انجام پایان نامه

درخواست همکاری انجام پایان نامه  بانک مقالات رایگان انجام پایان نامه

سفارش پایان نامه

|

انجام پایان نامه ارشد

 پایان نامه 

مشاوره پایان نامه| پایان نامه بهبود عملکرد سازمان ( شرکت آب و فاضلاب منطقه ای از تهران ) مقدمه


همانطور كه مي‌دانيم امروزه اغلب سازمانها در محيطي رقابتي و پويا در حال فعاليت هستند. محيطي كه متغيرهاي داخلي و خارجي آن دائما در حال تغيير بوده و امكان پيش‌بيني اين تغييرات نيز بسيار سخت و مشكل است. از طرفي سازمانها هزينه‌هاي فراوان و زمان زيادي را صرف تهيه، تدوين و اجراي استراتژي هايي مي‌نمايند تا بتوانند به اهداف بلند مدت و چشم اندازهاي سازمان خود دست يابند. بنابر اين آگاهي از اينكه عملكرد سازمان تا چه حد در جهت رسيدن به اهداف آن بوده است و موقعيت سازمان در محيط پيچيده و پويا امروز كجاست براي مديران و سازمانها اهميت فراوان دارد. لذا ما در اين تحقيق سعي داريم تا با توجه به اهميت خدمات ارائه شده از سوي شركتهاي آب و فاضلاب شهري و اهداف و ماموريت شركت آب و فاضلاب جنوبشرقي استان تهران به بررسي و مطالعه الگوي ارزيابي عملكرد فعلي شركت بپردازيم. بدين منظور چون شالوده و بنيان اصلي هر مدل ارزيابي عملكرد، شاخص‌هاي آن مدل مي‌باشد، لذا به بررسي ويژگيهاي شاخص‌هاي مدل ارزيابي عملكرد اين شركت به منظور كسب اطلاع از اينكه آيا مدل فعلي ارزيابي عملكرد شركت قادر به ارزيابي مناسب همه جنبه‌هاي عملكردي اين شركت با توجه به اهداف و ماموريت آن مي باشد يا خير پرداخته مي‌شود.

