمار احساس سرما مي كند، ولي به ندرت ممكن است لرز نمايد. بيماران دچار سردرد هستند ولي سردرد خيلي شديد معمولاً نشانه وجود بيماري ديگري است. حس بويايي و چشايي در بسياري از موارد دچار اختلال مي شود. بيمار ممكن است از دردهاي مبهم در ناحيه كمر و دست و پا شكايت داشته باشد. در مراحل ابتدايي ناخوشي، بيمـار سرفه مي كند و اين سرفه در موارد مختلف ، شدت هاي متفاوت دارد. با پيشرفت بيماري مخاط گلو و بيني پرخون مي شود و مجاري بيني مسدود مي گردند. سوراخ هاي بيني و پوست لب فوقـــاني حساس و كم و بيش متورم و خراشيــده مي شود. در مراحل آخر بيماري ترشح مخاطي بيني غليظ و چركي مي شود.
درمان سرماخوردگي:
متأسفانه در بسياري موارد مردم اقدام به خود درماني و  مصـرف آنتي بيوتيك هاي مختلف مي كنندكه هم از نظر اقتصادي مقرون به صرفه نيست و باعث بارآوردن خسارت مالي زيادي مي شود و هم باعث ايجاد مقاومت دارويي در برابر آنتي بيوتيك ها مي شود؛ در اين زمينه بايد دانست، بسياري از علايم اوليه بيماري ها درست شبيه سرماخوردگي مي باشد و اين اقدامات مــــانع از تشخيص و درمان به موقــع آن بيماري مي شود، بنابراين تشخيص و درمان سرماخوردگي به عهده پزشك يا پرسنل بهداشتي (كـاردان بهداشت ـ بهورز ) مي باشد كه بيشتر روي مراقبت در منزل تأكيد مي شود. درمان سرماخوردگي درمان شكايات بيمار است. تأثير استراحت، مايعات كافي و رژيم غذايي مرتب به همان اندازه  داروهاي شناخته شده مي باشد. بايد از گرم شدن بيش از حد و لرزيدن بيمار جلوگيري كرد. استامينوفن و ساير داروهاي ضد درد ممكن است به بهبــود حالت ضعف عمومي كمك كنند. گاهــي استفـــاده از آنتي هيستامين ها چند روز اول بيماري برخي از شكايات را بهبود مي بخشد. هيچ گونه موردي جهت استفـــاده از آنتي بيوتيك ها در مورد يك سرماخوردگي بدون عارضه وجود ندارد. مي توان براي برطرف ساختن انسداد بيني، قطره بيني تجويز نمود، اما بايد از اين گونه قطره ها تنها گاه به گاه و فقط براي مدت كوتاه استفاده كرد.
آنفلوآنزا به سرماخوردگي معمولي شباهت تام دارد، به طوري كه حتي گاه اصطلاح سرماخوردگي را براي آنفلوآنزا و اصطلاح آنفلوآنزا را براي سرماخوردگي معمولي به كار مي برند. آنفلوآنزا هميشه شدت بيشتري نسبت به سرماخوردگي دارد.
پيشگيري
براي پيشگيري از بروز سرماخوردگي و انتشار آن  اقدامات زيادي انجام شده است كه مهمترين آنها عبارتند از تجويز واكسن هاي پولي والان، مصرف مواد قليايي ، مركبات و به كار بردن مقادير زيادي از برخي ويتامين ها و اشعه ماوراي بنفش. بايد توجه داشت كه هيچ كدام از اين اقدامات و روش ها به طور كامل مؤثر واقع نگرديده است،. اما باز هم اقداماتي به شرح زير توصيـه مي شود:
1 ـ اجتناب از تراكم جمعيت در محل هاي زندگي و خواب بخصوص در مؤسسات، سربازخانه ها، كشتي ها و …
2 ـ آموزش به مردم براي رعايت نكات بهداشت شخصي مثل پوشاندن دهان به هنگام سرفه و عطسه، دفع صحيح ترشحات بيني و دهان و شستشوي مكرر دست ها.
3 ـ چون ويروس از راه تماس نزديك توسط قطرات بزرگ، ترشحات بيني و دهان منتقل مي گردد، لذا به حداقل رساندن تماس با فرد بيمار مهم مي باشد.
4 ـ به علت تماس مكرر انگشتان با ترشحات بيني حاوي ويروس معمولاً انگشتان فرد مبتلا به سرماخوردگي آلوده بوده و موجب مي شود ويروس از طريق دست دادن و يا دست زدن به وسايلي كه در تماس با دست بيمار آلوده شده اند (نظير دستگيره در ) به افراد حساس منتقل گردد.
5 ـ ايزوله كردن بيمار (جداسازي) در صورت امكان توصيه مي شود. معمولاً شكايات آنقدر شديد نيستند كه مانع كار بيمار در طي 2 يا 3 روز اول بيماري شوند. اگر بتوان جداسازي را به مرحله  اجرا درآورد، ممكن است وقوع سرماخوردگي در جمعيت به ميزان قابل توجهي كاهش پيدا كند.
منابع:
1 ـ گوش و گلو و بيني و جراحي سر و گردن ـ ده ويس ـ ساندرز ـ چاپ هفتم
2 ـ طب داخلي هاريسون ـ 2001
3 ـ ويروس شناسي پزشكي ارنست جاوتز

 

















