انجام پایان نامه

درخواست همکاری انجام پایان نامه  بانک مقالات رایگان انجام پایان نامه

سفارش پایان نامه

|

انجام پایان نامه ارشد

 پایان نامه 

سفارش پایان نامه|پایان نامه حج از ديدگاه قرآن


كليات
 
مقدمه
شناخت صحيح مسائل حج به عنوان بخش عمده‌اي از آيات قرآني، معارف، احكام و فقه اسلامي ضرورتي است كه همواره مورد توجه مجامع مختلف قرار گرفته است و اين خود فرصتي است كه بيشتر به مسائل آن بپردازيم.
بنابراين در قرآن هم سوره اي به اين نام يعني، حج وجود دارد و درچند سوره ديگر از قرآن به مسائل مربوط به آن پرداخته از جمله : بقره،آل عمران، ابراهيم و…
همچنين نزديك سيصد آيه در مورد حج و داستان حضرت ابراهيم (ع) وجود دارد كه ما در اين تحقيق قسمتي از آنها را همراه با تفاسير و نظرات نويسندگان بيان مي كنيم.
اما يكي از وظايف مهم ما، قضيه آشنا كردن مردم است به مسائل حج، آدمي بسيار مي بيند كه به حج مي روند، زحمت مي كشند ، لكن مساله حج را نمي دانند.
البته عمده ترين مشكلي كه در مورد اين عبادت وفرضيه مهم وجود دارد با اين كه مومنان با اين عبارت الهي،آشنايي ديرينه دارند، و هر سال با حضور شورانگيز از سراسر عالم، زنگار دل، با زلال زمزم توصيه مي‌زدايند، وبا حضرت دوست تجديد ميثاق مي‌كنند، و اگر چه ميراث ادب فرهنگ ما، مشحون از آموزه هاي حيات بخش حج است،اما هنوز ابعاد بي‌شماري از اين فرضيه مهم ، ناشناخته و مهجور مانده است.
بنابراين در اين پروژه به كمك استاد بزرگوار جناب آقاي محمدي در حد وسع خود سعي كرده ام كه تقريباً به گوشه اي از مسائل واعمال آن بپردازيم هر چند كه به خاطر كثرت مطالب و گستردگي آن نمي توان همه را بررسي كرد، اما اميدواريم كه توانسته باشم به بهتر شناختن اين عبادت بزرگ كمكي كرده باشيم.
 اين تحقيق شامل سه فصل مي باشد؛
فصل اول حج از نظر لغوي و اصطلاحي بحث شده و انواع حج و عمره هم بررسي شده است.
در فصل دوم كه سيماي حج از ديدگاه قرآن مي باشد تقريباً آيات قرآن را تا حدودي موردبررسي و دسته بندي قرار داديم همچنين آيات مربوط به بناي كعبه و تاريخچه آن و آيات مربوط به محرمات وواجبات حج نيز در اين فصل بحث شده است.
و اما در فصل سوم، اين فصل فلسفه حج مي‌باشد كه فلسفه اجتماعي ،اقتصادي و فردي معنوي را به رشته تحرير درآورده، همچنين آياتي كه مربوط به آنها درقرآن بيان شده آنها را جمع آوري كرده و در مباحث مربوط به خودشان جاي داده شده است.
ودر آخر هم يك نتيجه گيري كلي از همه مباحث تحقيق به عمل آمده است.
اميد به اين كه توانسته باشم اين عبادت بزرگ را كه اسلام و قرآن به آن اين قدر اهميت داده اند،با استناد به قرآن تا حدي براي همه روشن ومبرهن گردد.
 