1-1- بیان مسأله :
 در دنیای رقابتی امروز سازمانها در هر محیطی که فعالیت می کنند دائما نیازمند بهبود عملکرد بوده و باید تمام تلاش خود را جهت دستیابی به تعالی عملکرد بکارگیرند بنابراین  ارزیابی عملکرد همواره از موضوعات مورد بحث و چالش انگیز مدیریت سازمانهاست. تعیین و تبیین شاخص های مناسب برای ارزیابی عملکرد سازمانها در راه رسیدن به اهداف و چشم اندازهای سازمان از اهمیت فراوانی برخوردار است.
با توجه به اهمیت نقش شرکتهای آب و فاضلاب شهری در تامین و توزیع آب آشامیدنی سالم و با کیفیت و کمک به ارتقاء سطح بهداشت عمومی جامعه و ارتباط مستقیم و مستمر خدمات این شرکتها با زندگی روزمره جمعیت شهری تحت پوشش ، ارائه خدمات مناسب و با کیفیت، کسب رضایت مشتریان ،ارتقاء سطح بهره وری و کاهش اتکاء به کمکهای دولتی از مهمترین اهداف این شرکتها می باشد.
سیستم های ارزیابی عملکرد بعنوان ابزاری جهت سنجش میزان دستیابی سازمان ها به اهداف و تعیین نقاط ضعف و قوت سازمانها جهت انجام اقدامات اصلاحی به منظور بهبود فرایندها از اهمیت فراوانی برای مدیریت سازمانها برخوردار است هر الگوی ارزیابی عملکرد دارای شاخصهایی به منظور ارزیابی عملکرد سیستم است که توانایی و مناسب بودن این شاخص ها در اثر بخشی و کارایی مدل تاثیر فراوان و اهمیت زیادی دارد.
از طرفی  مولفه های اصلی هر سیستم ارزیابی عملکرد شاخص ها و معیارهای آن سیستم
می باشد؛ زیرا ارتباط بین مدل ارزیابی عملکرد با محیط بیرونی و درونی سازمان توسط شاخص ها و معیارها برقرارمیگردد. در واقع مجموعه شاخص های عملکرد و ارتباط بین نتایج حاصل ازآنها تشکیل دهنده یک مدل ارزیابی عملکرد است . ا همیت نقش شاخص ها در ارزیابی عملکرد مناسب و صحیح سازمان کاملا مشهود است . سازمانها در طراحی و انتخاب معیارهای ارزیابی عملکرد می بایست اصول و چارچوبهایی را رعایت نمایند . معیارها باید به گونه طراحی و انتخاب گردند که بتوانند کارایی و اثربخشی سیستم ارزیابی عملکرد را تضمین نمایند. اما در اغلب موارد سازمانها در این مرحله دچار غفلت شده و عموما معیارهایی را انتخاب می نمایند که توانایی سنجش و ارزیابی ابعاد مختلف سازمان اعم از داخلی و خارجی را ندارند و نمی توانند مشکلات اساسی و طولانی مدت سازمان را که تاکنون از نظرها به دور بوده است بر ملا کنند.
مطالعات و بررسی های انجام شده توسط محقق بر روی نتایج ارزیابی عملکرد شرکت طی سالهای 82 تا 85 نشان می دهد که شرکت علیرغم سرمایه گذاری های فراوان در ایجاد تأسیسات و تجهیزات تولید آب و افزایش حجم آب تولیدی و همچنین ارائه تسهیلات بهتر برای مشترکین خود نتوانسته است عملکرد مناسبی را ارائه دهد. نتایج بدست آمده از عملکرد شرکت طی سالهای فوق که در گزارش سالیانه (صورت های مالی شرکت) به مجمع شرکت ارائه گردیده نشان می دهد که اگر چه فعالیتها و تلاش های مدیریت در جهت بهبود فرآیندها و افزایش بهره وری بسیار چشم گیر بوده و در ظاهر شرکت عملکرد مناسبی داشته است امّا نتایج حاصل از ارزیابی عملکرد شرکت بر اساس مدل ارزیابی فعلی، عملکرد شرکت را بسیار ضعیف نشان می دهد.
اگرچه نتایج حاصل از یک نظر سنجی که در سال 84 از تعدادی از مشترکین و برخی مسئولین محلی صورت گرفت ، نشان دهنده رضایت نسبی آنها از فعالیت ها و عملکرد شرکت در سال مذکور بود اما نتایج ارزیابی عملکرد شرکت در سال مذکور نیز نتایج مثبت و قوی نبود و نتایج ارزیابی ، عملکرد مناسبی را برای شرکت نشان نمی دادند.
گفتگوها و مصاحبه های صورت گرفته با خبرگان صنعت، مشاوران و مدیران عالی شرکت نشان
می دهد که آنها دلایلی را برای پاسخ به این مسئله ارائه می دهند امّا آنچه که همگی آنها بطور متفق القول بر آن تأکید می نمایند و بعنوان پاسخ اصلی بیان می کنند آن است که مدل ارزیابی عملکرد فعلی شرکت و شاخص های تعریف شده برای آن توانایی سنجش صحیح و همه جانبه تمامی فعالیتهای شرکت را ندارد. آنها معتقدند که ارزیابی عملکرد شرکت صرفاً بر اساس نتایج بدست آمده از فعالیتهای ما لی شرکت، ارزیابی جامع و کاملی نیست. آنها دلایلی از قبیل اینکه شاخص های ما لی نمی توانند در همه بخش های مختلف سازمان بکار گرفته شوند، توانایی پیش بینی تهدیدها و فرصتهای آینده را ندارند، کارکنان به نتایج حاصل از آنها اعتماد نداشته و این نتایج را غیرواقعی می دانند، توانایی سنجش برخی ابعاد فعالیت شرکت مثل رضایت مشتریان را ندارد، را ارائه می نمایند.
بنابراین با توجه به مطالب فوق و بررسی های بعمل آمده در فضای شرکت بیان مسئله و فرضیات تحقیق به گونه ای طراحی شده است که متناسب با فضای واقعی شرکت باشد. این نکته در بیان مسئله به شرح زیر خود را نشان می دهد و در فرضیات نیز بصورتی بیان شده است که حاکی از عدم برخورداری شاخص ها از ویژگی های لازم باشد.
مسئله ای که این تحقیق در راستای آن طراحی شده آن است که شاخص های ارزیابی عملکرد در شرکت آب و فاضلاب جنوبشرقی استان تهران  چه ویژگیهایی باید داشته باشد تا بتوانند بطور همه جانبه عملکرد شرکت را بسنجند و از سوی دیگر، در فضای فعلی شرکت، آیا شاخص ها از ویژگیهای موردنظر برخوردارند؟
2 -1- ضرورت تحقیق
دستگاههای اجرایی اعم از وزارتخانه ها ،سازمانها،موسسات و شرکتهای دولتی بعنوان واحدهای صف وستاد برای انجام وظایف دولت ایجاد گردیده اند و با توجه به وظایف ،مسولیتهاومنابع در اختیار ملزم به پاسخگویی میباشند.ارزیابی عملکرد یکی از مهمترین فرایندهای راهبردی است که ضمن ارتقای پاسخگویی ، میزان تحقق اهداف و برنامه های هر سازمان را مشخص میکند. در این میان مهم آن است که دستگاههای اجرایی نسبت به این موضوع بسیار مهم شناخت کامل پیدا کرده و با برداشت تصویر واحدی از آن زمینه های لازم را برای رصد کردن برنامه های توسعه و همچنین اخذ بازخورهای لازم از اجرای برنامه ها ، اقدام به بهبود عملکردو طی مسیر تعالی ،فراهم نمایند. این موضوع با مطرح شدن بحث چشم انداز بیست ساله کشور و اجرای اصل 44 قانون اساسی اهمیت فوق العاده ای پیدا کرده است (عفتی،2،1386).
باتوجه به گستردگی و اهمیت خدمات شرکتهای آب و فاضلاب شهری که بطور مستقیم در ارتقاء سطح رفاه و بهداشت عمومی جامعه شهری دخیل می باشند و با عنایت به حیاتی بودن این خدمات در زندگی روزمره انسانها ، عملکرد شرکتهای آب و فاضلاب و نحوه خدمات رسانی آنها همواره مورد توجه مسئولان و جمعیت شهری کشور بوده است .
تامین و توزیع آب آشامیدنی سالم و بهداشتی مورد نیاز جمعیت شهری تحت پوشش مهمترین وظیفه شرکتهای آب و فاضلاب شهری است و از نظر اهمیت خدمات شهری مورد نیاز در درجه اول اهمیت پیش از خدماتی مانند برق ، گاز ، تلفن و ... قرار دارد . از این رو نحوه عملکرد این شرکتها در جهت ارائه خدمات مناسب و جلب رضایت مشتریان اهمیت فوق العاده ای دارد . افزایش روزافزون جمعیت شهری در سطح استان تهران که بیش از یک چهارم جمعیت کشور را در خود جای داده است و کاهش منابع آبی قابل دسترسی باعث گردیده است تا  همه ساله بخش قابل توجهی از بودجه های عمرانی ملی و استانی به شرکتهای آب و فاضلاب استان تهران اختصاص یافته تا بتوانند علاوه بر جبران زیان مالی خود اقدام به خدمات رسانی به جمعیت تحت پوشش خود بپردازند .از سوی دیگر نحوه ارزیابی عملکرد شرکتهای آب و فاضلاب شهری در استان تهران بر اساس مدلهای سنتی و قدیمی که تنها شاخص های مالی را مدنظر قرار می دهند ، انجام می شود که این نحوه ارزیابی مولفه‌هایی همانند رضایت مشتریان را مورد ارزیابی قرار نمی دهد . بنابراین؛ آسیب شناسی شاخص های ارزیابی عملکرد فعلی شرکتهای آب و فاضلاب و معرفی  یک الگوی مناسب از شاخصهای ارزیابی عملکرد میتواند باعث بهبود عملکرد آنها و ارائه خدمات مناسب به مشتریان شود که علاوه بر افزایش میزان رضایتمندی مشتریان باعث افزایش سطح بهره وری و کاهش سطح اتکاء این شرکتها به کمک های دولت گردد .
 
