انجام پایان نامه

درخواست همکاری انجام پایان نامه  بانک مقالات رایگان انجام پایان نامه

سفارش پایان نامه

|

انجام پایان نامه ارشد

 پایان نامه 

انجام پایان نامه ارشد|تحقيق درباره هنرهاي سنتي ايران
 
قلمدان در زمانهاي گذشته
قلمدان از سه قرن پيش كه وسايل تحرير به صورت امروزي وجود نداشت، بهترين وسيله فراگيري خواندن و نوشتن و مهمترين عامل تشويق مردم در آموختن خطاطي و خوشنويسي بود. هنرمندان سعي داشتند قلمدانها را طي سه قرن اخير زيباتر و نفيس تر ساخته و به صاحبان ذوق و هنر و طالبان علم و ادب عرضه دارند.
نكته اي كه در اينجا قابل ذكر است، استفاده از قلمدان در روزگاران گذشته، براي حفظ قلمهاي نيي تراشيده شده درون آن بود تا مانع شكستن آنها شود. دواتي فلزي از برنج، نقره يا طلا در داخل قلمدان قرار داشت. مضافاً اينكه علاوه بر چند قلم چاقوي قلم تراش، قاشق كوچك آب دوات، قط زن و قيچي باريك هم در قلمدان گذارده مي شد.
در ايران باستان از وجود پديده اي به نام قلمدان اطلاعي در دست نيست ولي بعد از اسلام كاربرد قلمدان براي كارهاي تحريري معمول بود و در مكتب ها و مدرسه ها و مراجع ديواني از آن بهره گيري مي شده است (البته قلمدان هايي در دوران ساسانيان به صورت مشبك و غير مشبك از فولاد و مفرغ بود و نقره كوبي و طلاكاري شده است).
قلمدانهايي كه پيش از سدة نهم هجري ساخته مي شده بر دو نوع بوده است؛ چوبي و فلزي كه نوع چوبي آن بيشتر ساده و گاهي با منبت كاري همراه بوده و نوع فلزي آن اكثراً از فولاد ساخته مي شده، به ساده و مرصع تقسيم مي گرديده است.
قلمدانهاي فولادي مرصع طلاكوب و گوهر نشان جنبه اشرافي داشته و بر روي بعضي از آنها آيات قرآني يا اشعاري به صورت كنده كاري ديده شده است.
در دورة تيموري به موازات ترقي هنرهاي تزئيني از قبيل مينياتورسازي (نگارگري) و خطاطي و تذهيب و صحافي مي توان حدس زد كه قلمدان سازي نيز تحولي توأم با ترقي يافته و به علت توجه خاصي كه شاهان و شاهزادگان و دولتمردان زمان نسبت به هنر خوشنويسي داشته اند اين وسيلة نگارش، جنبه هنري و تزئيني پيدا كرده باشد.
ترقي قلمدان مقوايي نقشدار از اواخر دوران صفوي آغاز و در اواخر عصر قاجار پايان پذيرفته است. آنچه از قلمدانهاي دوران صفوي به نظر مي رسد از تاريخ 1070 هجري به بعد بوده است.
از ويژگي هاي قلمدان دورة صفوي، استواري و مرغوبيت مقوا و تفاوت سبك وزنشان و گل بته و كم تصوير بودن آنها در مقايسه با دوره هاي بعد است و از حيث اندازه و شكل نيز، قلمدان معمولي صفوي قدري بزرگتر و مسطح تر از قلمدان متعارف عصر قاجار مي باشد. در ديوارة زبانه برخي از آنها نيز گاهي معرق كاري با چرم ديده مي شود.
تك صورت سازي ايستاده از شاهان و شاهزادگان صفوي با جامه هاي معمول آن زمان و تصوير بانوان زيبا در حالت ايستاده و نشسته و و لميده (با جاذبه نگارگري) و همچنين نقش كاخهاي آن عصر و دورنما و پلها و خيابانهاي مشجر و تصويرهاي نيم تنه اي اشخاص در بدنة دو طرف قلمدان از جمله ويژگيهاي دوران صفويست كه مورد تقليد نقاشان دوره هاي بعد نيز قرار گرفته ولي به پايه كارهاي ممتاز اين زمان نرسيده است.