چكيده
حج از ديدگاه قرآن داراي جايگاه خاصي مي‌باشد و داراي فلسفه و احكام و مناسك معيني مي‌باشد كه در فصول سه گانه اين پروژه به چشم مي‌خورد.
در فصل اول حج از نظر لغوي و اصطلاحي بحث شده و معلوم شد كه معناي لغوي حج يعني قصد زيارت و آهنگ مي‌باشد و معناي اصطلاحي آن انجام مناسك خاص در زمان و مكان خاص مي‌باشد.
و نيز اشاره شد كه جج داراي انواعي همچون تمتع، قِران و افراد است.
فصل دوم سيماي حج از ديدگاه قرآن است در اين فصل به تاريخچه بناي كعبه و اهميت آن واصل وجوب حج پرداخته وسپس آيات اعمال و مناسك ، محرمات مانند :جدال وفسوق، صيد وشكار كردن و… مي‌باشد.
در دنباله نيز به واجبات حج شامل طواف، قرباني كردن، سعي وصفا ومروه و.. پرداخته شده است.
فصل سوم : فلسفه حج مي‌باشد كه در اين قسمت ابتدا به فلسفه فردي، معنوي، اجتماعي و اقتصادي آن پرداخته شده است.
در بخش اول آن خودسازي و تقريب به خدا وبعضي از اسرار اعمال بحث شده .
در بخش دوم كه اجتماعي مي‌باشد در مورد هماهنگي و وحدت ويكپارچگي مسلمانان مي‌باشد.
در بخش سوم كه در مورد فلسفه اقتصادي حج مي‌باشد اين طور به نظر مي‌رسد كه حج باعث رشد ورونق مادي و اقتصادي مي‌باشد و در جوامع اسلامي حج، حافظ منافع دنيوي و اخروي امتهاي اسلامي مي‌شود.
تبيين موضوع
حج يك عمل ديني است كه قرآن كريم در مورد ابعاد ومسائل مختلف آن سخن گفته در اين پژوهش در مورد ابعاد مختلف حج از جمله مناسك، احكام، و فلسفه حج وديگر اهداف آن از ديدگاه قرآن بحث شده است.
بنابراين در اين تحقيق از ديدگاه قرآن بحث مي‌كنيم نه از ديدگاه ديگران.
البته نظرات مفسران را در مورد آيات و همچنين از كتابهاي ديگر از جمله: صهباي حج جوادي آملي، حج در قرآن محمد علوي مقدم و … نيز استفاده شده تا مطلب روشن تر شود.
اهميت و ضرورت موضوع:
ابعاد ومسائل مختلف حج داراي ضرورتي اساسي است زيرا:
حج يكي از ضروريات اسلام مي باشد و يكي از اساسي ترين فرايض و از مهمترين فروع دين مي باشد. و حج آثار بي شماري بر حيات معنوي و فردي واجتماعي جامعه اسلامي دارد كه در قرآن ابعاد مختلف آن مطرح شده است و همچنين براي حج گذار پاداش زيادي مي باشد همچنان كه براي هر كدام از عبادات و فريضه‌هاي ديني، گذشته از اثرات تربيتي، اخلاقي و اجتماعي كه در انجام تك تك آنها نهفته است، در منابع و مصادر اسلامي از زبان پيامبر و معصومين عليهم السلام اجر و ثوابهايي نيز براي هر كدام از آنها ذكر شده كه مسلمانان در طول سال بنا به عشق و علاقه خود جداي از اعمال واجبي كه شبانه روز به عهده آنها است به انجام برخي از آنها مبادرت ورزند تا بدين وسيله تقرب به خداوند متعال را فراهم نموده و با دستي پر،راه بهشت را براي خود هموار كنند.
بديهي است كه ميزان ونوع پاداش ها براي هر يك از اعمال ديني از ويژگي خاصي برخوردار است . فريضه مقدس حج كه يكي از اركان اسلام مي‌باشد و در طول عمر فقط يك بار انجام آن بر هر فرد مسلمان واجب مي‌شود ، تبلوري است كه همه احكام و عبادات وصورتي است كه مجسم از اسلام،به گونه اي كه درآن ،نماز و راز ونياز با خدا، امساك و خودداري از بسياري از كارها، هجرت ودوري از وطن، جهاد با نفس، صرف مال، گذشتن از لذتها، تحمل بسياري از سختي‌ها و شدايد وكارهاي ديگري كه تنها در حين انجام اين فريضه مقدس مي‌توان آنها را درك و توصيف كرد، وجود دارد.
در مورد اهميت و ثواب اين سفر معنوي روايات زيادي از ائمه معصومين نقل شده است امام علي(ع) درباره فضيلت حج و عمره مي‌‏فرمايند :بهترين وسيله اي كه سالكان براي رسيدن به خدا بدان جنگ مي‌زنند، ايمان به اوپيامبرش در راه او .. وزيارت خانه او در حج وعمره است؛ همانا حج و عمره فقر را از ميان برمي‌دارد و گناه را مي ريزد:
« ان افضل فاتوسل به المتوسلون الي الله سبحانه و تعالي الايمان به ورسوله والجهاد في سبيله … وحج البيت واعتماده فإنها ينفيان الفقر و يرخصان الذنب…»
پيشينه موضوع
با توجه به اين كه حج اززمان حضرت آدم (ع) آغاز شد و در زمان حضرت ابراهيم (ع)‌به عنوان سنت وشريعتي فراگير مطرح شد ولي در زمان پيامبر اسلام (ص) در سال ششم بعثت به امر خداوند و نه در اسلام احيا و مردم بدان فراخوانده شدند. پس از آن به همين منوال ادامه داشته و نخستين بار قرآن و بعد روايات و بعد كتب بسياري زيادي در طول تاريخ راجع به احكام و ابعاد حج نوشته شده است كه به عنوان نمونه مي‌توان از كتبي مثل صهباي حج از جوادي آملي، حج در قرآن و حديث از محمد ري شهري و اسرار و مناسبك حج از محمد تقي حكيم و .. ياد كرد.
پرسشها
1-    حج از نظر لغوي و اصطلاحي تعريف كنيد؟
2-    سيماي حج در قرآن چگونه ترسيم شده است؟
3-    فلسفه فردي و اجتماعي حج چگونه در قرآن بيان شده است؟
فرضيات
1-    حج مجموعه‌اي از اعمال خاص از طرف خداوند متعال براي سيردادن انسان از حاكم خاكي به عالم انس با خدا و فرشتگان مي‌باشد.
2-    حج مظهر تحقق همه معارف است و داراي فلسفه اجتماعي و فردي و معنوي است.