بهداشت روان كار در ادارات

سيدجواد حسيني
مدير كل امور اجتماعي و انتخابات استانداري خراسان

 
پرداختن به مسايل بهداشت روان امري ضروري و اجتناب ناپذير است، اما با توجه به اين كه بخش عمـــده اي از وقت انسان با كار، او سپري مي شود و شرايط كار مستقيم و غير مستقيم بر روان فرد تأثير مي گذارد،‌ پرداختن به بهداشــت روان كــار نيز ضرورتي انكارناپذيرتر جلوه مي نماياند.
برخي فشارهاي رواني ناشي از محيط كار:‌
1 ـ تقسيم كار پيچيده و تخصصي شدن مشاغل : در عصر صنعت و مدرنيسم و زندگي شهري بوروكراسي اداري و  تقسيم كار امري پيچيده و اجتناب ناپذير است. ‌تخصصي شدن شرايط كار در كنار فوايد بسياري كه دارد از حيث روحي و رواني از دو جهت آسيب زا ست.
الف - تخصصي شدن و تقسيم كار،  انجام كار يكنواخت و تكراري را براي فرد موجب مي شود ( فيلم چارلي چاپلين عصر جديد). فرسودگي شغلي و خستگي روان نتيجه چنين فرآيندي است.
 ب - احساس عدم تأثيرگذاري در توليد نهايي سازمان :  اين حالات رواني بر اثر كار تخصصي فوق العاده شديد ايجـــاد مي شود . فرد يك كار كوچك را به صورت  يكنواخت  انجــام  مي دهد ( مثلاً در ساختن يك تلويزيون فقط قسمتي از دستگاه را با پيچ مي بندد) و احساس مي كند در توليد نهايي نقش چنداني ندارد  (كشاورزان از اين حيث مثال خوبي هستند كه  در توليد محصول از ابتدا تا انتها خود را شريك و دخيل مي دانند در نتيجه احساس تعلق به محصول و كار در آنها خيلي بالا‌ست) . در نتيجه اين دو وضعيت يعني كار يكنواخت و احساس عدم مشاركت مؤثر در توليد نهايي ممكن است، خستگي روان حاصل شود به همين دليل اخيراً ‌ژرژ فريدمن، نظريه كار پاره پاره را پيشنهاد نموده است ، كاري كه فرد در يك مؤسسه به چند وظيفه شغلي مي پردازد.
2 ـ عدم حقوق مكفي :  اكثر كاركنان زيرخط فقر زندگي مي كنند ، لذا عدم برآوردن نيازهاي استاندارد شده مادي از يك سو و احساس بي ارزشي (به دليل عدم تناسب پاداش با وظيفه انجـام شده ) موجبات استرس هاي رواني در كار  مي شود.
3 ـ دلسردي نقش(عدم علاقه به شغل) : مي دانيم در جامعه ما  فرصت هاي شغلي متناسب با عرضه نيروي كار وجود ندارد در نتيجه اگر سه فاكتور علا‌قه،‌استعداد و آينده شغلي را براي انتخاب مثلاً رشته تحصيلي مهم بدانيم معمولاً به دليل فرصت هاي شغلي و محدوديت انتخاب شغل افراد از فاكتور علا‌قه و استعداد صرف نظر مي كنند و فقط به اين مي انديشند كه يك شغلي داشته باشند و اين موضوع موجبات دلسردي آنان را به شغل فراهــم مي سازد، موضوعي كه به دلسردي نقش تعبير مي شود.
4 ـ تعارض نقش (چند شغله بودن ) :  تعارض نقش زماني است كه فرد چندين كار را همزمان انجام مي دهد و انجام هر يك در تضــاد با ديگري است.  متأسفانه كاركنان ادارت به دليل كمبود حقوق مكفي معمولاً به سمت مشاغل دوم و سوم هــدايت شده اند كه خود تعارض نقش را براي آنان موجب شده و اين پديده بر فرسودگي و خستگي رواني در محيط شغلـــــي مي افزايد.
5 ـ فشار نقش (توقعات متناقض ) : فشار نقش زماني است كه كارمند يا مدير در انجام وظايف شغل با انتظارات متفـــاوت روبرو مي  شود ، مثلاً‌ يك مدير از كارمند انتظاري داشته باشد و همكاران انتظار ديگر ، ارباب رجوع،‌ همسايگان، ‌اقوام، ‌خويشان و دوستان هر يك انتظارات خاصي را از دارنده يك موقعيت شغلي ممكن است داشته باشند. اين وضعيت فشار براي كاركنان و مديران فراهم مي سازد كه خود موجب خستگي رواني و فرسودگي مي گردد.
اما از آنجايي كه آسيب هايي در بيرون از محيط كار هم به فرد وارد مي آيد كه تأثير بسزايي در محيط كار فردي و اجتماعي وي دارد، لذا به عنوان عامل ششم بايد فرد اين آسيب ها را بشناسد و بتواند آنها را كنترل كند؛  اين آسيب ها يا مربوط به محيط خانواده است يا مربوط به سطح اجتماعي كه نگراني هايي را براي فرد ايجاد مي كند، مانند نگراني تأمين آينده فرزندان نگراني ناشي از تكنولوژي و صنعتي شدن، نگراني ناشي از سرعت تعليـم و امنيت اجتماعي ، امنيت فرهنگي و اجتماعي.
در هر صورت فرد بايد از يك طرف بار اين  نگراني ها را بشناسد و از تداخل آن در محيط كار جلوگيري نمايد و از طرف ديگر مديران بايد شناخت نسبي از وضع خانوادگي و جايگاه اجتماعي و نگراني هاي كاركنان خود داشته باشند.
 

 
كمردرد و راههاي پيشگيري از آن
امير صالحي
كارشناس بهداشت حرفه اي شهرستان جلفا - آذربايجان شرقي‌