در دورة (زنديه) هر چند از نظر افزايش تاثير سبك اروپايي در نقاشي قلمدان، رگه هاي تحولي به چشم مي خورد اما تقليد از استادان نام آور پيشين به طور كلي رايج و معمول بوده و آثار اين دوره را حقيقت بايد دنباله مكتب صفوي دانست. از اين روي است كه قلمدانهاي اين دوران تا حدي از اصالت سبك صفوي بي بهره نيست و بيننده صاحب نظر را به ياد شيوة آن زمان مي اندازد. سبك زنديه در قلمدان نگاري تا اوايل دورة قاجاريه (قرن سيزدهم) ادامه دارد و از ميانه هاي اين عصر مكتب، بر روي دلبستگان خود باب آشنايي مي گشايد و هنرمندان و هنرآموزان خويش را به پژوهندگان با ذوق مي شناساند در اين مكتب تنوع و نوآوري بنابر مقتضيات عصر كه از آن جمله رفت و آمد با دنياي غرب است به نحو چشمگيري پديدار و سبكهاي گوناگون با سليقه هاي جوراجور، از سوي استادان نامي به تجليگاه هنر عرضه مي گردد. اين تنوع و تجدد هم در شيوه كار و هم در طرح موضوع (سوژه) به ظهور مي رسد و به حدي گسترش مي يابد كه پژوهنده را به ترقي خاصي كه در هنر قلمدان به وجود آمده است متوجه مي سازد.
در اين دورة سبك معمول به سه گونه تقسيم مي شود: ايراني سازي، فرنگي سازي، سبك ميانه در شيوه ايراني سازي، روش نقاشان قلمدان اين بوده است كه در چهره پردازي و جامه سازي و تجسم بخشيدن منظره ها، بكار خود رنگ ملي و اصالت ايراني و هندو باين جهت موضوع كار خود رنگ ملي و اصالت ايراني دهند و به اين جهت موضوع كار خود را از تجليات و شئون زندگي مردم ايران و محتواي فرهنگ و ادبيات فارسي و داستانهاي ملي و عرفاني و مذهبي و رويدادها و جنگهاي تاريخي برمي گزيده اما همچنان كه برخي از رهروان اين طريق سعي داشته اند ابتكاري در شيوة انتخاب شده خود به ظهور رسانند بعضي ديگر به تقليد پرداخته، در دنباله روي يا اكمال طرز پيشگامان خود قدم زده اند.
در سبك فرنگي سازي، استادان دلبسته به اين شيوه تصوير زنان و مردان را با آرايش و پوشاك اروپايي مي ساخته و از باسمه هاي فرنگي و تابلوهاي نقاشان بزرگ ايتاليا و غيره الهام مي گرفته و گاه در گزينش موضوع نيز از آنان تقليد مي نموده اند.
در شيوة ميانه استادان اين سبك كوشيده اند كه بين دو روش نامبرده آميزشي پديد آورند و از مزاياي هر دو سبك براي جلوه بخشيدن به آثار خود بهره برداري نمايند و مسلم است كه برخي از آنان در اين كوشش و پويش موفق بوده اند.
در دوره قاجار گل و بوته و پرنده‌سازي و تقسيم‌بنديهاي آن در سطح رويين و سطوح‌ جانبي قلمدان تنوع يافته و در كار بعضي از استادان گل و بوته‌ساز متأخر گرايشي به سبك اروپايي ديده مي‌شود. نقش فندق به برگهاي پهن رگه دار توأم با گل و برگ‌، از جمله كارهاي رايج در ميان گل و بوته‌سازان است. همچنين در پرنده‌سازي بويژه پروانه حالات مختلف مرغان و پروانگان بر روي شاخه گلها و اقسام آنها در اقلام ريز و درشت تازگيهاي را بنظر بيننده مي‌رساند.