فصل اول :

حج از نظر لغوي واصطلاحي و انواع آن
 
حج در لغت:
صاحب التحقيق في كلمات القرآن واژه حج در لغت را به معناي قصد وآهنگ معنا كرده . رجلٌ محجوج يعني رجل مقصود  در مجمع البحرين هم همين معنا آمده است.
و در مفردات نگاشته شده كه اصل حج قصد زيارت است.
صاحب مقائيس اللغه مي‌گويد : حج داراي چهار اصل است: اول : قصد، و هر قصدي حج است.
دوم :الحجه و آن به معناي سال است و ممكن است با اصل اول جمع شود زيرا در سال فقط يك بار مي باشد، پس گويي سال، به نام آن چه در اوست يعني حج نامگذاري شده است.
اصل سوم : حجاج و آن استخوان دور چشم است و اصل چهارم: الحجه به معني رفت وبرگشت از كاري است.
صاحب التحقيق مي نويسد : اصل در اين ماده يكي است و آن قصد وآهنگي است كه ملازم با حركت و عمل است و از مصاديق آن اصاله اختلاف است. و حجه چيزي است كه در مقام بحث و اثبات ادعا و غلبه بر طرف مقابل آورده مي‌شود و حجه طريق روشن و مستقيم ظاهري و معنوي است كه به سوي آن وبا آن آهنگ مي‌شود و در آن براي رسيدن به مطلوب سلوك مي‌گردد.
حج 1- آهنگ كردن،قصد كردن 2- قصه طواف كعبه كردن مسلمانان مستطيع طبق شرايط مقرر
 3- زيارت كعبه با اعمال مخصوص 4- سيروسلوك الي الله
اماكن مقدسه كه آن را زيارت مي كنند.  
حج در اصطلاح
در عرف شرع، حج به قصد زيارت خانه خداي تعالي براي برپاداشتن اعمال مخصوص گفته شده كه حُج و حٍج هر دو گفته ميشود اما جمع مصدر وحج اسم آن است.
اما صاحب التحقيق مي‌گويد: «حج به فتح اسم مصدر و حٍج به كسر مصدر آن است چنان كه گفته شده آيه شريفه : «ولله علي الناس حج البيت » برآن دلالت مي‌كند زيرا بر ايشان اقامه حج و آهنگ به سوي آن با عمل واجب است و صحيح نيست كه گفته شود خود مناسك حج برآنان واجب گشته است. يعني (حاصل مصدر و اسم مصدر)
حج در فقه اسلامي اين طور تعريف شده كه به مجموعه‌اي از اعمال اطلاق مي‌شود كه درمكه واطراف آن به جا مي آورند و اقدام بدان، در صورت وجود استطاعت مالي و صحت مزاج وامنيت برهر شخص بالغ و عاقل و مكلف در تمام عمر يك بار واجب است.
در جاي ديگر آمده كه زيارت خانه خدا و انجام اعمال مخصوص درزمان خاص را حج گويند.  
شرافت زماني حج:
همانطور كه مي دانيم حج زمان مخصوص خود را داردو اگردر آن زمان انجام شود ثواب بيشتري دارد و همانطور كه در قرآن كريم آمده : «الحَجُّ أَشهرٌ معلومات و …»  پس زمان حج، دهه نخست ذيحجه مي باشد در همين مورد دو روايت از نبي اكرم (ص) رسيده است كه دريكي ازآن دو فرمود:
« ما من أيّام ازكي عندالله تعالي ولاأعظم اجراً من خيرفي عشرا الاضحي»
«هيچ زماني نزد خداي تعالي بهتر و به لحاظ پاداش دهي بر عمل خير، برتر از دهه اول ذيحجه نيست»
در روايت ديگر، آنحضرت فرمود:
«يا مِن ايّام،العمل الصالح فيها احّب الي الله عزوجل من ايام عشر،يعني عشر ذي الحجه»
« هيچ زماني، انجام كارهاي نيك در آن نزد خداي سبحان محبوبتر از ده روز نخست ذيحجه نيست.»
عارف بزرگوار مرحوم ميرزا آقا ملكي تبريزي (رضوان الله تعالي عليه) اين حديث دوم را مهمتر از حديث اول ميداند و از اهميت آن اين است كه در حديث دوم سخن از «محبت» است نه «عظمت» ،وكلمه «احب» كه در روايات اخير آمده ،پربارتر از «أزكي و اعظم» است.
اما اينها براي حج تمتع مي‌باشد و براي انجام اعمال عمره مفرده زمان خاص ندارد و در تمام طول سال مي‌شود حج گذارد.
اهميت وآثار حج
همانطور كه مي‌دانيم حج از اهميت جايگاه خاصي برخوردار مي‌باشد و در بعضي جاها آمده كه برترين اعمال مي باشد و آمده كه هركس حج بگذارد گناهان او آمرزيده مي‌شود اما در صورتي كه بعد از آمدن از حج همانطور پاك باقي بماند و گناهي مرتكب نشود.
همچنان كه حج آثار فراواني بر فرد چه از نظر مادي و چه معنوي مي گذارد اما اثرات روحي و معنوي آن خيلي زياد مي باشد از جمله اين كه:
1-    براي شخص پاكي مي آورد چنان كه پيامبر خدا (ص) مي فرمايد : « به حج خانه خدا برويد، زيرا حج ، گناه را مي شويد ،همچنان كه آب،چرك را مي شويد.»
2-    بي نيازي يكي ديگر از اثرات حج مي باشد كه اين بيشتر مادي نيست همچنان كه رسول الله (ص) فرمود : حج كنيد،هرگز نيازمند نمي شويد حجوا كن تفتقروا»
3-    نور :امام صادق (ع) الحاج لايزال عليه نور الحج مالم يلمَّ بذنب
امام صادق (ع) در اين باره فرمودند : حج گزار، تا خود رابه گناهي نيالوده، نورانيت حج با اوست.»
4- آثارديگر خير دنيا و آخرت نصيب او مي‌شود و در همين مورد پيامبر اكرم (ص) فرمودند: «هركس خير دنيا و آخرت مي‌خواهد، پس آهنگ اين خانه كند، كه بنده‌اي بدان روي نياورده و از خدا دنيا را نخواسته، مگر آن كه ازآن بدو داده است و آخرت را نخواسته، جز آن كه برايش اندوخته است »
بنابراين پذيرفته شدن حج وزيارت درزندگي انسان آثار زيادي دارد و اگر بخواهيم حجمان مقبول درگاه حق تعالي واقع شود چند شرط دارد كه چند تا را دراينجا قابل ذكر مي‌دانيم: الف )صحيح واقع شدن حج : يعني انسان وقتي مسائل لازم را فراگرفت ودر وقت انجام مناسك توجه به آنها داشت و قربه الي الله را بجا آورد، از كيفر و عقاب الهي در امان است، و حج او صحيح مي‌باشد،ودر همين حد نزد پروردگار مأجور است.
ب) قبولي حج از جهت روح واسرار حج وپذيرفته شدن عند الله
يعني علاوه بر اين كه مسائل لازم را فراگرفته و اعمال حج را قربه الي الله انجام داده است، حضور قلب و معرفت الي الله هم داشته و توانسته از تمايلات نفساني رهايي پيدا كند ،و با خضوع و خشوع مناسك را انجام دهد، ودر طول سفر حج خصلتهاي زشت دروني را يكي پس ازديگري ترك كرده و از سفره گسترده حق تعالي بهره مند شود، يعني در مهماني پروردگار شركت نمايد و به قدر توان از غذاهاي معنوي تناول كند.