اهداف آموزشي :
ـ آشنايي با عوامل به وجود آورنده كمردرد
ـ آشنايي با راههاي پيشگيري از كمردرد در موقع كاركردن

 
همة ما حداقل يك بار درد كمر را در طول زندگي تجربه كرده ايم كه عامل بالقوهِ وجود اين شرايط به طور عمده مكان هـــاي كاري مي باشد. عوارض استخواني ومفصلي ناشي از كار و تغيير شكل وضعيت طبيعي بدن از زمان هـــاي قديم شناخته شده اند. شغل و كار ضمن اين كه زندگي كارگر را تأمين مي كند براي سلا‌مت او نيز خطراتي را به بار مي آورد. تكرار مداوم حركات يكنواخت باعث مي شود كه بدن حالتي را كه در موقع انجام دادن اين حركات به خود مي گيرد حفظ نمايد ، در نتيجه از حالت طبيعي خود خارج شده و وضع غيرعادي به خود بگيرد كه ممكن است باعث درد عضلا‌ت مربوط شود.
مهندسين ارگونوميست (شاخه‌اي‌ از علم بهداشت حرفه اي)  با جمع بندي و شناخت علل، ‌انواع كمر درد را به شرح زير طبقه بندي كرده اند:
1 ) سن :  شايع ترين سن ابتلا‌ي به كمردرد ، سنين ميانسالي است.
2 ) بيماري ها:  از جمله پوكي استخوان ، اسكوليوز (خميدگي بيش از حد ستون فقرات(، تنگي كانال نخاع و آنفلوانزا را مي توان نام برد.
3 ) ضربه:  ضربــه يـــا  سقـوط به پشت مي تواند باعث كشيدگي يا پارگي بافت هاي اطراف ستون فقرات يا حتي منجر به شكستگي استخوان شود.
 4 ) استرس يا عصبانيت: هيجانات شديد مي تواند باعث انقباض عضلا‌ت پشت شود و عضلا‌ت منقبض شده مي توانند درد ايجاد كنند. همچنين عضلا‌ت منقبض شده،‌ مستعد كشيده شدن هستند.
5 ) نحوة حركت : حركات ناشيانة پيچ خوردگي يـــا تقلا‌ي بيش از حــد مي تواند باعث كشش يا پارگي تاندونها، ليگامانها ‌ (رباطها (و عضلا‌ت موجود در ناحيه كمر شود.
6 ) ورزش نكردن : ستون فقرات انسان بايد توسط عضلا‌ت قوي هم در ناحيه جلو و هم عقب حمايت شوند ، اگر به اندازه كافي ورزش نكنيم اين عضلا‌ت ضعيف گشته و ستون فقرات بدن را مستعـــــد آسيب مي كند.
7 ) ورزش هاي غلط : در صورتي كه به طور مكرر مبتلا‌ به كمـــردرد مي شويد بايد در ورزش مورد علا‌قه تان كه باعث پيچش يا خم شدن ستون فقراتتان مي شود، تجديد نظر كنيد.
8 ) عادت خوابيدن : طرز خوابيدن مي تواند منجر به كمردرد شود؛ در صورتي كه به شكم خوابيده شود  يا تشك خيلي نرم باشد يا بالش خيلي بزرگ باشـــد ستون فقرات بـدن ممكن است بيش از حد خـم و به كمر درد منجـر شود ؛ از طرفي در صورتي كه تشك خيلي سفت باشد ستون فقرات بدن ممكن است بيش از حد صاف قرار گيرد و احساس ناراحتي شود.
9 ) گرم كردن: فردي كه بدون گرم كردن بدن ورزش مي كند ممكن است دچار كمردرد شود ؛ علت اين امر آن است كه وقتي عضلا‌ت سرد و سفت هستند بيشتر مستعد كشيدگــــي مي باشند.
10)  اضافه وزن:   اضافه وزن احتمال كمردرد را در بدن افزايش مي دهد. وزن اضافي باعث مي شود كه بار بيشتري بر كمر تحميل شود.
11 ) وضعيت هاي قرارگيري نامطلوب :  در صورتي كه ساعت ها با پشت قوز كرده يا شانه هاي افتاده بنشينيم يا بايستيم يا در حالت قوز كرده  راه برويم احتمال ابتلا‌ به كمردرد افزايش مي يابد؛ به خصوص خانم هايي كه كفش هاي پاشنه بلند مي پوشند بايد مراقب باشند و علت آن اين است كه ستون فقرات در حالت طبيعي به شكل حرف S مي باشد و ناحيه كمر قوسي به سمت داخل دارد. استفاده از كفش هاي پاشنه  بلند باعث مي شود كه اين قوس افزايش يافته و كشش بيشتري بر روي عضلا‌ت و ديسك اعمال گردد.
12) روش غلط برداشتن اشياي سنگين: براي انجام كارهاي خيلي سنگين و سخت و يا كارهايي كه به نيروي خيلي زياد نياز دارند سطح كار بايد از حد معمول پايين تر باشد . از حمل و جابجا كردن وسايل سنگين با يك دست دوري نماييم. اگر برداشتن بار بايستي به طور دايم انجام گيرد وزن بار بايد هر دفعه نسبت به قبل سبكتر شده تا فرد زود خسته و آسيبي به كمر وي وارد نشود؛ همچنين بايد سعي كنيم تا آنجا كه امكان دارد بار را به بدن خود نزديك كنيم و هنگام حمل پشت خود را خم نكنيم و از ليز نخوردن پا و عدم وجود موانع در سر راه مطمئن شويم.
هميشه موقع كاركردن دو قانون اصلي ارگونومي را به خاطر داشته باشيم:
1 ـ وضعيت بدن هنگام كار نبايد براي تمام زمان انجام كار ثابت باشد.
2 ـ  ابعاد و اندازة بدن افراد با يكديگر يكسان نيست پس وسايل كار و محل كار بايد درست طراحي شده و قابل تنظيم و تطبيق با انسان باشد.
 