در دوره قاجار هنر قلمدان از جهات مختلف پيشرفت نموده و مكتب‌هاي گوناگون پيدا كرده و استادان بزرگي در چهره‌سازي و تذهبي و زرنشان و گل بوته به ظهور رسيده‌اند كه هر يك در جاي خود فردي شاخص و هنرمندي ممتاز بشمار مي‌روند و در راه بالا بردن سطح اين هنر ملي گامهاي بلند برداشته‌اند.
مقواي قلمدان و شيوه ساختن آن
قلمدان خام يعني ساده و بي‌نقش از جنس مقوا ساخته مي‌شده و قالبي چوبي به شكل خود داشته و به دو شيوه فراهم مي‌شده است يا از خميره مقوا يا از كاغذ.
براي تهيه مقوا از خمير:
كاغذهاي (باطله) را در يك ظرف بزرگ (تغار) خيس كرده، پس از آنكه بصورت خميره كاغذ در مي‌آمده با مختصري كتيرا و كمي شيره و سريش مي‌آميخته‌اند، بعد براي آماده كردن زبانه قلمدان يا قسمت دروني، قالب چوبي ساخته شده به شكل قلمدان را (به هر ابعادي كه مورد نظر بوده) برداشته به جدار جانبي آن صابون ماليده آنگاه با كاغذ خشك بدون چسب دور تا دور جدار را مي‌پوشانده‌اند به گونه‌اي كه قالب چوبي در ميان كاغذهاي پيچيده به دور خود آزاد باشد. سپس از خميره تهيه شده با تدبير خاص به نظر مساوي اطراف قالب را بر روي كاغذي كه سريش ماليده‌اند پر مي‌كرد. و بعد از آنكه بصورت نيمه خشك درمي‌آمده با تخته‌اي صاف به اطراف قالب ضربه مي‌زده‌اند تا خمير فشرده گردد و پس از خشك شدن كامل، با سوهان چوبسازي زبر، بصاف كاري آن مي‌پرداخته پس از آماده كردن قالب چوبي 24 برگ كاغذ مغزدار و مرغوب با ضخامت معمولي را كنار مي‌گذاشته، نخست دوازده برگ آنها را يكان يكان روي هم چسبانده بر قالب قلمدان مي‌پيچيده‌اند و بوسيله سوهان چوب‌ساي، در وضعي كه كاغذ نيمه خشك بوده به آن ضربه‌هاي متوالي مي‌زده‌اند سپس سريش با شيره آميخته شده را روي كاغذ مي‌ماليده‌اند تا سوراخهاي ريزريز آن كه بر اثر ضربه زدن پيدا شده پر شود بعد از آن (مغزي) را كه عبارت از سه لا كاغذ بهم چسبيده بوده روي كاغذهاي قبلي مي‌چسبانده و پس از خشك شدن به وسيله چاقوي تيزي لبه آن را برش مي‌داده تا چهار طرف كاغذ برش تيز و يكنواخت پيدا كند سپس 12 لاي ديگر يا كمتر (با در نظر گرفتن ضخامت مساوي به همان ترتيب روي آن چسبانيده مي‌شده و بعد صافكاري و دهانه بري وي بدانگونه كه در مقواي خميره ذكر شده انجام مي‌گرفته است.
در صافكاري مقوا چيزي كه مورد دقت و توجه بوده است يكنواختي ارتفاع سطوح جانبي قلمدان و عرض سطح روئين و زيرين آن است كه به وسيله قطعه كاغذي اندازه‌گيري مي‌شده است.
و بعد از كسب اطمينان از صافي و خشكي آن، كاغذي دور تا دور قلمدان مي‌چسبانيده‌اند و آنگاه كاغذ روي زبانه را مي‌بريده و برمي‌داشته‌اند در مورد طلبه يا قسمت بيروني قلمدان نيز خمير را دورتا دور آن مي‌گرفته و به همان ترتيب ياد شده عمل مي‌كرده‌اند.