چنين فردي توانسته درجاتي از تقوا را به دست آورد. قرآن كريم مي‌فرمايد :گوشت وخون قرباني به خدا نمي‌رسد، ولكن يناله التقوي منكم » ،بلكه تقواي حاصل از قرباني است كه انسان را بالا مي برد و به خدا نزديك مي‌كند.
در آيه ديگر مي فرمايد : در روزهاي مشخص به ياد خدا باشد (اشاره به مناسك مني ا..
آنگاه مي فرمايد :واتقّوا الله » از خدا پروا كنيد.
اگر زائر بيت الله الحرام در ايام حج به ياد خدا باشد، خود را از گناه حفظ نمايد، تمرين ترك معاصي داشته باشد، و حالت تقوا و پرهيزكاري پيدا كند، پس از حج مرتكب گناه نمي‌شود، و خصلتهاي خدايي در درونش جوانه مي زند، رسول گرامي اسلام (ص) مي‌فرمايد:
« آيه قبول الحج ترك ما كان عليه العبد مقيماً من الذّنوب» ، نشانه قبولي حج، ترك گناهان گذشته مي‌باشد.
بنابراين اين نشانه قبول حج ، دستيابي به تقوا ومراعات حدود الهي،پرهيز از گناه، ودوري از خصلتهاي زشت است،و اين معنا امكان ندارد كه انسان هميشه خود را در محضر حق سبحانه و تعالي ببيند ومراقب اعمال و رفتار خود باشد،هر كاري را جهت رضاي پروردگار انجام دهد،با مردم آن گونه رفتارنمايد كه دوست دارد مردم با او رفتار كنند، بندگان خدا از دست و زبانش در امان باشند، درسختي ها و گرفتاريها تكيه گاه محكمي براي نزديكان به حساب آيد،به اعمال عبادي بويژه نماز اهميت دهد ، وسعي كند نمازهاي واجب را اول وقت و به جماعت برگزار نمايد.
با توجه به اين همه اهميتها و ارزشي كه براي حج ذكر شد رواياتي ديگر هم در همين مورد
مي باشد البته برخي ازآيات نيز برحسب روايات بر حج تطبيق داده شده است كه در اينجا ذكر
مي كنيم : معاويه بن عمار مي گويد : از امام صادق (ع) درباره ثروتمندي كه هرگز حج به جا نياورده پرسيدم، آن حضرت فرمود : چنين شخصي، از كساني است كه خداوند درباره آنان فرمود: آنان را كور محشور مي كنيم: هومِمّن قال لله تعالي : «و نحشره يوم القيمه أعمي» راوي مي گويد: آن گاه كه امام صادق (ع) مرا از اين سخن متعجب ديد فرمود : مراد اين است كه خداوند او را از ادراك وشناخت راه حق باز مي دارد :  اعما الله عن طريق الحق »
احاديث متعددي به اين مضمون وارد شده است گر چه اين روايت در خصوص حج است، ليكن از جمله پاياني آن استفاده مي‌شود كه كوري در قيامت اختصاصي به ترك حج ندارد، بلكه اگر در ساير موارد نيز عمداً حقي ترك شود،چنين عذابي محتمل است.
بنابراين هر چه سخن درباره فضيلت حج بازگو كنيم، باز هم كم است چون آيات قرآن و روايات سخن زيادي در اين باره گفته شده است.
انواع واقسام حج وعمره

.

انجام پایان نامه

برای دیدن ادامه مطلب از لینک زیر استفاده نمایید

سفارش پایان نامه

نقشه