اسلام و تربيت در خانواده
دكتر محمد رضا صائيني
كارشناس مسؤول پيشگيري و بيماري ها ـ مركز بهداشت شهرستان زنجان
اهداف آموزشي :
ـ تعريف تعليم و تربيت
ـ شناخت برخي عوامل تربيت
ـ شناخت ويژگي هاي خانواده به عنوان اولين عامل تربيت فرزندان

 
 دقت در منابع و مباحث اصيل تربيت و تعليم اسلامي ما را ياري و راهنمايي مي كند كه بپذيريم و بگوييم تعليم و تربيت عبارت است از «‌فراهم نمودن زمينه هاي لازم به منظور شكوفايي و يا به فعليت رسانيدن استعدادهاي دروني انسان در جهت رشد و كمال. » در جهان بينــي اسلامي ، پديده هاي اثر گذار بر جريان تربيت ، اعم از عوامل بزرگ و كوچك با دقت مورد بررسي و ارزيابي واقع مي شود و هيچ عاملي به بهانه محدوديت يا كم تأثير بودن، مورد غفلت قرار نمي گيرد. اينك برخي از عوامل تربيت را مــورد بحث قــرار مي دهيم:
1ـ محيط تكويني:
منشأ و مبدأ تربيت را در حقيقت بايد در مرحله قبل از تولد جستجو كرد؛ اين مرحله از ديدگاه شارع مقدس اسلام، اهميت ويژه اي دارد، به همين جهت حضرت امام جعفر صادق (ع) توصيه مي كند كه: «هنگام انتخاب همسر ، بنگر كه شخصيت خويش را به دست چه كسي مي سپاري و چه كسي را در مايملك خويش شريك مي كني و بر اعتقادات ديني و رازهاي نهانيت چه كســي آگاه خواهد شد.» نتيجه اي كه مي گيريم اين است كه اولين گام در تربيت فرزند، انتخاب همسري شايسته و صالح است، زيرا از يك سوي ، صفات خاصي از او به فرزند از راه وراثت منتقل مي شود و از سوي ديگر وي ايجاد كننده محيط تربيتي ويژه اي است كه امكان فراگيري همه جانبه اي را براي فرزند فراهم مي كند. فراگيــري جامعي كه عادات، مهارت هـــا ، رفتارهــا  و بينش هــــاي نوين را شامل مي شود.
2ـ محيط خانوادگي:
روش رسول اكرم (ص) در خانواده اين بود كه همه روز صبح ، دست محبت به سر فرزندان خود مي كشيد. محيط خانواده همچون سرزمين حاصلخيزي است كه فرزندان همچون گلهاي شادابي در آن مي رويند. تأثير عامل خانواده تا آنجـــاست كه برخي از انديشه وران، سعادت يا شقاوت فرزند را به نــــوع خانواده مربوط مي دانند. در تحليل جايگاه اين عوامل، مادر نقش اول را داراست. مادر از دو جهت حايز نقش ويژه اي در تربيت فرزندان است، ابتــدا اين كه مهمترين سال هاي تكوين شخصيتش را درمحيط انس و الفت بــا او مي گذراند و اين سال ها ، فرصت كم نظيري براي اكتساب عادات ، صفـــات و ساير ويژگي هاي رفتاري از مادر است . از جهت ديگر ، مادران به لحاظ عواطف سرشار و خالصـانه خود ، پناهگاه مطمئني براي كودك هستند و فرزند (دختر يا پسر) هر زماني كه احساس ناراحتي مي كند ابتدا به مادر پناه مي برد و امنيت مورد نظر خود را در آغوش وي جستجو مي كند.
از همين روي ، در تكريم جايگاه مادري، سخني از رسول اكرم (ص) نقل شده است كه فرمودند: « احترام مادر خود، مادر خود، مادر خود را رعايت كن، سپس پدر خود و پس از آن كساني را كه به تو نزديكترند.»
يا تعبير ارزنده حضرت فاطمه زهرا (س) است كه فرمودند: در خدمت مادر باش كه بهشت زير پاي مادران است.
امام خميني (ره) در تبيين نقش مادر به عنوان يك عامل تربيتي فرمودند: «‌در دامن مادر، بچه ها بهتر تربيت مي شوند تا در پيش استادان؛ علاقه اي كه بچه به مادر دارد ، به هيچ كس ندارد و آنچه مي كند در بچگي از مادر مي شنود و در قلبش نقش مي بندد و تا آخر همراهش است. مادرها بايد به اين معني توجه كنند كه بچه ها را خوب تربيت كنند، پاك تربيت كنند.
دامن هايشان يك حوزه علمي و ايماني باشد و اين يك مطلب بسيار بزرگي است كه از مادر ها ساخته است و از كس ديگر ساخته نيست و آن قدري كه بچه از مادر حرف مي شنود، آن قدري كه اخلاق مادر در بچه كوچك نورس تأثير دارد و به او منتقل مي شود از ديگران عملي نيست.
دومين عامل تربيتي خانواده پدر است كه نقش او مكمل وظيفه مادر تلقي مي شود. براي به تصوير كشيدن منزلت پدر، از كلام گهــربار امام سجاد (ع) مدد مي جـوييم و آن حضرت مي فرمايند:
حق پدر اين است كه بداني او به منزله اصل و ريشه و تو به منزله شاخه اي از او هستي. او ظاهراً منشأ پيدايش تو در اين جهان است، به طوري كه اگر او نبود تو هم به اين ترتيب كه هستي نمي بودي، پس هر گاه در خود توانايي، دانش، كمال يا هر چه يافتي، اصل و اساس آن را از ياد مبر.
از نظر امام سجاد (ع) پدر منبع فيض براي فرزند است، لذا نقش تربيتي پدر كه به عنوان يك عامل، بعد از نقش مادر مطرح مي شود، براي پي بردن به اهميت نقش پدر مي باشد. در اين باره امام باقر (ع) فرموده اند: «بحفظ الاطفال بصلاح آبائهم» حفظ و مصونيت  فرزندان از خطرها و انحراف ها در پرتو صلاحيت و شايستگي پدران آنهاست. امام خميني (ره ) در توصيف منزلت پدر چنين مي گويد: «اساس تربيت از دامان مادر و جوار پدر شروع مي شود و با تربيت اسلامي و صحيح آنان استقلال و آزادي و تعهد به مصالح كشور پايه ريزي مي شود.»
در زمينه مراقبت والدين از فرزندان نيز مي فرمايند « امروز بايد پدران و مادران، مواظب رفتار فرزندان خويش باشند كه در صورت مشاهده حركات غيرعادي، آنان را نصيحت نمايند.»
شرايط تربيتي خانواده
خانواده به عنوان اولين عامل تربيت، زماني قادر به ايفاي نقش خود خواهد بود كه حداقل برخي از ويژگي هاي زير در آن مشاهده شود:
1 ـ باور و اعتقاد قلبي والدين اين است كه فرزند امانتي الهي است، آنان امانتدار پروردگار متعال هستند و وظيفه دارند كه استعدادهاي او را كشف نمايند و نهايت تلاش را در جهت رسيدن فرزند به مقام انساني بنمايند.
2 ـ باور و اعتقاد قلبي والدين بر مؤثر بودن نقش آنان در تربيت فرزند و اين كه آنان، اولين مربيان فرزند هستند.
3 ـ والدين از نظر شناختي به نيازها و مقتضيات سني فرزندان آگاه باشنــد و در شيوه هاي ارتباطي خود اين ويژگي ها را مد نظر قرار دهند.
4 ـ والدين از نظر وحدت نظر عملي به نقطه مشتركي دست يابند و علي رغم اختلاف رويكردها و كاركردها ، تلاش خود را براي همفكري و هماهنگي با يكديگر به كار گيرند.
5 ـ والدين از نظر ارزشيابي اخلاقي، پايبند به موازين عالي باشند و نيز توانايي انتقال آنها را به فرزندانشان داشته باشند.
6 ـ والدين از نظر ارتباطي ، رابطه اي صحيح و قابل قبول كه متكي به اعتمــاد متقابل است ، با فرزندان شان بر قرار كنند.
7 ـ خانه به خوابگاه تبديل نشود، بلكه محلي براي برقراري، توسعــه و تعميق ارتباط هاي درون خانواده باشد.
8 ـ والدين از شيوه هاي تربيت، به گونه اي علمي شناخت حاصل كنند و بدين وسيله بر اعتماد به نفس خويش بيفزايند.
9 ـ والدين خود الگوهاي رفتاري مناسبي باشند.
البته محيط آموزشي و محيط اجتماعي از عوامل ديگر دخيل در امر تربيت مي باشند  كه در جاي خود بايد مفصلاً به آن پرداخت.
منابع:
1 ـ لواســـاني ، سيد علي ، شكوفه هاي سخن
2 ـ مجلسي، علامه محمد باقر، بحارالانوار
3 ـ راهنماي انسانيت، ترجمه و تدوين مرتضي فريد تنكابني
4 ـ عباسي، محمدرضا ، انوارالزهرا
5 ـ آيين انقلاب اسلامي
6 ـ راه و رسم زندگي از نظر امام سجاد (ع)، ترجمه رساله حقوق ، رضا غفوري
7 ـ فريد تنكابني، مرتضي، الحديث

















 
نحوه تهيه غذا و نگهداري آن بعد از پخت
عصمت عباسي
كارشناس تغذيه مركز بهداشت استان زنجان
اهداف آموزشي :
1 ـ دانستن عوامل آلوده كننده موادغذايي
2 ـ آشنايي با روش هاي نگهداري مناسب موادغذايي
3 ـ بيان توصيه هاي مفيد براي تهيه غذاي سالم
4 ـ آشنايي با نحوه نگهداري غذا در يخچال
 