دهانه‌بري قلمدان:
براي دهانه‌بري قلمدان سه الگو تهيه مي‌شود. براي روي قلمدان و زير و طرفين آن اين الگو شامل دو طرح است كه يكي عادي يا نيمه‌گردي و ديگري دهنه اژدري ناميده مي‌شود.
تهيه طرح عادي: نخست با قطعه كاغذي بايد عرض سطح روئين قلمدان را اندازه گرفت، سپس آن قطعه كاغذ را دولا كرد و به وسيله قيچي برشي نيمه گرد و به دو طرف كاغذ تا شده داد به نحوي كه با طرفين قلمدان تساوي داشته باشد بعد با پنبه آميخته به رنگ روي الگوي كاغذي مقواي قلمدان را رنگ زد تا علامت مشخص داشته باشد و به همين طريق براي تهيه الگوي زيرين با قطعه كاغذي به همان شكل عمل كرد. در اينجا بايد تناسب الگوي سطح زيرين با روي قلمدان كاملاً مراعات شود. براي تهيه الگوي دو طرف نيز به همين ترتيب بايد كاغذ دولا را برش نيمه‌گرد داد و براي علامت آن را رنگ و سپس با ابزار ويژه‌اي كه خيلي تيز است با مراقبت كامل محل رنگ شده الگوي دو جانب قلمدان را بريد و آنگاه كله قلمدان را از بدنه جدا ساخت اين كله پس از يافتن نقش و زر نشان از سوي نقاش با سريش به بدنه زبانه وصل خواهد شد.
2- تهيه طرح دهنه اژدري:
براي تهيه الگوي اين طرح نيز به همان شيوه ياد شده در طرح عادي عمل مي‌شود جز اينكه نحوه برش به جاي نيمدايره به شكل دهنه اژدري انجام خواهد پذيرفت.
قلمدان خام در دست نقاش
پس از ساختن قلمدان از مقواي خام، نقاش براي پياده كردن طرح نقاشي بوم آن را آماده مي‌كرده و بر روي بوم صورت صورت‌سازي و نقش آفريني مي‌نموده سپس ساخت و ساز طرح را با دقت و ظرافت و پردازكاري به انجام مي‌رسانده است. بعد از اتمام ريزه‌كاريهاي هنري در ساخت و ساز، چندين دست بر روي نقاشي روغن كمان مي‌زده و پس از خشك شدن روغن، قلمدان را به مذهب مي‌سپرده تا واشوكاري و زرنشان‌سازي آن را به انجام رساند.
واشو كاري عبارت از آنكه يك قطعه چلوار تميز و كوچك را با لعاب سريشم خيلي رقيق، مرطوب كرده روي سطح نقاشي مي‌كشيده‌اند و قلمدان را آماده براي زرنشان‌سازي و جدول‌كشي مي‌كرده‌اند.
زرنشان در حواشي نقش‌ها و در فاصله‌هاي آن و همچنين در سطح زيرين قلمدان و ديواره‌هاي زبانه آن بكار رفته و اين هنر كه شعبه‌اي از تذهيب مي‌باشد عبارت از طلا اندازي با طرحهاي مختلف از گلهاي طلائي چند پر است كه با لطافت قلم ساخته و پرداخته مي‌شده است.
جدول‌كشي نيز عبارت از يك يا دو خط طلايي است كه مقارن زرنشان‌سازي در لبه‌هاي حواشي قلمدان دور تا دور كشيده مي‌شود و گاه علاوه بر آن از طرحهاي پوشه‌اي رنگين براي تزئين بيشتر لبه حواشي استفاده به عمل مي‌آيد.
بطور كلي بايد دانست كه يكي از شرطهاي قلمدان خوب آنست كه مقواي آن از نوع ممتاز باشد تا هم نقاشي بر روي آن نيك جا بيفتد و هم كمتر آسيب‌پذير باشد. علامت مقواي خوب در قلمدان چنين است كه هرگاه ضربه‌اي از زبانه آن به طبله وارد كنند صداي چوب از آن برخيزد و چنان محكم باشد كه اگر از بلندي به زمين بيفتد چندان آسيب نبيند.