3-    1- اهداف تحقیق
با توجه به اهداف ومأموریت های شرکت آب وفاضلاب جنوب شرقی استان تهران و اهمیت و ضرورت الگوهای ارزیابی عملکرد و اثربخشی این الگوها می توان اهداف زیر را برای تحقیق حاضر متصور شد:
1- شناسایی شاخص های ارزیابی عملکرد به کار رفته در سازمان
2- شناخت ویژگیهای لازم برای شاخص های ارزیابی عملکرد در سازمان
3- تحلیل توانمندی شاخص های ارزیابی عملکرد در ارزیابی صحیح فعالیتها
4- ارائه الگویی مناسب از شاخص های ارزیابی عملکرد با توجه به مأموریت سازمان
5- تحلیل میزان تحقق ویژگیهای شاخص های ارزیابی عملکرد در شرکت آبفای جنوب شرق استان تهران

4- 1- فرضیه هاي تحقیق
باتوجه به اهداف و ماموریت سازمان مورد مطالعه و موضوع تحقیق، فرضیه های زیر می تواند ما را در دستیابی به نتایج صحیح و دقیق یاری نماید :

فرضيه ها
الف- شاخص های ارزیابی عملکرد شرکت آب وفاضلاب جنوبشرقی استان تهران جامعیت لازم را ندارند.
ب – شاخص های ارزیابی عملکرد شرکت آب وفاضلاب جنوبشرقی استان تهران دارای ویژگی ابعطاف پذیری نیستند.
ج – شاخص های ارزیابی عملکرد شرکت آب وفاضلاب جنوبشرقی استان تهران دارای مقبولیت سازمانی نیستند.
د- شاخص های ارزیابی عملکرد شرکت آب وفاضلاب جنوبشرقی استان تهران دارای قابلیت پیش بینی نیستند.

5- 1- قلمرو مکانی تحقیق
این تحقیق در محدوده شرکت آب و فاضلاب جنوبشرقی استان تهران صورت می گیرد.
تشکیل شرکت
شرکت آب و فاضلاب جنوب شرقی استان تهران به موجب تبصره (2) ماده (1) قانون تشکیل شرکتهای آب و فاضلاب در سال 1373 تأسیس و به شماره 411 مورخ 16/6/73 در اداره کل ثبت شرکتها به ثبت رسیده است.
موضوع فعالیت شرکت
وظیفه این شرکت ایجاد تأسیسات تقسیم و توزیع آب شهری و تأسیسات مرتبط با جمع آوری و انتقال فاضلاب، همچنین بهره برداری از تأسیسات تأمین و تقسیم و توزیع آب شهری و تأسیسات مربوط به جمع آوری و انتقال فاضلاب در سطح شهرهای تحت پوشش در چارچوب سیاستهای وزارت نیرو و شرکت مهندسی آب و فاضلاب کشور و شرکت آب و  فاضلاب استان تهران می باشد.
مرکز  و حوزه عملیات شرکت
مرکز شرکت در شهر ورامین بوده و محدوده جغرافیایی تحت پوشش این شرکت به وسعت 66/86 کیلومتر مربع شامل شهرهای ورامین- قرچک- پیشوا- خیرآباد- جوادآباد- باقرآباد واقع در شهرستان ورامین و شهرهای پاکدشت – یبر- خاتون آباد- شریف آباد واقع در شهرستان پاکدشت  و شهرک خاور شهر واقع در شهرستان ری می باشد.
 