مقدمه:
غذاي خوب، غذايي است كه تركيب آن موافق و متناسب با نيازهاي تغذيه اي بدن باشد و در عين حال سالم و بدون آلودگي به مصرف انسان رسيده باشد. تغذيه نادرست هميشه از كمبود مـــوادمغذي حاصل نمي شود بلكه در بسياري از موارد غذاي خوب و كافي با دست انسان به غـــــذاي آلوده يا بي ارزش و سرانجام زيانبخش تبديل مي شود.
عواملي كه موجب تجزيه و تخريب و سرانجام فســــاد موادغذايـــي مي گردند، عبارتند از:
الف ـ عوامل بيولوژيك شامـل باكتري ها، قارچ ها، انگل ها و …
ب ـ‌ عوامل فيزيكي مانند سرما، گرما، رطوبت محيط، اشعه ( سرماي زياد باعث تخريب بافت غذا مي گردد).
ج ـ عوامل شيميايي مانند آغشته شدن مواد غذايي به سموم و حشره كش ها و استفاده از ظروف نامناسب جهت تهيه غذا مانند ظروف مسي
د ـ عوامل مكانيكي (مانند ضربه، فشار، ساييدگي  و …)
روش هاي نگهداري موادغذايي:
 استفاده از سرما (مانند نگهداري موادغذايي در سردخانه، يخچال، فريزر)
 استفاده از حرارت زياد (مانند پاستوريزه كردن و استرليزه كردن)
 خشك كردن(ميوه جات و سبزيجات را با خشك كردن مي توان براي مدت طولاني نگهداري كرد).
 استفاده از نمك، سركه، ادويه، شربت قند نيز براي نگهداري موادغذايي مؤثر است.
 كنسرو كردن
 دود دادن
پس با سرما، حرارت زياد، خشك كردن ، كنسرو كردن، دوددادن مي توان موادغذايي را به طور سالم نگهداري كرد. حرارت زياد باعث نابودي ميكروب ها مي شود و موادغـــذايي سالم نگهداري مي شوند و سرما نيز فعاليت و تكثيـر ميكروب ها را متوقف مي كند اما ميكروب ها را نابود نمي كند، لذا اگر موادغذايي را از يخچال خارج و به محيط گرم منتقل كنيم ميكروب ها فعاليت خود را شروع مي كنند و پس از مدتي موجب فساد موادغذايي مي شوند. بنابراين موادغذايي پخته شده را كه در يخچال نگهداري شده است براي استفاده مجدد بايد با حرارت زياد داغ و بعد مصرف نمود.
نكات بهداشتي كه در تهيه غذا بايد رعايت كرد:
 در موقع پخت موادغذايي از آب آشاميدني سالم و ظروف با جنس مناسب و وسايل كار از جمله كارد آشپزخانه و ظروف تميز استفاده شود.
 قبل از پخت گوشت و ساير موادغذايي آنها را كاملاً شسته و تميز نموده و سپس براي پخت استفاده كرد.
 حرارت و مدت طبخ هر نوع ماده غذايي به گونه اي باشد كه كاملاً‌پخته شود و مصرف آنها خطري براي انسان نداشته باشد (مثلاً غلات و حبوبات با حرارت كم و به مدت لازم بايد پخته شود و يا گوشت ماهي و طيور نسبت به گوشت قرمز مدت كمتري براي پخت نياز دارد).
 جهت حفظ ويتامين هاي سبزيجات بايد مدت پخت كوتاه و در ظروف دردار باشد و آب پخت سبزيجات دور ريخته نشود.
 بهتر است موادغذايي مورد نياز را به اندازه مصرف هر نوبت تهيه كرد و اگر از غذاي تهيه شده مقداري باقي ماند، پس از سرد شدن حتماً‌ در يخچال نگهداري شود.
 موادغذايي را از معرض تماس حشرات و مگس و گرد و غبار دور نگه داشت.
 حتماً‌ قبل از تهيه موادغذايي، دست ها را با آب و صابون شست.
پس بايد كليه اصول و موازين بهداشتي از مرحله تهيه و توليد تا نگهداري رعايت گردد تا انسان به بيماري ها و مسموميت هاي غذايي مبتلا نشود.
نگهداري موادغذايي پخته شده:
در اثر طولاني شدن مدت نگهداري موادغذايي در حالت انجماد يا در يخچال، مقداري از ويتامين ها (بـه خصوص ويتامين هاي گروه ب و ويتامين ث ) در آنها كاهش پيــــدا مي كند.
علاوه بر آن هر قدر زمان نگهداري طولاني تر باشد، احتمال كاهش ارزش غذايي آن بيشتر است و از كيفيت ظاهري مانند طعم، رنگ و به طور كلي خصوصيات كيفي آن نيز كاسته مي شود. بنابراين براي به حداقل رساندن اين مشكلات لازم است به نكات زير توجه شود:
 غذاي پخته شده را بايد سريع سرد كرد و داخل يخچال نگهداري كرد.
 هنگام مصرف دوباره بايد غذا را كاملاً‌ داغ كرد.
 تمام مراحل كار با غذاهـــــاي پخته شده و فاسد شدني بايد با سرعت انجام گيرد.
كيفيت و زمان نگهداري موادغذايي در يخچال
 قرار دادن موادغذايي در يخچال فقط مي تواند از رشد سريع ميكروب هاي موجود در موادغذايي جلوگيري نمايد.
 قبل از قراردادن موادغذايي در يخچال نكات زير را بايد رعايت كرد:
الف ـ  در صورتي كه موادغذايي به صورت قطعات بزرگ (نظير مرغ كامل ) است بهتر است آنها را به تكه هاي كوچك تبديل نمود تا اولاً سرما، به خوبي به قسمت هاي مختلف آن نفوذ نمايد. ثانياً در صورتي كه بخواهيد موادغذايي پخته شده را (براي استفاده بعدي) در يخچال قرار دهيد بتوانيد آن را سريعتر سرد نماييد و در نتيجه ماده غذايي زمان كمتري در خارج از يخچال قرار داشته باشد.
ب ـ  درصورتي كه مواد غذايي به صورت آبگوشت يا سوپ با حجم زياد باشد بهتر است، آنها را در چند ظرف (نظير ماهيتابه كه داراي عمق كم است و موادغذايي در آنها زودتر سرد مي گردد) ريخته و بعد از سردشدن بلافاصله در يخچال قرار دهيد.
 حداكثر زمان نگهداري موادغذايي (پخته يا خام) در يخچال بستگي به آلودگي اوليه آن موادغذايي قبل از رسيدن به دست مصرف كننده دارد، از اين رو مدت زمان نگهداري موادغذايي در قسمت پايين يخچال تا موقعي خواهد بود كه رنگ، طعم و بوي موادغذايي تغيير نكرده باشد.
 آن دسته از موادغذايي پخته، كه مدتي در طبقات پايين يخچال نگهداري شده اند، قبل از مصرف نه تنها بايستي از نظر رنگ، طعم و بو تغيير نكرده باشند، بلكه بايد حتماً آنها را تا رسيدن به نقطه جوش حرارت داد (‌به خصوص اگر اين موادغذايي، مواد گوشتي نظير خورشت يا سوپ باشند).
 موادغذايي اگر در دماي صفر تا منهــاي 18 درجه سانتي گراد در قسمت انجماد يخچال يا فريزر نگهداري گردند ميكروب هاي موجود در آنها تكثير پيدا نمي كنند، از اين رو مي توان اين موادغذايي را به مدت طولاني تر نگهداري كرد.
منابع:
ـ روش هاي مختلف نگهداري موادغذايي ، دكتر حمزه شهرابسي
ـ بهداشت تغذيه و خوردني ها و درمان با غذا، محمد مهدي اصفهاني
ـ اصول بهداشت موادغذايي، دكتر نور دهر ركني

 




مضرات سرخ كردن موادغذايي
صامت صالحيان
كارشناس بهداشت محيط و مسؤول بهداشت مواد غذايي مركز بهداشت استان اردبيل
اهداف آموزشي:
1 ـ‌ آشنايي با مضرات سرخ كردن موادغذايي
2 ـ رعايت توصيه هاي لازم در پخت غذا
3 ـ آشنايي با مواد سرطانزا ي حاصل از سرخ كردن غذا