بيشتر قلمدان‌هايي كه از مقواي خوب ساخته نشده با گذشت زمان در روي بدنه و اطراف آن پست و بلنديهاي پديد آمده و نقشهاي آن هر قدر استادانه هم بوده باشد زيبايي و جاذبه‌اي پيدا نكرده است.
از اينرو استادان نامور سعي داشته‌اند بهره‌وري قلمدانهايي كه از حيث مقوا نفيس بوده كار كنند و هنر خود را به مقواي معمولي عرضه ننمائيد.
بوم‌سازي قلمدان
براي آنكه قلمدان خام آماده نقاشي شود، بايد بوم آن ساخته و زمينه كار نقاش به منظور نقش‌آفريني آماده گردد بوم سازي قلمدان چند گونه است كه در اينجا از بوم سياه و سفيد و مرغش و زرك و موجي و دودي و ابري و ته طلايي سخن مي‌گوئيم.
بوم سفيد: كه به نام آستر و زمينه هم ناميده مي‌شود، براي ساختنش چهل مثقال سفيد آب را با 10 مثقال كتيرا يا سريشم و سه مثقال شيره انگور يا صمغ عربي (انگم) بهم آميخته و مانند رنگ روي قلمدان مي‌كشند و پس از خشك شدن با سوهان نرمي آن را صاف مي‌نمايند و بعد از آن نقاش كار خود را آغاز مي‌كند.
بوم سياه: براي آمده كردن اين بوم مركب يا دوده را با كتيرا و سريشم و سريشم شيره و صمغ مخلوط مي‌كنند و به قلمدان مي‌مالند و سپس روغن زده مي‌گذارند تا خشك شود آنگاه به سمباده‌زني و واشوكاري آن مي‌پردازند تا براي نقاش مهيا گردد.
بوم مرغش: مرغش سنگيست شبيه به مرده سنگ نقره‌اي يا مانند سنگ دلربا كه براق و چشمك‌زن است و در بعضي از نواحي ايران يافت مي‌شود. اين سنگ را تا آن اندازه كه درخشندگي‌اش باقي نماند مي‌كوبيده‌اند و براي ساختن بوم مرغش نخست روي بوم سفيد قلمدان، رنگ قهوه‌اي كشيده بعد از خشك شدن و سوهان خوردن به آن روغن كمان مي‌زده‌اند سپس مرغش خشك را با الك (غربال كوچك) روي بوم اندوده به روغن مي‌پاشيده و در آفتاب مي‌گذارده يا مدت 72 ساعت در محفظه شيشه‌اي منفذ دار مي‌نهاده‌اند تا خشك شود بعد براي صاف كردنش بار ديگر روغن كمان مي‌زده و با لبه شيشه شكسته‌اي آن را ترش مي‌داده‌اند تا ناهمواريهاي آن برطرف و صاف شود سپس يكبار ديگر به آن روغن كمان زده و براي نقاش مهيا مي‌نموده‌اند. بوم مرغش را به طور معمول به رنگ قهوه‌اي و قرمز و سبز مي‌آورده‌اند. بوم مرغش قرمز به وسيله قرمز دانه و بوم مرغش سبز و بازنگار يا سيلو تهيه مي‌شده است.
بوم زرك: براي تهيه كردن اين بوم نقاشان ورقه طلايي ضخيم را ريزريز كرده با غربال كوچك روي بوم قلمدان كه زير آن ورقه طلا چسبانده شده ريخته‌اند به اين ترتيب كه پيش از آن بوم سفيد را رنگ زرد كشيده و روغن زده بعد بر آن ورقه طلا چسبانده، بار ديگر روغن مي‌زده‌اند و آنگاه زرك را بر آن مي‌پاشيده‌اند.