سرمایه و سهامداران
سرمایه شرکت معادل 500 میلیون ریال است که به هزار سهم با نام 500000 ریالی به شرح ذیل تقسیم شده است:
- آبفای استان تهران : 980 سهم، جمعاً به مبلغ 490000 هزار ریال
- آبفای شرق استان تهران: 5 سهم، جمعاً به مبلغ 2500 هزار ریال
-آبفای شهرها و شهرک های غرب: 5 سهم جمعاً به مبلغ 2500 هزار ریال
- شرکت سرمایه گذاری صبا: 5 سهم جمعاً به مبلغ 2500 هزار ریال
- شرکت فاضلاب تهران: 5 سهم جمعاً به مبلغ 2500 هزار ریال
اهداف و مأموریت های شرکت
شرکت آب و فاضلاب جنوب شرقی استان با چشم انداز دستیابی به شرکتی متعالی، یادگیرنده و خدمت گزار، اهداف و مأموریت های خود را به شرح زیر تعریف نموده است:
مأموریت
شرکت آب و فاضلاب جنوب شرقی استان تهران، مأموریت خود را کمک به ارتقای سطح بهداشت و بهبود کیفیت زندگی شهروندان از طریق فراهم ساختن امکان برخورداری عادلانه، مستمر و پایدار از
آب شرب و بهداشتی موردنیاز و جمع آوری و دفع بهداشتی فاضلاب حاصله با رعایت موازین اقتصادی و حفظ سلامت محیط زیست و استفاده از فن آوری های مناسب در قالب یک شرکت غیردولتی می باشد.
عمده این مأموریت ها به شرح زیر است:
-    تأمین یا همکاری در تأمین آب از منابع زیرزمینی، انتقال و سالم سازی، ذخیره سازی و توزیع آب شرب و بهداشتی در سطح شهرهای تحت پوشش.
-    ارائه خدمات مطلوب به مشترکین آب و فاضلاب
-    ایجاد و توسعه تأسیسات و شبکه های آب و فاضلاب شهری متناسب با نیازهای شهرهای تحت پوشش بهره برداری و تعمیرات و نگهداری از تأسیسات آب شهرهای تحت پوشش

اهداف
-    مشتری مداری، ارائه خدمات مطلوب و اجرای طرح تکریم مردم و جلب رضایت ارباب رجوع
-    توسعه نظام پیشنهادها و جلب مشارکت کارکنان و توسعه منابع انسانی
-    مدیریت تقاضا و توسعه برنامه های مدیریت مصرف
-    استفاده بهینه از تأسیسات و تجهیزات موجود
-    افزایش ظرفیت تأمین آب از منابع آب های زیرزمینی
-    افزایش کیفیت خدمات مشترکین و جلب رضایت مشتری
-    بهبود کیفیت آب توزیعی در شهرها



 
1-2- عملکرد
بدیهی است که ارزیابی عملکرد به عملکرد بر می گردد. ولی واقعا مفهوم این واژه چیست ؟ مفهوم این واژه از آنجا حائز اهمیت است که با تعریف عملکرد می توان آن را ارزیابی نمود . هولتون و بیتز  بیان میکنندکه "عملکرد یک ساختار چند بعدی ا ست که ارزیابی آن بسته به انواع عوامل متفاوت است"
آنها همچنین به اهمیت این موضوع که هدف ارزیابی، نتایج عملکرد است یا رفتار اشاره می نمایند (هولتون و بیتس،88،1995). در مورد اینکه "عملکرد چیست" نگرش های متفاوتی وجود دارد . میتوان عملکرد را فقط سابقه نتایج حاصله تلقی کرد . از نظر فردی عملکرد سابقه موفقیت های یک فرد است . کین  معتقد است عملکرد "چیزی است که فرد به جا می گذارد و جدای از هدف است".
برنادین  و همکارانش معتقدند که "عملکرد باید به عنوان نتایج کار تعریف شود ،چون نتایج قویترین رابطه را با اهداف استراتژیک سازمان، رضایت مشتری و نقش های اقتصادی، دارد"(برنادین،32،1995). فرهنگ لغت آكسفورد عملکرد را به صورت زیر تعریف میکند: "انجام، اجرا ، تکمیل، انجام کار سفارش یا تعهد شده". این تعریف به خروجی ها یا نتایج (موفقیت) بر میگردد و در عین حال عنوان میکند که عملکرد در مورد انجام کار و نیز نتایج حاصله از آن می باشد . بنابراین ،
می توان " عملکرد را به عنوان رفتار (روشی که سازمانها ، گروه ها و افراد کار را انجام می دهند) تلقی کرد ". کمپ بل  معتقد است که " عملکرد رفتار است و باید از نتایج متمایز شود زیرا عوامل سیستمی می توانند نتایج را منحرف کنند"(کمپ بل،37،1990) .در صورتی که عملکرد به گونه ای تعریف شود که هم رفتار و هم نتایج را در برگیرد ، دیدگاه جامعتری حاصل می‌گردد: تعریف بروم براچ  این ویژگی را دارد(بروم براچ،392،1998)
عملکرد هم به معنای رفتارها و هم به معنای نتایج است . رفتارها از فرد اجراکننده ناشی میشوند و عملکرد را از مفهوم انتزاعی به عمل تبدیل می کنند . رفتارها فقط ابزارهایی برای نتایج نیستند ،بلکه به نوبه خود نتیجه به حساب می آیند ( محصول تلاش فیزیکی و ذ هنی که برای وظایف اعمال شده است) و میتوان جدای از نتایج در مورد آنها قضاوت کرد.
این تعریف از عملکرد ، منجر به این نتیجه گیری می شود که هنگام ارزیابی عملکرد گروه ها و افراد ، هم ورودی ها (رفتار) و هم خروجی ها (نتایج ) باید در نظر گرفته شوند . هارتل   این مدل را مدل ترکیبی ارزیابی عملکرد می نامد . (آرمسترانگ، 1385،3)