 
پخت موادغذايي روشي براي تهيه غذا بوده و از ضروريات زندگي بشـــــر مي باشد،  به طوري كه اكنون انواع مختلف روش هاي پخت موادغذايي مانند آب  پزكردن، پخت موادغذايي با بخار، سرخ كردن، برشته كردن و روش هاي جديد استفاده از امواج ماكروويو (ماكروفرها) مورد استفاده قرار مي گيرد.
آنچه در پخت موادغذايي اهميت بسزايي دارد اين است كه در تمــــام روش هاي فوق از حرارت به اشكال گوناگون استفاده مي گردد و اين در حالي است كه حرارت عامل اصلي ايجاد تغييرات در كيفيت موادغذايي خام بوده و در مواردي باعث توليد تركيبات مضر در آنها مي گردد، در اين ميان برشته كردن و سرخ كردن جزو روش هايي هستند كه بيشترين مقدار مواد زيان آور را توليد مي نمايند، زيرا در روش سرخ كردن:
1 ـ ماده اصلي مورد استفاده انواع روغن ها مي باشد و با توجه به اينكه كلية‌ روغن هاي توليدي حاوي مقاديري پراكسيد هستند كه در حــد مجــــاز و استاندارد مشكلــي ايجاد نمي كنند، ولي حرارتي كه هنگام سرخ كردن موادغذايي به روغن مي رسد باعث افزايش اين تركيب شده و مقدار آن را به بيشتر از حد مجاز مي رساند كه هر چه درجه حرارت و مدت اثر آن بيشتر باشد مقدار پراكسيد نيز بيشتر خواهد شد.
2 ـ حرارت زياد با مدت اثر طولاني تركيبات ديگري مانند آكرولئين ، آكريل آميد و … توليد مي كند كه اثرات سرطانزايي آنها كاملاً اثبات شده است.
 آكرولئين ماده اي است بسيار سوزاننده كه سبب التهاب مخاط چشم، تورم پلك ها و ريزش اشك مي شود. استنشاق اين ماده باعث احساس سنگيني در سينه، سرفه و گاهي سرگيجه، خواب آلودگي و غش هاي كوتاه مدت مي گردد.
تماس طولاني با اين ماده سبب فارنژيت ،لارنژيت و برونشيت مي شود و عاقبت به پنوموني مي انجامد. مقدار زياد آن باعث شوك شديد و نارسايي قلبي مي شود.
علاوه بر اين اخيراً‌ سازمان جهاني بهداشت (WHO) طبق نظرات محققين سازمان ملي غذايي سوئد اعلام نموده است، آن دسته از موادغذايي كه حاوي نشاسته مي باشند در صورت پخته شدن در حرارت بالا مقادير زيادي آكريل آميد توليد مي كنند كه براي انسان سرطان زا مي باشد.
نتيجة‌ آزمايش بيش از يك صد نوع انواع موادغذايي مانند نان، برنج، ماهي و گوشت گاو، سوسيس، بيسكوئيت و كلوچه و موادغذايي آماده مصرف مانند پيتزا و غذاهاي با منشأ سيب زميني و نان كه در معرض حرارت بالا قرار گرفته اند نشان مي دهد كه غذاهاي حاوي نشاسته مانند سيب زميني و نان داراي بالاترين مقدار آكلريل آميد هستند، به طوري كه متوسط آكريل آميد در سيب زميني سرخ شده به حدود 1000 ميلي گرم در كيلوگرم مي رسد. در صورتي كه اين مقدار در بيسكوئيت و كلوچـــه 280 و در نان برشتــه 160 و در نان نرم 50 ميلي گرم در كيلوگرم مي رسد.
اطلاعات حاضر اين احتمال را مطرح مي كند كه آكريل آميد در غذاهاي غني از كربوهيدرات درحرارت هاي بالا ايجاد مي شود. موادغذايي سرخ نشده و موادغذايي حرارت ديده در گرمخانه فاقد مقدار قابل توجه آكريل آميد هستند. اين ماده به عنوان يك ماده سمي به DNA سلول (DNA ماده ژنتيكي موجود در هسته سلول هاي تمام اعضاي بدن است ) متصل و باعث اختلالات ژنتيكي مي گردد؛ البته اثر اين ماده در ايجاد عوارض عصبي و اثرات سؤ آن بر توليد مثل انسان به اثبات رسيده است.
به دليل عوارض و اثرات زيان آور پراكسيد، آكرولئين،‌ آكريل آميد و … كــــه بر اثر سرخ كردن موادغذايي توليـد مي شود توصيه مي شود موارد زير مورد توجه قرار گيرد:
 از سرخ كردن و برشته كردن موادغذايي به خصوص سيب زميني و نان در صورت امكان اجتناب شود.
 از حرارت دادن به انواع روغن ها (به خصوص حرارت بالا) به طور مستقيم و به مدت زمان طولاني خودداري گردد.
 هرگز غذاهاي سوخته شده را مصرف ننماييد.
سعي كنيد از روغني كه جهت سرخ كردن استفاده نموده ايد مجدداً‌مصرف ننماييد، به خصوص اگر تغيير رنگ داده و تيره شده باشد.
 از مخلوط كردن روغن حرارت ديده با روغن خام (كه معمولاً در ظرف اوليه مي باشد) اجتناب شود.
منابع:
1 _ Ross Release Who/3226 April 2001
2 _ Swedish National Food Administration Announcement 24 April 2001

 


مشاركت مردمي و برقراري ارتباط با مردم
آزاده كسائي ـ كارشناس تغذيه مركز بهداشت شهرستان خلخال
صابر سليمي ـ رابط فصلنامه بهورز شهرستان خلخال
عذرا ضياء آذري ـ كارشناس آموزش بهورزي مركز بهداشت استان آذربايجان شرقي