پس از دو روز كه از گذاشتن در آفتاب مي‌گذشته به وسيله مهره زدن به صاف كردنش پرداخته و براي دانه‌گيري روي آن شيشه يا سمباده مي‌كشيده‌اند تا تكه‌هاي زائدش بر طرف شود و صاف گردد آن وقت باز هم روي آن روغن زده و آماده براي نقاشي مي‌نموده‌اند.
ناگفته نماند كه مقواي بوم قلمداني كه روي بوم (زرك) ساخته مي‌شده بطور معمول ممتاز و عالي بوده است.
بوم موجي: طريق ساختن اين بوم چنين است كه قلع كوبيده را با محلول رقيق و داغ سريشم با آب مخلوط كرده دور تا دور قلمدان مي‌كشيده‌اند و بعد آن را با سنگ يشم مهره‌كشي نموده و به اين ترتيب يك زمينه نقره‌اي و براق تدارك ديده و سپس با آميزه‌اي از دانه و روغن كمان يا سبز زنگاري و روغن كمان بر روي آن رنگ اندازي مي‌نموده‌اند تا متني قرمز يا سبز ته نقره‌اي فراهم شود بعد با شانه‌اي كه دنده‌هايش را سوزن خياطي تشكيل مي‌داده روي قلمدان شيارهايي در طول و عرض ايجاد مي‌كرده‌اند كه متن را داراي شطرنجيهاي ظريفي مي‌نموده است. اين زمينه پس از روغن زدن و خشك شدن و سمباده‌زني براي نقاشي مهيا مي‌شده است.
بوم دوده‌اي يا كشفي يا لاك پشتي:
شيوه ساختن اين بوم اينگونه است كه چند رنگ از رنگهاي باز را با روغن كمان و نفت در آميخته به سطح قلمدان مي‌كشيده‌اند سپس چراغي را كه محتوي روغن كتان بوده روشن كرده، قيچي را به شكل وارونه روي فتيله جاي داده آنگاه قسمت مورد نظر قلمدان را روي دهانه گشاد قيف نگه مي‌داشته‌اند تا دوده بگونه ابري بر آن بنشيند و به رنگ روغن آلوده بچسبد. پس از خشك شدن روغن‌كاري و سمباده‌زني و واشور آن را انجام مي‌داده‌اند و براي نقاشي آماده مي‌كرده‌اند.
بوم ابري: براي ساختن بوم ابري رنگهاي مختلفي را در مايع نشاسته‌اي ريخته‌اند و وقتي اين رنگها درهم مي‌دويده كاغذ را در آن محلول داخل مي‌كرده‌اند تا به اين ترتيب كاغذ به شكل رنگين ابري و جالبي درآيد آنگاه پس از خشك شدن اين كاغذ را دور تا دور قلمدان مي‌چسبانده‌اند.
 
بوم سه طلاي سبز و قرمز
به منظور ساختن اين بوم لعابي را كه آميزه‌اي از سريشم، كتيرا، شيره انگور و صمغ است روي مقواي خام قلمدان مي‌ماليده‌ به آن روغن كمان مي‌زده‌اند. سپس آنرا در آفتاب نهاده، يك ورق طلا (كاغذ طلايي) به سطح آن مي‌چسبانيده‌اند آنگاه رنگ قرمز يا قرمز دانه يا سبز زنگاري را با روغن كمان بهم آميخته روي آن ورق طلا مي‌زده‌اند و به اين ترتيب بوم ته طلايي سبز يا قرمز براي نقش بندي مهيا مي‌شده است.
بوم نخودي:
نخست بايد دانست كه قلمدان نخودي رنگ براي گل و بوته و تصويرهاي سياه قلم مورد استفاده قرار مي‌گرفته است و از حيث رنگ و شيوه كار، دل‌انگيزي چشمگيري داشته،‌ براي تهيه بوم آن رنگ درست شده از (گل‌ماشي) را كه فرمول آن بدينگونه است يك يا دو بار بر روي قلمدان اين لايه‌هاي رنگي را مي‌زنند (رنگ گل ماش+ قهوه‌اي روشن+ كمي سفيد+ رنگ نخودي) پس از زدن اين رنگ كمي از زبانه قلمدان را در روغن زده آزمايش مي‌كنند تا معلوم شود رنگ دلخواه پديد آمده است يا نه اگر رنگ همان باشد كه خواسته شده همه قلمدان را يك روغن بسيار نازك مي‌زنند و اگر رنگ به دلخواه نبود با كم و زياد كردن مايه رنگها بر وفق فرمول، در روشني و تيرگي آن تصرف مي‌نمايند بعد وقتي روغن قلمدان خشك مي‌شود به واشور كردن آن مي‌پردازند و بر روي آن طرح نقاشي را پياده مي‌كنند.