2- 2- ارزیابی عملکرد  :
اگر بتوانید آنچه را که درباره آن صحبت می کنید اندازه بگیرید و آن را در قالب اعداد بیان کنید شما چیزی درباره آن می دانید ... ( در غیر این صورت ) دانش شما تنها یک نوع دانش ناچیز و سطحی است ، ممکن است مقدمه ای برای دانش باشد اما شما به مرحله علم وارد نشده‌اید (نیون،1386،18)
همانطور که می دانیم ارزیابی عملکرد از موضوعاتی است که در مباحث مدیریتی موردتوجه قرار
می گیرد و در کتب مدیریت نیز به آن پرداخته می شود. اصولاً ارزیابی عملکرد از مباحث زیرمجموعه مبحث کنترل و نظارت در سازمان است. صاحب نظران علم مدیریت معتقدند که هیچ فعالیتی در سازمان قرین توفیق نخواهد بود مگر آن که کنترل های لازم نسبت به آن بعمل آمده باشند زیرا به کمک کنترل است که مدیریت نسبت به نحوه تحقق هدف ها و انجام عملیات آگاهی می یابد و قدرت پیگیری عنداللزوم سنجش و اصلاح آنها را پیدا می کند و برای رسیدن به این منظور بهترین ابزار وجود یک سیستم ارزیابی عملکرد موثر و مناسب است.
از ارزیابی عملکرد تعاریف گوناگونی بعمل آمده است که اگر چه از جهت لفظی ممکن است متفاوت باشند امّا از نظر مفهوم و معنی یکسان و مشابه اند. تمامی این تعاریف ارزیابی عملکرد را نوعی مقایسه و تطبیق بین آنچه هست و آنچه باید باشد دانسته اند. حال به برخی تعاریف ارائه شده از ارزیابی عملکرد می پردازیم.برخی تعاریف موجود در ارزیابی عملکرد به شرح زیر است (عفتی،1386،5).
- ارزیابی عملکرد فرآیند توسعه و به کار بردن شاخص های قابل اندازه گیری که امکان ارزیابی سیستماتیک میزان پیشرفت نسبت به اهداف از پیش تعیین شده را فراهم می آورد . شکاف عملکرد شکافی است بین آنچه مشتریان و سهامداران توقع دارند و آنچه که فرآیندها و زیر فرآیندها در قالب کیفیت ، کمیت ، زمان و هزینه محصول و خدمت فراهم می آورند .
- ارزیابی عملکرد اندازه گیری داده هایی است که نشان دهنده پیشرفت به سوی نتایج مورد نظر می باشد . این نتایج می بایست از انجام فعالیتهای خاصی به دست آیند . همچنین اندازه گیری عملکرد روشی برای ارزیابی این فعالیته نیز فراهم می آورد .
- ارزیابی عملکرد کنترل و گزارش گیری مداوم از نیل به برنامه ها ، به خصوص نیل به اهداف از پیش تعیین شده است ، که برخی اوقات خروجی خوانده می شود .
- ارزیابی عملکرد مقایسه بین نتایج واقعی و الگوهای از پیش تعیین شده است .
- ارزیابی عملکرد فرآیندی است که با ایجاد شاخصهایی میزان دستیابی سیستم را به
خروجی های موردنظر می سنجد و فرآیند تصمیم گیری را پشتیبانی می کند .
- ارزیابی عملکرد جمع آوری مستمر داده ها جهت تشخیص میزان پیاده سازی برنامه و دستیابی به اهداف است .
- ارزیابی عملکرد جمع آوری اطلاعات جهت حصول اطمینان از دستیابی به اهداف است . اطلاعات حاصل از اجرای ارزیابی عملکرد برای بهبود عملیات استفاده می شود . نتایج شاخص ها ، ورودی ها و خروجی ها ، جمع آوری و گزارش می شوند .
- ارزیابی عملکرد تحقیقی در قابلیت اطمینان مالی ، کارایی و اثربخشی یک موجودیت است
- ارزیابی عملکرد ارزیابی منظم نتایج و کارایی خدمات یا برنامه ها است .
- ارزیابی عملکرد نشان دهنده فرآیند لازم جهت ارزیابی محیط به منظور دستیابی به نیازمندی یا خروجی موردنظر است و اینکه آیا به خروجی دست یافته می شود یا خیر و میزان تفاوت بین خصوصیات ارزیابی شده محیط و نیازمندی یک عملکرد خاص یا یک خروجی چه میزان است .
اما شاید کاملترین تعریف، تعریف آقای استونر باشد: ارزیابی عملکرد عبارت است از فعالیتی منظم که ضمن آن نتایج مورد انتظار در قالب استانداردهای انجام عملیات معین می شوند، سیستم دریافت اطلاعات طراحی می شود، عملیات پیش بینی شده و انجام شده با هم مقایسه می شوند، اختلافات و انحرافات مشاهده شده اندازه گیری و میزان اهمیت آنها مشخص می شود و سرانجام اصلاحات لازم برای تحقق هدف ها و مأموریت های سازمان انجام می گیرند. (استونر، 1983، 592)
3-2- تاریخچه ارزیابی عملکرد :
نظام ارزیابی عملکرد برای اولین بار به صورت رسمی ، در سطح فردی و سازمانی از سال 1800 میلادی توسط رابرت اون  در اسکاتلند در صنعت نساجی مطرح گردید به طوری که کالاهای تولید شده با استفاده از چوبهایی در رنگهای مختلف درجه بندی می شدند که این کار در واقع نوعی ارزیابی از کیفیت و یا ستاده سازمان بوده است .
پس از جنگ جهانی دوم و قدرت گرفتن مدیران « ویز کیدز  » در کمپانی خودروسازی فورد ، شکلی از این مدیریت به وجود آمد که از داده های سازمان به صورت ابتکاری استفاده می کرد . با پیوستن یکی از مدیران ویز کیدز ، به نام رابرت مک نامارا  ، به وزارت دفاع آمریکا ، این روش مدیریت در طول جنگ ویتنام در پنتاگون شناخته شد .
با شروع مدیریت پسا صنعتی توسط ادوارد دمینگ  ، در دهه 1950 و کارهای با همکاری مدیران ژاپنی نظیر گنجی تاگوچی ، تحولی درکیفیت ، ابتکار ، قدرت کارکنان ، بازخور و مدیریت بر مبنای ارزیابی پدید آمد. افرادی نظیر پیتر دراکر  ، جوران  ، کرازبی  و تام پیترز  ، فلسفه دمینگ را گسترش دادند .
جهت شناسایی علل ایجاد تغییرات و کنترل آنها در تولید و در نهایت بهبود محصول یا ارائه خدمات ، دمینگ بر این امر تاکید دارد که کلیه فرآیندهای کسب وکار می بایست بخشی از سیستم ارزیابی همراه با چرخه بازخور باشند .
فسلفه دمینگ در ایالات متحده آمریکا در دو بخش آغاز شد : ارتش و شهرداری . در ارتش این فلسفه تحت برنامه مدیریت جامع کیفیت ( TQM  ) و در شهرداری در قالب جایزه ملی مالکوم بالدریج شکل گرفت .
ارزیابی عملکرد در دولت ایالات متحده در قالب برنامه عملکرد و نتایج دولت آغاز شد . در این برنامه کلیه آژانسهای دولتی می‌بایست برنامه استراتژیک ، اهداف عمکلرد و شاخص های عملکرد را در طول زمان ارائه می دادند . بودجه این کار توسط دفتر مدیریت برای این آژانسها فرستاده می شد .
در بخش صنعت به دلیل وجود عملیات محسوس و تکرار پذیر ، امکان ارزیابی و کنترل دقیق وجود دارد. اما در ارتباط با کارمندان موضوع متفاوت است . در این محیطها بسیاری از عملیات غیر محسوس بوده و بسیاری از فرآیندها تکرار ناپذیرند. در این زمان بود که روشهای سنتی بر مبنای مدیریت هزینه ها و سیستمهای حسابداری شکل گرفت . عدم پاسخگویی این روشها منجر به پیدایش روشهای نوین ارزیابی عملکرد گردید(عفتی،1386،
 