 
برقراري ارتباط خوب (بناي يك همكاري خوب):
 افراد زيادي هستند كه شغلشان ياري كردن به ساير افراد جامعه مي باشد مانند معلمان، مددكاران رفاه اجتماعي، نمايندگان توسعه كشاورزي، پرستاران، بهياران، بهورزان و غيره؛ شما نيز به عنوان يك كارمند بهداشتي خط مقدم به ياري دهندگان حرفه هاي مختلف تعلق داريد، و براي اين كه ياري دهنده موفقي باشيد بايستي با آنهايي كه مي خواهيد كمكشان كنيد ارتباط خوب داشته باشيد. اگر مردم شما را دوست بدارند اگر به شما اعتماد كنند و در كنار شما احساس راحتي نمايند، براي كمك به آنان در موقعيت بهتري قرار خواهيد گرفت. شما مي توانيد با محترم شمردن مردم و يا گوش كردن به حرف هايشان و تشويق آنان به توسعه توانايي ايشان، اعتمادشان را جلب كنيد.
شخص شما (شخصيت شما) و آنچه انجام مي دهيد (رفتار شما) بر چگونگي ديد و تفكر مردم نسبــــت به شما تأثير مي گذارد و شخصيت و رفتار شما همچنين بر نوع رابطه اي كه به عنوان يك نمونه و سرمشق با جامعه داريد تأثير دارد. شما يك كارمند بهداشتي هستيد ولي خصوصيات ديگري را نيز دارا مي باشيد. شما داراي سن و جنس معيني هستيد و به خانواده و جامعه و گروه كاري مشخص تعلق داريد؛ ممكن است عضو يك گروه مذهبي خاصي هم باشيد، همه اين عوامل تعيين كننده چگونگي ديد اعضاي جامعه نسبت به شمـــا و انتظار آنان از شما مي باشد.
برقراري ارتباط مناسب با مردم در پيشبرد برنامه هاي بهداشتي بسيار مؤثر است و از آنجايي كه كلية كاركنان بهداشتي خصوصاً بهورزان عزيز با مردم سروكار دارند زماني در كارهاي خود موفق خواهند بود، كه بتوانند با مردم منطقة خود ارتباط مناسبي برقرار كنند.
چگونه با مردم ارتباط برقرار كنيم:
به منظور برقراري روابط خوب، مردم بايد شما را در حال كار ببينند. بايد براي آنان قابل ديدن باشيد. بايد كارهايي را انجام دهيد كه به عقيده مردم مفيد و سودمند است. بايد به ميان مردم برويد و شغلتان را براي آنان توضيح دهيد؛ همچنين بايد به حرف مردم گوش بدهيد و به مسايل و احتياجات شان توجه كنيد. بايد هر زمان كه مردم به ياريتان نياز دارند در دسترس آنان باشيد.
با رهبران و نمايندگان يا ساير افرادي كه براي بهبود جامعه فعاليت مي كنند ملاقات  كنيد، همچنين به ديدار رهبران مذهبي، معلمان ، كشاورزان، حكيم باشي هاي سنتي، ساير كاركنان بهداشتي و مددكاران رفاه اجتماعي برويد و درباره كار آنها اطلاعاتي را كسب كنيد. شغل خود را براي آنان توضيح دهيد و ضمن صحبت به آنان بگوييد كه چگونه با همكاري يكديگر مي توانيد جامعه بهتري را بسازيد.
سرانجام به ياد داشته باشيد كه منظور از آموزش بهداشت كمك به مردم براي حل مسايلشان به وسيله تلاش هاي خود آنان است. ما هر روز در زندگي كوشش مي كنيم عقايد، انديشه ، احساسات و اطلاعاتمان را با مردم ديگر به مشاركت بگذاريم. حرف زدن، عاديترين و عمومي ترين رابطه اجتماعي است اما موارد ديگر هم از قبيل نوشتن، تكان دادن دست ها و بدن، نقاشي، ترسيم كردن، اذان خواندن و غيره نيز وجود دارد كه مي توانيم در جهت برقراري ارتباط خوب از آنها بهره بگيريم. علاوه بر رعايت موارد فوق به منظور برقراري ارتباط با مردم توجه به نكات مهم ديگر ضروري است كه عبارتند از:
مردم را دوست بداريد تا شما را دوست بدارند. با آنها همرنگ شويد تا با شما احساس يگانگي كنند. در مقابل آنها فخرفروشي نكنيد تا احساس كوچكي نكنند. با هر كس متناسب با سن و سال، ميزان سواد و موقعيت اجتماعي او سخن بگوييد تا به چشم دوست به شما نگاه كنند. هنر گوش كردن را بياموزيد و در مقابل آنان شوندة خوبي باشيد تا خودشان را با شما بيگانه حس نكنند. در شادي و غم آنان شريك باشيد و در جشن ها و عزاداري هاي آنان شركت كنيد تا شما را يار و غمخوار خود بدانند. از پيشداوري در مورد مردم پرهيز نماييد تا فاصله اي بين خود و شما احساس نكنند. شرايط مردم را در نظر بگيريد تا به حرف هاي شما بي اعتنا نباشند. فرهنگ و آداب و رسوم منطقة خود را بهتر بشناسيد. به طور مرتب از محل زندگي و كار آنها بازديد به عمل آوريد. در گفتار و كردار صادق باشيد و اگر توقع داريد آنها بهداشت را رعايت كنند شما بايد در رعـــــايت بهداشت الگويي بي نقص باشيد. در تمام شؤون زندگي براي مردم مربي خوبي باشيد. رفتار، ظواهر و حتي كوچكترين كارهاي شما از چشم مردم پوشيده نيست. به باورها و اعتقادات مردم احترام گذاشته و فقط در پي عوض كردن باورهاي غيربهداشتي (غلط ) باشيد. به جاي آنان تصميم گيري نكنيد، راهنمايي كنيد تا خودشان راه حل مشكل خود را پيدا كنند. طبيعي ترين راه ارتباط با مردم صحبت كردن با آنان است. صحبت هاي شما بايد روشن، قابل فهم و راهنما باشد، از نصيحت كردن آنان خودداري كنيد. سخنراني هاي بهداشتي معمولي ترين راهي است كه مي تواند مردم را در اطلاعات بهداشتي شريك نمايد. البته در يك ارتباط اجتماعي خوب، بايد گفتار به طور واضح، روشن و قابل فهم باشد، بنابراين بايد كلماتي را به كار ببريد كه براي مردم قابل درك باشند. مثلاً به جاي كلمه ضدعفوني كردن بگوييد خيلي تميزش كنيد. براي بيماري ها،  نام ها و اسامي محلي پيدا كنيد. يك مأمور بهداشتي كه فرهنگ محلي را مي داند، قادر خواهد بود لغات و مفاهيمي را پيدا كند كه براي مردم آشنا باشد. البته صحبت نبايد تنها حالت نصيحت داشته باشد زيرا نصيحت و موعظه، واقعاً آموزش بهداشت نيست. براي بهتر و قابل درك شدن يك موضــــوع، بايد آن را با ضرب المثل هاي محلي هماهنگ كرد. در نتيجه مردم از اين كه شما زبان و فرهنگ آنها را مي فهميد خشنود خواهند شد و آموزش مؤثر خواهد بود. همچنين بهتر است در سخنراني، مردم را شركت دهيد. بنابراين بايد جمعيتي كه براي آنها سخنراني مي كنيد محدود باشد تا مردم بتوانند در بحث مشاركت كنند. بعد از سخنراني با مردم بحث نماييد. به اين ترتيب مي فهميد كه چگونه به خوبي از عهده برقراري ارتباط برآمده ايد. بهتر است در سخنراني خود از داستان، مثال، عكس و پوستر استفاده كنيد. در ضمن تمام بحث شما به اضافه نمايش عكس و پوستر نبايستي بيش از 20 دقيقه باشد، زيرا ممكن است مردم خسته و ناراحت شوند.
در مورد استفاده از روش هاي عملي آموزش بايد سه نكته را در نظر گرفت:
1 ـ چه وقت مي شود به مردم دسترسي پيدا كرد؟
2 ـ كجا بايد مردم را پيدا كرد؟
3 ـ چگونه مردم را در برنامه سهيم نمود؟
در جمهوري اسلامي ايران سلامت به عنوان يك مسؤوليت همگاني تلقي مي شود و علاوه بر بخش بهداشت، درمان مردم و ساير بخش هاي توسعه نيز در تأمين آن مشاركت دارند.