جعبه قلمدان: عبارت است از يك محفظه مستطيلي شكل كه به اندازه‌هاي متوسط و بزرگ از مقوا ساخته شده و داراي دري است كه يا به وسيله قلاب به جعبه وصل است يا آزادانه برداشته مي‌شود.
محتويات جعبه قلمدان لوازم نگارش و قلمدان كوچك و متوسط است و مانند قلمدان به نقشهاي دلپذير استادان زبردست مزين مي‌باشد.
در يا سرپوش برخي از اين جعبه‌ها تنها در سطح بيروني و بعضي در سطوح دروني و بيروني، هر دو به نقش و نگار آراسته است و جدار اطراف جعبه نيز نگارين و منقوش مي‌باشد.
محتويات قلمدان
كشو يا زبانه قلمدان جاي محتويات قلمدان است كه عبارتند از:
1-    دوات با ليقه ابريشمي: كه مركب در آن ريخته مي‌شود و برحسب ارزش هنري قلمدان از طلا يا نقره يا برنج بوده و گاه با صنعت ميناسازي، ترصيع و با هنر مليله‌كاري تزئيين شده است.
2-    قلمهاي نيين: كه براي نوشتن خط ريز و درشت تراشيده شده‌اند.
3-    قلمتراش: كه بيشتر داراي تيغه يا تيغه‌هايي برّا و ممتاز مي‌باشد.
4-    قط زن: كه براي قط زدن قلمهاي نيين به اندازه‌هاي ريز و درشت به كار مي‌رود و از استخوان شتر و ماج و پي گاو و شتر ساخته مي‌شود.
5-    قلم جدول كشي: براي كشيدن جدول دو خط به كار مي‌رود.
6-    قاشق آب‌ريز: كه بيشتر از سيم (نقره) ساخته مي‌شده است.
7-    قيچي مخصوص: براي بريدن كاغذ كاربرد دارد.
8-    سنگ فسان: براي تند و تيز كردن تيغه قلمتراش به كار مي‌آمده است.
لازم به يادآوري است كه گاه در لايه زيرين زبانه بعضي از قلمدانها محفظه‌اي مي‌ساخته‌اند كه يك صفحه مسطح محتوي انواع رنگها در آن جايگزين مي‌شده و اينگونه قلمدان مورد استفاده نقاشان بوده است.
اندازه قلمدان: قلمدان از لحاظ اندازه بر پنج گونه است (كوچك، متوسط، عادي، بزرگ) قلمدان كوچك را نيم بهره گويند و بيشتر جنبه سمبوليك دارد اندازه آن به طول 12 الي 13 سانتيمتر و عرض 2 سانتيمتر است.
فتح‌ا… شيرازي و مصطفي شيرازي در دوره قاجار گاهي قلمدانهايي از اين دست را به نقوش آراسته‌اند.
قلمدان متوسط از قلمدان كوچك بزرگتر و از عادي كوچكتر است و آن را يك بهره گويند (اندازه آن 7/3*120) مي‌باشد.
قلمدان عادي و متعارف از متوسط بزرگتر است و در اندازه معمولي ساخت قلمدان مي‌باشد و دو بهره ناميده مي‌شود .(اندازه 4/4/ * 5/23).
قلمدانهاي بزرگ تقريباً به اندازه جعبه قلمدان است.


انجام پایان نامه

برای دیدن ادامه مطلب از لینک زیر استفاده نمایید

سفارش پایان نامه