4-2- ارزیابی عملکرد در ایران
در ایران ارزشیابی به صورت کلاسیک ، توسط خواجه رشید الدین فضل اله که بیش از بیست سال مقام وزارت مغولها را عهده دار بوده است در اواخر قرن هفتم هجری مطرح شده است .
به لحاظ تشکیلاتی برای نخستین بار در سال 1349 مقرر گردید ، سازمانهای دولتی همان طور که در ارتش معمول بوده است مورد ارزشیابی مستمر قرار گیرند . بدین منظور سازمانی با عنوان
« مرکز ارزشیابی سازمانهای دولتی » در نخست وزیزی تشکیل گردید . وزارتخانه های آبادانی و مسکن ، اصلاحات ارضی ، تعاون روستایی و آب و برق توسط این مرکز مورد ارزیابی قرار گرفت . هدف این مرکز ارزشیابی مستمر عملکرد سازمانهای مزبور و مسئولین امور در سازمانهای دولتی بوده است .
به موجب بند 8 ماده 5 از فصل سوم قانون برنامه و بودجه مصوب 5/12/1351 وظیفه ارزشیابی کارایی و عملکرد دستگاه های اجرایی کشور و گزارش آن به نخست وزیر بر عهده سازمان برنامه و بودجه نهاده شد .
از اواسط سال به موجب اصلاحیه مورخ 18/12/1353 قانون استخدام کشوری و به موجب بند 6 قسمت «ب» ماده 104 این قانون ، وظیفه ارزشیابی کارایی عملکرد در دستگاه های اجرایی کشور به منظور ارشاد و راهنمایی آنها در جهت برقراری روشهای صحیح اداری و اصول مدیریت و گزارش آن به نخست وزیر ، به سازمان امور اداری و استخدامی کشور منتقل گردید .
دفتر مذکور در سال 1359 منحل گردید و در پی آن اقدامات مربوط به ارزشیابی کارایی عملکرد دستگاه‌های اجرایی عملاً متوقف شد و فعالیتهای ارزشیابی سازمان صرفاً به ارزشیابی کارکنان محدود گردید .
در سال 1375 همزمان با ایجاد تحول در وضعیت سیاسی کشور و وضعیت نوین به مدیریت دولتی موضوع ارزیابی عملکرد مدیریت در قالب یک دفتر در ساختار سازمان امور اداری و استخدامی کشور شکل گرفت و در این راستا دفتری تحت عنوان « دفتر ارزیابی عملکرد مدیریت » تشکیل گردید (عفتی،1385،28) .
5-2-  مبانی طراحی سیستم ارزیابی عملکرد
در طراحی سیستم های ارزیابی عملکرد نکات فراوانی باید در نظر گرفته شود زیرا طراحی دقیق و مناسب یک الگوی ارزیابی عملکرد متناسب با اهداف و ماموریتهای سازمان و با توجه به فرهنگ آن از وظایف اصلی و مهم مدیران سازمانهاست. اما آنچه بیش از هر چیز در طراحی سیستم ارزیابی عملکرد حائز اهمیت است توجه به ماموریت و اهداف سازمان است (نلی، 2000، 77)
از مطالب ارائه شده در کتب مختلف مدیریت چنین استنباط میشود که مراحل طراحی یک مدل ارزیابی عملکرد به شرح زیر است: (الوانی، 1386، 124)
1-    تعیین نتایج  مورد انتظار (اهداف)
2-    تعیین شاخص های مناسب جهت سنجش اهداف
3-    تعیین استاندارد با الگوی مطلوب
4-    تعیین نحوه و روش گردآوری اطلاعات موردنیاز
5-    ارزیابی و سنجش اطلاعات