همكاري جامعه و مشاركت مردم در برنامه هاي بهداشتي درماني به ويژه درمان در ايران سابقه طولاني دارد. اين همكاري چه به شكل انفرادي در قالب اهداي زمين و چه به شكل جمعي به صورت تأسيس بنيادهاي خيريه و اداره واحدهاي درماني سرپايي و بيمارستاني از گذشته معمول است و همچنان ادامه دارد.
مشاركت مردم در برنامه هاي بهداشت عمومي و يا مشاركت همگاني و فعال مردم در بهداشت به ســـال هاي اخير بر مي گردد و تجارب به دست آمده موجب گرديده است هم دولت و هم وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي به اصل مشاركت مردم در امور بهداشت و درمان بيشتر توجه نمايند و از سوي ديگر مردم هم به اين مشاركت وابستگي بيشتري پيدا كرده اند و ثمربخشي خود را در اين گونه برنامه ها بيشتر باور دارند.
علي رغم اين كه تأمين سلامت جامعه به استناد قانون اساسي به عهده وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي و ساير بخش هاي توسعه مي باشد ولي انجام آن بدون دخالت مردم امري اجتناب ناپذير است. با مشاركت و دخالت مردم مي توان نيازهاي جامعه را شناخت، براي تأمين آن برنامه ريزي نمود، برنامه را اجرا كرد و با تكيه به اين نيروها دوام و استمرار آن را ضمانت كرد.
مشاركت جامعه يكي از اصول بنيادي نظام مراقبت هاي بهداشتي اوليه مي باشد. موفقيت اجراي برنامه هاي بهداشتي و ارتقاي سطح بهداشت و سلامت در جامعه و بخصوص در جامعه روستايي مستلزم پويايي و مشاركـــت فعال روستاييان مي باشد. اين كار بسيار مهم و در عين حال مشكل (يعني مشاركت جامعه)، مي تواند بر پايه شناخت وضع موجود و برنامه هاي آموزشي در زمينه حساس سازي، ايجاد انگيزه، احساس نياز و نهايتاً تقاضا و اقدام عملي چه به صورت فردي و يا گروهي طراحي شود.
نمونه اي از برنامه هاي سازمان يافته براي دخالت مشاركت مردم در برنامه هاي بهداشتي تشكيل شوراهاي بهداشتي و طرح رابطان بهداشت ( در مراكز و پايگاههاي بهداشتي ) مي باشد.
اين مهم يعني بهره مند شدن از مشاركت جامعه در بخش سلامت، مطالعه عميق و مديريت قوي را مي طلبد كه توانايي هاي بالقوه مردم را كشف و ضمن سازماندهي؛ آنها را به كار گيرد و اين چيزي نيست جز برقراري ارتباط خوب با مردم!
تشويق مردم به مشاركت :
اصل مشاركت مردم در برنامه هاي بهداشتي يكي از اصول مراقبت هاي اوليه بهداشتي (PHC) مي باشد.
مشاركت عبارت است از شركت فعالانه افراد، گروهها و جامعه همراه با كاركنان بهداشتي و افراد علاقه مند در تصميم گيري، برنامه ريزي و انجام فعاليت ها و پذيرش مسؤوليت در اين زمينه.
شما پس از اين كه با مردم و اجتماعات رابطه برقرار كرديد بايد آنان را به مشاركت تشويق كنيد زيرا مشاركت مردم به دلايل ذيل لازم است:
ابتدا به اين دليل كه هر چه مردم بيشتر با هم مشاركت داشته باشند براي كمك به خودشان بيشتر جلب خواهند شد و نيز براي بهبود وضع بهداشتي خودشان بيشتر اقدام خواهند كرد.
دوم به اين دليل كه مردم خود، مسؤول بهداشتشان هستند. يك مأمور يا كارمند بهداشتي مي تواند آنان را جهت يافتن راه حل هايي براي مشكلات و مسايلشـــان هدايت كند، اما نمي تواند شخصاً مسؤوليت را به عهده بگيرد. مثلاً زماني كه مادري با يك كودك مبتلا به فقرغذايي به او مراجعه مي كند نمي تواند براي كودك خانه و غذا تهيه كند. اگر جامعه اي از نحوه تأمين آب خود شكايت داشته باشند، او نمي تواند براي احداث چاه پول بپردازد البته مي تواند كمك كند اما مهمترين كمك به مردم در اين موارد آموختن خود ياري به آنان است. آموختن در امر:
1 ـ مشاركت در شناخت مسايل
2 ـ مشاركت در عمل تسهيل در مشاركت
3 ـ مشاركت در ارزشيابي.
جلب مشاركت مردم در چند مرحله به شرح زير انجام مي گيرد:
1 ـ بايد در مردم، احساس نياز به وجود بياوريم. گاهي يك مسأله مهم و اساسي بهداشتي وجود دارد كه در سلامت جامعه نقش زيادي دارد ولي مردم در مورد آن احساس نياز نمي كنند، در اين گونه مواقع بايد از آموزش بهداشت كمك بگيريم و با دادن اطلاعات لازم به مردم در آنها احساس نياز به وجود آوريم.
2 ـ در مرحله بعدي بايد كاري كنيم كه اين احساس نياز از طريق مردم درك شود و از ابعاد مختلف مورد بررسي قرار گيرد. مثلاً  مردم را از مشكلات و موانعي كه ممكن است در راه رسيدن به هدف با آن روبرو شوند، آگاه كنيم.
3 ـ بايد مردم بتوانند بين نياز احساس شده و سلامت جامعه ارتباط برقرار نمايند، مثلاً بتوانند تشخيص دهند كه با رفع اين مانع بهداشتي تا چه اندازه در جهت ارتقاي سطح بهداشت روستاي خود پيشرفته اند و تا چه حد سطح سلامت جامعه را ارتقا داده اند. همچنين آگاهي در اين مرحله باعث به وجود آمدن يك كشش دروني در مردم خواهد شد كه اين كشش در حل مشكلات كمك مؤثري خواهد نمود.
بنابراين منظور از مشاركت واقعي مردم در خدمات بهداشتي اوليه، شركت واقعي آنها در تشخيص و تعيين نيازها، يافتن راه حل مناســـب، تصميم گيري در برنامه ها ، تقسيم كار و وظايف توسط خود آنها، تهيه تجهيزات و لوازم كار و بالاخره اجرا و ارزشيابي در هنگام انجام كار و استفاده مشترك از نتايج به دست آمده مي باشد.
لازم به يادآوري مجدد است كه در هر كدام از مراحل ذكر شده اگر نظر شخصي خودمان را به مردم تحميل كنيم مثلاً به جاي آنها احســـاس نياز كنيم ( به آنها بگوييم كه نياز اصلي آنها اين مورد است كه ما مشخص كرده ايم ) و يا در يافتن راه حل مناسب به جاي آنها تصميم بگيريم ( به آنها بگوييم كه بهترين روش را براي حل مسايل آنها مي دانيم ) و يا اين كه در مرحله اقدام به آنها بگوييم « كه نگران نباشيد، آنچه را كه براي حل مسايل شما لازم است انجام خواهيم داد» يقيناً مرتكب اشتباهي بزرگ شده ايم.
فراموش نكنيد كه مردم در مورد بهداشت خودشان مسؤول هستند. هر فردي بايد براي حفظ سلامت و بهداشت خود احساس و قبول مسؤوليت كند و اگر ما همه كارها را انجام دهيم، ممكن است آنها از نتيجه كار انتقاد و يا ما را سرزنش كنند.
البته اين بدان معني نيست كه مردم را به حال خودشان بگذاريم كه هر چه مي خواهند انجام دهند، بلكه بايد مردم در شرايطي باشند كه راه صحيحي براي ادامه زندگي خود انتخاب كنند و براي يافتن اين راه بايد اطلاعات كافي دربارة  عواملي كه بر سلامتــــــي آنان اثر مي گذارند چون: محيط ، آب ، غذا ، عادات صحيح و غيرصحيح بهداشتي كسب كنند و اين اطلاعات بايد توسط ما يا افراد رابطي چون ( روحانيون، ريش سفيدان ، مادربزرگ ها ، ماماهاي سنتي و … ) به آنها داده شود و همچنين موقعيتي براي مشاركت مــــردم در برنامه ها فراهم آوريم و به عنوان يك مشارو و مددكار به فعاليت هاي مردم جهت دهيم و آنها را همراهي كنيم.

انجام پایان نامه

برای دیدن ادامه مطلب از لینک زیر استفاده نمایید

سفارش پایان نامه