 
6-2- اجزای یک سیستم ارزیابی عملکرد
یک سیستم ارزیابی عملکرد همانطور که در شکل (2)  نشان داده شده است در سه سطح
می تواند مورد بررسی قرار گیرد (عفتی،65،1385).
1-    شاخص های عملکرد مجزا
2-    مجموعه شاخص های ارزیابی عملکرد – سیستم ارزیابی عملکرد بعنوان یک موجودیت
3-    ارتباط بین سیستم ارزیابی عملکرد و محیطی که سیستم درون آن عمل می کند.
 
                  شكل شماره -1-2- اجزاي يك سيستم ارزيابي عملكرد

7-2- ویژگی های سیستم ارزیابی عملکرد
برخی صاحب نظران سه ویژگی عمده را برای سیستم های ارزیابی عملکرد در نظرمی گیرند که عبارتند از: 1- قابل ارائه و قاعده مند باشند. 2- قابل ادغام با سایر سیستم های سازمان باشند. 3- قابل بکارگیری باشند (تونی، 2001، 39).
در خصوص قابل ارائه بودن باید گفت که یک سیستم ارزیابی عملکرد باید مشخص کند که چه چیزی را و چگونه آنرا ارزیابی می کند و در واقع باید شاخص ها و معیارهای ارزیابی و همچنین فعالیتی را که می خواهد ارزیابی کند را تعیین نماید.
قابل ادغام بدون نیز به هماهنگی و انطباق سیستم ارزیابی عملکرد با سایر سیستمهای موجود در سازمان مانند سیستم تولید، برنامه ریزی و مالی، برمی گردد  و نهایتاً اینکه سیستم ارزیابی عملکرد باید توانایی بکار گرفته شدن در بخش های مختلف سازمان را دارا باشد.
برخی نویسندگان و صاحب نظران علم مدیریت نیز ویژگیهایی را برای سیستم های ارزیابی عملکرد بیان داشته اند که بطور کلی می توان به موارد زیر اشاره کرد:
1- معقول بودن و مقبولیت: یک سیستم ارزیابی عملکرد می بایست از مبانی منطقی برخوردار باشد بطوریکه همه افراد فعال در سازمان با ساز و کار و اهداف سیستم آشنا بوده و برای افزایش مقبولیت سیستم ارزیابی عملکرد باید افراد با اهمیت و کارکردهای آن آشنا شوند.
2- عینی بودن: سیستم های ارزیابی عملکرد می بایست از شاخص های عینی و دقیق برای سنجش ارزیابی جنبه های گوناگون سازمان استفاده نمایند.
3- انعطاف پذیری: یک سیستم ارزیابی عملکرد باید بگونه ای طراحی شود که در صورت مواجهه با تغییرات ضروری در برنامه ها، شرایط کار و محیط بتواند جوابگوی نیازهای سازمان باشد.
(رضائیان، 1383، 508)
برخی نیز معتقدند که یک سیستم ارزیابی عملکرد باید بگونه ای طراحی شود که علاوه بر داشتن جامعیت لازم، نتایج حاصل از ارزیابی و اطلاعات بدست آمده را بطور صحیح و دقیق در اختیار مدیران قرار دهد. جامعیت بدین معنا که یک سیستم ارزیابی عملکرد باید بتواند همه جنبه های فعالیت سازمان را پوشش دهد و آنها را ارزیابی نماید.
همچنین یک مدل ارزیابی عملکرد، نتایج حاصل از آن می بایست ابزاری در جهت جلوگیری از انحرافات با شد ونه وسیله ای به منظور تنبیه و مجازات افراد. سیستمهای ارزیابی عملکرد باید با روحیات کارکنان و فرهنگ و جو سازمان متناسب و هماهنگ باشد. (الوانی، 1386، 133).

8-2-  شاخص های ارزيابي عملکرد
همانطور که قبلاً بیان شد شاخص های ارزیابی عملکرد اجزاء اصلی یک سیستم ارزیابی عملکرد هستند بنابراین کارایی و اثربخشی شاخص ها بطور مستقیم و با ضریب اثرگذاری بالایی بر روی کارایی و اثربخشی مدل ارزیابی عملکرد، تأثیرگذار است. از این رو تعیین و تبیین شاخص های مناسب در طراحی یک مدل ارزیابی عملکرد اهمیت فراوانی پیدا می کند.
در اینجا بهتر است به برخی تعاریفی که صاحب نظران از معیار (شاخص، سنجه) عملکرد ارائه کرده اند اشاره کنیم:
نیون می گوید معیارها در واقع استانداردهایی هستند که قابل تبدیل به کمیت می باشند و جهت تبادل اطلاعات مربوط به عملکرد و ارزیابی آن در مقایسه با نتایج موردانتظار بکار می روند.
(نیون، 1386، 162)
هر شاخص عملکرد از یک عدد و یک واحد اندازه‌گیری تشکیل شده است . عدد میزان اهمیت (مقدار) و واحد معنای آن عددرا به ما نشان می دهد و همواره به یک هدف متصل اند. شاخصها می توانند توسط واحد های یک بعدی مثل ساعت، متر، دلار و غیره شناخته شوند. واحدهای اندازه گیری چند بعدی نیز مورد استفاده قرار میگیرند. اینها شاخصهایی هستند که به صورت نسبت دو یا چند واحد بیان می‌شوند. (عفتی ،1386،12).
 
1-8-2- طبقه بندی شاخص های ارزیابی عملکرد
شاخص های ارزیابی عملکرد از جنبه های گوناگون طبقه بندی شده اند برخی صاحب نظران معیارهای ارزیابی را به سه دسته کمی، کیفی و مختلط طبقه بندیکرده اند (رضائیان، 1383، 498)
شاخص های کمی بر حسب عواملی نظیر درآمد، هزینه، میزان تولید تعیین می شوند. شاخص های کیفی بر اساس عواملی نظیر کیفیت و مطلوبیت محصولات ویارضایت مشتریان بیان می شود. شاخص های مختلط نیز در واقع ترکیبی از استانداردهای کمی و کیفی می باشد.
برخی دیگر معیارهای ارزیابی عملکرد را بر اساس معیارهای سازمانی و فردی طبقه بندی کرده اند (آرمسترانگ، 1385، 69، 63)
شاخص های سازمانی شاخص هایی هستند که در واقع عملکرد کل سازمان را می سنجد از قبیل رضایت مشتریان و یا میزان گردش نقدینگی و سودآوری سازمان امّا شاخص های فردی در واقع عملکرد یک فرد را می سنجد از قبیل تعداد کالای فروخته شده توسط یک فروشنده در یک روز
استونر نیز معیارهای ارزیابی را بر اساس نحوه بدست آمدن آنها به 4 گروه تقسیم می کند:
1- معیارهای تاریخی: این نوع شاخص ها بر اساس تجربیات و اطلاعات گذشته به دست می آیند و به همین جهت معیارهای تاریخی نام دارند. نقطه ضعف این معیارها آن است که مربوط به گذشته اند، تغییرات فعلی در آنها منعکس نشده است.
2- معیارهای تطبیقی یا خارجی: این نوع معیارها از سایر سازمانها و واحدهای مشابه اقتباس می شوند هزینه تعیین این نوع استانداردها بسیار پایین است اما مشکل این است که دقیقاً نمی توانیم مطمئن باشیم سازمانی که  شاخص از آن اخذ شده مشابه سازمان ما باشد و برای بکارگیری این شاخص ها باید مسائل فرهنگی و اجتماعی و محیط سازمان را در نظر گرفت.
3- معیارهای مهندسی یا کارسنجی: این معیارها از راههای مختف در مطالعه کار به دست می آیند. روش های کارسنجی و زمان سنجی دریافتن این معیارها کاربرد دارند.


 


انجام پایان نامه

برای دیدن ادامه مطلب از لینک زیر استفاده نمایید

سفارش پایان نامه